416 Raadsinformatienota Bevindingen verdiepend onderzoek Wet hersteloperatie toeslagen.pdf

RAADSINFORMATIENOTA College van burgemeester en wethouders Vergadering van: 24 september 2026 Gemeente Hardinxveld-Giessendam Zaaknummer: 2026-0113655 Inhoud Inleiding Op 12 juni 2026 heeft het college een memo van de GR Sociaal ontvangen over de afwikkeling van de controleverklaringen van de deelnemende gemeenten van de GR Sociaal in relatie tot mogelijke onregelmatigheden in financiële transacties bij de uitvoering van de Wet hersteloperatie toeslagen (hierna: Wht). In Hardinxveld-Giessendam was er geen sprake van mogelijke onregelmatig heden in financiële transacties. Er zijn geen betalingen vanuit Hardinxveld-Giessendam betrokken in de beide deelonderzoeken. In de genoemde memo is toegezegd dat gemeenten na afronding van het externe forensische onderzoek nader geïnformeerd wordt over de bevindingen, conclusies en de hieruit voortvloeiende vervolgstappen. Via deze raadsinformatiebrief en de bijlagen wordt u nader geïnformeerd over het uitgevoerde verdiepend onderzoek naar mogelijke onregelmatigheden in de uitvoering van de Wht. Kernboodschap 1. Bevindingen uit de interne controle Sinds de ontdekking van de eerste afwijkingen in de financiële transacties door het interne team Audit en Control van de GR Sociaal heeft het directieteam van de GR Sociaal maatregelen genomen om verdere afwijkingen in financiële transacties in de ‘brede ondersteuning’ te voorkomen. 2.

Besluit tot onderzoek en maatregelen richting medewerkers Sinds de ontdekking van de eerste afwijkingen heeft het directieteam van de GR Sociaal begin februari besloten tot het instellen van een onafhankelijk extern onderzoek dat snel daarna van start is gegaan. Daarnaast heeft het directieteam van de GR Sociaal op basis van de ernst van de afwijkingen en na het inwinnen van juridisch advies besloten om afscheid te nemen van twee medewerkers. 3. Recht doen aan de belangen van gedupeerden Dilemma bij het opstarten van het onderzoek was het al dan niet betrekken van gedupeerden. Dit dilemma betreft de kwetsbaarheid van deze groep: i nwoners waar het vertrouwen in de overheid vaak ver te zoeken is én voor wie het erg bedreigend kan zijn in dit type onderzoek betrokken te worden. Daar komt bij, dat de GR Sociaal vanaf medio 2025 veel positieve signalen heeft ontvangen van gedupeerden ov er hoe de ondersteuning vanaf dat moment door werd vormgegeven. Er zijn geen indicaties dat gedupeerden te lijden hebben of hebben gehad door wat er in de processen verkeerd is gegaan. Daarom is de keuze gemaakt gedupeerden niet te benaderen of te betrekken bij het onderzoek. N.B. Als gedupeerden zich uit eigen beweging melden dat er zaken mis zijn gegaan dan gaan wij uiteraard hierover in gesprek. 4.

Opstellen verbeterplan Om administratief herstel en verantwoording over de rechtmatigheid mogelijk te maken én te verbeteren zijn zoals aangegeven de interne processen direct aangescherpt. Voor een deel is er samenhang met bevindingen uit het eerdere externe onderzoek door Strat ed in 2025 naar de sociale en zakelijke integriteit. Verbeteracties die hieruit voortvloeien zijn in 2026 door het DB van de GR Sociaal (hierna: DB) vastgesteld in het herstel - en verbeterplan voor de GR Sociaal. Voor ‘toeslagen’ specifiek is planmatig herstel opgestart aan de hand van een verbeterplan dat in april 2026 door het directieteam - 2 - van de GR Sociaal is vastgesteld. Ook heeft het Rijk uitstel verleend voor de administratieve verantwoording over 2025 voor uitgaven in kader van de ‘brede ondersteuning’ zodat het administratieve herstel zorgvuldig kan plaatsvinden en de resultaten van het externe onderzoek kunnen worden afgewacht. 5. Resultaten externe onderzoek Het externe onderzoek heeft onafhankelijk duidelijk gemaakt dat niet alleen sprake was van afwijkingen in de financiële transacties, maar dat de mogelijke onregelmatigheden gedeeltelijk ook daadwerkelijke onregelmatigheden betroffen. De mate waarin is niet expliciet vast te stellen door het onderzoeksbureau. Dit heeft er in de kern mee te maken dat het moeilijk is om exact vast te stellen voor welk bedrag er iets mis is gegaan.

