6d Waardlanden Jaarrekening 2023.pdf

Jaarstukken 2023

Gemeenschappelijke regeling van de gemeenten: o o o o

Gorinchem Hardinxveld-Giessendam Molenlanden Vijfheerenlanden

Gorinchem, 10 april 2024

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave

Inhoud Inhoudsopgave.......................................................................................................................................................................................... 2 1

2

Inleiding ............................................................................................................................................................................................ 4 1.1

Algemeen ............................................................................................................................................................................... 4

1.2

Financieel Resultaat ............................................................................................................................................................... 5

1.3

Reserves ................................................................................................................................................................................. 9

1.4

Resultaat deelneming 2023 ................................................................................................................................................... 9

1.5

Kerngegevens ......................................................................................................................................................................... 9

Jaarverslag ...................................................................................................................................................................................... 12 2.1

Programmaverantwoording ................................................................................................................................................ 12

2.2

Overhead ............................................................................................................................................................................. 12

2.3

Beleidsindicator ................................................................................................................................................................... 13

2.4

Paragrafen ............................................................................................................................................................................ 14

2.4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................................................ 14

2.4.2

Kengetallen...................................................................................................................................................................... 17

2.4.3

Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................................................... 17

2.4.4

Financiering ..................................................................................................................................................................... 18

2.4.5

Treasury ........................................................................................................................................................................... 18

2.4.6

Liquide middelen ............................................................................................................................................................ 18

2.4.7

Schatkistbankieren ......................................................................................................................................................... 19

2.4.8

Langlopende leningen ................................................................................................................................................... 19

2.4.9

EMU saldo ....................................................................................................................................................................... 19

2.4.10 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................................................ 20 2.4.11 Verbonden partijen ......................................................................................................................................................... 25 3

4

De jaarrekening ............................................................................................................................................................................... 26 3.1

Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten en de toelichting ...................................................................................... 26

3.2

Toelichting op het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten .................................................................................... 27

3.3

Afvalinzameling .................................................................................................................................................................... 29

3.4

Afvalverwerking ................................................................................................................................................................... 29

3.4.1

Afvalstromen in tonnen .................................................................................................................................................. 29

3.4.2

Aantal bezoekers afvalbrengstation ............................................................................................................................ 29

3.4.3

Aantal grofvuilmeldingen ............................................................................................................................................... 30

3.5

Overige diensten (DVO+) ..................................................................................................................................................... 30

3.6

Overhead ............................................................................................................................................................................. 31

3.7

WNT ..................................................................................................................................................................................... 32

3.8

Overzicht incidentele baten en lasten ................................................................................................................................. 33

3.9

Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves .................................................................................................. 33

3.10

Rechtmatigheidsverantwoording bestuur ........................................................................................................................... 34

Balans per 31 december 2023 ........................................................................................................................................................ 36 2

Jaarstukken 2023 4.1

Toelichting op de balans ...................................................................................................................................................... 37

4.1.1

Vaste Activa .................................................................................................................................................................... 37

4.1.2

Voorraden ........................................................................................................................................................................ 37

4.1.3

Vlottende activa .............................................................................................................................................................. 37

4.1.4

Vaste passiva .................................................................................................................................................................. 39

4.1.5

Vlottende passiva ........................................................................................................................................................... 42

4.1.6

Niet in de balans opgenomen verplichtingen ............................................................................................................. 43

4.1.7

Gebeurtenissen na balansdatum ................................................................................................................................. 44

4.1.8

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................................................................. 45

4.2

Taakvelden ........................................................................................................................................................................... 48

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ........................................................................................................................... 51 5

Ontwerpbesluit vaststellen programmarekening 2023 .................................................................................................................. 52

Bijlagen

a. Staat van materiële vaste activa b. Staat van geldleningen c.

Staat van personele sterkte en loonkosten

d. Reserves e. Afvalstroomoverzicht 1 januari t/m 31 december 2023

3

Jaarstukken 2023 1

Inleiding

1.1 Algemeen Voor u ligt de jaarrekening 2023 van Waardlanden. Een bijzonder en bewogen jaar. Nadat in 2021 de strategienota is vastgesteld, is er twee en half jaar hard gewerkt aan de invoering van Diftar. Met trots kunnen we zeggen dat dit voor de deelnemende gemeenten per 1 januari 2024 van start is gegaan. Containers zijn afgesloten, pasjes zijn verstrekt en procedures zijn aangepast. Daarnaast is vanuit de strategienota ingezet op bewustwording en handhaving. Onze milieucoaches zijn zichtbaar op straat, steeds meer scholen sluiten zich aan bij het project afvalvrije scholen en via social media, persberichten en andere gerichte communicatie nemen we de inwoners van ons verzorgingsgebied mee in het nieuwe beleid. En niet te vergeten: met veel betrokkenheid zorgen onze medewerkers dag in dag uit voor een schone stad; dit doen we op onze milieustraten, het kringloopplein en het Ecopark. Maar ook door in weer en wind afval te verzamelen, bijzettingen te verwijderen, onkruid te bestrijden, straten te vegen, in winterse perioden gladheid te bestrijden en nog veel meer. Daar zijn we trots op! Dit is allemaal niet zonder slag of stoot gegaan. Zo konden niet alle passen op tijd verstrekt worden, werden passen bezorgd op adressen die niet bestonden en ook de afrekening van het grofvuil werkte niet meteen.

De veranderingen zijn groot en de interne organisatie heeft nog tijd nodig hierin mee te groeien. We zetten alle zeilen bij om onze dienstverlening op straat te waarborgen, maar de veranderingen zijn ook groot voor de inwoners. Dat zien we o.a. door het aantal bijzettingen, het aantal bezwaarschriften en – gelukkig naast veel waardering – ook onbegrip. Dit alles leidt tot een hoge werkdruk van met name het KCC, handhaving en onze mensen op straat. Maar ook op andere vlakken is het een turbulent jaar geweest. Het onverwachte overlijden van twee dierbare collega’s heeft een stevige impact op de organisatie. Daarnaast is eind 2023 afscheid genomen van de directeur. Kortom, een jaar dat we afgesloten hebben met gemengde gevoelens. Een jaar waarin trots en verdriet hand in hand gaan. Om ons heen voltrekken veranderingen zich steeds sneller en minder voorspelbaar dan vroeger. De uitdaging om hier lijn in te brengen en om de toekomst beter te kunnen voorspellen is voor Waardlanden, en onze netwerkpartners, groter dan ooit. In deze turbulente tijden, met nieuwe mensen op nieuwe functies, moeilijke te vullen vacatures op sleutelposities, is de begroting 2023 al in februari 2022 opgesteld. Voortschrijdend inzicht heeft ertoe geleid dat eerder een begrotingswijziging is vastgesteld van ruim € 1,1 miljoen.

Door het ontbreken van adequate managementinformatie kwam dit tekort voor de deelnemende gemeenten als een verrassing. Inmiddels blijkt dat de het verwachte tekort minder groot is dan voorzien. Werken in vertrouwen en in gezamenlijkheid aan een professionele organisatie die gesteld is voor de afgesproken taken en daarin de deelnemende gemeenten tijdig inzicht biedt en informeert. Maar bovenal een organisatie die zorgt voor een ‘schone stad’. Dat is waar Waardlanden voor staat en waar we steeds aan werken. Afgelopen jaar sluiten we af met een voordelig resultaat van € 149.000. In deze jaarrekening leggen we hierover verantwoording af en zullen we inzicht bieden in de oorzaken van de diverse afwijkingen.

