9 BNG - jaarverslag 2022.pdf

BNG BANK JAARVERSLAG

2022

Samen onderweg naar morgen

3

JAARVERSLAG BNG BANK 2022

2022

BESTUURSVERSLAG

VOORWOORD

8

Samen onderweg naar morgen

KERNGEGEVENS

11

GEDREVEN DOOR MAATSCHAPPELIJKE IMPACT 1.1 1.2 1.3 1.4

Ons Kompas Naar Impact Economie onder druk Partnerschap in de klantsectoren Blijvend sterke positie op gelden kapitaalmarkten

INTERNE BEDRIJFSVOERING

2.1 2.2 2.3 2.4

Medewerkers CO2-emissies bedrijfsvoering Compliance Risicomanagement

FINANCIËLE RESULTATEN EN VOORUITZICHTEN 3.1 3.2

Financiële resultaten Financiële vooruitzichten

12 12 20 22 34

38 38 47 49 53

66 66 71

GOVERNANCE

4.1 4.2

Corporate structuur Samenstelling bestuur en organisatie

BESTUURSVERKLARING

VERSLAG VAN DE RVC

6.1 6.2 6.3 6.4

Voorwoord Samenstelling RvC en commissies Activiteiten RvC Activiteiten RvC-commissies

AANVULLENDE INFORMATIE

7.1 7.2 7.3

Waardecreatie en materialiteit Uitgangspunten verslaglegging Begrippenlijst

74 74 77

82

86 86 88 91 93

97 97 106 113

6

Samen onderweg naar morgen Maximale impact maken op de samenleving dat is onze drijfveer. We staan daarbij naast onze klanten en willen hen met onze financiering helpen hun maatschappelijke doelen te realiseren. We zijn hierin samen onderweg en streven samen een hoge ambitie na.

7

Ingrid Hoogstrate ‘BNG Bank deed een aanbod om met prepaid passen de eerste nood op te lossen. Vanaf dat moment ging het snel, je kon zien dat ze heel graag wilden dat het probleem werd opgelost.’ meer over prepaid pinpassen p 36

Heimen Visser ‘Renkum was in 2022 de eerste gemeente die openbare verlichting op deze manier combineert met het laden van elektrische auto’s’. meer over de laadlantaarn in Renkum p 64

Mark Canjels ‘BNG bank combineert de digitale faciliteiten van een moderne bank met een menselijke maat in het relatiemanagement. We voelen ons gezien en we worden gehoord.’ meer over Samenfoort p 72

Mark Janssen ‘Deze bank is in méér geïnteresseerd dan enkel de cijfers.’ meer over Radboudumc p 80

Merlien Welzijn ‘BNG Bank is al jaren onze huisbankier, waardoor ze bekend zijn met onze portefeuille’. meer over Woonpartners Midden-Holland p 84

8

VOORWOORD 2022 was een jaar met verschillende gezichten. Het begon hoopgevend. De COVID-19-pandemie was op zijn retour en de samenleving ging open. Er was economisch herstel en er was de opluchting dat we twee moeilijke jaren achter ons hadden gelaten. Dat positieve sentiment sloeg eind februari om toen Rusland met een troepenmacht buurland Oekraïne binnenviel. Dit grootschalige militaire conflict in Europa heeft iedereen diep geraakt. Vrijheid en veiligheid bleken niet vanzelfsprekend te zijn. In de maanden na de Russische inval ontstonden er grote zorgen over energiezekerheid, over knelpunten in productieketens en over de sterk gestegen energieprijzen. Er was inflatie met dubbele cijfers. Iets wat al lang niet meer was voorgekomen. Het was ook het jaar dat de zorgen over het klimaat groter werden. De opvatting dat de situatie urgent is, kreeg breder draagvlak. Er zijn ecologische grenzen die wij als samenleving hebben overschreden. Hierdoor verandert het klimaat. De gevolgen zijn steeds duidelijker zichtbaar. Het uitstellen van effectieve maatregelen bleek niet langer mogelijk. Juist in roerige tijden als deze is het voor BNG Bank belangrijk om rust uit te stralen en een voorspelbare en betrouwbare partner te zijn. BNG Bank is zich goed bewust van haar verantwoordelijkheid. We weten wat ons drijft en we weten waar we voor staan.

We zijn de bank voor het publieke domein en we zijn er om onze klanten te helpen met impact maken en met het realiseren van hun doelstellingen. Het stemt mij zeer tevreden dat wij onze taken in 2022 opnieuw goed hebben uitgevoerd. BNG Bank heeft koers gehouden en ondanks de onrust en hectiek om ons heen hebben we gedaan waar we goed in zijn. Allereerst hebben wij onze kerntaak goed uitgevoerd. Die bestaat primair uit het verstrekken van financieringen tegen aantrekkelijke condities. Zo kunnen onze klanten hun maatschappelijke taken uitvoeren en de door hen gewenste impact maken.

Ook hebben wij in het verslagjaar nieuwe stappen gezet in het kader van onze strategie Ons Kompas Naar Impact. In het belang van onze klanten willen wij onze bedrijfsvoering verder optimaliseren en efficiënter maken. In 2022 is aanzienlijk geïnvesteerd in systemen en in mensen. Dat is noodzakelijk om voor onze klanten een robuuste en betrouwbare partner te zijn en te blijven. Ons Kompas Naar Impact is een meerjarig programma, wij gaan hier ook in 2023 mee door. In het verslagjaar hebben wij ook ons klimaatplan gepresenteerd. Met dit plan zet BNG Bank een volgende stap in het kader van de energietransitie en CO2-reductie. In het plan staat wat we samen met onze klanten willen realiseren om Nederland duurzamer, toekomstbestendiger en groener te maken. Het uitgangspunt is daarbij dat BNG Bank de bank is van en voor het publieke domein. De energietransitie en de CO2-reductie zijn maatschappelijke opgaven waaraan onze klanten een aanzienlijke bijdrage moeten leveren. BNG Bank geeft in het klimaatplan aan hoe het klanten hierbij wil helpen. BNG Bank is marktleider in het publieke domein. We leunen niet zelfgenoegzaam achterover en we blijven onszelf continu uitdagen om klanten nog beter te begrijpen en te bedienen. De gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen, onderwijsinstellingen en energiebedrijven hebben onze inspanningen beloond met een groot aantal aanvragen voor financieringen.

Een bewijs dat zij ons zien als een betrouwbare en aantrekkelijke partner voor de transities waar zij voor staan. Ik ben hier trots op en onze teams verdienen daarvoor alle lof. Financiële resultaten Vanuit bancair oogpunt was 2022 een goed jaar met gezonde financiële resultaten. BNG Bank heeft 12,3 miljard euro aan nieuwe langlopende leningen gerealiseerd. Dit was meer dan onze doelstelling. Het renteresultaat bedroeg 481 miljoen euro, 73 miljoen euro meer dan het resultaat van 2021. De stijging is voor een deel toe te schrijven aan eenmalige

9

omstandigheden en aan de gestegen rente. BNG Bank beoordeelt het renteresultaat als structureel gezond. Over het verslagjaar 2022 hebben wij een nettowinst gerealiseerd van 300 miljoen euro. Hierover is BNG Bank tevreden. BNG Bank is sterk gekapitaliseerd. De Common Equity Tier 1-ratio en de Tier 1-ratio bedragen per einde 2022 respectievelijk 35% en 37%. Ratingbureaus Fitch, Moody’s en S&P waarderen BNG Bank op het hoogste ratingniveau. Daarmee behoort BNG Bank tot de veiligste banken ter wereld. Op basis hiervan waren we het gehele jaar in staat om tegen aantrekkelijke tarieven financiering aan te trekken in diverse valuta voor de korte en lange termijn. BNG Bank trekt steeds meer financiering aan met ESG-obligaties. In 2021 lag dit percentage nog onder de 30%, in 2022 is dit gegroeid naar 36%. In lijn met het staande beleid stelt BNG Bank voor om 50% van de nettowinst uit te keren, gecorrigeerd voor de uitkering op het additioneel Tier 1-kapitaal. Dit komt neer op een dividenduitkering van 139 miljoen euro. Vooruitzichten 2023 In 2023 gaan wij voort op de ingeslagen weg. Het wordt opnieuw een jaar waarin het belangrijk is om koers te houden ondanks de turbulentie om ons heen. Het Kompas naar impact blijft daarbij richtinggevend voor onze strategie.