Dit omdat er ook wel degelijk producten en diensten aan gedupeerden zijn geleverd door de bedrijven die in het onderzoek zijn betrokken. In deelonderzoek I is vastgesteld is dat de ‘ontslagen’ extern ingehuurde medewerker van het hulpteam toeslagen voor een bedrag van bijna € 400.000 gelden heeft overgemaakt naar resp. ondernemingen die op haar eigen naam staan, naar de onderneming van een familielid en naar familieleden die geen client zijn van de GR Sociaal. Hiervan is een deel ten gunste van hulp aan gedupeerden verstrekt, maar de mate waarin kon niet worden vastgesteld. In deelonderzoek II is vastgesteld dat aan een cluster van bedrijven voor een bedrag van bijna € 600.000 aan gelden is overgemaakt. Ook deze middelen zijn deels ten gunste gekomen van gedupeerden, maar de mate waarin kon niet worden vastgesteld. Vervolg Aan de hand van het opgeleverde onderzoek en de lopende juridische procedures moet nader worden onderzocht in hoeverre welke middelen ten onrechte zijn verstrekt. En aan de hand het intern opgestarte herstel - en verbeterproces moet dan ook worden bekeken welke middelen rechtmatig kunnen worden verantwoord richting het Rijk. Verder zijn op basis van tussenresultaten arbeidsrechtelijke en civielrechtelijke maatregelen getroffen richting de twee (inmiddels oud -) medewerkers.

Daarnaast worden juridische stappen verkend tegen enkele bedrijven, evenals eventuele aangifte richting deze bedrijven en de twee (oud-) medewerkers. Naast het onderzoeksrapport heeft het onderzoeksbureau een afzonderlijke brief met aanbevelingen uitgebracht. Het DB heeft deze aanbevelingen beoordeeld in samenhang met de reeds getroffen verbetermaatregelen en de inmiddels aangescherpte interne beheersing van de uitvoering. Hieruit blijkt dat een belangrijk deel van de aanbevelingen reeds is verwerkt in werkprocessen, werkinstructies en interne controlemaatregelen. Tegelijkertijd constateert het DB van de GR Sociaal dat enkele aanbevelingen nog niet of nog niet volledig zijn geïmplementeerd. Het DB onderschrijft het belang van volledige opvolging van deze aanbevelingen. Daarom is opdracht gegeven aan de waarnemend algemeen directeur om de aanbevelingen te prioriteren, te effectueren en hierover periodiek aan het bestuur te rapporteren. Reflectie In het bijgevoegde memo “Reflectie op geconstateerde afwijkingen in de uitvoering van de Wht” wordt ingegaan op de context waarin de GR Sociaal de afgelopen jaren heeft geopereerd en waarin de geconstateerde afwijkingen konden ontstaan.

Samengevat stel t het DB dat de uitvoering van de brede ondersteuning aan gedupeerden van de toeslagenaffaire de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden in een uitzonderlijk complexe en voortdurend veranderende omgeving. De aard van de hersteloperatie, de landelijke ontwikkelingen e n de stapsgewijze totstandkoming van wettelijke kaders hebben hierop grote invloed gehad. In de eerste fase van de hersteloperatie lag de nadruk met name op de schuldenaanpak, terwijl de brede ondersteuning langs de vijf leefgebieden pas later verder werd uitgewerkt en uiteindelijk wettelijk werd verankerd in de Wet hersteloperatie toeslagen. - 3 - Tegelijkertijd werd de gemeentelijke uitvoering sterk beïnvloed door landelijke ontwikkelingen rondom de financiële compensatie van gedupeerden. Met de verdere ontwikkeling van wet - en regelgeving is de uitvoering van de brede ondersteuning in toenemende mate genormeerd en gekaderd. Deze context neemt de geconstateerde onregelmatigheden niet weg, maar is van belang voor het begrijpen van de omstandigheden waarbinnen de uitvoering heeft plaatsgevonden. Tot slot De uitvoering van de hersteloperatie en het recht doen aan gedupeerden blijft onverminderd centraal staan. De geconstateerde tekortkomingen mogen niet ten koste gaan van de ondersteuning van inwoners die afhankelijk zijn van deze regeling.

Daarom zet de GR Sociaal de hersteloperatie voort, met nadrukkelijke aandacht voor verbeterde rechtmatigheid, transparantie en beheersing van financiële processen. Met de reeds ingevoerde maatregelen en de opvolging van de aanbevelingen verwacht de GR Sociaal de risico's op toekomstige onregelmatigheden in geldstromen aanzienlijk te beperken. Daarmee wordt gewerkt aan herstel van vertrouwen, versterking van de uitvoeringspraktijk en een zorgvuldig vervolg van de hersteloperatie. De GR Sociaal voert de Wet hersteloperatie toeslagen namens de deelnemende gemeenten uit op basis van mandaat en overeenkomstig de afspraken die hierover zijn vastgelegd in de zeven dienstverleningsovereenkomsten. Vanuit die uitvoerings - en verantwoordings relatie zal het DB de deelnemende gemeenten periodiek informeren over de voortgang van de hierboven beschreven vervolgstappen. Bijlagen − DB GR Sociaal memo d.d. 12 juni 2026 – Afwikkeling controleverklaringen deelnemende gemeenten GRS − Bestuurlijke samenvatting van deelrapportage I van onderzoeksbureau Integis: ‘Mogelijke onregelmatigheden in geldstromen uitvoering Wht’; − Bestuurlijke samenvatting van deelrapportage II van onderzoeksbureau Integis: ‘Mogelijke onregelmatigheden in geldstromen uitvoering Wht’; − Memo “Reflectie op geconstateerde afwijkingen in de uitvoering van de Wht”.