Jürgen Rau Directeur Waardlanden

4

Jaarstukken 2023

1.2 Financieel Resultaat In deze jaarrekening leggen we verantwoording af over het jaar 2023. Als bedrijfsvoeringsorganisatie is deze rekening vooral financieel gericht en opgesteld conform de eisen die de wet Gemeenschappelijke Regelingen en het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten hieraan stelt. Het jaar is afgesloten met een positief rekeningresultaat van € 149.000, bestaande uit een nadelig saldo van € 469.000 aan de lastenkant en een voordelig saldo van € 618.000 aan de batenkant. Dit is het saldo ná verrekening met onze reserves. Voor verrekening hebben een positief begrotingsresultaat van € 877.000 t.o.v. de gewijzigde begroting 2023. Hier maakt echter de bijdrage van de gemeenten (€ 367.000) ter aanvulling van onze algemene reserve onderdeel van uit. Deze bijdrage is verantwoord in de exploitatie en is daarna toegevoegd aan de algemene reserve. Daarnaast is rekening gehouden met € 1.143.000 aan projectkosten voor Diftar. Deze kosten worden gedekt uit de bestemmingsreserve Diftar. In de praktijk is er € 781.771 nodig geweest. Per saldo is daarmee het ‘vrij besteedbaar’ bedrijfsresultaat van Waardlanden € 149.000.

5

Jaarstukken 2023 Totaaloverzicht: Lasten Personele kosten Kapitaallasten Uitvoeringskosten Verwerkingskosten Bedrijfsvoering Totale Lasten Mutatie algemene reserve Lasten na mutaties reserves

Werkelijk 2022

Primaire begroting

Gewijzigde begroting 2023

Werkelijk 2023

Resultaat

7.608 1.963 2.579 5.865 3.348 21.364

8.175 3.105 2.540 6.133 3.013 22.966

9.527 2.429 3.108 6.574 5.341 26.979

21.364

22.966

26.979

10.011 2.731 3.009 6.929 4.401 27.081 367 27.448

-484 -302 99 -355 940 -102 -367 -469

Baten Algemene baten Verwerkingsopbrengsten KWD opbrengsten (BV) Overige baten Totale Baten Mutatie reserve Diftar Baten na mutaties reserves

Werkelijk 2022

Primaire begroting

Gewijzigde begroting 2023

Werkelijk 2023

Resultaat

14.726 4.874 1.469 942 22.011

15.440 4.816 1.426 1.285 22.966

22.011

22.966

17.623 5.430 1.449 1.334 25.836 1.143 26.979

18.005 5.345 1.574 1.891 26.815 782 27.597

382 -85 125 557 979 -361 618

Totaal resultaat

149

Hieronder volgt een samenvatting van de belangrijkste oorzaken van de verschillen.

Lasten (€ 102.000 nadeel, afwijking 0,4%) Zoals te zien beslaat een groot deel van onze begroting de personele kosten (38%) en verwerkingskosten (25%). Kapitaallasten zijn gestegen als gevolg van de afschrijvingen op de investeringen vanuit de strategienota. Belangrijkste afwijkingen zien we op onze personele- en bedrijfsvoeringskosten.

6

Jaarstukken 2023

Een korte toelichting per categorie: Personele kosten (€ 485.000 nadeel, afwijking 5,1% ) Onder personele kosten wordt verstaan; lonen en salarissen, inhuur derden en overige personeelslasten, zoals opleidingen. Door vacatures en een moeilijke arbeidsmarkt hebben we ons formatiebudget niet volledig uitgeput. Een voordeel van ruim € 300.000 is hiervan het gevolg. Daar waar vacatures belangrijk zijn voor de bedrijfsmatige uitvoering van onze taken of bedrijfsvoering, huren we in. Datzelfde geldt voor ziekte. Daarnaast is in het budget rekening gehouden met een inhuurbudget, o.a. voor onze flexibele schil, maar ook voor het inhuren van specifieke kennis. Vervanging door inhuur is in de meeste gevallen (fors) duurder dan eigen personeel. Rondom de invoering van Diftar hebben we ook daadwerkelijk meer inzet gehad. Per saldo hebben we bijna € 800.000 meer uitgeven aan inhuur. De overige personeelslasten kennen geen noemenswaardig resultaat. Een nadelig saldo van €485.000 is het gevolg. Kapitaallasten (€ 302.000 nadeel, afwijking 12,4%) Kapitaallasten zijn de kosten die we maken voor afschrijvingen en rente. Het nadeel betreft de afschrijvingen op de investeringen in nieuwe containers. Voor een groot deel hiervan geldt dat hierop eerder afgeschreven moet worden dan waar rekening mee gehouden is.

Het betreft daarmee een verschuiving van kosten, maar in totaliteit geen hogere afschrijvingskosten voor deze containers. Uitvoeringskosten (€ 99.000 voordeel, afwijking 3,2%) Onder uitvoeringskosten wordt verstaan de kosten voor materieel (containers) en voertuigen. In de eerste helft van 2023 werden we geconfronteerd met fors hogere onderhoudslasten dan voorzien. Enerzijds door hogere materieelkosten, maar ook omdat de oudere voertuigen meer onderhoud nodig hadden. Op basis van deze ontwikkelingen hebben we de begroting aangepast. In de tweede helft van 2023 bleek de kostenstijging minder fors dan voorzien. De materieelkosten kennen een klein voordeel. Verwerkingskosten (€ 355.000 nadeel, afwijking 5,4%) De verwerkingskosten vanuit de milieustraten en de milieuparken laten een positief effect zien. Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023 vloeit hier een voordeel uit voort van € 185.000. De verwerkingskosten vanuit de huis-aan-huis inzameling laten echter een nadelig saldo zien van € 545.000. De grootste afwijking komt voort uit het zogenaamde fijn huishoudelijk afval, een nadeel van € 435.000. Daarnaast speelt ook de inzameling en verwerking van GFT een grote rol

7

Jaarstukken 2023 in dit nadeel, namelijk € 100.000. Een verklaring voor het nadeel bij de post fijn huishoudelijk afval betreft de tariefstijging die is doorgevoerd, van € 122 per ton naar € 134 per ton. Wel zien wij een daling in de hoeveelheden fijn huishoudelijk afval. Bedrijfsvoering (€ 939.000 voordeel, afwijking 17,6%) Onder bedrijfsvoering vallen meerdere begrotingsposten; huisvesting, kantoorkosten, transportkosten, DVO’s, bankkosten en overige kosten. Daarnaast vallen hieronder ook de (incidentele) projectkosten voor Diftar. De projectkosten zijn in 2023 € 668.000 lager uitgevallen dan er ten tijde van de gewijzigde begroting verwacht werd. Een bedrag van € 300.000 verwachten we in 2024 nog nodig te hebben. Het project wordt gedekt uit de bestemmingsreserve, dus per saldo is er minder uit de reserve onttrokken dan begroot. Verder is een deel van de post onvoorzien niet gebruikt (€ 130.000) en op huisvesting is een positief resultaat van € 140.000. Daarnaast zijn er diverse kleine(re) afwijkingen.

