56 Raadsinformatienota Stand van zaken Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Huisvesting Kwetsbare groepen.pdf

is regionale samenwerking essentieel. Alleen zo kunnen we

groter.

de kwaliteit waarborgen en een zo dekkend mogelijk aanbod realiseren.

We streven ernaar om al onze inwoners een passend ondersteuningsaanbod te kunnen bieden waarbij gemakkelijk kan

Bovenstaande wordt vertaald in onderstaande uitgangspunten:

worden op- of afgeschaald. De financiële verantwoordelijkheid

Kwalitatief hoogwaardige en passende ondersteuning voor

moet daarbij van ondergeschikt belang zijn. Dit vraagt flexibiliteit

een kleine kwetsbare groep vereist regionale inkoop en

van alle betrokkenen in de keten. Van gemeenten, inkopers

uitvoering van intramurale ondersteuning en extramurale

en Wmo consulenten tot zorgaanbieders en sociale teams.

ondersteuning inclusief huisvesting;

De behoefte aan een betere aansluiting van de verschillende

Het regionale aanbod is flexibel genoeg om tijdelijk en

ondersteuningsvormen onderstreept het belang van goede

kortdurend op te schalen, om (dreigende) toename van

samenwerking en regionale inkoop. Ook vraagt dit om ruimte

problematiek op te vangen. Waar mogelijk binnen de

voor innovatie. We denken dan bijvoorbeeld aan de mogelijkheid

bestaande woonplek.

om zorgaanbieders meer zekerheid te geven door meerjarig te financieren.

Regiovisie: Van beschermd wonen naar thuis wonen met bescherming

21

4 Wat is daarvoor nodig?

Regiovisie: Van beschermd wonen naar thuis wonen met bescherming

22

4.1 Verantwoordelijkheden nemen en verdelen

4.2 Financiële samenwerking en risicobeheersing

staat in plaats van dat zij terugkeren naar de gemeente van

De beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis

Vanaf 2026 krijgen gemeenten stapsgewijs zelf de financiën

opgebouwd waardoor herstel hier kansrijker is. Dit vraagt om

heeft ook gevolgen voor het regionale versus lokale aanbod.

voor BW. Naar verwachting is er in de loop van 2025 meer

goede afspraken over de financiering van de begeleiding van deze

Wat is er beschikbaar in de eigen gemeente en wanneer moet er

duidelijkheid over de precieze financiële effecten van de

inwoners.

worden uitgeweken naar een regionale of zelfs bovenregionale

invoering van het woonplaatsbeginsel. Hoogstwaarschijnlijk zal

ondersteuningsvorm. Met de wetswijziging dreigt het duidelijke

een afbouwperiode van vijf jaar worden gehanteerd waarbij de

4.3 Data gestuurd werken

onderscheid in de verantwoordelijkheid zoals we die nu kennen

middelen aan de individuele gemeenten tegelijkertijd opgebouwd

We schrijven visies, maken inschattingen, begrotingen en

(BW valt onder de centrumgemeente) te vervagen. Tegelijkertijd

worden. Parallel aan deze ontwikkeling zal dan ook het financiële

plannen en aan het eind evalueren we hoe het daadwerkelijk is

blijft de vraag naar hoog specialistische ondersteuning bestaan.

verdeelmodel veranderen van historisch naar objectief. Zoals

verlopen maar er werd tot nu toe nog onvoldoende langdurig

Het is niet reel om dit soort aanbod in elke lokale gemeente te

het er nu uitziet verwachten we dat dit voor ons betekent dat het

gemonitord. Nu middelen schaarser worden en de hulpvraag

faciliteren.

overschot zal teruglopen naar ongeveer nul.

onverminderd hoog blijft wordt het steeds belangrijker om ons

herkomst. Dit omdat zij hier een sociaal netwerk hebben

beleid ook door data te laten sturen. Om inzichtelijk te maken De wetswijziging beoogt de rol van lokale gemeenten te vergroten

Gelet op de verschuiving in de financiën wordt het voor

wat werkt en waar bijsturing of een extra impuls noodzakelijk is,

door de middelen rechtstreeks naar de lokale gemeenten over

gemeenten in theorie gemakkelijker om de middelen in te

zullen we de komende jaren meer data gedreven gaan werken

te hevelen. Hoewel de financiële bijdrage van het Rijk dus naar

zetten om cliënten lokaal passender te kunnen ondersteunen.