Memo Datum 12 juni 2026 Aan Leden Algemeen Bestuur en Colleges van B&W deelnemende gemeenten GRS CC Concerncontrollers en controlerend accountants deelnemende gemeenten GRS Van Dagelijks Bestuur GRS Onderwerp Afwikkeling controleverklaringen deelnemende gemeenten GRS Inleiding Momenteel worden de jaarstukken 2025 en de accountantscontrole over 2025 van de GR Sociaal (hierna: GRS) afgerond. De afronding van het onderdeel "B2 Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek 2021" heeft impact op de afwikkeling van de jaarstukken 2025 van 6 van de 7 deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft dit geen impact. Via dit memo wordt u hierover geïnformeerd. Dit memo kan door de colleges van B&W van de betreffende gemeenten worden gehanteerd voor informatievoorziening aan de betreffende raden die in de loop van deze en volgende maand de jaarstukken 2025 beogen vast te stellen. Het betreft de uitvoering van de Wet hersteloperatie toeslagen (afgekort: Wht) die de GRS d.m.v. een dienstverleningsovereenkomst in mandaat uitvoert voor de gemeenten. Situatieschets en maatregelen De GRS heeft eind januari jl. zelf tijdens de uitvoering van een reguliere interne controle afwijkingen in financiële transacties vastgesteld binnen het herstelproces van de toeslagenaffaire.

Dit betreft 1) enkele afwijkingen in de administratieve vastlegging van toegekende gelden aan gedupeerden en 2) mogelijke onregelmatigheden die van invloed zouden kunnen zijn op het vaststellen van de financiële rechtmatigheid van de bestedingen. Bij 1) ging het er om dat nog niet in alle gevallen de verantwoording en/of noodzaak van bestedingen was vastgelegd in een plan van aanpak. Dit betekent dat in voorkomend geval nog geen conclusie kan worden getrokken over de getrouwheid en rechtmatigheid van de bestedingen die t.b.v. betreffende gedupeerden zijn gedaan. Als reactie hierop hebben wij de interne controles uitgebreid en heeft de controlerend accountant van de GRS een uitgebreidere steekproef getrokken op de administratieve vastlegging van deze dossiers. Bij 2) stuitte het interne team audit en control van de GRS op mogelijke onregelmatigheden in de financiële transacties. Hierbij deed zich de vraag voor of een deel van de bestedingen daadwerkelijk ten gunste van gedupeerden terecht zijn gekomen. Hiervoor hebben wij als dagelijks bestuur begin februari een grondig en zorgvuldig verdiepend onderzoek laten instellen door een onafhankelijk extern forensisch bureau. Medio juli worden de uitkomsten van dit verdiepend onderzoek verwacht. Daarnaast hebben wij aanvullende maatregelen getroffen.

Naast de genoemde uitbreiding van controles en extern verdiepend onderzoek zijn de administratieve processen bij het hulpteam toeslagen nog verder Pagina 2 van 2 aangescherpt en worden alle dossiers de komende maanden nog een keer zorgvuldig nagelopen en waar nodig compleet gemaakt en hersteld. Gevolgen voor de verantwoording Dit betekent op dit moment dat voor een deel van de bestedingen in 2025 nog geen conclusie kan worden getrokken over getrouwheid en rechtmatigheid. Ook voor de bestedingen welke in onderzoek zijn van het extern forensisch bureau zal dit na ontvangst van hun rapportage nog gelden. Pas na ook de herbeoordeling van deze dossiers zal blijken in hoeverre herstel mogelijk is en er een conclusie kan worden getrokken over getrouwheid en rechtmatigheid van alle bestedingen uit 2025. De bestedingen voor de uitvoering Wet hersteloperatie toeslagen worden gedeclareerd bij het Rijk. Om deze reden is ook contact gezocht met het Rijk en zijn we door het betreffende ministerie (van Financiën) in de gelegenheid gesteld om dat deel van de middelen - waarover we op dit moment nog geen conclusie kunnen trekken - mee te nemen in de verantwoording over 2026. Deze coulance betekent dat we deze middelen na afronding van het administratieve herstel alsnog kunnen declareren bij het Rijk.

