51 Raadsinformatienota Mentale gezondheid en Suïcidepreventie.pdf

RAADSINFORMATIENOTA

College van burgemeester en wethouders Vergadering van: 3 februari 2026 Gemeente Hardinxveld-Giessendam Zaaknummer: 2026-0009628

Inhoud Betreft: Mentale gezondheid in Hardinxveld-Giessendam Inleiding De Monitor mentale gezondheid toont aan dat de mentale gezondheid in Nederland onder druk staat. Mentale problemen hebben dagelijks impact op het leven van een individu, het gezin, maar ook op de samenleving als geheel. Zo’n 85% van de Nederlanders is tevreden met het leven, maar tegelijkertijd hebben vier op de tien Nederlanders last van angstof depressiegevoelens. Belangrijke oorzaken zijn stress, de invloed van sociale media en gevoelens van eenzaamheid. De achteruitgang is vooral te zien bij adolescenten, jongvolwassenen en vrouwen. De gevolgen van de mentale problemen zijn groot: hoge kosten voor zorg, verzuim en arbeidsongeschiktheid1. Hoewel praten over mentale gezondheid minder taboe is dan vroeger, blijft het een onderwerp dat extra aandacht vraagt. Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de belangrijkste landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen op dit gebied en zoomen we in op het thema suïcidepreventie. Kernboodschap 1. Landelijke ontwikkelingen De landelijke aandacht voor mentale gezondheid neemt toe. De Rijksoverheid wil dat praten over mentale gezondheid net zo normaal wordt als praten over fysieke gezondheid. Daarbij ligt de nadruk op preventie, vroegsignalering en het versterken van mentale weerbaarheid2.

Vanaf 1 januari 2026 heeft suïcidepreventie officieel een plek in de Wet publieke gezondheid. Gemeenten worden daarmee verplicht om suïcidepreventie op te nemen in hun gezondheidsbeleid3 én dit beleid actief uit te voeren.

Trimbos.nl, 9 december 2025 Mentale gezondheid | Gezondheid en preventie | Rijksoverheid.nl 3 Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028, 12 december 2025. Medio 2027 wordt de lokale gezondheidsnota herzien. 1 2

2. Regionale ontwikkelingen 2.1 Mentale gezondheid Binnen de regio Zuid-Holland Zuid wordt actief gewerkt aan het versterken van mentale gezondheid en suïcidepreventie. De DG&J heeft in november 2024 besloten om middelen die zijn vrijgekomen in te zetten voor nieuwe initiatieven rond mentale gezondheid. De GGD heeft hiervoor afgelopen periode gewerkt aan een nieuwe aanpak, die zich richt op preventie en veerkracht. De aanpak sluit aan bij bestaande initiatieven, zoals de Gezonde School. 2.2 Suïcidepreventie Suïcidepreventie valt onder het brede thema mentale gezondheid, maar vraagt ook om een specifieke benadering. • Wat overlapt: Het doorbreken van taboes, het bespreekbaar maken van psychische klachten en het versterken van veerkracht dragen allemaal bij aan het voorkomen van suïcide. • Wat anders is: Suïcidepreventie vraagt ook om directe actie – zoals vroegsignalering, snelle doorverwijzing, crisisinterventie en soms fysieke veiligheidsmaatregelen. Er is een regionale projectgroep suïcidepreventie gestart. De GGD heeft hierin een coördinerende rol. Doel is het opstellen van een regionaal plan van aanpak suïcidepreventie, met aandacht voor zowel de gezamenlijke regionale lijnen als de lokale invulling. De verwachting is dat dit plan Q2 2026 wordt vastgesteld. 3.

Lokale ontwikkelingen De trends die het Sociaal Team nu signaleert zijn pesten binnen en buiten school (via sociale media), een laag zelfbeeld van de jeugd (faalangst en weinig zelfvertrouwen), eenzaamheid, verslavingsproblematiek, maar ook woningproblematiek heeft zijn doorwerking op de mentale gezondheid van onze inwoners. In ons lokaal gezondheidsbeleid (2020) staat dat we ons richten op weerbaarheid van onze inwoners en de mogelijkheid om keuzes te kunnen maken. Door in te zetten op bewustwording, weerbaarheid en het geven van handvatten om problemen eerder te bespreken wordt er bijgedragen aan de mentale vitaliteit. Dit doen we onder andere door de inzet van het jongerenopbouwwerk en het sociaal team in het voorveld. Op scholen worden ook (weerbaarheids)trainingen gegeven door Halt, Chris en Voorkom en andere aanbieders. Vanuit Onderwijs en Jeugdhulp is er een analyse gemaakt van de zorg. Op twee scholen wordt een Pilot Onderwijs en Jeugdhulp uitgevoerd, samen met relevante partners. Eén van de conclusies van de analyse is dat de grootste zorg ligt in de mentale gezondheid van de jeugdigen. In een raadsinformatiebijeenkomst van mei 2026 wordt de raad geïnformeerd over de pilots en wat dat betekent voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Vanuit de GALA middelen (tot en met 2026) zijn we gestart met Welzijn op Recept, Kansrijke Start en respijtzorg zonder indicatie.

Samen met Gorinchem en Molenlanden is er gestart met Mentiek, een mentaal gezondheidsnetwerk. Hierin werken wij samen met huisartsen, welzijnsorganisatie en de geestelijke gezondheidszorg (ggz) om de mentale gezondheid samen met inwoners te verbeteren en herstel te bevorderen. Uiteraard zal mentale gezondheid worden meegenomen in de op te stellen kaders welzijn4. 4

Bijeenkomsten raadsavond 10 november 2025 en 2 februari 2026

Afsluiting Mentale gezondheid en suïcidepreventie vragen blijvende en gezamenlijke inzet. Landelijke verplichtingen komen eraan; regionaal en lokaal wordt hierop voortgebouwd met onze eigen initiatieven. Wij hopen u middels deze brief inzicht te hebben gegeven in dit thema.