Baten (€ 979.000 voordeel, afwijking 2,2%) Onze opbrengsten wijken € 979.000 af van de gewijzigde begroting. Aan de batenkant zijn de volgende categorieën te onderscheiden:

Bijna 70% van onze baten komen uit de algemene baten. Onderstaand een korte toelichting op hoofdlijnen. Algemene baten (€ 383.000 voordeel, afwijking 2,2 %) In 2023 is besloten door de gemeenten een bijdrage te storten om de algemene reserve van Waardlanden aan te vullen. Deze was eerder negatief en door de storting van € 367.000 is deze weer neutraal. De storting is verantwoord via de exploitatie. Verwerkingsopbrengsten (€ 85.000 nadeel, afwijking 1,6%) De verwerkingsopbrengsten zijn lastig voorspelbaar, omdat de kosten en baten van de verwerkingskosten via derden lopen. De afwijking is beperkt. KWD opbrengsten (Waardlanden BV) (€ 124.000 voordeel, afwijking 8,6%) Deze post betreft de opbrengsten van commerciële afvalinzameling. Dit verzorgen wij vanuit BV Waardlanden in samenwerking met onze partner Netwerk BV. Het positieve resultaat is een gevolg van een actieve(re) acquisitie in combinatie met hogere tarieven. Overige baten (€ 557.000 voordeel, afwijking 41,8%) De grootste positieve afwijking ten opzichte van de begroting wordt verklaard door de afrekeningen Nedvang ad 8

Jaarstukken 2023 € 431.000. Daarnaast speelt ook de opbrengst glas mee, deze was niet begroot maar heeft een opbrengst gerealiseerd van € 170.000. Naast deze posten zijn er een aantal kleinere verschillen bij de baten

1.3 Reserves Er hebben twee mutaties in de reserves plaatsgevonden. Ten eerste is de bijdragen van de gemeenten aan onze algemene reserve toegevoegd. Deze was niet begroot. Daarnaast zijn de werkelijke in deze rekening opgenomen projectkosten à € 782.000 voor Diftar onttrokken aan de bestemmingsreserve Diftar. Begroot was een bedrag € 1.143.000. Verwacht wordt dat een bedrag van € 300.000 nog benodigd is in 2024. Meer hierover bij het voorstel voor resultaatbestemming.

1.4 Resultaat deelneming 2023 Waardlanden Reinigingsbedrijf BV heeft over 2023 een (voorlopig) positief resultaat van € 361.073 vóór belasting. Dit is na belasting € 281.459, waarvan conform overeenkomst een bedrag van € 150.000 en tevens 50% van het bedrag boven de ondergrens van € 150.000 toekomt aan Waardlanden. Het totale nettoresultaat bedraagt voor Waardlanden € 215.730.

1.5 Kerngegevens Onderstaande kerngegevens geven de ontwikkeling in de afgelopen vier jaar weer. Waar nodig wordt later in deze jaarrekening (m.n. in de paragrafen) dieper ingegaan op de betekenis en relevantie van de kerngegevens. Daarnaast publiceren we jaarlijks ons Waardlanden magazine. Waardlanden verricht haar werkzaamheden voor de vier gemeenten Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Molenlanden en Vijfheerenlanden. In totaal gaat het om ruim 67.000 ‘aansluitingen’. Als definitie hiervan wordt gehanteerd: iedere wooneenheid waarvoor, ongeacht of er sprake is van bewoning, kwijtschelding of leegstand, een heffingsplicht geldt.

Ontwikkeling aantal aansluitingen

9

Jaarstukken 2023

2020

2021

2022

2023

19.191 23.562 1.504 6,40% 0,91 1,43 11,20% 85,00%

20.721 23.551 1.274 5,40% 1,03 1,33 15,21% 81,80%

22.010 31.561 1.920 6,10% 1,15 1,59 17,07% 110,70%

26.815 35.428 1.655 4,67% 0,91 1,12 21,58% 95,88%

75,28 6,71%

89,21 9,30%

94 9,03%

106,77 5,83%

Financieel Omzet Waardlanden in € 1.000 Balanstotaal in € 1.000 Eigen vermogen in € 1.000 Solvabiliteit Vaste activa / (eigen vermogen+leningen+voorzieningen) Weerstandscapaciteit Overhead Netto schuldquote

Personeel Aantal FTE (vast personeel) Ziekte verzuim

10

Jaarstukken 2023 Aantal voertuigen

79 78 78

79 79

83 83

86 86

Investeringen

2020

2021

2022

2023

Vervoermiddelen Machines/apparaten/installaties Huisvesting Inventaris Investering volgens strategienota

€ 678 € 645

€ 562 € 17

€ 1.092 € 6.022 € 2.494 € 123

€ 1.276 € 631 € 526 € 56 € 1.280

(alle bedragen in € 1.000)

11

Jaarstukken 2023

2 Jaarverslag

2.1 Programmaverantwoording Met betrekking tot de gemeentelijke verantwoording heeft Waardlanden sec te maken met het programma “Duurzaamheid” met als taakveld “Afval”.

Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Programma duurzaamheid - lasten

17604

18235

21267

21280

Programma duurzaamheid - baten

22010

22966

25835

26815

Subotaal programma resultaat

4406

4731

4568

5535

Gerealiseerde kosten overhead (Nadeel)

3758

4731

5711

5786

Alle bedragen zijn in € 1.000

Gewijzigde Realisatie begroting 2023 2023

Programma's

Vennootschapsbelasting Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten (Voordeel) Werkelijke toevoegingen (-) en onttrekkingen aan de reserves

1

647

15

0

-1143

Algemene reserve storting gemeenten

-367

Bestemmingsreserve Diftar Gerealiseerd resultaat

-266

647

0

1143

782

0

149

Bovenstaand overzicht geeft op hoofdlijnen de baten, lasten en het resultaat weer van het programma duurzaamheid, taakveld afval.

2.2 Overhead Het overheadpercentage, het bovenstaande totaal van de overheadlasten in relatie met het totaal aan lasten, bedroeg voor de realisatie over het boekjaar 2023 21,58%. In de primaire begroting was uitgegaan van 20,6% en in de gewijzigde begroting van 21,17%. De oorzaak van de hogere overhead over het jaar 2023, vergeleken met de gewijzigde begroting 2023, wordt verklaard door lagere eenmalige uitgaven Diftar vanwege verschuiving naar 2024. Hierdoor wordt het totaal van de lasten lager en het respectievelijke gedeelte voor de overhead berekening hoger. Een uitgebreid overzicht is opgenomen bij het onderdeel “Taakvelden”.

12

Jaarstukken 2023

2.3 Beleidsindicator

Aantal kilogrammen restafval per inwoner 2023

186 kg

2022

208 kg

2021

221 kg

2020

223 kg

2019

205 kg

2018

197 kg

2017

181 kg

2016

188 kg

2015

209 kg

2023 2020 2017

2022 2019 2016

2021 2018 2015

De beleidsindicator geeft aan dat er een daling is ten opzichte van het jaar 2022. In 2023 is ingezet op verdere voorlichting.

Aandeel restafval tov totaal afval 2023 35,7% kg 2022 39,4% kg 2021 37,5% kg 2020 37,3% kg 2019 38,0% kg 2018 34,4% kg 2017 32,9% kg 2016 34,9% kg 2015 39,2% kg

13

Jaarstukken 2023

2.4 Paragrafen 2.4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Weerstandvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de financiële positie van de gemeenschappelijke regeling is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller voordoet. Een goed weerstandsvermogen kan voorkomen dat elke financiële tegenvaller direct leidt tot hogere lasten voor de deelnemende gemeenten. Voor het beoordelen van de robuustheid van de financiële positie is inzicht nodig in de omvang en in de achtergronden van de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. Het gaat bij de weerstandscapaciteit om elementen waarmee tegenvallers eventueel bekostigd kunnen worden, zoals bijvoorbeeld de algemene reserve. De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet anderszins zijn ondervangen. Reguliere risico’s, die zich regelmatig voordoen en die meestal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in het onderdeel weerstandsvermogen. Voor deze risico’s kunnen verzekeringen worden afgesloten of voorzieningen worden gevormd. Bij projecten zijn de risico’s onderdeel van de kostenraming die de basis vormt voor het aan te vragen krediet. Hierbij speelt wel mee dat, naarmate het project dichter bij de eindstreep komt, het risicoprofiel steeds verlaagd kan worden.