Mocht overigens blijken dat voor een deel van de middelen de rechtmatigheid niet te herstellen is, dan wordt daarover in overleg getreden met het Rijk. Wat betekent dit voor de afwikkeling van de gemeentelijke jaarstukken? Omdat we deze regeling in mandaat voor de gemeenten uitvoeren worden elk jaar de bestedingen aan de gemeenten doorgegeven die het college van de gemeente kan opnemen in de SiSa verantwoording aan het Rijk. Hierop wordt jaarlijks een controleverklaring afgegeven door de controlerend accountant van de GRS, waarop de controlerend accountant van de betreffende gemeente ook de controleverklaring bij de jaarstukken van de betreffende gemeente kan baseren. De SiSa-verantwoording is een bijlage bij de jaarstukken die nu bij uw gemeenteraad liggen of naar uw gemeenteraad onderweg zijn. Voor de 6 van de 7 gemeenten (voor Hardinxveld-Giessendam waren er geen gedupeerden ten behoeve waarvan bestedingen zijn gedaan) zal een deel van de op dit moment nog in de SiSa-verantwoording over 2025 opgenomen bestedingen getrouwheidsfouten en/of rechtmatigheidsfouten bevatten.

Het advies van de controlerend accountant van de GRS aan gemeenten is om minimaal de bijlage met de SiSa-verantwoording in uw jaarstukken te corrigeren voor het totaal van de bestedingen waarover nog geen conclusie kan worden getrokken vanwege lopend onderzoek en daaropvolgend herstel en waarvoor van het Rijk uitstel voor verantwoording is verkregen. De te corrigeren bedragen worden a.s. dinsdag 16 juni door de controlerend accountant van de GRS via de concerncontroller van de GRS gedeeld met uw concerncontroller en controlerend accountant. Op basis hiervan wordt per betreffende gemeente maatwerk geleverd voor de verwerking in de jaarstukken. Wat betekent dit voor de afwikkeling van de jaarstukken van de GRS? De deelnemende gemeenten hebben op 13 april jl. volgens gebruikelijke procedure de concept jaarstukken 2025 van de GRS ontvangen. Eveneens volgens gebruikelijke procedure worden de jaarstukken in de DB-vergadering van 24 juni a.s. vastgesteld, waarna de controlerend accountant van de GRS de controleverklaring naar verwachting op 26 juni a.s. formeel zal afgeven . Tenslotte De afronding van het extern forensisch onderzoek heeft - met de in dit memo beschreven impact - dan verder geen gevolgen meer voor de afwikkeling van de jaarstukken 2025 van uw gemeente én voor de afwikkeling van de jaarstukken 2025 van de GRS.

Na afronding van het extern forensisch onderzoek wordt u over rapportage, conclusies en hieruit volgende vervolgstappen nader geïnformeerd. Memo Dagelijks Bestuur Datum 10 september 2026 Aan DB Van Guido von Grumbkow, Waarnemend secretaris/algemeen directeur GR Sociaal Steller Leonie de Zoete (Strategie), i.s.m. Gerard Hoogendijk (Control) Onderwerp Reflectie op geconstateerde afwijkingen in de uitvoering van de Wht Inleiding Via dit memo wordt u voorzien van een reflectie en achtergrondinformatie behorende bij de rapportages van onderzoeksbureau Integis over mogelijke onregelmatigheden in de uitvoering van de Wet hersteloperatie toeslagen (afgekort: Wht), rondom het ondersteunen van gedupeerden van de toeslagenaffaire (ook wel ‘brede ondersteuning’ genoemd). De reflectie is chronologisch opgebouwd en voorziet u van achtergrondinformatie en nadere duiding over de gebeurtenissen over de periode van februari 2025 tot heden. Februari/maart 2025: Indicaties en signalen In de periode van februari/maart 2025 kreeg de waarnemend secretaris/algemeen directeur van de GRS een aantal indicaties dat zaken in het (toenmalige) Hulpteam Toeslagen (Drechtsteden) niet goed liepen en dat gedupeerden daar last van hadden.