Wij zullen ons blijven inspannen om de CO2-voetafdruk van onze leningenportefeuille te laten dalen en de maatschappelijke impact te laten stijgen. We doen dat samen met onze klanten. Ook blijft BNG Bank investeren in de kwaliteit van onze mensen en in het optimaliseren van processen. Dat is belangrijk voor een efficiënte en kwalitatief hoogwaardige dienstverlening. Slot De goede resultaten in het verslagjaar zouden niet mogelijk zijn geweest zonder onze medewerkers. Zij zijn onmisbaar, ook voor het realiseren van onze toekomstige ambities. Onze medewerkers zijn onze kracht door hun betrokkenheid en door hun motivatie om maatschappelijk impact te maken. Zij verdienen onze waardering. Namens BNG Bank spreek ik ook mijn waardering uit voor onze klanten, aandeelhouders, commissarissen en andere

belanghebbenden voor hun bijdrage aan onze prestaties. Een afzonderlijk woord van dank wil ik richten tot Kees Beuving, die het afgelopen jaar afscheid heeft genomen als lid van de raad van commissarissen van BNG Bank. De bank heeft veel baat gehad bij zijn expertise en wij zijn hem erkentelijk voor zijn constructieve bijdrage aan de ontwikkeling van BNG Bank. Gita Salden CEO BNG Bank

KERN GEGEVENS Marktleider in het publieke domein Omvang kredietverlening

Balanstotaal

Renteresultaat

Langlopende kredietportefeuille

€ 12,3

€ 112,1

€ 481

€ 88

Nettowinst

Dividendvoorstel

miljard

miljard

miljoen

miljard

Langlopende kredietportefeuille Waarvan aan of onder garantie van overheden 86,0

79,2

78,1

€ 300 miljoen

88

87,1

80,6

€ 139 miljoen

2020

2021

2022

Common Equity Tier 1-ratio

Tier 1-ratio

Leverage ratio

35%

37%

13%

33%

32%

35%

39%

38%

37%

3,5%

10,6%*

13%

2020

2021

2022

2020

2021

2022

2020

2021

2022

*Stijging als gevolg van de nieuwe Capital Requirements Directive

12

GEDREVEN DOOR MAATSCHAPPELIJKE IMPACT 1.1 Ons Kompas Naar Impact BNG Bank heeft in 2022 verdere stappen gezet in de uitvoering van de aangescherpte strategie: ‘Ons Kompas Naar Impact’. Als bank van en voor het publieke domein zijn we er om onze klanten te helpen met impact maken en met het realiseren van hun doelstellingen. In 2022 hebben voor het eerst de impact van onze klanten gemeten. Ons doel is een stijging van de impact van onze klanten in 2023 met 10% ten opzichte van het jaar 2021. Wij realiseren ons dat deze doelstelling ambitieus is. Maar we vinden het belangrijk om een duidelijk stip op de horizon te zetten. In het belang van onze klanten blijven we investeren in onze bedrijfsvoering en medewerkers. Purpose BNG Bank is van oudsher de bank van en voor het publieke domein en het publieke belang in Nederland. De purpose van BNG Bank is ‘Gedreven door maatschappelijke impact’. Deze purpose is leidend voor alle activiteiten van BNG Bank. De ambitie is dat klanten BNG Bank beschouwen als natuurlijke partner voor het financieren van maatschappelijke vraagstukken, dat de bank daarin succesvol is en dat de bank dat kan aantonen. De bank voert hierover gesprek met haar klanten en helpt klanten bij het behalen van hun maatschappelijke doelen. De bank voorziet haar klanten daarbij van financiering tegen zo aantrekkelijk mogelijke voorwaarden.

BNG Bank kiest voor het publieke domein in Nederland. Hieronder wordt gerekend: - de Nederlandse overheid, provincies, gemeenten en waterschappen; - organisaties die een overheidstaak uitvoeren, zoals woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen; en - organisaties waarvan het aandelenkapitaal voor de helft of meer door de overheid wordt verschaft en/of activiteiten waarvoor de overheid 100% garant staat. Behalve organisaties in het publieke domein financiert BNG Bank ook projecten in de sectoren energie, milieu, mobiliteit en netwerken, indien deze onder het publieke domein gerekend kunnen worden.

13

Duurzaam, betrouwbaar en professioneel BNG Bank werkt vanuit drie kernwaarden: - Duurzaam geeft aan dat het handelen van BNG Bank is gericht op het maken van impact, nu en op termijn. De bank weet wat er in de maatschappij speelt, is gericht op oplossingen en op de relatie met klanten. - Betrouwbaar komt tot uiting in transparantie in handelen en communicatie. BNG Bank is helder en eerlijk over wat zij kan betekenen en komt haar afspraken na. - Professioneel bepaalt hoe BNG Bank werkt, hoe de bank zich ontwikkelt en hoe de bank met zichzelf en de ander omgaat in een professionele context. BNG Bank werkt effectief en blijft zich ontwikkelen. De bank toont respect voor de ander, luistert goed, spreekt aan en leert van fouten.

Ons Kompas naar Impact In 2022 is het strategietraject voortgezet dat in 2021 is gestart onder de noemer Ons Kompas Naar Impact. Een belangrijk doel is het vergroten van de maatschappelijke impact van de bank. Het uitgangspunt voor het meten van de maatschappelijke impact zijn vijf ‘Sustainable Development Goals’ (SDG’s). BNG Bank kiest voor vijf SDG’s die nauw aansluiten bij de belangrijkste activiteiten die BNG Bank financiert, namelijk: - SDG 3: Goede gezondheid en welzijn; - SDG 4: Kwaliteitsonderwijs; - SDG7: Betaalbare en duurzame energie; - SDG 11: Duurzame steden en gemeenschappen; - SDG 13: Klimaatactie.

14

15

Strategische speerpunten In 2022 gaven de onderstaande vier strategische speerpunten richting aan de activiteiten van BNG Bank. 1. Meer focus BNG Bank handhaafde haar positie als marktleider in het publieke domein. De kredietverlening van EUR 10,9 miljard in het solvabiliteitsvrije segment en van EUR 1,4 miljard in het solvabiliteitsplichtige segment voldeed aan de doelstellingen. Het scoringspercentage voor solvabiliteitsvrije vrije omzet bedroeg in 2022 67,5%. Een nulmeting ten behoeve van de impactmeting voor de vijf SDG’s is in maart 2022 op de website van BNG Bank gepubliceerd, inclusief de gehanteerde methode voor de metingen. In het eerste kwartaal van 2023 is vervolgens de eerste reguliere impactmeting op de website geplaatst. BNG Bank heeft de ambitie om in 2023 via haar klanten 10% meer maatschappelijke impact te maken dan in 2021. De stappen die BNG Bank wil zetten om de doelstellingen van SDG 7 en SDG 13 te bereiken, zijn nader vormgegeven in het ’Klimaatplan – Going Green’ dat in december 2022 op de website is gepubliceerd. 2. Excellente bedrijfsvoering Om het publieke domein optimaal te kunnen bedienen moet de bedrijfsvoering van BNG Bank excellent zijn. Er is in 2022 geïnvesteerd in het verbeteren van het klant – en kredietproces, zoals de doorontwikkeling van de poortwachtersfunctie en het revisieproces.

Dit zijn arbeidsintensieve processen waarbij de bank ernaar streeft om - met behoud van kwaliteit - de doorlooptijd te verbeteren. BNG Bank committeert zich aan goede datakwaliteit. Er zijn verschillende metingen uitgevoerd met betrekking tot datakwaliteit, waarbij de bank haar meetinstrumentarium nog zal doorontwikkelen. Hiervoor wordt aansluiting gezocht bij richtlijnen uit wet- en regelgeving. 3. Vergroten klantpartnerschap BNG streeft naar reductie van zowel haar eigen CO2-uitstoot als die van haar leningenportefeuille.

In het klantpartnerschap van BNG Bank speelt duurzaamheid in bredere zin een centrale rol. De bank streeft ernaar haar klanten te helpen bij belangrijke transitievraagstukken zoals verduurzaming van vastgoed. Dit is in 2022 verder ingevuld in het ’Klimaatplan – Going Green’. 4. Versterken organisatie Bevlogen en kundige medewerkers en het juiste leiderschap zijn randvoorwaarden voor het succesvol uitvoeren van onze strategie. We hebben in 2022 ons wervings- en selectieproces geprofessionaliseerd en zijn erin geslaagd een groot aantal nieuwe medewerkers te verwelkomen. Om talent te behouden en te ontwikkelen hebben geïnvesteerd in ontwikkelings- en opleidingsmogelijkheden, waaronder een ongelimiteerd learning management platform. Onze leidinggevenden hebben gezamenlijk het leiderschapsprofiel ‘Leiderschap met impact’ opgesteld. Dit expliciteert waar zij voor staan: leiders maken de strategie waar, helpen anderen succesvol te zijn en stimuleren performance. Impactmeting Voor BNG Bank is het maken van maatschappelijke impact de drijfveer voor alles dat zij doet. De bank wil dat klanten haar beschouwen als natuurlijke partner voor het financieren van maatschappelijke vraagstukken, dat zij daarin succesvol is en dat aan kan tonen. BNG Bank rapporteert jaarlijks over de impact van haar klanten.