Om te komen tot een financieel gezond bedrijf is het noodzakelijk om bij de diverse afwegingen ook hierin te betrekken de financieringsstructuur, de verhouding tussen het vreemd en het eigen vermogen, de weerstandscapaciteit en de financiële dekking voor de noodzakelijke investeringen. Doorgaans wordt bij publiekrechtelijke organisaties, zoals gemeenschappelijke regelingen, er alleen een direct verband gelegd met de onderkende risico’s, waarbij het weerstandsvermogen dan in principe vertaald wordt als zijnde het eigen vermogen. Hierbij wordt buiten beschouwing gelaten dat het eigen vermogen ook kan, en in sommige gevallen voor een gezonde bedrijfsvoering moet, dienen als interne financieringsbron. Om te komen tot een goede financieringsstructuur moet er daarom gekeken worden naar de huidige verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen, en de in de toekomst gewenste verhouding. Om de verhouding enigszins in een breder perspectief te zetten wordt vaak gerefereerd aan het solvabiliteitspercentage. Dit percentage geeft, met betrekking tot deze berekening, de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. Een percentage tussen de 20% en 30% is voor een gemeenschappelijke regeling, die eigen risicodrager is, optimaal om zelfstandig alle risico’s te kunnen opvangen.

Weerstandscapaciteit Bij Waardlanden kunnen bij de bepaling van de weerstandscapaciteit de volgende posten gebruikt worden: 1. de algemene reserve; 2. de reserve assurantie eigen risico; 3. de reserve grondwaardering; 4. de eventuele ruimte in de exploitatie. Uitwerking solvabiliteit Gezien het feit dat per ultimo 2022 de algemene reserve, na bijstorting door de gemeenten, nihil is, is de conclusie terecht dat de solvabiliteit van Waardlanden slecht is. Ook de wettelijke toezichthouder geeft aan dat de algemene reserve minimaal nihil moet zijn, maar wijst er ook op dat er nauwlettend beoordeeld wordt of er sprake is van een voldoende weerstandscapaciteit in relatie tot de risico-inventarisatie. Voor een gemeenschappelijke regeling zoals Waardlanden hoeft dit in principe niet, het eigen vermogen dient, in ieder geval, voldoende te zijn om de onderkende risico’s vanuit een risico-analyse te kunnen opvangen. Het eigen vermogen dient in dat geval alleen maar als onderdeel van het weerstandsvermogen en heeft géén financieringsfunctie.

14

Jaarstukken 2023

Waardlanden is echter een kapitaalintensieve organisatie waarbij de activa gefinancierd worden met langlopende leningen. De leningen hebben een looptijd gelijk aan de levensduur van de activa, met uitzondering van de grond. Bij de financiering voor de aankoop van grond speelt echter mee dat het verstandig is om hiervoor een separate bestemmingsreserve op te bouwen, waarbij deze bestemmingsreserve sec een financieringsfunctie heeft. Om niet een, in principe, eeuwigdurende, financiering te handhaven over de waarde van de grond, is het aan te bevelen om de bestemmingsreserve tevens dienst te laten doen als interne financieringsbron voor de boekwaarde van de grond. Dit kan in een periode van 40 jaar worden opgebouwd waarbij het eigen vermogen dan bestaat uit 2 onderdelen, namelijk het weerstandsvermogen in de vorm van de algemene reserve en de interne financiering van de grond door middel van de bestemmingsreserve. Dit levert, uiteindelijk, een structurele besparing in de rentelasten op. Uitwerking weerstandsniveau vanuit de risico-inventarisatie De basis voor de opbouw, en vaststelling, van het gewenste weerstandsniveau vloeit voort uit een risico-inventarisatie door het management van Waardlanden.

Deze risico-inventarisatie, of herijking daarvan, dient minimaal ééns per 4 jaar te worden uitgevoerd om actualisatie van de risico’s, en de financiële gevolgen daarvan, te borgen binnen de organisatie. De laatste inventarisatie is uitgevoerd in 2023. De inventarisatie van de risico’s is uitgebreid, er moet gekeken worden naar de risico’s met betrekking tot personeel, exploitatie en wagenpark. Vanuit de totale inventarisatie wordt een keuze gemaakt of een risico te verzekeren is, of er een verzekering hiervoor is afgesloten en of deze qua dekking nog toereikend is, of dat het risico niet verzekerd moet, of kan, worden en daarom wordt opgenomen in de opbouw voor het weerstandsvermogen. Ook kan er sprake zijn van risico’s waarbij er géén financiële gevolgen uit voortvloeien, bijvoorbeeld als het gaat om budget neutrale activiteiten. De inschatting van deze mogelijke financiële mee- en tegenvallers zijn bij Waardlanden berekend in de bijgevoegde risico-inventarisatie en analyse. De gewogen berekening van de benoemde risico’s komt uit op een bedrag ter grootte van € 1.941.584. Omdat het niet waarschijnlijk is dat alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen wordt hierop een waarschijnlijkheidscorrectie toegepast.

Na deze correctie resteert een bedrag ad € 1.456.188, afgerond naar boven tot € 1.500.000, hetgeen voorgesteld wordt voor het minimale gewenste weerstandsvermogen met betrekking tot de exploitatierisico’s. Het risico met betrekking tot de assurantie eigen risico is apart berekend en benoemd, en wordt afgerond op € 250.000.

Weerstandsvermogen Met betrekking tot de algemene reserve kan gesteld worden dat deze dient als buffer om tegenvallers op te vangen. Samen met de specifieke reserve assurantie eigen risico heeft het minimaal gewenste weerstandsvermogen dan een omvang ter grootte van € 1.750.000. Dit mag als voldoende worden beschouwd om als buffer te dienen voor de benoemde bedrijfsrisico’s. Het berekende weerstandsvermogen ultimo 2022 is 1,59. Ultimo 2023 is het berekende weerstandsvermogen 1,12.

Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen > 2,00 1,40 < x ≤ 2,00 1,00 < x ≤ 1,40 0,80 < x ≤ 1,00 0,60 < x ≤ 0,80 ≤ 0,60

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Het risico is voor Waardlanden nog steeds het grootst met betrekking tot de dienstverlening. Als er sprake is van uitval bij een significant aantal chauffeurs, dan betekent dit dat er geschrapt moet worden in de werkzaamheden. Waardlanden heeft een risicoprotocol opgesteld waarin de prioritering van de werkzaamheden is vastgelegd. 15

Jaarstukken 2023

Risicoprofiel

16

Jaarstukken 2023 2.4.2

Kengetallen

Het kengetal netto schuldquote wordt als volgt berekend: + Vaste schulden + totaal van de netto vlottende schulden + totaal van de overlopende passiva – financiële vaste activa – uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar – alle liquide middelen – overlopende activa gedeeld door totaal saldo van de baten Netto schuldquote

2023

2022

2021

2020

+ Vaste schulden + totaal van de netto vlottende schulden + totaal van de overlopende passiva – financiële vaste activa – uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar – alle liquide middelen – overlopende activa Saldo van baten

28.494 2.291 2.475 -1 -4.632 -19 -2.897 26.815

20.797 7.099 1.308 -1 -3.103 -20 -1.742 22.009

16.450 3.618 1.839 -1 -2.879 -20 -2.059 20.720

18.103 1.274 2.317 -1 -3.377 -62 -1.905 19.190

Netto schuldquote

95,9%

110,6%

81,8%

85,2%

(alle bedragen in € 1.000) Het kengetal voor de solvabiliteit bedraagt: totaal eigen vermogen / totaal van de passiva

Solvabiliteit Totaal eigen vermogen Totaal van de passiva Solvabiliteit

2023 1.655 35.428 4,7%

2022 1.920 31.561 6,1%

2021 1.274 23.551 5,4%

2020 1.504 23.562 6,4%

Wat zeggen deze kengetallen? Een verlaging van de netto schuldquote houdt in dat er een verbetering is in de relatie tussen het totaal saldo van de baten en het saldo verschil tussen de schulden en de vorderingen. Het saldo verschil tussen de schulden en de vorderingen heeft ook een direct verband met het solvabiliteitspercentage, een mutatie tussen de schulden en de vorderingen geeft ook aan of er een verbetering of een verslechtering van het eigen vermogen speelt. Als wij kijken naar het verloop over de jaren 2020 tot en met 2023 dan zien wij in 2023 een verslechtering in het saldo tussen de schulden en de vorderingen ontstaan. Vanwege de toename van de baten is het percentage gedaald. Het solvabiliteitspercentage is gedaald vanwege het aantrekken van leningen in 2023.

2.4.3

Onderhoud kapitaalgoederen

Waardlanden heeft de grond en de accommodaties aan de Boezem te Gorinchem en de grond in Groot-Ammers als kapitaalgoederen. Ook is het pand en de werkplaats aan de Boezem 5 aangekocht. Er is een recht van opstal verleend door de voormalige eigenaar. De erfpacht constructie geeft recht tot koop na 10 jaar. De intentie is om iedere twee jaar het meerjaren onderhoudsplan (MJOP) te actualiseren. Een, gedeeltelijke, herwaardering heeft in 2020 plaatsgevonden. Het huidige MJOP is in 2023 geactualiseerd. In november 2022 heeft daartoe een opname van de huidige staat van bouwkundige en installatietechnische componenten plaatsgevonden op de diverse locaties. 17

Jaarstukken 2023 2.4.4

Financiering

De beleidskaders ten aanzien van financiering zijn in het Financieringsstatuut 2020 van Waardlanden door het Bestuur vastgesteld. Deze beleidskaders voldoen aan de bepalingen van de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO) en de relevante vigerende wetgevingen zoals deze ook zijn opgenomen in het normenkader. De kern van een gezonde organisatie dient te zijn dat de normale exploitatie gedekt moet zijn vanuit de vaste inkomstenbronnen, de leningen met betrekking tot de materiële vaste activa een gelijke looptijd moeten hebben met de verwachte technische en economische levensduur van de betreffende activa, en de grondwaarde uiteindelijk gelijk moet zijn aan de reserve grondwaardering.

2.4.5

Treasury Renteschema Realisatie 2023 Renteschema Externe rentelasten over korte en lange financiering

€ 574.580

Externe rentebaten

-€ 65.134

Saldo rentelasten en rentebaten:

€ 509.446

Rentelasten grondexploitatie Rentelasten projectfinanciering Aan producten toe te rekenen externe rente

€ 509.446

Rente over eigen vermogen* Rente over voorzieningen* Totaal geraamde aan producten toe te rekenen externe rente

€ 509.446

Aan producten toegerekende rente (renteomslag 2,05%)

€ 510.179

Verwacht renteresultaat

€ 733

*deze systematiek wordt niet door Waardlanden toegepast.

Doorbelaste rente Voertuigen

€ 64.501

Containers

€ 225.810

Huisvesting

€ 188.372

Automatisering

€ 31.496 € 510.179

Het verschil tussen de toegerekende rente en de werkelijke rente bedraagt € 733 oftewel 0,14%. Dit verschil is acceptabel omdat deze binnen de normeringen blijft, een correctie is verplicht indien de afwijking groter is dan 25%.

2.4.6

Liquide middelen

Waardlanden beschikt ultimo 2023 over de volgende rekening-courantfaciliteiten: Bank Nederlandse Gemeenten € 1.500.000 saldo 31 december 2023 € 279.138 schuld Rabobank Nederland €0 saldo 31 december 2023 € 14.223 tegoed De kaspositie per ultimo 2023 bedraagt € 5.425.

Het van toepassing zijnde wettelijk kader betreft de toegestane kasgeldlimiet. Deze kasgeldlimiet bedraagt € 2.212.332 18

Jaarstukken 2023 (= 8,2 procent van het begrotingstotaal). De ontwikkeling van de kasgeldlimiet in het jaar 2023 is als volgt:

Kasgeldlimiet: Omvang rekening 2023 € 26.978.442 (=grondslag) 1 toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag - in bedrag 2 Omvang vlottende schuld - opgenomen gelden < 1 jaar - schuld in rekening courant 3 Vlottende middelen - tegoeden in rekening courant Toets kasgeldlimiet 4 Totaal vlottende schuld (2-3) Toegestante kasgeldlimiet (1) Ruimte

2.4.7

Kwartaal 1 gemiddeld

8,20%

Kwartaal 2 gemiddeld

8,20%

Kwartaal 3 gemiddeld

Kwartaal 4 gemiddeld

8,20%

8,20%

€ 2.212.232 -€ 701.975

€ 2.212.232 € 2.212.232 € 0 -€ 1.169.002

€ 2.212.232 -€ 279.138

-€ 701.975 € 52.737 € 52.737

-€ 312.496 -€ 312.496

-€ 1.169.002 € 7.522 € 7.522

-€ 279.138 € 14.223 € 14.223

-€ 649.238 € 2.212.232 € 1.562.994

-€ 312.496 -€ 1.161.480 € 2.212.232 € 2.212.232 € 1.899.736 € 1.050.752

-€ 264.915 € 2.212.232 € 1.947.317

Schatkistbankieren

Als gevolg van de invoering van het schatkistbankieren is het maximale bedrag dat Waardlanden per kwartaal gemiddeld aan liquide middelen mag aanhouden € 1.000.000. De rekening- courant bij de Bank Nederlandse Gemeenten wordt automatisch afgeroomd zodat Waardlanden voldoet aan de eisen van het schatkistbankieren.

2.4.8

Langlopende leningen

Het wettelijk kader heeft betrekking op afdekken van de renterisico’s in verband met het herfinancieren van leningen. De wettelijke renterisiconorm bedraagt € 5.395.613 (20% van het begrotingstotaal). Er is geen sprake van risico’s met betrekking tot herfinanciering. De aangegane leningen hebben een vastgestelde rente voor de gehele looptijd. De leningenportefeuille van Waardlanden is opgenomen in bijlage b van deze jaarrekening.

2.4.9

EMU saldo

Het EMU-saldo, zoals berekend conform de methodiek van het CBS, bedraagt: Begroting 2023: -3.018 Realisatie 2023: -1.473 De afwijking tussen begroting en realisatie wordt veroorzaakt doordat de realisatie afwijkt qua investeringen, voortvloeiend uit kredieten van voorgaande jaren, en het gerealiseerde exploitatiesaldo versus het begrote exploitatiesaldo.