Het ging hierbij om een viertal afzonderlijke signalen: - Klachten: Een aantal gedupeerden meldde zich via de klachtenprocedure van de GRS met klachten over hoe zij te woord waren gestaan, dan wel waren ondersteund door het Hulpteam Toeslagen (hierna: het team). - Integriteitsmelding: Strated, het bureau dat op dat moment onderzoek deed naar de sociale en zakelijke integriteit binnen de GRS, ontving een integriteitsmelding die te maken had met de werkzaamheden van een medewerker van het team. - Signalen oud-medewerkers: Een drietal oud-medewerkers, die in 2024 waren vertrokken bij de GRS meldden zich direct bij de waarnemend secretaris met vertrouwelijke mededelingen en observaties over het functioneren van het team. - Signalen gedupeerde: Een gedupeerde ouder meldde zich direct bij de waarnemend secretaris met klachten over het functioneren van het team. Bij deze laatste twee punten speelde een rol dat de waarnemend secretaris vanuit een eerdere werkkring een uitgebreid netwerk had opgebouwd van 'stakeholders' in de toeslagenaffaire (o.a. gedupeerden, advocaten, belangenbehartigers, bestuurders). Bovenstaande signalen zijn vervolgens gemeld bij de toenmalig voorzitter van de GRS.

Aangezien er op dat moment ook al een groter onderzoek naar sociale en zakelijke integriteit binnen de GRS, dat door onderzoeksbureau Strated werd uitgevoerd, werd er besloten deze signalen mee te geven1 aan onderzoeksbureau Strated. 1 Het onderzoek door Strated heeft aan het licht gebracht dat er sprake was van het niet opvolgen van werkinstructies, maar geen bewijzen geleverd van onrechtmatigheden of onregelmatigheden. Pagina 2 van 5 Maart 2025: Werving nieuwe projectleider en herinrichting team Het meegeven van de signalen aan Strated loste uiteraard de ontstane situatie binnen het team en de acute problemen niet op. Alle medewerkers van het team en de leidinggevende vertrokken begin maart of meldden zich ziek. In de context van gedupeerden die hun beklag deden én het niet meer kunnen bieden van ondersteuning aan gedupeerden, deed dit alle alarmbellen rinkelen bij de directie: Gedupeerden raakten in de knel en er kon geen continuïteit van dienstverlening worden geboden. Dit alles tegen de achtergrond van het onderzoek naar sociale en zakelijke integriteit, dat zowel buiten als binnen de organisatie stof deed opwaaien. Onderscheidend is echter dat er tot op dat moment geen indicaties waren dat de dienstverlening aan inwoners te leiden had gehad onder mogelijke misstanden bij de GRS die werden onderzocht door Strated.

Daarnaast was in de voorliggende periode al aandacht geweest voor administratieve verbeteringen. Vanuit de directie was o.a. een werkinstructie opgesteld, die naar later bleek niet of nauwelijks werd geïmplementeerd. Echter, tot februari/maart 2025 waren er bij de directie geen indicaties dat de dienstverlening aan inwoners te leiden had onder de werkwijzen binnen het toenmalig hulpteam toeslagen. Die signalen lagen er in maart 2025 wel. Het toenmalige directielid Bestaanszekerheid & Zorg en de waarnemend secretaris besloten daarop ervoor te zorgen dat er zo snel mogelijk weer een team zou staan om ondersteuning te bieden aan de gedupeerden. Er werd een medewerker met veel ervaring vanuit een grote gemeente gedetacheerd naar de GRS. Om zodoende ervoor te zorgen dat er een nieuw team opgebouwd kon worden, de dialoog met bezorgde gedupeerden op gang zou worden gebracht, er klachten gehoord en opgelost konden worden en de reguliere ondersteuning zou kunnen worden hervat. Grote uitdaging hierbij was het herstellen van het vertrouwen van gedupeerden. Met grote inspanning stond er nog voor de zomer een volwaardig (nieuw) en uitgebreid team, was het vertrouwen bij veel gedupeerden voor een deel terug en - belangrijker nog - begonnen zich gedupeerden te melden die nog niet eerder om ondersteuning vanuit de GRS hadden gevraagd.

Periode tot zomer 2025: Herstel vertrouwen Bij de nieuwe aanmeldingen hoorde ook een verdrietig verhaal: Veel gedupeerden wisten dat zij recht hadden op zogenoemde ‘brede ondersteuning’ door hun gemeente. Maar zij hadden in het verleden het gevoel gekregen dat zij van de GRS (door de 7 gemeenten in de Drechtsteden gemandateerd voor de uitvoering hiervan) weinig te verwachten hadden. Dit was ook terug te zien in de plannen van aanpak van de jaren voor 2024 en in de cijfers. De Drechtsteden hebben in de jaren voor 2024 relatief weinig gedupeerden ondersteund en buitengewoon weinig verstrekkingen gedaan. Ter illustratie: In 2023 is er in totaal nog geen € 0,1 miljoen uitgegeven aan verstrekkingen t.b.v. gedupeerden. In 2024 werd er door de GRS weliswaar meer verstrekt, namelijk ca. € 0,6 miljoen, maar dit was niet in lijn met de landelijke ontwikkelingen. Bijvoorbeeld een grote gemeente met een soortgelijke grootte van doelgroep, verstrekte in 2024 een bedrag van ca. € 2,9 miljoen t.b.v. gedupeerden. In dezelfde periode werd ook geconstateerd dat er op het gebied van de uitvoering binnen de GRS er basale zaken ontbraken zoals helder ingerichte processen, werkinstructies etc. Alsnog werden vanuit de diverse bedrijfsvoering teams medewerkers aangesloten om processen en werkwijzen alsnog in te richten.