We doen dit, als één van de eerste financiële instellingen in Nederland, omdat we gedreven zijn door maatschappelijke impact. In 2020 heeft BNG Bank de ambitie uitgesproken om via haar klanten meer maatschappelijke impact te willen maken. In 2021 is gestart met het ontwikkelen van een methode voor het meten van deze impact. In 2022 is deze methode getest. Een voorlopige meting toont een stijging van de impact van BNG Bank op de vijf SDG's tussen begin 2021 en begin 2022. Uitleg over de methodologie en de resultaten van de meting zijn te vinden op de website.

16

17

CO2-emissies verbonden aan de kredietportefeuille Het klimaatcommitment dat BNG Bank samen met vrijwel de hele Nederlandse financiële sector heeft ondertekend, gaat een bijdrage leveren aan het verminderen van CO2e-emissies. Eén van de onderdelen van het 'Commitment van de financiële sector' is het meetbaar maken van de gevolgen van kredietverlening en beleggingen op klimaatverandering. Hiertoe heeft BNG Bank zich aangesloten bij PCAF, het Partnership for Carbon Accounting Financials. In de PCAF methodiek wordt op basis van een reeks overkoepelende waarderingsregels de directe en indirecte uitstoot van de klant aan de bank toegeschreven. De PCAFmethodiek wordt door het 96% van de ondertekenaars (52) van het klimaatcommitment gebruikt. BNG Bank rapporteert al sinds 2018 over de CO2eemissies verbonden aan de kredietverlening. Vanwege beschikbaarheid van gegevens vindt de rapportage telkens plaats over het jaar dat voorafgaat aan het verslagjaar van de bank. BNG Bank presenteerde in november 2022 haar actieplan voor de reductie van de CO2e-emissies verbonden aan de leningenportefeuille. Dit is wederom een belangrijk onderdeel van het in 2019 getekende commitment. BNG Bank geeft hiermee inzage in de op wetenschap gebaseerde CO2e reductiepaden voor vier hoofdsegmenten: woningcorporaties, gemeenten, zorg en educatie.

Voortgang op deze actieplannen wordt beoogd onderdeel te worden van de jaarrapportage. BNG Bank streeft ook naar verificatie van de afbouwdoelstellingen via het Science Based Targets Initiative (SBTi) en gaat daartoe haar actieplannen indienen ter beoordeling. Ook de emissies van de eigen bedrijfsvoering zijn onderdeel van deze indiening. De emissies die in scope zijn bij het actieplan wijken af van de totale emissies van de portefeuille. Dit heeft te maken met de focus op de vier hoofdsegmenten en met het feit dat de scope 3 emissies van gemeenten buiten beschouwing zijn gelaten. BNG Bank is gecommitteerd aan het verfijnen van deze berekening in samenwerking met haar externe adviseur Het Pon Telos waardoor in de toekomst deze emissies ook onderdeel uit zullen

maken van het actieplan. Zie voor meer details het actieplan . In dit jaarverslag wordt ingegaan op de CO2e-emissies verbonden aan de leningenportefeuille 2021, berekend aan de hand van de stand per 31-12-2021. In de berekening van de GHG emissies zijn ten opzichte van de voorgaande metingen een aantal verfijningen doorgevoerd. Voor sociale woningbouw is gebruik gemaakt van werkelijk energieverbruiksdata op gebouwniveau in plaats van een op gebouwkenmerk gebaseerde schatting om de GHG emissies te berekenen. Voor de zorgsector is er ook gebruik gemaakt van werkelijke energieverbruiksdata op gebouwniveau in plaats van een berekening van de GHG emissies op basis van de gemaakte kosten voor aardgas- en elektriciteitsverbruik. Voor gemeenten en provincies is er gebruik gemaakt van energieverbruiksdata door de overheidssector. Vervolgens is op basis van het aantal medewerkers op gemeente- en provincieniveau in verhouding tot het aantal medewerkers op overheidssectorniveau het verbruik van gemeenten en provincies bepaald. Voor de waterschappen zijn aan de totale GHG emissies de GHG emissies afkomstig van de rioolzuiveringsinstallaties en van gemeenschappelijke regelingen toegevoegd. Voor gemeenschappelijke regelingen zijn de de GHG emissies voor het eerst bepaald.

Deze en andere minder impactvolle aanpassingen staan in detail beschreven in het PCAF rapport, per sector onder ‘Adjustments in methodology’ en zijn voor de drie rapportagejaren 2019, 2021 en 2022 doorgerekend. Deze herberekening heeft geleid tot een neerwaartse bijstelling van de CO2e-emissies voor de verslagjaren 2021 en 2019. Dit jaar wordt de datakwaliteit direct in PCAF scores uitgedrukt, in plaats van op PCAF scores gebaseerde sterren. Dit sluit beter aan op hoe de datakwaliteit in de PCAF methodologie wordt bepaald. De details hiervan zijn te lezen in het PCAF rapport (15.2, Data quality per sector), waarbij er ook gereflecteerd wordt op de datakwaliteitsscores toekenningen van vorig jaar. De CO2e-emissies verbonden aan de leningenportefeuille van BNG Bank zijn in 2022 gedaald. De totale emissies in absolute zin kwamen

18

lager uit dan in 2021, terwijl het in de metingen betrokken bedrag groeide. Voor meer details over de emissies van de leningenportefeuille verwijzen wij naar het PCAF rapport 2022. Een beschrijving van de methodiek en de voor de berekening gebruikte bronnen is opgenomen in de paragraaf Uitgangspunten verslaglegging, en terminologie wordt uitgelegd in de Begrippenlijst. In die paragraaf is een totaaloverzicht opgenomen van de berekende CO2-emissies van de diverse klantsectoren voor 2019, 2021 en 2022. Een gedetailleerde rapportage over de CO2-emissies verbonden aan de leningenportefeuille is gepubliceerd op de website.

19

CO₂-emissies verbonden aan kredietportefeuille

Publieke sector

Emissies

57,6

(in ton/miljoen EUR)

Sociale ZorgWoningbouw instellingen

43,5

13,2

Onderwijs

Waterleiding bedrijven

Mobiliteit

42,1

44,3

16

Overige

3,4

In meting meegenomen deelportefeuille BNG Bank per 31-12-2021 ( = EUR 500 miljoen)

Totaal

79.539 miljoen EUR

28.460

42.782

5.962

623

593

1.058

61

=

=

=

=

=

=

=

1.641

564

259

26

26

17

0

-6,3%

-5%

-4,8%

-21,5%

-10,3%

-16,7%

-19%

88%

86%

19%

Totaal

2.533 kTon

Aan kredietverlening BNG Bank toegeschreven emissies (kTon) % wijziging in CO₂-emissies gemeten in ton/miljoen EUR in vergelijking met 2021 Ontwikkeling CO₂-emissies enkele klantsectoren Ontwikkeling CO₂-emissies totale kredietportefeuille BNG Bank (ton/miljoen EUR)

39,1

34,2

31,8

2019

2021

2022

% portefeuille betrokken in berekening

67,2

61,5

56,5

57,6 17,3

45,7 43,5

54,1 53,6

42,1

13,9 13,2

’19 ’21 ’22

’19 ’21 ’22

91%

99%

’19

’21 ’22

87%

’19 ’21 ’22

63%

20

1.2 Economie onder druk Het jaar 2022 was een jaar van twee gezichten. De lockdowns en beperkende maatregelen in verband met de COVID-19-pandemie werden aan het begin van het jaar wereldwijd losgelaten. Dat leidde tot een herstel van de economie. Gaandeweg het jaar liep de bedrijvigheid echter terug. Dat had alles te maken met de oorlog in Oekraïne en de verdere stijging van de inflatie. Ook klanten van BNG Bank hadden hier last van. Daarnaast werd de krapte op de arbeidsmarkt in 2022 duidelijker merkbaar in de verschillende branches. Economisch herstel Het herstel van de economie, dat in 2021 al was ingezet, zette door. De Nederlandse economie groeide in 2022 met ruim 4 procent. Door het loslaten van de beperkende maatregelen vanwege COVID-19 trok de consumptie verder aan. Met name de dienstensector profiteerde daarvan. Mensen gingen weer uit eten, of bezochten een theater, museum of bioscoop. De export herstelde in 2022 ook verder. Er was meer vraag naar onze producten, omdat andere Europese landen hun COVID-19-maatregelen ook versoepelden.