19

Jaarstukken 2023 2.4.10 Bedrijfsvoering (Interne) controle Door personeelswisselingen, ziekte en afscheid van medewerkers is het niet mogelijk geweest om in 2023 adequate interne controles uit te voeren. Deze zullen in het jaar 2024 wel weer integraal worden opgepakt indien de personele bezetting dit toelaat. Ook de notitie frauderisico zal in 2024 worden herzien en worden voorgelegd aan het bestuur en de controlerend accountant. In de financiële verordening Bedrijfsvoeringsorganisatie Waardlanden is vastgelegd dat de directie verslag doet aangaande financieel rechtmatig beheer. In 2023 is er voor een totaal bedrag van € 722.000 ten onrechte niet Europees aanbesteed. Een specificatie van de hieronder vermelde begrotingsonrechtmatigheden is als bijlage bij deze jaarrekening gevoegd. Rechtmatigheidsverantwoording De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium.

In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het bestuur van de ‘Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Reinigingsdienst Waardlanden’ toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door het bestuur vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen van de ‘Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Reinigingsdienst Waardlanden’ en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door het bestuur vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Hieronder volgt een toelichting per onderdeel: 1A. De totale overschrijding van de lasten in de jaarrekening bedraagt € 102.000. Hierin is echter ook opgenomen de overschrijding op de kapitaallasten ad € 302.000 die is ontstaan als gevolg van de afschrijvingen op de ondergrondse containers in het kader van de invoering Diftar.De overschrijding ad € 102.000 is acceptabel. 1B.

De overschrijding van de investeringsbudgetten, waarvoor geen kredieten zijn goedgekeurd, bestaan uit € 132.000 voor de verbouwing van de kleedruimtes, afrekening meerkosten Ecopark GrootAmmers € 89.000, renovatie van de vloer op de Boezem 3 ad € 18.000 3. Er is een onderschrijding op de begrote kosten voor de invoering van diftar ad € 668.000, een overschrijding op de algemene baten ad € 367.000 als gevolg van een additionele bijdrage van onze gemeenten, en een overschrijding van de kapitaallasten ad € 302.000als gevolg van de afschrijvingen op de containers ten behoeve van Diftar. 4. De overschrijding op de algemene baten ad € 367.000, de overschrijding op de kapitaallasten ad € 302.000 en de daaruit voortvloeiende overschrijding op de lasten in de jaarrekening ad € 102.000 achten wij acceptabel. 5. De overschrijdingen op de investeringsbudgetten zoals opgenomen bij 1B. ad € 239.000 en de onderschrijding op de begrote kosten voor Diftar ad € 668.000, achten wij niet rechtmatig. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed: Aankoop veegwagen € 222.000 MVB recycling € 86.463 Aanschaf 5 bedrijfswagens € 223.550 Deel verzekeringen met betrekking tot het wagenpark € 158.355

20

Jaarstukken 2023

In het jaar 2023 zijn kredieten aangevraagd voor de bovengenoemde investeringen bij de begrotingswijziging 2023. Deze aanvragen zijn niet goedgekeurd. In 2024 wordt verder ingezet op het tijdig beschikbaar hebben van managementinformatie om toekomstige onrechtmatigheden te voorkomen.

Informatievoorziening Het jaar 2023 heeft voornamelijk in het teken gestaan van de voorbereiding op de invoering van Diftar per 1 januari 2024. De zijladers zijn voorzien van scanapparatuur om de chips in de minicontainers te lezen, ondergrondse containers voor rest en GFT zijn voorzien van toegangscontrole en de invoering van afvalpassen is afgerond. In het Diftar proces ontstaat veel data die goed geordend moet worden aangeboden aan de juiste gemeentelijke belastingdiensten. Tevens zijn stappen gezet in de digitalisering van diverse processen. Zo is onder meer het applicatielandschap in kaart gebracht en daarbij de onderlinge relaties en interfaces. Per 1 december 2023 is de app Spotmaster operationeel geworden waarmee de urenverwerking uiteindelijk geheel gedigitaliseerd wordt en medewerkers continu inzicht hebben in hun verlof en plusuren. Ook ten aanzien van archivering en contractbeheer zijn stappen gezet. Deze projecten zullen in 2024 worden afgerond. De ontwikkeling van de afdeling Informatiemanagement van dataverwerking naar het leveren van sturingsinformatie is in 2023 onvoldoende van de grond gekomen als gevolg van enerzijds personele problemen en anderzijds door de focus op invoering Diftar. In 2024 zal dit worden opgepakt en daarbij zal naar verwachting ook een BI tool worden ingezet.

Organisatiestructuur De organisatiestructuur is per 1 juni 2021 vastgesteld door het bestuur met een bijbehorend formatieplan. In deze strategienota staan grote gemeentelijke ambities om invulling te geven aan de volgende stap richting circulaire economie in 2050. De nieuwe organisatiestructuur is sinds 1 januari 2022 effectief. In 2023 is één wijziging doorgevoerd in de onderverdeling van de teams: de medewerkers van de facilitaire dienst zijn van de afdeling Publiekszaken overgegaan naar de afdeling Uitvoering, team Materieel en milieustraten. In de praktijk blijkt dit efficiënter omdat het beheer van de gebouwen en voertuigen veelal een technische aangelegenheid is. Het team Toezicht & Handhaving, opgenomen in de strategienota, heeft in 2023 vorm gekregen. Het team bestaat uit vier handhavers. Om de bestuursrechtelijke boetes administratief te verwerken is formatie beschikbaar binnen het team Informatiemanagement. Automatisering op dit vlak is ingezet en het is belangrijk dit verder te ontwikkelen om de administratieve druk beheersbaar te houden. De afdeling handhaving vereist ook juridische ondersteuning, die in 2023 is ingehuurd.

21

Jaarstukken 2023 Personeel In-, door- en uitstroom Het nieuwe beleid zorgt ervoor dat Waardlanden is gegroeid in 2023: van 103 medewerkers (97,76 fte) op 1 januari 2023 tot 113 medewerkers (106,77 fte) op 31 december 2023. Dit is conform het vastgestelde formatieplan. De groei komt met name door het nieuwe team Toezicht & Handhaving en de bijbehorende uitbreiding van het team Informatiemanagement. Ook de bezetting op de milieustraten is uitgebreid van twee naar drie mensen per locatie om de betaalstroom per 1 januari 2024 te kunnen uitvoeren. Het werven van medewerkers is goed verlopen, ondanks de krapte op de arbeidsmarkt. Kanalen die zijn ingezet bij de werving zijn digitale en gedrukte personeelsadvertenties, LinkedIn, social media, samenwerking met bureaus en ons eigen netwerk. De vacature van juridisch adviseur is moeilijk vervulbaar. Dit is opgelost door het inhuren van een externe jurist. Mede door de veranderingen bij Waardlanden zijn er mogelijkheden voor doorstroom. Medewerkers van de buitendienst maken hier relatief vaak gebruik van. Zo zijn in 2023 drie medewerkers van de inzameling overgestapt naar een functie op de milieustraten en is één medewerker van de inzameling een opleidingstraject als monteur gestart. Door pensionering ontstaan ook mogelijkheden tot promotie, naar bijvoorbeeld een coördinerende functie op de milieustraat binnen hetzelfde team.