Ook werd gezien het plan om meer gedupeerden te gaan ondersteunen - en de daarmee te verwachten hogere verstrekkingen - er een regulier verbijzonderd interne controleonderzoek (afgekort: VIC) opgenomen in het werkplan van het team Audit en Control. Overigens bleek gaandeweg dat er meer hiaten waren dan in eerste instantie ingeschat (bijv. dat inlogcodes/contactgegevens om contact te maken met de Belastingdienst, onderdeel UHT verlopen waren). Uit dergelijke signalen werd opgemaakt dat het al enige tijd veel schortte aan de dienstverlening en dat inwoners al geruime tijd (periode 2023-2025) geen goede dienstverlening en ondersteuning hadden ontvangen. Het nieuws dat meer gedupeerden nu wel serieus werden genomen door de GRS verspreidde zich snel. Begin oktober kreeg de GRS, staatssecretaris Palmen en bestuurlijk regisseur Blokhuis op bezoek. Een bezoek dat nadrukkelijk door de GRS in samenwerking met de gedupeerden werd georganiseerd. In een Pagina 3 van 5 indrukwekkende bijeenkomst zetten gedupeerden uiteen hoe zij zich aanvankelijk in de steek gelaten hadden gevoeld, en hoe het vertrouwen dat ze echt geholpen zouden gaan worden in korte tijd was gegroeid door de inzet van het nieuwe team.

De Drechtsteden werden op dat moment gezien als een plek waar te zien is hoe snel problemen tussen gemeente en gedupeerden, die op allerlei plekken in Nederland spelen, kunnen worden opgelost door een aanpak waarbij geluisterd wordt en echt in gesprek gegaan wordt. Najaar 2025: Herstel binnen hersteloperatie Parallel aan deze mooie ontwikkeling constateerde de directie, dat het team dat zich met de ondersteuning van gedupeerden bezighield, een onvoldoende geborgd team was met inbedding in de organisatiestructuur van de GRS. Al vanaf het begin van de brede ondersteuning in 2021, had het team de vorm van een projectteam met aansturing door een projectmanager. Vanaf de start was de insteek dat de projectmanager oorspronkelijk ook was aangesteld om naast aansturing van het team, ook zaken te regelen als werkinstructies, kaders, financiën, relatiebeheer, verantwoording bestuur en deelname landelijke overleggen etc. De verantwoordelijkheden voor o.a. HR en budgetverantwoordelijkheid waren daarin niet duidelijk geregeld én vanwege het projectmatige karakter niet geborgd in de reguliere organisatiestructuur. In fasen had het team volledig bestaan uit externen of uit gecontracteerde medewerkers. De verantwoordelijkheid binnen de directie was niet belegd.

De directie trok de conclusie dat de ontstane problemen deels verband hielden met deze onduidelijkheden: Het team was een autonoom functionerend team binnen de GRS, zonder structurele verbindingen of inbedding en met weinig relationele verbindingen binnen de organisatie. Daarop besloot de directie een traject in gang te zetten om het team beter te borgen in de organisatiestructuur, als onderdeel van de opgave Bestaanszekerheid Versterken. In december besloot de directie tot (tijdelijke) wijziging van de organisatiestructuur per 1 januari 2026. De reden voor een tijdelijke wijziging was omdat een definitieve keuze een aanpassing van de GR tekst / regeling en de organisatieverordening vraagt, een traject dat destijds in gang is gezet maar nog niet is geeffectueerd. Ook het feit dat er op dat moment geen zicht was op de continuïteit van de rijksfinanciering speelde een rol bij het besluit voor een (tijdelijke) wijziging. Najaar 2025: De raden van de Drechtsteden geïnformeerd Met een aantal inzichten over wat er de jaren niet goed was gegaan én de steun in de rug van het groeiende vertrouwen onder gedupeerden, besloot de directie om dit verhaal ook richting bestuur te brengen in de vorm van een raadsinformatiebrief.