En doordat er meer te besteden was, steeg de import eveneens. Oplopende inflatie en stijging rente Het uitbreken van de oorlog in Oekraïne in februari zorgde voor een omslag. De onzekerheid over de economische ontwikkeling nam toe. En prijsstijgingen van met name energie en grondstoffen drukten de bestedingen. In de eurozone liep de inflatie op naar ruim 8 procent. In Nederland kwam de inflatie volgens de geharmoniseerde consumentenprijsindex nog

21

hoger uit, namelijk op 11,6 procent. In 2021 bedroeg de geldontwaarding in ons land 2,8 procent. De Europese Centrale Bank (ECB) verkrapte het monetaire beleid. Het depositotarief werd in een aantal stappen verhoogd van -0,5% naar 2,0%. Daarnaast besloot de centrale bank de effectenaankopen te beëindigen. Ook in de Verenigde Staten werden de officiële tarieven verhoogd. Deze beleidsveranderingen leidden op de financiële markten tot sterke rentestijgingen over de gehele linie. Om die prijsstijgingen te compenseren, werden door overheden voor alle huishoudens koopkrachtmaatregelen getroffen. Hoewel die maatregelen op zichzelf legitiem zijn, zorgen ze economisch gezien ook voor problemen: koopkrachtstijging stimuleert economische groei en stijging van de lonen. Hierdoor blijft de inflatie weer langer hoog. En dat betekent dat centrale banken de rentes nog langer moet verhogen. Deze macro-economische ontwikkelingen hebben uiteraard gevolgen voor de klanten van BNG Bank. Onder invloed van de rentestijging lopen de investeringen terug. Vooral de woningmarkt heeft daar last van. De prijsstijgingen van met name energie en grondstoffen raken sectoren als de zorg en onderwijs. Stikstofcrisis Het stikstofprobleem houdt Nederland in zijn greep. Het kabinet kwam in de zomer met plannen om de uitstoot tegen te gaan. Deze zorgden voor veel beroering.

De onzekerheid over de stikstofregelgeving heeft samen met de opgelopen bouwkosten en een gebrek aan locaties naar verwachting een negatief effect op investeringen van woningcorporaties in de komende jaren. Krapte op de arbeidsmarkt Mede onder invloed van de koopkrachtmaatregelen van de overheid groeide de werkgelegenheid in 2022 verder door. Hierdoor houdt de krapte op de arbeidsmarkt onverminderd aan. Dit is met name pregnant in de zorg en het onderwijs, twee sectoren waarin BNG Bank actief is. In de zorgsector bedroeg het aantal vacatures in het derde kwartaal van 2022 bijna 70.000, terwijl in de onderwijssector in dezelfde periode rond 12.000 banen open stonden. De krapte op de arbeidsmarkt is ook een

probleem voor het overheidsapparaat. Als gevolg van tekort aan arbeidskrachten en hogere energie- en grondstofkosten kan de overheid haar plannen niet volledig uitvoeren. In 2022 was volgens het CPB sprake van een onderuitputting van EUR 4,1 miljard, waarvan de helft bij de decentrale overheden. De loonstijgingen namen in de loop van het jaar toe. Dat gold in het bijzonder voor de publieke sector, waar de lonen in de tweede helft van het jaar met 5% stegen. Overheidsfinanciën op orde Ondanks dat de overheid met regulerende prijsmaatregelen kwam, is ook het overheidstekort volgens het CPB teruggelopen van 2,6% van het bbp in 2021 naar 1,1% van het bbp in het afgelopen jaar. Deze daling is niet alleen het gevolg van onderuitputting, maar ook van meevallende aardgasbaten. Decentrale overheden realiseerden in 2022 een gezamenlijk begrotingstekort van 1,0 miljard euro, wat neerkomt op 0,1% van het bbp. In 2021 hadden deze overheden nog een overschot van EUR 1,5 miljard. De brutoschuld daalde het afgelopen jaar naar 50% van het bbp. Hiermee is de bruto overheidsschuld nog steeds aanzienlijk lager dan in andere westerse landen. In de eurozone bedroeg de totale bruto schuld van nationale overheden volgens de meest recente officiële ramingen 94% van het bbp. De voornaamste ratingbureaus handhaafden de credit rating van Nederland op het hoogste niveau (AAA respectievelijk Aaa).

Mede hierdoor bleven ook de credit ratings van BNG Bank onveranderd op de hoogst mogelijke niveaus.

22

1.3 Partnerschap in de klantsectoren BNG Bank heeft voorzien in de kredietbehoeften van haar klanten en met hen meegedacht over hun huidige en toekomstige behoeften. De bank handhaafde haar positie als marktleider in het publieke domein.

De kredietverlening aan de decentrale overheden lag in 2022 lager dan het voorgaande jaar maar wel boven de doelstelling. De vraag naar krediet nam af. Tijdens de COVID-19-pandemie heeft het Rijk de decentrale overheden voorzien van de nodige liquiditeit. Maar ook toegenomen concurrentie vanuit niet-banken droeg hieraan bij. Het investeringstempo werd negatief beïnvloed door een reeks nieuwe onzekerheden. Bestaande probleemgebieden als het Sociaal Domein en de nasleep van de COVID-19 pandemie werden aangevuld met de inval van Rusland in buurland Oekraïne. De oorlog zette de beschikbaarheid van mensen en financiële middelen

verder onder druk. Door onder andere inflatie en personeelstekorten heeft dit zijn weerslag op het voorzieningenniveau aan de burger. BNG Bank als financier en sparringpartner In gesprekken met gemeenten bespreekt BNG Bank de ondersteuning die ze kan bieden bij de financiële uitdagingen waarvoor gemeenten staan. Daarbij wordt onder meer meegedacht over de mogelijke financieringsstructuur van huidige en toekomstige investeringen. BNG Bank ziet het huisbankierschap als belangrijk element in het klantpartnerschap. Met dank aan het solide overheidskader met als ankers

23

de Financiële-verhoudingswet en het horizontale en verticale toezicht, zien wij geen verslechtering van de kredietwaardigheid. In 2022 had BNG Bank regelmatig contact met klanten over onder meer warmtenetten, slimme straatverlichting, betalingsverkeer, kredietverlening en Customer Due Diligence (CDD). Ontwikkelingen bij decentrale overheden De eerste helft van het jaar kenmerkte zich door een groot aantal nieuwe kredietaanvragen in een stijgende renteomgeving. Dit kwam vooral door het naar voren halen van financiering en het omzetten van kort naar lang geld. Deze ontwikkeling keerde om in de rest van het jaar. Gevolgen door COVID-19 In 2022 waren de gevolgen van de liquiditeitssteun voor COVID-19 nog merkbaar. In combinatie met achterblijvende investeringen leidde dit in sommige gemeenten tot een verbetering van de financiële ratio’s. Impact Oekraïne De opvang van vluchtelingen uit Oekraïne was een uitdaging voor gemeenten. BNG Bank raakte nauw betrokken bij het op veilige wijze uitkeren van leefgeld aan de vluchtelingen. Inmiddels maken ongeveer tweehonderd gemeenten gebruik van een (mede) door ons ontwikkeld systeem van betaalpassen. Stijgende energieprijs Door het conflict met Rusland stegen de energieprijzen. Dit vertaalde zich in stijgende energiekosten van overheidsgebouwen en gebouwen van gesubsidieerde instellingen.