met behulp van een data dashboard. Binnen dit dashboard wordt

de individuele gemeenten zal overgaan stelt de VNG dat een

Tegelijkertijd zullen afspraken moeten worden gemaakt over

alle data rondom beschermd wonen verzameld en geanalyseerd.

gedecentraliseerd systeem alleen verantwoord is als er sprake

de bekostiging van regionale voorzieningen voor beschermd

Zo kunnen we over een periode van meerdere jaren beter

is van een krachtige regionale samenwerking. Gemeenten

wonen en de regionale uitvoeringskosten zoals toegang, inkoop,

monitoren wat de effecten, trends en bewegingen zijn. Op basis

hebben daarom een aantal niet vrijblijvende afspraken met elkaar

beleidsontwikkeling, etc. Ook zal er nadrukkelijk moeten worden

van deze cijfers kunnen we beter evalueren en goed onderbouwd

vastgelegd in de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO). In de

nagedacht over de bekostiging van maatschappelijke opvang

voorspellingen over de komende jaren doen en keuzes maken

NvO maken gemeenten richtinggevende afspraken met elkaar

aangezien we het te kort daar bij het wegvallen van het overschot

over de regionale financiële samenwerking.

over wat zij als regio samendoen op het gebied van beschermd

op BW daar niet langer uit zullen kunnen.

wonen én hoe dit lokaal en bovenregionaal is verbonden. Éen van deze afspraken is dat regio’s samen met professionals, inwoners

Bij het opstellen van verdeelsleutels dient rekening gehouden

en ketenpartijen moeten komen tot een regiovisie. Ook binnen de

te worden met de fasering van de afbouw van de huidige

veranderende context blijft goede regionale samenwerking dus

BW-populatie. Daarnaast zullen inwoners die uitstromen uit

van groot belang.

intramuraal beschermd wonen voorzieningen in sommige gevallen terecht komen in de gemeente waar deze voorziening

Regiovisie: Van beschermd wonen naar thuis wonen met bescherming

23

We willen de komende vier jaar gaan monitoren op de volgende

4.4 Kritische blik op de productstructuur

thema’s:

In het verleden hebben we onze producten, indicaties, kostprijzen en werkwijze steeds geprobeerd aan te passen aan de huidige

Instroom, uitstroom en doorstroom van klassiek beschermd wonen en beschermd thuis De ondersteuningsduur voor klassiek beschermd wonen en

tijd. Ook nu zullen we opnieuw moeten kijken naar de bestaande producten. Een belangrijke overweging daarbij is of de producten wel voldoende ondersteunend zijn aan de beweging die we willen

beschermd thuis

maken. Dit vraagt om flexibiliteit van aanbieders en kan ook

Aantal terugkerende cliënten

leiden tot een aanpassing in prijsafspraken. We zijn in 2023 al

Gemeente van herkomst versus uitstroom gemeente

gestart met het evalueren van het huidige product beschermd

Financiële effecten

wonen extramuraal. In 2024 en 2025 zijn hierop al bw producten aangepast. We blijven dit kritisch monitoren. Indien nodig zullen

Jaarlijks zullen de cijfers bekeken en besproken worden met

we producten opnieuw aanpassen als de ontwikkelingen daar om

zowel de bestuurders als de zorgaanbieders. De cijfers geven

vragen.

een deel van het verhaal, ze geven inzicht in trends. Het blijft natuurlijk altijd van belang om aandacht te hebben voor het

4.5 Contractering en handhaving

achterliggende verhaal om zo een compleet beeld te krijgen. Op

De uitgangspunten zullen worden verankerd in onze werkwijzen.

basis van de cijfers kan je wel gerichtere vragen gaan stellen.

Dit houdt onder andere in dat we in de contractering actief zullen gaan wegen hoe aanbieders bijdragen aan de uitgangspunten.