In de raadsinformatiebrief, die eind 2025 richting de gemeenten is verstuurd, zijn in hoofdlijnen de problemen en de aanpak ervan geschetst alsook de stand van zaken rondom de grootte en aantallen van de doelgroep en de in te zetten herstelacties. Ook is er in het najaar van 2025 een terugkoppeling en presentatie gegeven aan het Algemeen Bestuur. Deze raadsinformatiebrief was de derde brief in een reeks van raadsinformatiebrieven richting de raden. De raden zijn tweejaarlijks (2021 en 2023) geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief en daarnaast op de hoogte gehouden via de jaarverslagen van de GRS en haar voorloper de GRD. Januari 2026: Afwijkingen geconstateerd bij reguliere verbijzonderde interne controle (VIC) Bij de uitvoering van de reguliere verbijzonderde interne controles werden eind januari 2026 afwijkingen in financiële transacties vastgesteld binnen het herstelproces van de toeslagenaffaire over het jaar 2025. Dit betrof afwijkingen in de administratieve vastlegging van toegekende verstrekkingen aan gedupeerden en mogelijke onregelmatigheden die van invloed zouden kunnen zijn op het vaststellen van de financiële rechtmatigheid van de bestedingen in het kader van de Wht. - 1. Hier ging het er bijv. om dat nog niet in alle gevallen de verantwoording en/of noodzaak van bestedingen was vastgelegd in een plan van aanpak.

Hetgeen betekent dat in voorkomend geval nog geen conclusie kon worden getrokken over de getrouwheid en rechtmatigheid van de bestedingen die t.b.v. gedupeerden zijn gedaan. Als reactie hierop zijn de interne controles uitgebreid en heeft de controlerend accountant van de GRS een uitgebreidere steekproef getrokken op de administratieve vastlegging van deze dossiers. Eveneens is in overleg met het ministerie van Financiën, de controlerend accountant en de controlerende accountants van de gemeenten in de Drechtsteden besloten om vooralsnog slechts een gedeelte van de financiele bestedingen over 2025 te verantwoorden in de jaarrekeningen van de gemeenten en het Rijk. Pagina 4 van 5 - 2. Nader analyse op de afwijkingen die waren geconstateerd door het interne team Audit en Control van de GRS duidde op mogelijke onregelmatigheden in de financiële transacties zelf. Hierop werd direct gehandeld en door het directieteam en werd er een intern casusteam ingesteld om het verdere onderzoek te begeleiden (en werden per direct interne procedures aangescherpt).

Februari-augustus 2026: Onderzoek forensisch accountant en plan van aanpak rechtmatigheid Nadat de directie kennis had genomen van de bevindingen vanuit de interne controle heeft de directie besloten het DB te informeren over de ontwikkelingen en met de kennis van dat moment én in overleg met het DB een forensisch accountant in te schakelen. De directie vond het daarbij cruciaal een zorgvuldig proces te doorlopen, waarbij de afwijkingen zorgvuldig zouden worden onderzocht. Ook het AB werd in vertrouwelijkheid geïnformeerd over het onafhankelijke externe forensisch accountantsonderzoek dat werd opgestart en dat eind augustus is afgerond. Daarnaast werden begin februari - direct na de eerste constateringen van het team Audit en Control - de ‘controls’ of ‘interne beheersmaatregelen’ zodanig aangescherpt dat het risico op onregelmatigheden in de financiele transacties zoveel als mogelijk zou worden beperkt. Direct werden begin februari extra controles op de betalingen ingericht in de backoffice (4-ogenprincipe). Daarnaast werden kaders opgesteld voor het opstellen van de plannen van aanpak (basis voor de verstrekkingen aan gedupeerden). Daarbij werden de plannen van aanpak vanaf medio maart ook extra gecontroleerd door een senior-adviseur binnen het team Toelagen.

Daarnaast werd geconstateerd dat het op orde brengen van de plannen van aanpak (grondslag voor verantwoording van bestedingen en aangaan van financiële verplichtingen richting gedupeerden), ook voor de lopende verstrekkingen nodig was en blijft. Ook hiervoor werden medio maart/april kaders opgesteld. De kaders werden met de kennis van dat moment vastgelegd in een ‘plan van aanpak rechtmatigheid Wht’. Dit plan werd eind april door het directieteam vastgesteld en is het (proces)kader voor het handelen van de afdeling Toeslagen. En is een helder, toetsbaar en toekomstbestendig kader werd gevormd voor uitvoering én verantwoording. Gelijktijdig wordt gemonitord of het plan van aanpak blijft aansluiten op de verantwoordingseisen en of het daadwerkelijk bijdraagt aan het op orde brengen van de rechtmatigheid bij de uitvoering van de Wht. Zomer 2026: Huidige stand van zaken Er is vervolgens verder doorgepakt op de uitvoering van het ‘plan van aanpak rechtmatigheid Wht, op de verankering van het team als afdeling en de versteviging van de afdeling zelf. Na het vertrek van de tijdelijke projectmanager is er in overeenstemming met de tijdelijke wijziging van de organisatiestructuur een afdelingshoofd aangesteld. Naast het afdelingshoofd zijn er ook 2 inhoudelijke senior medewerkers aangesteld. Hierdoor kan er doorgepakt worden op het primaire proces, de kwaliteit en de controles.

