406 Raadsinformatienota Financiele evaluatie MAG.pdf

RAADSINFORMATIENOTA College van burgemeester en wethouders Vergadering van: 28 september 2026 Gemeente Hardinxveld-Giessendam Zaaknummer: 2026-0114192 Inhoud Betreft: Financiële evaluatie MAG Inleiding Met deze raadsinformatienota informeren wij u over de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen uit de financiële evaluatie van de Maatschappelijke Agenda Hardinxveld -Giessendam. Daarnaast blikken we vooruit op het nieuwe beleidskader Preventie en Sociale basis, dat binnenkort ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. Kernboodschap Gemeenten staan voor een grote uitdaging om de stijgende uitgaven binnen het sociaal domein beheersbaar te houden. Toenemende zorgvragen, vergrijzing, complexe ondersteuningsbehoeften en krappe gemeentelijke budgetten zorgen voor een groeiende druk op de financiën. Tegelijkertijd wordt van gemeenten verwacht dat zij blijven investeren in preventie, participatie en soci ale samenhang. In dat spanningsveld vormt de maatschappelijke agenda een belangrijk instrument. Met een (financiële) evaluatie van de MAG beoogt het college inzicht te bieden in de verdeling van de middelen, met als doel te komen tot een financieel toekomstbestendige en efficiënte inrichting van de MAG die aansluit bij lokale preventieve doelstellingen. Conclusie Het huidige beleid van de MAG sluit inhoudelijk goed aan op lokale preventieve doelen .

De MAG thema’s zorgen ervoor dat initiatieven bijdragen aan een prettige en sociale leefomgeving. Daarnaast geeft de gemeente met de begrotingssubsidies invulling aan haar wettelijke taken op het gebied van preventie. De MAG is daarmee een belangrijk instrument voor gemeente, maatschappelijke organisaties en de dorpsgemeenschap. Tegelijk zijn er aandachtspunten ten aanzien van de inrichting, sturing en financiële beheersing van de middelen. Aanbevelingen Om de MAG ook in de toekomst doelmatig en efficiënt in te zetten, kent de evaluatie de volgende aanbevelingen: - De rol van de MAG consulent en de buurtwerker beter benutten; - De verdeling tussen uitvoering van wettelijke taken en initiatieven die bijdragen aan het versterken van de dorpsgemeenschap in de financiële inrichting scheiden, zodat voor beide categorieën een plafond gehanteerd kan worden; - Meer sturen op maatschappelijke organisaties die uitvoering geven aan wettelijke taken, door het opstellen van KPI’s; - De spelregels van de MAG – en de laagdrempeligheid – behouden voor initiatieven die de dorpsgemeenschap versterken; - Onderzoek op welke manier vrijwilligers (nog) meer benut kunnen worden. Bovenstaande aanbevelingen worden toegelicht in de evaluatie.

- 2 - Financiële consequenties De evaluatie heeft als doel inzicht te bieden in de huidige financiële inrichting van de MAG en de mogelijkheden om middelen doelmatiger en efficiënter in te zetten. De daadwerkelijke financiële consequenties worden uiteengezet in het beleidskader Preventie en Sociale basis en de Begroting 2027-2030. De wijze waarop KPI’s worden ingericht en gekoppeld aan de subsidieverlening vraagt nog om een nadere inhoudelijke en juridische uitwerking. Hierdoor is het naar verwachting niet haalbaar om de eerder ingezette lijn van verdere besparingen op de MAG al vanaf 2027 volledig te realiseren. Eventuele besparingen zullen naar verwachting gefaseerd in de jaren daarna kunnen worden gerealiseerd. Vervolg Na vaststelling van het beleidskader Preventie en Sociale basis door de gemeenteraad, zal het college de aanbevelingen verder vertalen naar uitvoering en, waar nodig, de werkprocessen aanpassen. Dit wordt – binnen de juridische mogelijkheden van de bestaande subsidierelaties – in 2027 en 2028 tot uitvoering gebracht. De raad wordt bij de behandeling van het beleidskader nader geïnformeerd over de wijze waarop de aanbevelingen worden verwerkt. www.hardinxveld-giessendam.nl Financiële evaluatie MAG (2026)

2 www.hardinxveld-giessendam.nl 1. Achtergrond en aanleiding ............................................................................. 3 2. Visie .................................................................................................................. 3 3. Huidige inrichting van de MAG ....................................................................... 4 4. Conclusie en aanbevelingen ........................................................................... 8 5. Financieel overzicht ........................................................................................ 9 Inhoudsopgave 3 www.hardinxveld-giessendam.nl 1. Achtergrond en aanleiding De Maatschappelijke Agenda Hardinxveld-Giessendam heeft als ambitie inwoners, vrijwillige en professionele organisaties te stimuleren om initiatieven te ontplooien die bijdragen aan de samenleving rond de thema's levendigheid, verbinding, omzien naar elkaar en vitaliteit. Hiermee bouwt de gemeente Hardinxveld-Giessendam verder aan een sterke, sociale en verbonden gemeenschap. Gemeenten staan voor een grote uitdaging om de stijgende uitgaven binnen het sociaal domein beheersbaar te houden. Toenemende zorgvragen, vergrijzing, complexe ondersteuningsbehoeften en krappe gemeentelijke budgetten zorgen voor een groeiende druk op de financiën.