Dat leidde tot een verslechtering van de exploitatie van deze gebouwen. De stijging van de kosten kon gedeeltelijk worden doorberekend via lokale belastingen. Ook waren veel gemeenten aanzienlijk duurder uit doordat ze hun contract met Gazprom verplicht moesten inruilen voor een duurdere aanbieder. Inflatie Een gevolg van de inflatie was dat veel gemeentelijke projecten duurder uitvielen. In het bijzonder gold dit voor investeringen in nieuwbouw en onderhoud van

gebouwen. Ook investeringen door marktpartijen in samenwerking met (semi-)publieke partijen werden hierdoor minder aantrekkelijk. Deze trend zien wij ook terug in de verwachte realisatie van de woonopgave. De start van nieuwe projecten werd tijdens de pandemie al opgeschort. Nu zorgden hoge kosten, het gebrek aan personeel en het gebrek aan materialen voor verder uitstel. Nieuwe financieringssystematiek Gemeenten en overheid zullen afspraken moeten maken over voldoende financiën voor het uitvoeren van het verruimde takenpakket van gemeenten. Om tot een stabielere financiering van de gemeenten te komen, is in het regeerakkoord opgenomen dat de komende jaren een nieuwe financieringssystematiek wordt uitgewerkt voor de periode na 2025. Doordat nog niet duidelijk is hoe dit nieuwe systeem wordt ingevuld, is het mogelijk dat investeringsplannen zullen worden teruggeschroefd. Het Rijk heeft eenmalig EUR 1 miljard beschikbaar gesteld voor het jaar 2026 om de daling enigszins en incidenteel op te vangen. Wel is het Rijk verplicht, op basis van de Financiële-verhoudingswet, om de financiële gevolgen te compenseren. In 2023 ontstaat nu wel het praktische probleem dat de meerjarenbegroting niet gemakkelijk structureel en materieel in evenwicht gebracht kan worden omdat het boekjaar 2026 hiertoe behoort.

Dit betekent voor gemeenten een gedwongen terughoudendheid in het opstellen van de meerjarenbegroting 2023-2026. Dit heeft naar verwachting een negatief effect op de toekomstige kredietvraag. Energietransitie De energietransitie is een van de grootste maatschappelijke opgaven waar Nederland voor staat. Wil de publieke sector haar voortrekkersrol in verduurzaming waarmaken, dan is hiervoor meer financiële ruimte vanuit de rijksoverheid nodig. De gemeenten krijgen vanuit het Rijk voornamelijk middelen voor personele en bijbehorende materiële kosten. Dit laat de vraag open of voldoende geld beschikbaar is voor de publieke materiële investeringen. BNG Bank is in 2022 begonnen met het inventariseren van de klimaatrisico’s op dit gebied voor de eigen leningenportefeuille.

24

Aanbestedingen In 2022 werden diverse aanbestedingen voor betalingsverkeer gewonnen. In 2022 werden wij de bank voor betalingsverkeer van onder meer Belastingsamenwerking West Brabant,

de gemeente Veldhoven, Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW), Gemeentelijk Belastingkantoor Twente en de gemeente Zoetermeer.

De leningenportefeuille die BNG Bank heeft uitstaan bij woningcorporaties vertoonde ook in 2022 een stijging. Het is een voortzetting van de ontwikkeling die in 2019 begon en die ook in 2020 en 2021 te zien is geweest. In de jaren daarvoor was er juist een afname van de kredietverstrekking aan woningcorporaties. De groei van de leningenportefeuille heeft alles te maken met de toenemende investeringen van woningcorporaties.

Ontwikkelingen bij Woningcorporaties

BNG Bank als financier en sparringpartner Het overgrote deel van de financieringen die BNG Bank woningcorporaties verstrekt, vinden plaats onder garantie van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Door de borgstelling van WSW kunnen woningcorporaties bij BNG Bank gunstige financieringen krijgen, tegen zo laag mogelijke kosten.

Gevolgen door COVID-19 In 2022 was er bij woningcorporaties nauwelijks nog iets te merken van negatieve effecten van de Covid-19pandemie. Bij aanvang van deze crisis in 2020 bestond er bij woningcorporaties zorg over de economische effecten van de pandemie, over mogelijke werkloosheid onder huurders en als gevolg daarvan het ontstaan van huurachterstanden. Van dat laatste is eigenlijk nauwelijks sprake geweest. Het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden vormde in eerste instantie, gezien de anderhalvemetermaatregelen nog voor praktische uitdagingen. Maar ook dat was in 2022 nauwelijks nog aan de orde.

25

Impact oorlog Oekraïne Voor woningcorporaties was de oorlog in Oekraïne sterk voelbaar. Woningcorporaties speelden in 2022 een rol bij de opvang van vluchtelingen als gevolg van de oorlog. De stijging van energiekosten, de inflatie en andere kostenstijgingen die mede het gevolg waren van de oorlog hadden twee effecten op de financiële huishouding van woningcorporaties. Een direct effect was de stijging van de bouwkosten en personeelslasten van woningcorporaties. Een indirect effect is dat huurders vanwege inflatie en de stijgende energielasten, problemen gaan ondervinden bij het betalen van de huur. Vooralsnog leidt dat overigens niet tot grote huurachterstanden bij corporaties. Nationale prestatieafspraken Medio 2022 zijn de zogenoemde nationale prestatieafspraken gemaakt tussen Aedes, Woonbond, VNG en de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. De afspraken omvatten de volkshuisvestelijke opgaven tot en met 2030. Ze vormen een gezamenlijke agenda met de maatschappelijke opgaven rond de beschikbaarheid van voldoende betaalbare woningen, de verduurzaming van de gebouwde omgeving, de leefbaarheid van wijken en buurten en de betaalbaarheid van wonen. Indien de ambities in de nationale prestatieafspraken daadwerkelijk gerealiseerd gaan worden, betekent dat de komende jaren voor BNG Bank een aanzienlijke toename van de kredietaanvragen.

Door het afschaffen van de verhuurderheffing per 1 januari 2023 zullen woningcorporaties extra financiële ruimte hebben om de investeringen te realiseren die zij hebben toegezegd. Daartegenover staat wel dat inmiddels de (bouw)kosten zijn toegenomen en ook de rente fors is gestegen. Corporaties kunnen deze kostenstijgingen niet zonder meer doorberekenen aan hun huurders omdat de wettelijke mogelijkheid tot huurverhoging beperkt is. Ook de tekorten aan bouwmaterialen, capaciteit in de gehele bouwkolom, en gebrek aan bouwlocaties, maken de realisatie van de ambities niet vanzelfsprekend. Investeren in middenhuur-woningen Een belangrijk onderdeel van deze prestatieafspraken is de realisatie van middenhuur-woningen. Werd er

in het verleden vooral gekeken naar marktpartijen op dit punt, nu is in de politiek een omslag zichtbaar: er wordt verwachtingsvol naar corporaties gekeken om meer te investeren in middenhuur-woningen. Voor deze investeringen is een ander type financiering nodig, omdat de WSW-garantie daarop niet van toepassing is. In 2022 heeft BNG Bank diverse van dit type financieringen verstrekt. We zien daarnaast een toenemend aantal informatievragen over dit type financiering. BNG Bank pleit ervoor om projecten in het middenhuur-segment ook onder een vorm van garantstelling te laten plaatsvinden. De opgave zoals benoemd in de prestatieafspraken zullen naar het oordeel van de bank uiteindelijk niet allemaal bancair financierbaar zijn. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) zou voor die garantstelling de aangewezen partij zijn. Dat leidt tot betere beschikbaarheid van financieringen en lagere rentes, waardoor middenhuur-woningen ook betaalbaar blijven voor toekomstige huurders. Ook het feit dat dit huursegment gereguleerd gaat worden, pleit voor een grotere rol van de overheid bij de financiering. BNG Bank wil corporaties ondersteunen bij de ambities zoals neergelegd in de prestatieafspraken en is dan ook bereid om de leningenportefeuille in de sector verder uit te breiden: zowel onder borging van het WSW als zonder deze borging.

Wij zullen aanvragen positief en constructief tegemoet treden, overigens altijd op een vanuit bancair perspectief verantwoorde wijze. De ambities van de sector op het gebied van verduurzaming passen daarnaast goed bij de klimaatambities van de bank. Het feit dat investeringen van corporaties zowel een sociaal als ook een duurzaam karakter hebben, sluit daarnaast goed aan bij een toenemende behoefte op de kapitaalmarkt aan dit type investeringen. De bank ziet het dan ook als haar doel om dit sociale en duurzame profiel van de sector bij haar kapitaalverschaffers verder onder de aandacht te brengen.