Ook zijn er vanuit het team Audit en Control medewerkers intern gedetacheerd naar de afdeling Toeslagen om de medewerkers te ondersteunen bij het op orde brengen van de processen, het controleren van de verstrekkingen en het op orde brengen van de plannen van aanpak. Naast het op orde brengen van de rechtmatigheid is en blijft ook de personele capaciteit voor het primaire proces, ofwel de ‘brede ondersteuning’ van gedupeerden een knelpunt. Op dit moment is er sprake van 448 gedupeerden die op enigerlei wijze worden ondersteund door de afdeling toeslagen. Het ‘recht doen’ aan gedupeerden blijft een belangrijke opdracht die wij uitvoeren voor gedupeerden en een belangrijke drijfveer van alle betrokkenen uit onze organisatie. Bijlage: Achtergrond en geschiedenis van de brede ondersteuning: landelijke zichtbare dilemma's De gemeenten hebben de regie op de inrichting van de brede ondersteuning (richting gedupeerden van de toeslagenaffaire) sinds 2021. Vanuit het Rijk was de opdracht: Doe wat nodig is voor een nieuwe start voor gedupeerden. Bij de start was het nadrukkelijk niet de bedoeling hier kaders aan te verbinden. Elk kader beperkt immers de mogelijkheden tot maatwerk. Geld speelde - vanuit het perspectief van het kabinet - geen rol. Dit heeft ertoe geleid dat gemeenten in de jaren 2021-2025 fundamenteel verschillende keuzen hebben gemaakt.

Sommige gemeenten zijn zeer ruimhartig geweest en anderen zeer sober. Dit is te zien in de declaraties die gemeenten in de loop der jaren bij het Rijk hebben ingediend. De Drechtsteden hebben de eerste jaren (2021-2023) een zeer sober regime gehanteerd. Hetgeen ook landelijk zichtbaar en bekend was. In 2024 trok dit iets bij. In 2025 en tot nu toe in 2026 zijn er veel meer gedupeerden dan in de jaren daarvoor ondersteund. Hieronder volgt een tabel van de uitgaven voor wat betreft verstrekkingen over de jaren heen: Uitgaven | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Personeel | 712.676 | 618.697 | 688.362 | 565.971 | 1.200.000 Programmageld (gedupeerden) | 52.510 | - 21.174* | 37.538 | 563.374 | 5.781.726 Totaal | 765.186 | 597.523 | 725.900 | 1.129.345 | 6.981.726 *Hierbij is sprake van een negatieve uitgave vanwege de verrekening met de teruggave kosten schuldhulpverlening voor gedupeerden door het rijk. In vergelijking met landelijke uitgaven bedraagt de gemiddelde uitgave per plan van aanpak in de Drechtsteden € 7.0002, landelijk bedraagt dit gemiddeld € 17.0003. Voor wat betreft de doelgroep hebben zich in totaal de afgelopen jaren tot op heden 1409 | 4 inwoners gemeld bij het team en op dit moment is er sprake van 4485 lopende dossiers voor de hulp aan gedupeerde inwoners.

Een belangrijke ontwikkeling voor het groter beroep op de gemeente | n betrof het vastlopen van de landelijke hersteloperatie waardoor inwoners zich in toenemende mate tot de gemeenten gewend hebben voor materiële voorzieningen, iets dat meerdere gemeenten hebben aangegeven al dan niet in de media6. Voor wat betreft de situatie in de Drechtsteden, zorgde zowel het betere imago van de GRS, als de inperking van de termijnen voor ‘brede ondersteuning’, inclusief de materiële verstrekkingen ( | eerste 6 maanden) voor zowel nieuwe als bestaande ondersteuning, voor een aanzuigende werking. Hiernaast is er in 2025 ingezet op het nakomen van eerder gedane beloftes richting gedupeerden en het uitvoeren van herstelacties. Een lijn die ook in 2026 wordt doorgezet. Een eventueel beeld dat ervan sobere naar mogelijk (te) ruimhartige verstrekkingen is overgegaan zou te gemakkelijk zijn. Zeker niet gezien dat wij vernomen hebben dat (landelijk) de uitgaven qua verstrekkingen door gemeenten aan gedupeerden in 2025 wederom zijn toegenomen.

2 Bron: Gemiddelde aantallen SPUK en uitgave verstrekkingen 3 Bron: VNG 4 Gegevens werkprocessen Cognos, peildatum 2-9-2026 5 Gegevens werkprocessen Cognos, peildatum 2-9-2026 6 Kosten vertienvoudigd en rechtszaken: gemeenten worstelen met ondersteuning toeslagenouders | de Volkskrant | en ‘Gemeenten voelen zich soms een pinautomaat voor de wensen van toeslagenouders’ | de Volkskrant Pagina 5 van 5