Door bovenstaande te monitoren hebben we na vier jaar een

Contractmanagers zullen vervolgens actief gaan monitoren of

goede onderbouwing van de effectiviteit van BW en BT. We

aanbieders vanuit de uitgangspunten werken. Wanneer hier

kunnen de bewegingen tussen laag A en B van de piramide

bij herhaling niet of onvoldoende aan wordt voldaan zullen we

goed in beeld brengen. We weten van de nieuwe cliënten wat de

handhavingsmaatregelen toe passen. De exacte uitwerking van

woonplaats van herkomst is. Op basis daarvan kunnen we een

de te nemen maatregelen zal nader worden uitgewerkt in de

inschatting maken wat de gevolgen zullen zijn op het moment

uitvoeringsagenda.

dat het objectief verdeel model in werking gaat. We kunnen analyseren op welke vorm van samenwerking binnen de regio het meest effectief is en zo goed onderbouwde keuzes maken.

Regiovisie: Van beschermd wonen naar thuis wonen met bescherming

24

5 Hoe verder?

Regiovisie: Van beschermd wonen naar thuis wonen met bescherming

25

5.1 Planning Na de wetswijziging13:

In 2024:

In 2025 en verder

gaan we van regionaal naar lokaal, start woonplaatsbeginsel

zijn we gestart met de registratie van de woonplaats van

wordt de nieuwe samenwerkingsovereenkomst uitgewerkt

en objectief verdeelmodel; zal de financiële bijdrage aan de centrumgemeente trapsgewijs worden afgebouwd en de bijdrage aan de individuele gemeenten zal worden opgebouwd. De afbouwperiode zal naar verwachting vijf jaar duren; zal op grond van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) uitvoering moeten worden gegeven aan de niet-vrijblijvende afspraken over wat wij als regio samendoen op het gebied

herkomst voor nieuwe en her-indicaties; bouwen we verder aan het dashboard beschermd wonen en opvang; zijn we gestart met het monitoren van data, en in- en

en voorgelegd ter ondertekening; wordt de regiovisie voorgelegd ter vaststelling door de negen gemeenten; starten we met de jaarlijkse duidingssessie op de data met

doorstroom gegevens van alle beschermd wonen indicaties

bestuurders, ambtenaren, zorgaanbieders en de regionale

in de regio;

Wmo adviesraad;

is de samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen en opvang verlengd tot 30 juni 2025.

Beschermd Wonen én hoe dit lokaal en bovenregionaal is verbonden.

werken we als regio aan een concrete uitvoeringsagenda op basis van de geformuleerde uitgangspunten; werken we aan de implementatie van de uitvoeringsagenda en inventariseren we welke aanpassingen in bestaande voorzieningen, producten of indicaties zullen moeten worden

Hoewel de invoering nog even op zich laat wachten zijn we in 2023 al gestart met de voorbereidingen. In 2024 hebben we de eerste concrete wijzigingen in de werkwijzen al aangepast.

doorgevoerd; in 2028 zullen we op basis van de vergaarde data, lessen en ontwikkelingen van de voorgaande jaren een aantal scenario’s opleveren. In deze scenario’s zullen een aantal verschillende varianten worden voorgelegd aan bestuurders ten aanzien van de nieuwe verdeling en inzet van financiën, de grens tussen de lokale en regionale verantwoordelijkheid; in 2029 word een nieuwe samenwerkingsovereenkomst voorgelegd en zullen we de visie actualiseren conform het gekozen scenario.

13

zoals deze tijdens het schrijven van dit stuk in de tweede kamer ligt

Regiovisie: Van beschermd wonen naar thuis wonen met bescherming

26

5.2 Communicatie Zoals eerder in dit stuk beschreven, worden een aantal acties in deze visie al opgepakt in de plannen behorende bij de Agenda HKG en de Visie van opvang naar wonen. Ook wordt er op andere beleidsterreinen hard gewerkt aan oplossingen op het gebied van oa wonen, veiligheid en jeugdzorg. De regiovisie beschrijft vanuit welk perspectief we de komende jaren aan de slag gaan met het betaalbaar en beschikbaar houden van beschermd wonen. We doen dit altijd in samenhang met de rest van het zorglandschap. Dat betekent ook dat de communicatie van groot belang is om aan onze partners en inwoners duidelijk te maken waar we mee bezig zijn en wat eventuele veranderingen voor hen betekenen. We zullen daarom een duidelijk communicatieplan opstellen waarmee we, in begrijpelijke taal communiceren over de effecten van de ontwikkelingen.

Regiovisie: Van beschermd wonen naar thuis wonen met bescherming

27

Vormgeving: Ulfert Molenhuis, Rocketboys Fotografie: Ineke Linssen