26

De instellingen die klant zijn bij BNG Bank zijn actief in de ziekenhuiszorg, de geestelijke gezondheidszorg, de ouderenzorg, de jeugdzorg en de gehandicaptenzorg. Voor deze instellingen was 2022 geen makkelijk jaar. In het voorjaar werd duidelijk dat de zorgsector relatief hard werd geraakt door oplopende inflatie en personeelstekorten. Het risicoprofiel van de sector kwam onder druk te staan omdat deze factoren stapelden met andere risico’s en ontwikkelingen. De langlopende leningenportefeuille die BNG Bank heeft uitstaan bij zorgaanbieders liep in 2022 licht terug. Dit weerspiegelt de tendens van kleinschaliger nieuwbouw die samenhangt met de transitie die de sector nu doormaakt ten aanzien van het zorgaanbod. BNG Bank als financier en sparringpartner in de zorg BNG Bank heeft een stevige marktpositie opgebouwd met een relatief goed en stabiel risicoprofiel. Klanten weten ons te vinden voor financieringsvragen. Jaarlijks worden analyses uitgevoerd om te monitoren hoe het kredietrisicoprofiel van zorginstellingen zich verder ontwikkelt. De bank stelt zich op als partner van klanten in de zorgsector en wil kredieten verlenen. Door de verslechterende economische

omstandigheden is een goede risicobeoordeling meer dan ooit van groot belang. Ontwikkelingen in de zorgsector Ondanks de uitdagingen in de sector was 2022 een goed jaar voor de kredietverlening van BNG Bank. De verwachtingen voor 2022 waren vooraf getemperd door de COVID-19-pandemie, maar uiteindelijk was de omzet hoger dan voorzien. Vanaf de zomer rezen er zorgen over de impact van inflatie op de jaarresultaten in 2022. De overheid nam een aantal maatregelen, maar deze boden maar in beperkte mate soelaas. De kans is groot dat het jaar 2022 voor een groot aantal zorginstellingen een verliesjaar wordt. Dit zal de investeringscapaciteit in de sector aantasten. In 2023 zal er nog nieuwbouw gerealiseerd worden waarover eerder is besloten. Voor nieuwe projecten zal het in bepaalde gevallen lastiger worden.

27

De grootste uitdaging in de zorgsector is de beschikbaarheid van personeel. Dat zal ook de komende tijd zo blijven. Zorginstellingen hebben te maken met een hoog ziekteverzuim en er is te weinig eigen personeel om dit op te vangen. Hierdoor wordt op grote schaal extern personeel (ZZP) aangetrokken tegen hogere tarieven, met als gevolg dat de personeelskosten sterk stijgen. Het tekort aan zorgpersoneel zal naar verwachting een structureel, zo niet een maatschappelijk probleem worden. Gevolgen door COVID-19 De COVID-19-pandemie bleef voelbaar in 2022. Opgelopen wachtlijsten konden nog niet worden ingelopen vanwege personeelstekorten. De druk op de cao-onderhandelingen nam toe waardoor het risico op loonstijgingen boven de daarvoor beschikbare ruimte ook toenam. De onzekerheid over de nasleep van de compensatie- en vangnetregeling voor 2020 en 2021 duurde voort voor ziekenhuizen die een beroep hadden gedaan op de hardheidsclausule in de regeling en die nog in afwachting waren van een beslissing. De hardheidsclausule is het extra vangnet voor ziekenhuizen die met de reguliere compensatieregelingen voor de coronacrisis alsnog in de rode cijfers terechtkwamen. Impact oorlog Oekraïne De oorlog in Oekraïne zorgde voor een sterke opwaartse druk van de energieprijzen. Dit resulteerde vervolgens in een stijging van de inflatie.

Zorgaanbieders worden in het begin gecompenseerd voor inflatie maar, binnen de daarvoor ingerichte

procedures, werkt dat alleen goed bij een gematigde inflatie. De inflatie in 2022 nam veel sneller toe, dan dat deze in de toekomstige tarieven van de instellingen kon worden gecompenseerd. De resultaten voor 2022 lijken hierdoor te verdampen. Bovenop de hiervoor genoemde risico’s kwam de stijging van de rente. Dit maakte nieuwe investeringen lastiger. Integraal Zorgakkoord Zorgaanbieders hebben relatief weinig mogelijkheden om bij te sturen. Ze kunnen niet bezuinigen op personeel omdat daaraan al een groot gebrek is. De maatschappelijke taak van zorginstellingen speelt hierin een rol. Ook is het opvoeren van de productie niet mogelijk vanwege de gemaakte afspraken in het Integraal Zorgakkoord, dat in september 2022 werd gesloten. Dat akkoord ziet toe op het beheersen van de uitgavengroei. Hierin staan afspraken waarbij zorgaanbieders en zorginkopers met de Rijksoverheid afspraken hebben gemaakt over een andere manier van werken en het bieden van ‘passende zorg’ waardoor de continu stijgende zorguitgaven beheersbaar moeten blijven. Green Deal Duurzame Zorg 3.0 Aan het einde van 2022 werd door een groot aantal stakeholders en zorgaanbieders de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 gesloten. Doel van de Green Deal is het verduurzamen van de zorg. Een belangrijk element is het terugbrengen van de CO2-emissie in het zorgvastgoed om te voldoen aan de gemaakte afspraken in het Klimaatakkoord.

28

BNG Bank draagt bij aan betaalbare onderwijshuisvesting van goede kwaliteit. Wij fungeren als financier en sparringpartner bij het ontwikkelen en verduurzamen van onderwijsvastgoed. Voor het basis- en voortgezet onderwijs verloopt de financiering van investeringen doorgaans via de gemeenten. Het vastgoed van middelbaar en hoger beroepsonderwijs en universiteiten financiert BNG Bank rechtstreeks. De kredietverlening van BNG Bank aan de onderwijssector is in 2022 achtergebleven bij de verwachtingen. Door de pandemie, de inflatie en de onzekerheid die dat meebracht, zijn vertragingen ontstaan in de lange voorbereidingstrajecten van onderwijsvastgoedprojecten. BNG Bank als financier en sparringpartner BNG Bank wil niet alleen kredietverlener zijn van de onderwijssector maar ook kennis en expertise delen. Wij willen als financier en sparringpartner optrekken met gemeenten en schoolbesturen. Om die reden denken wij na over manieren waarop BNG Bank nieuwe impulsen kan geven aan het ontwikkelen van onderwijsvastgoed. Daarbij gaat de aandacht

primair uit naar investeringen in duurzaamheid en in een gezond binnenklimaat van schoolgebouwen. Daarnaast zijn wij met het ministerie van OC&W in gesprek gegaan over de rol die wij voor onszelf zien en de nieuwe initiatieven die wij samen kunnen ontwikkelen. Een idee dat in dat kader besproken is, gaat over de efficiency van processen rond het afsluiten van kredieten. Dit kan leiden tot meer gemak voor klanten en tot lagere kosten van financieringen. In het laatste kwartaal van 2022 heeft BNG Bank met gemeenten verschillende bijeenkomsten georganiseerd over de rol van de bank bij het financieren van onderwijshuisvesting. We hebben laten zien hoe BNG Bank ondersteuning kan bieden als er een nieuwe school moet worden gebouwd.

29

Ontwikkelingen in de sector onderwijs Gevolgen door COVID-19 In 2022 stond de onderwijskwaliteit in de sector onder druk. Dit was nog een gevolg van de COVID-19pandemie. In de loop van het jaar werd steeds duidelijker dat er leerachterstanden zijn ontstaan en dat deze achterstanden niet eenvoudig kunnen worden ingehaald door het tekort aan leerkrachten. Verder zorgde COVID-19 ook voor een verhoogd ziekteverzuim waardoor personeelstekorten verder opliepen. Er zijn door de overheid eenmalig grote bedragen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de onderwijskwaliteit en het inlopen van de opgelopen onderwijsachterstanden die het gevolg zijn van de pandemie. Veel onderwijsinstellingen hebben te maken met een achterstand in de kwaliteit van hun gebouwen. De verbetering van het binnenklimaat van scholen was al een uitdaging en de urgentie daarvan is door de pandemie toegenomen. Daar komt nu de grote uitdaging bij van de verduurzaming van het onderwijsvastgoed, vooral in het primair en voortgezet onderwijs. Door allerlei oorzaken voldoet het gemiddelde - typische Nederlandse basisschoolgebouw niet aan de huidige wettelijke eisen. Er is dus nog heel veel te doen. Het volume is enorm, maar het lijkt een uitdaging om dat ook bekostigd te krijgen. Het rijk heeft in 2022 geen

signalen gegeven dat het met financiële middelen zal bijspringen. Daarnaast speelde ook in 2022 duurzaamheid een belangrijke rol, dit zal de komende jaren zo blijven. Impact oorlog Oekraïne Leerplichtige kinderen uit Oekraïne moesten in Nederland ook onderwijs kunnen volgen. Het was een extra opgave waarvoor vanuit de overheid extra geld beschikbaar werd gesteld. Wij hebben geen signalen opgevangen dat dit geleid heeft tot een vermindering van de onderwijskwaliteit. De oorlog in Oekraïne zorgde voor hogere energieprijzen en een hoge inflatie. Dit leidde tot stijgende kosten. De eerste helft van het verslagjaar was dit reden tot zorg. Uiteindelijk was er geen sprake van negatieve gevolgen voor de instellingen. Het risicoprofiel van de sector hoefde niet te worden aangepast. Vanwege de stijgende rente moesten projectinvesteringen die nog in de fase van besluitvorming zaten opnieuw worden berekend. Dit kon resulteren in uitstel of zelfs afstel van investeringen. Deze situatie kan zich ook de komende tijd nog blijven voordoen. Het maatschappelijk belang van onderwijshuisvesting is echter groot. Gemeenten hebben bovendien de wettelijke taak om in onderwijshuisvesting te voorzien.