Het verloop in 2023 is 9%. Tien medewerkers hebben Waardlanden verlaten, waarvan drie met pensioen gegaan zijn. Twee medewerkers zijn op eigen verzoek vertrokken. De overige medewerkers zijn op initiatief van Waardlanden uit dienst gegaan. Het verloop is hiermee hoger dan een aantal jaren geleden, maar niet opmerkelijk voor een organisatie die sterk groeit en waar werkzaamheden voortdurend aan verandering onderhevig zijn door het nieuwe beleid.

Leeftijdsopbouw De gemiddelde leeftijd van het totale personeelsbestand is 48 jaar, een lichte daling ten opzichte van vorig jaar, toen was e gemiddelde leeftijd 49,4 jaar. Voor de buitendienst is de gemiddelde leeftijd 49 jaar. 26% van de buitendienstmedewerkers is ouder dan 55 jaar. De functies in de buitendienst zijn fysiek zwaar. Dit betekent dat Waardlanden blijvend aandacht moet besteden aan de vitaliteit en de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. In 2022 is de nieuwe werktijdenregeling ingevoerd met als doel het overwerk terug te dringen. Door wijzigingen in de bedrijfsvoering is deze regeling nog niet voldoende geëffectueerd. Diftar vraagt om een nieuwe manier van inzameling, die naar verwachting op termijn efficiënter zal zijn. Ziekteverzuim Tijdens de coronaperiode waren de ziekteverzuimcijfers hoger dan normaal. In 2023 zien we weer een duidelijke daling. Met name het kort verzuim is afgenomen. Enerzijds is dat een logische daling omdat we geen kort verzuim naar aanleiding van covid meer hebben, maar ook het nieuwe beleid om kort verzuim terug te dringen lijkt effectief. Bijna 4% van het ziekteverzuim bestaat uit (extra) lang verzuim. Deze gevallen worden individueel gemonitord..

22

Jaarstukken 2023

Opleidingen In 2023 zijn diverse opleidingen ingezet voor zowel de binnen- als de buitendienstmedewerkers. Jaarlijks moeten chauffeurs en medewerkers van de milieustraten diverse verplichte cursussen en trainingen volgen, voor bijvoorbeeld code95 of klein chemisch afval. Door het invoeren van een betaalstroom neemt het risico op agressie richting de medewerkers toe. Om hier goed mee om te kunnen gaan, hebben alle medewerkers die in hun functie met inwoners omgaan, een agressietraining gevolgd. Ook integriteit stond in 2023 op de agenda. Alle medewerkers hebben in 2023 een dilemmatraining gevolgd. Het management development traject is afgerond in 2023. Bijzondere doelgroepen Waardlanden probeert zo veel mogelijk ruimte te bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dat wordt steeds moeilijker omdat de opleidingseisen voor uitvoerend personeel steeds hoger worden. Er werken nu 6 collega’s met een garantiebaan bij Waardlanden. Een aantal van deze medewerkers heeft een vaste begeleider. Er werken vast minimaal 2 medewerkers van Avres vanuit de WSW bij Waardlanden. Daarnaast blijft Waardlanden onverminderd indirecte participatie stimuleren. Samenwerking met organisaties als Philadelphia, ASVZ en sociale partners zijn in 2023 voortgezet. Waardlanden biedt ook kansen voor jongeren. Met name voor de technische opleidingen bieden we diverse stagemogelijkheden.

Eén medewerker volgt een beroepsbegeleidende leerweg (bbl) traject. Ongewenst gedrag Integriteit en agressiviteit is breed onder de aandacht gebracht in 2023. Er zijn trainingen gegeven en de onderwerpen zijn in werkoverleggen ter sprake gebracht. Waardlanden heeft een interne en externe vertrouwenspersoon. Op deze manier hopen we voldoende mogelijkheden te bieden om grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te maken. Uit het MTO blijkt dat werknemers zich veilig voelen bij Waardlanden. In 2024 zullen deze onderwerpen op de agenda blijven staan.

Personeel en Organisatie (doorkijk 2024) Waardlanden heeft een stabiel personeelsbestand. Medewerkers blijven vaak tot aan hun pensioendatum bij Waardlanden in dienst. Door de fysiek zware functies in de buitendienst, is het belangrijk dat Waardlanden aandacht blijft besteden aan de opleiding en ontwikkeling van medewerkers om zodoende de duurzame inzetbaarheid te bevorderen. Het verder terugdringen van overwerk is ook een belangrijke factor. Het nieuwe afvalbeleid heeft gevolgen voor de medewerkers. Nieuwe functies ontstaan, bestaande functies veranderen. Er worden andere competenties gevraagd, zoals goede communicatieve vaardigheden en probleemoplossend vermogen. Waardlanden neemt haar medewerkers mee in deze ontwikkeling door het aanbieden van gerichte training, in een leervorm die aansluit bij de situatie én bij de persoon. Leren op de werkvloer, het toewijzen van een buddy en persoonlijke coaching zijn voorbeelden van leervormen die Waardlanden inzet, naast klassikale training. De verwachting is dat Waardlanden een geringe groei zal doormaken in 2024. Dit zal met name veroorzaakt worden door een vaste invulling van de functies die nu op interim- of uitzendbasis vervuld worden. Het is de verwachting dat de overgang naar diftar en de verdere automatisering van interne processen zal zorgen voor een meer efficiënte bedrijfsvoering in de komende jaren.

23

Jaarstukken 2023 Takenpakket Jaar 2023 was een bewogen jaar voor het werkveld van BOR. Waardlanden heeft de onkruid dienstverlening voor de gemeente Gorinchem opgezegd. Ondanks deze opzegging hebben we wel de afgesproken kwaliteit behaald. Voor de gemeente Vijfheerenlanden(VHL) hebben we dit jaar voor het eerst te maken gehad met een verminderde inzet van 1000 uur op het machinaal vegen. Als gevolg hiervan hebben wij niet meer in Leerdam geveegd. De dienstverlening in het overige deel van VHL is naar wens uitgevoerd. Met de gemeente Hardinxveld-Giessendam zijn wij in gesprek geweest over het verbeteren van de uitvoering van de onkruidbestrijding. In gezamenlijkheid is hier een plan van aanpak voor gemaakt voor 2024.

Huisvesting De medewerkers van Waardlanden hebben hun uitvalsbasis aan de Boezem 3 in Gorinchem. Tot aan de harmonisatie van de inzameling van Vianen behouden alle uitvoerende medewerkers die werken aan afvaltaken in Vianen hun uitvalsbasis vanaf de gemeentewerf van Vijfheerenlanden in Vianen.

Systemen 2023 stond in het teken van het testen van de systemen die de afvalaanbiedingen registreren. De chips die in de restafvalcontainers zitten worden met behulp van het identificatiesysteem dat op de inzamelwagens is gemonteerd uitgelezen en verstrekt aan de afdeling belastingen van de gemeenten. De ondergrondse containers van Waardlanden zijn voorzien van het toegangscontrolesysteem. Hiermee worden de toegangen per container geregistreerd en deze worden doorgezet naar de afdeling belastingen van de gemeenten. Assurance op diftar-dataproces. Waardlanden organiseert het diftar-dataproces in nauwe samenwerking met Cibas. Cibas verzorgt het centraal beheer van de objecten en alle data die vrijkomt bij de uitvoering van containermanagement, diftar en het gebruik van milieupassen. Cibas en de samenwerkende partijen werken met een assurance conform NOREA-Richtlijn. In 2023 heeft Waardlanden de nodige stappen gezet om straks te kunnen voldoen aan deze richtlijn.

Vormgeving Waardlanden BV Voor de inzameling van bedrijfsafval is er een aparte BV. Het doel is kleine lokale ondernemers een goede dienstverlening aan te bieden, zonder oneerlijke concurrentie met andere commerciële inzamelaars. De vraag van ondernemers wordt steeds diverser. Om toch een passend aanbod te kunnen aanbieden in de toekomst is een samenwerking aangegaan met een lokale partner. De vrees was dat zonder een verbreding van het productaanbod klanten op termijn weg zullen gaan.

Medezeggenschap De Ondernemingsraad heeft een bewogen jaar gehad in 2023, wisseling van het voorzitterschap, uitbreiding van de OR met 2 leden en het tragisch overlijden van een OR-lid. En natuurlijk het vertrek van de WOR-bestuurder. Er zijn veel onderwerpen besproken in de overleggen met de WOR-bestuurder en waar de OR over heeft geadviseerd, dan wel instemming heeft verleend. Een aantal belangrijk onderwerpen zijn: • • • • • •

Opstellen van een werknemersvisie, hiervoor is er ook een achterbanberaad gehouden RI&E en uitwerking in het Plan van Aanpak Alcohol en drugs protocol Protocol borrels, recepties, jubilea en afscheid Bovenwettelijke verlofuren bij bereikbaarheidsdiensten Digitalisering uren registratie

24

Jaarstukken 2023 Beleidsrealisatie In 2023 is er hard gewerkt aan de gefaseerde implementatie van de strategienota. De milieupassen zijn aan inwoners verstrekt. De verzamelcontainers voor restafval zijn alleen nog te openen met de milieupas. Hiermee weren we afvaltoerisme uit buurgemeenten én bedrijfsafval. De verzamelcontainers voor plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankpakken (pmd) zijn verdwenen. Er zijn verzamelcontainers voor groente-, fruit-, en tuinafval (gft) geplaatst, die toegankelijk zijn met de milieupas. Zo kunnen inwoners van een flatwoning, appartement, bovenwoning of laagbouwwoning zonder gft-container ook gft scheiden. Om de kwaliteit van de gescheiden grondstoffen in de containers bij laagbouwwoningen voor gft en pmd te verbeteren zijn we gestart met kwaliteitscontroles. Controleurs bekijken de inhoud van pmd- en gft-containers die op inzameldagen aan de straat staan. Afhankelijk van de geconstateerde afwijking hangen zij een gele of rode kaart aan de container waarop zij noteren wat er niet in de container hoort. Bij de inzameling van afval komen onze medewerkers soms ernstige vervuiling tegen, zoals bijplaatsingen van afval bij de ondergrondse containers en gedumpt afval in de openbare ruimte. Dat gaan we met de komst van toezichthouders tegen.

Zij hebben net als de milieucoaches veel gesprekken gevoerd met inwoners over de aanbiedregels en het nieuwe afvalbeleid. Vanaf de zomer passen onze toezichthouders spoedeisende bestuursdwang toe door de opruimkosten bij inwoners in rekening te brengen. Met de campagne Lekker Opgeruimd hebben we inwoners bewust gemaakt van het nut en de noodzaak van restafval voorkomen en thuis nóg beter scheiden. Via posters, tips, blogs, video’s, nieuwsbrieven, een Afval Scheiden Quiz en een handige scheidingswijzer is kennis over het scheiden van grondstoffen en het voorkomen van restafval gedeeld. De milieucoaches en educatief medewerker waren op veel plekken zichtbaar in de gemeenten om onze boodschap uit te dragen en vragen van inwoners te beantwoorden. Ook was er aandacht voor grof huishoudelijk afval, ook wel grofvuil genoemd. Per 1 december 2023 hebben inwoners hun milieupas nodig voor toegang tot de milieustraten. Op het Kringloopplein in Nieuw-Lekkerland en het Ecopark in Groot-Ammers werkten we intensief samen met lokale partners om te voorkomen we dat kringloopwaardige goederen als restafval worden verbrand. Voor de milieustraten Gorinchem, Leerdam en Vianen zijn in 2023 studies gestart naar de toekomstige mogelijkheden van deze locaties.

2.4.11 Verbonden partijen Beleidsvisie Waardlanden heeft als beleid dat een verbonden partij dienstig dient te zijn aan de doelstellingen van Waardlanden. Dit uit zich door het, onder eigen naam en voor eigen risico, uitvoeren van commerciële activiteiten op het gebied van bedrijfsafval. Verbonden partijen Waardlanden kent als verbonden partij Waardlanden Reinigingsbedrijf BV. Omschrijving belang Waardlanden is voor 100% aandeelhouder in Waardlanden Reinigingsbedrijf BV. Belang aan het begin en einde jaar Er is sprake van een 100% belang aan het begin en einde van het jaar. Resultaat boekjaar Het, voorlopige, resultaat over het boekjaar 2023 bedraagt € 361.073 vóór belasting en € 281.459 na belastingen. 25

Jaarstukken 2023

3 De jaarrekening 3.1 Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten en de toelichting

Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Gewijzigde begroting 2023

Realisatie 2023

Lonen en salarissen

6434

7133

8214

7905

309

Inhuur derden

799

752

841

1621

-780

Overige personeelslasten

375

291

472

485

-13

Afschrijvingen

1629

2756

1880

2220

-340

Huisvestingskosten

945

916

1124

984

140

Alle bedragen zijn in € 1.000

Verschil

Kantoorkosten

450

685

764

572

192

Voertuigkosten

2131

1774

2532

2401

131

Materieel

448

766

575

608

-33

Bankkosten

2

2

15

4

11

Rente

335

349

549

510

39

Overige kosten

1950

1411

3437

2841

596

Verwerkingskosten

5865

6133

6574

6929

-355

Vennootschapsbelasting

1

Telling lasten

21364

22966

26978

27080

-102

Algemene baten

14726

15440

17622

18005

-383

Doorbelastingen

51

50

56

56

Overige baten

488

585

785

896

-111

Nedvang

403

650

492

923

-431

Verwerkingsopbrengsten

4874

4816

5430

5345

85

KWD opbrengsten

1469

1426

1449

1574

-124

15

-15

25835

26814

-979

-1143

-266

-877

-367

367

782

361

149

-149

Vennootschapsbelasting Telling baten

22011

22966

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten 647 Werkelijke toevoegingen (-) en onttrekkingen aan de reserves Algemene reserve storting gemeenten Bestemmingsreserve Diftar Gerealiseerd resultaat

1143 647

26

Jaarstukken 2023

3.2 Toelichting op het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten Het resultaat bedraagt € 149.000 positief. Dit is voor resultaatbestemming. Een verschuiving is zichtbaar tussen de post lonen en salarissen en inhuur vanwege een presentatiewijziging. Per saldo nemen de posten toe. De kosten voor afschrijvingen zijn € 340.000 hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door de afschrijvingen op de investeringen vanuit de strategienota. De huisvestingskosten zijn inclusief een p.m. post ten behoeve van de reserve grondwaardering, op begrotingsbasis meegenomen in de begroting om de liquiditeitsbehoefte voortvloeiend uit de ophoging van de reserve grondwaardering af te dekken, maar in de realisatie kan deze pas worden toegevoegd aan de reserve bij de resultaatbestemming. In het voorstel voor de resultaatbestemming wordt deze post zichtbaar. De kantoorkosten zijn in de realisatie lager dan begroot. De voornaamste afwijkingen bestaan uit: Communicatiekosten Overige bedrijfsvoeringskosten Diverse kleinere posten