30

Afgelopen jaar was voor publieke bedrijven en infrastructuur een woelig jaar. De aanzienlijke stijging van de energieprijzen en inflatie als gevolg van de oorlog in Oekraïne had een wisselend effect op onze klanten. Voor de sectoren NEMM (Netwerk-, Energie-, Milieu- en Mobiliteitbedrijven) van BNG Bank was het qua omzet, die boven verwachting was, een goed jaar. Dit beeld is enigszins gekleurd vanwege enkele grote transacties. Het totale vermogen dat BNG Bank in deze sector heeft uitstaan, nam af van 4,2 miljard euro in naar 4,0 miljard euro in 2022. Zoals mag worden verwacht met een dergelijk gevarieerd klantenpakket waren de financieringen die het team verzorgde zeer divers. BNG Bank als financier en sparringpartner BNG Bank regelde de verhoging van een krediet voor de nationale spoorvervoerder van 200 miljoen naar 400 miljoen euro. Ook werd de financiering van 400 miljoen euro voor Havenbedrijf Rotterdam verlengd. In de gemeente Westland vond een bijzondere transactie plaats. BNG Bank verzorgde in

consortium verband een krediet van 90 miljoen euro waarmee drie geothermie doubletten en een grootschalig warmtenet konden worden gefinancierd. Hiermee zullen naar verwachting tachtig glastuinbouwers minder afhankelijk worden van gas. Het financieringsaandeel van BNG Bank bedroeg 30 miljoen euro. BNG Bank is al langere tijd betrokken bij vele geothermieprojecten en heeft op dit gebied ruime kennis en ervaring opgebouwd. Ook de gemeente Veenendaal onderkent al jarenlang het belang van warmtenetten. Het warmtebedrijf van de gemeente Veenendaal wil komende jaren nog meer woningen en bedrijven verduurzamen door ze aan te sluiten op hun slimme en groene warmtenet. BNG Bank heeft de financiering van het nieuwste project geregeld. Voor afvalverwerker Twence BV werd een krediet van 31 miljoen euro verzorgd voor de bouw van een nieuwe CO2-afvanginstallatie waarmee 100.000 ton CO2 per jaar kan worden afgevangen. De afgevangen CO2 wordt vervolgens onder andere beschikbaar gesteld als voeding voor gewassen in de glastuinbouw.

31

Ontwikkelingen in de sector publiek bedrijven en infrastructuurs Energieprijs Voor bepaalde klanten - vooral in de opwek van duurzame energie - resulteerde de hogere energieprijs in hogere inkomsten. Afnemers van energie, zoals OV-bedrijven, hadden daarentegen veel last van de hogere prijzen en zagen hun kosten sterk stijgen. Zij konden de kostenstijging niet altijd doorberekenen aan hun klanten. Afvalverwerkers produceren meer energie dan zij afnemen. Voor hen waren de prijsstijgingen weer positief. Afvalinzamelbedrijven hadden te maken met hogere brandstofkosten. De energienetwerkbedrijven en de drinkwaterbedrijven staan als gevolg van de energietransitie en verdroging voor grote investeringen. Zij hebben last van schaarste van aannemersaanbod en hogere materiaalprijzen. Inflatie De inflatie leidde bij sommige klanten tot uitstel van investeringen en daarmee tot het uitstellen van nieuwe financieringen. De stijgende rente was voor de meeste relaties in onze bestaande portefeuille van minder belang omdat zij eerder rentevaste geldleningen hebben afgesloten of omdat zij de contractuele verplichting hebben om zich tegen rentestijgingen in te dekken. Collectieve warmte Naar verwachting zal 2023 belangrijke ontwikkelingen laten zien op het gebied van warmtenetwerken en warmte-infrastructuur.

In zijn brief aan de Kamer van 21 oktober 2022 schrijft Jetten, minister voor Klimaat en Energie, dat hij voornemens is de verantwoordelijkheid voor het warmtenetwerk in handen te brengen van de publieke sector. Ook schrijft hij dat het ministerie met bestaande publieke financiers zoals BNG Bank onderzoekt welke financiële oplossingen mogelijk zijn om de opbouw van collectieve warmte de komende jaren mogelijk te kunnen maken. De gesprekken tussen het ministerie en BNG Bank hierover zijn inmiddels gaande.

32

Opvallende gebeurtenissen 2022 januari Herbenoeming Gita Salden als CEO van BNG Bank

Eerste van vijf nieuwe ESG-obligaties in 2022: 1,75 miljard euro voor kredietverlening voor gemeenten

maart Eerste prepaid pinpassen aan gemeenten verstrekt voor vluchtelingen uit Oekraïne

Lening van 50 miljoen euro aan gemeente Sittard-Geleen voor verduurzaming sportcomplex in Born

april Herbenoeming Marlies van Elst als lid van de Raad van Commissarissen

Carmien Michels wint BNG Bank Literatuurprijs 2022

juni BNG Bank stelt verduurzaming als eis bij kredietverlening maatschappelijk vastgoed

Gemeente Eindhoven wint BNG Bank Erfgoedprijs

juli Verlenging financiering 400 miljoen euro aan Havenbedrijf Rotterdam voor algemene bedrijfsdoeleinden

Lening van 44,2 miljoen euro aan Sint Jacob voor betalingsverkeer en financiering verpleeghuizen

Laatste van vijf nieuwe ESG-obligaties in 2022: EUR 1 miljard voor kredietverlening aan woningcorporaties

33

september Presentatie halfjaarcijfers: gezonde resultaten eerste halfjaar

Kennisuitwisseling tussen BNG Bank, HVC, gemeente Alkmaar (warmtenetten en Purmerend (biomassacentrale) over energietransitie

oktober Ministerraad stemt in met publiek eigendom warmtenetten. BNG Bank is samen met VNG hiervan pleitbezorger.

Bijzondere algemene vergadering van aandeelhouders keurt renovatie gebouw BNG Bank goed. Verduurzaming is belangrijk uitgangspunt renovatie.

november BNG Bank op drie na veiligste bank ter wereld

BNG Bank pleit voor DAEB-status middenhuur om maatschappelijke woonopgave te versnellen.

december BNG Bank presenteert Klimaatplan Going Green

Lening van EUR 130 miljoen aan Woonstad Rotterdam voor realisatie van strategie niet-DAEB huurwoningen

Lening van 125 miljoen euro aan UMC Groningen voor nieuwbouw

34

1.4 Blijvend sterke positie op geld- en kapitaalmarkten Dankzij haar uitstekende kredietwaardigheid (Moody's: Aaa, Fitch Ratings: AAA, S&P Global: AAA) was BNG Bank in 2022 het gehele jaar in staat om tegen aantrekkelijke tarieven in verschillende valuta financiering aan te trekken voor de korte en lange termijn. Het aantrekken van korte- en langetermijngelden in verschillende valuta op internationale gelden kapitaalmarkten (funding) is een belangrijke activiteit voor BNG Bank. Daarmee kan de bank leningen aan klanten aanbieden. Verreweg het grootste deel van deze funding trekt BNG Bank aan via openbare emissies (uitgifte van obligaties) op de internationale kapitaalmarkten. Een kleiner deel wordt aangetrokken via zogenaamde private placements. Op de Engelstalige website van BNG Bank staat hierover meer informatie.

uitgiftes gedaan in Britse ponden, Australische dollars en Canadese dollars, waarbij de bank een grotere diversiteit aan beleggers bereikt, zowel qua geografie als type belegger. In navolging van haar voorbereiding op toekomstige marktstandaarden met obligatieuitgiftes gelinkt aan SOFR (US dollar) en SONIA (Britse ponden) zijn korte vastrentende obligaties in 2022 voor het eerst ingedekt tegen ESTR (euro). Als risicovrije rentevoet en toekomstige marktstandaard voor euro-rentederivaten zal ESTR een belangrijke rol spelen in de fundingstrategie van BNG Bank.

Ontwikkelingen 2022 BNG Bank heeft in 2022 EUR 16,3 miljard aan langlopende financiering aangetrokken met een gemiddelde looptijd van 7,7 jaar. Evenals vorig jaar hadden onze klanten in 2022 behoefte aan kredieten met langere looptijden. Hierdoor is ook de fundinglooptijd van BNG Bank, net als vorig jaar, relatief hoog. De totale hoeveelheid aangetrokken langlopende financiering is groter dan vorig jaar, maar kleiner dan het lange termijngemiddelde. Dit is met name een gevolg van deelname door BNG Bank aan de derde Targeted Longer-Term Refinancing Operation (TLTRO) van de ECB in de afgelopen twee jaar. De TLTRO-III biedt BNG Bank funding tegen gunstige condities voor een looptijd korter dan drie jaar. Het doel is om hiermee de reële economie te stimuleren door liquiditeit te verschaffen aan specifieke doelgroepen, zoals woningcorporaties en zorginstellingen.

ESG-obligaties1 Een bijzondere categorie openbare emissies die BNG Bank uitgeeft, zijn ESG-obligaties. Deze obligaties worden uitgegeven onder het Sustainable Finance Framework van de bank. Onder het Framework worden de opgehaalde middelen gebruikt voor het financieren van gemeenten en woningbouwcorporaties, en worden budgetten van gemeenten en uitgaven van woningbouwcorporaties direct gelinkt aan de zeventien Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties. Het Framework kan worden geraadpleegd op website van de BNG Bank. BNG Bank heeft wederom een groter percentage van haar langetermijngelden door middel van ESG-obligaties opgehaald in 2022. Waar dit percentage in 2021 nog lager was dan 30% is dit vorig jaar via meerdere succesvolle uitgiftes gegroeid naar 36%. In totaal heeft BNG Bank in 2022 voor een recordbedrag van EUR 5,9 miljard aan obligaties in ESG-formaat uitgegeven, zowel door nieuwe emissies als door het verhogen van enkele bestaande obligatieleningen.

BNG Bank heeft benchmark emissies gedaan in euro’s en dollars. Dit paste bij de ambitie om voor beide valuta een liquide curve van benchmark uitstaande emissies te onderhouden. Ook heeft BNG Bank

1 Voorheen werden duurzame obligaties van BNG Bank aangeduid onder verschillende benamingen als SRI-Bonds en SDG-Bonds.

35

Kerncijfers voor funding Totaal uitstaande ESG Bonds

Opgenomen funding

€ 15,7

€ 16,3 miljard

miljard

15,7

16,3

15,1

10,2

11,9

7,1 2,2

2020

2021

2022

2020

5,9

3,7

2021

Capital market funding Waarvan ESG Bonds

2022

(in miljard euro)

(in miljard euro)

Funding per valuta

Funding per geografische indeling

GBP 11 %

USD 15 %

Midden-Oosten en Afrika Azië 1% 12 %

AUD CAD 3% 1%

EUR 70 %

Noord en Zuid Amerika 14 %

Europa 73 %

Lonneke de Waal

Sjoerd Dijkstra

Sector lead Overheid en Onderwijs BNG Bank

Kassier Gemeente Súd-West Fryslân

VNG, Sûd-West Fryslân en BNG Bank

Prepaid pinpassen voor meer dan 300 gemeenten In februari 2022 vroegen de eerste Oekraïense vluchtelingen verblijf aan in Nederland. Dat kregen ze vlot, maar daarmee hadden ze nog geen geld om van te leven – en de duizenden die na hen kwamen ook niet. BNG Bank droeg samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) bij aan een oplossing van deze prangende vraag voor honderden gemeenten. Duizenden vluchtelingen zonder leefgeld

Onhoudbaar en ingewikkeld

Lonneke de Waal, sector lead van team Overheid en Onderwijs van de BNG Bank, weet nog goed over welke vluchtelingen ze als eerste hoorde: ‘Oekraïense vrachtwagenchauffeurs. Onderweg in Europa, zetten ze hun wagen aan de kant. Naar huis konden ze niet meer.’ Eind februari ’22 brak de oorlog in Oekraïne uit. Wat voorheen hun thuis was geweest, werd een levensgevaarlijke plek.

Een onhoudbare situatie, vond ook Ingrid Hoogstrate van VNG: ‘Tientallen gemeenten meldden dit soort problemen. Het liefst zou je een rekening willen openen, maar daarvoor is een BSN-nummer verplicht. Daarvoor heb je weer een paspoort nodig, maar veel Oekraïners hadden dat niet, of het paspoort was niet leesbaar: soms met de hand geschreven, in het Cyrillisch schrift.’

Oekraïense vluchtelingen in Nederland kregen snel de verblijfsstatus, maar daarmee hadden ze nog geen leefgeld. Sjoerd Dijkstra, kassier voor gemeente Súd-West Fryslân, herinnert zich hoe dat de eerste weken ging: ‘Ik haalde elke dag honderden euro’s briefgeld uit de muur’

Creatieve oplossing BNG Bank bood uitkomst, vertelt ze. ‘Wij zitten samen met een aantal banken in een overleg. BNG deed daar een aanbod om met prepaid passen de eerste nood op te lossen.’

‘BNG Bank deed een aanbod om met prepaid passen de eerste nood op te lossen. Vanaf dat moment ging het snel, je kon zien dat ze heel graag wilden dat het probleem werd opgelost.’ Ingrid Hoogstrate Ingrid Hoogstrate

Vanaf dat moment ging het snel, vertelt Ingrid verder. ‘Je kon zien dat BNG heel graag wilde dat het probleem werd opgelost.’ Volgens De Waal was dat echter geen sinecure. ‘Een van onze technische partners in bankverkeer vertelde dat het aanmelden van één nieuwe klant minimaal een week zou duren. Wij voorspelden dat we meer dan driehonderd gemeenten moesten bedienen, met duizenden prepaid passen. Dan kwam het werk nooit af. Onze oplossing was om dan VNG zelf aan te melden, als één grote klant voor alle passen. Best creatief, al zeg ik het zelf.’

In twee weken gereed Sjoerd Dijkstra van gemeente Súdwest-Fryslân is onder de indruk van de snelheid waarmee de voorziening gereedkwam. ‘Anderhalve week nadat BNG haar aanbod deed, waren de eerste passen klaar voor gebruik. Er waren vragen te over, natuurlijk: Hoe gaan we om met verhuizende gezinnen? Wat te doen als iemand het tegoed niet opmaakt? Wie helpt om een pas te deblokkeren bij verkeerde pincodes? Maar BNG Bank heeft geduldig met ons gewerkt en inmiddels werkt het systeem eigenlijk heel goed.’

Directeur inclusieve samenleving VNG

Eerste opening Voor Dijkstra is de meest hectische periode nu gelukkig voorbij: ‘De passen speelden een cruciale rol in de onzekere overbruggingsperiode tot deze vluchtelingen een eigen BSN-nummer kregen. De passen blijven in gebruik om ook nieuwe vluchtelingen te kunnen voorzien, maar de meeste vluchtelingen hebben inmiddels gelukkig een eigen bankrekening gekregen.’

38

INTERNE BEDRIJFSVOERING 2.1 Medewerkers Bevlogen en kundige medewerkers en het juiste leiderschap zijn randvoorwaarden voor het succesvol uitvoeren en het realiseren van de ambities en doelstellingen van ‘Ons kompas naar impact’. In de huidige gespannen arbeidsmarkt is het aantrekken en behouden van talent een grote uitdaging. Daarom zet BNG bank in op het bieden van ruime ontwikkelingsmogelijkheden en goed leiderschap. Zo blijven haar medewerkers zich ontwikkelen en kunnen zij optimaal werken en presteren. Versterken interne organisatie Een belangrijk strategische pijler van ‘Ons Kompas Naar Impact’ is het versterken van de interne organisatie. Het gaat daarbij zowel om de ontwikkeling van de organisatie als die van de medewerkers zelf. Zo hoopt BNG Bank haar ambities te realiseren. Organisatieontwikkeling Een aantal ontwikkelingen in de organisatie was dit jaar belangrijk. Zo werden het IT/Operationele domein (COO) en het commerciële domein (CCO) verder ingericht. Deze twee domeinen zijn in 2021 ontstaan