Tegelijkertijd wordt van gemeenten verwacht dat zij blijven investeren in preventie, participatie en sociale samenhang. In dat spanningsveld vormt de maatschappelijke agenda een belangrijk sturingsinstrument. Met deze (financiële) evaluatie beogen we inzicht te bieden in de verdeling van de inzet van de middelen, met als doel te komen tot een financieel toekomstbestendige en efficiënte inrichting van de MAG die aansluit bij de gemeentelijke doelen uit het beleidskader Preventie en Sociale basis. Naast het bieden van inzicht in financiën bieden we inzicht in de wijze van verantwoording en of deze voldoende inzicht biedt in doelmatigheid en maatschappelijke effecten. 2. Visie In Hardinxveld-Giessendam is het prettig leven voor alle inwoners, van jong tot oud en van kwetsbaar tot gezond. Iedereen doet naar zijn of haar eigen kunnen mee. Inwoners bij wie dit niet lukt, worden op weg geholpen. Als stip op de horizon zien we een levendige gemeente, waar inwoners, verenigingen, kerken en organisaties met elkaar in verbinding zijn én waar inwoners omkijken naar elkaar. Een gemeente waar je wilt wonen! De MAG is een echt begrip in Hardinxveld-Giessendam. Het is een agenda die van groot belang is voor de leefbaarheid in ons dorp.

Het moet leiden tot een plezierige samenleving, waar voor iedereen wat te doen is! Het is de financiële stroom vanuit de gemeente om maatschappelijke ontwikkelingen, binnen bepaalde thema's, te ondersteunen en om samenwerking tussen de partijen te bevorderen. 4 www.hardinxveld-giessendam.nl 3. Huidige inrichting van de MAG De Maatschappelijke Agenda Hardinxveld-Giessendam is in het leven geroepen om de samenleving op een laagdrempelige manier te stimuleren een steentje bij te dragen aan de dorpsgemeenschap. De MAG kent een inhoudelijk kader en een financieel kader. Het inhoudelijk kader van de MAG stelt dat de vraag van inwoners centraal staat, waarbij de buurtwerker of de MAG consulent ondersteunt bij aanvragen waar nodig. Er wordt samen gebouwd op basis van vertrouwen en er wordt ingezet op voorlichting en preventie, omdat voorkomen beter is dan genezen. De kracht van inwoners en organisaties wordt benut en gestimuleerd. Initiatieven komen in aanmerking voor een subsidie als zij bijdragen aan de vastgelegde thema's en voldoen aan de MAG spelregels. MAG kaders De MAG-kaders zijn het uitgangspunt voor de samenwerking en uitvoering van de MAG.

Het gaat om de volgende kaders: • De vraag van de inwoner staat centraal • Samen bouwen en elkaar vertrouwen (samenwerking als sleutelwoord) • Voorkomen is beter dan genezen • Dicht bij de inwoner • De kracht van inwoners en organisaties benutten en stimuleren 5 www.hardinxveld-giessendam.nl De vier thema’s van de MAG 1. Levendigheid: Gezellige bedrijvigheid – plezierig je vrije tijd invullen – en leefbaarheid voor een gezonde en leefbare gemeenschap. 2. Verbinding: Verenigingen en organisaties werken samen om een doel te bereiken dat van belang is voor de gemeenschap Hardinxveld-Giessendam. Samenwerking draagt bij aan verbinding in de gemeente en wijken. 3. Omzien naar elkaar: Behoud van de stevige structuur van omzien naar elkaar. Zorgen dat inwoners gezien worden en onderdeel zijn van de gemeenschap. 4. Vitaliteit: Mentale en lichamelijke gesteldheid, wat leidt tot meer energie om te leven en meer eigen regie op het leven. Aanvragen worden gedurende het jaar behandeld op volgorde van binnenkomst. Financiën De MAG kent vier financiële categorieën: 1. Aanvragen tot 500 (uitvoering door de welzijnsorganisatie); 2. Aanvragen tussen 500 en 1000; 3. Aanvragen tussen 1000 en 10.000; 4. Aanvragen boven de 10.000 (voor deze MAG-partners is een begrotingssubsidie vastgesteld in de gemeenteraad).

De MAG initiatieven zijn op dit moment verdeeld in: begrotingssubsidies, subsidies met plafond, subsidies met afbouwregeling en overige subsidies. Begrotingssubsidie Voor de grote en vaste MAG-partners geldt dat er moet worden aangesloten op gemeentelijk beleid. Dit doen we door met regelmaat het inhoudelijke gesprek te voeren tussen de grote of vaste MAG-partner en de gemeente over de via de MAG toegekende aanvragen. Voor deze partners zijn MAG-begrotingssubsidies vastgesteld door de gemeenteraad. 6 www.hardinxveld-giessendam.nl Subsidie met afbouwregeling Volgens de MAG-spelregels is op initiatieven en activiteiten een afbouwregeling van toepassing. Deze afbouwregeling is niet van toepassing op specifiek benoemde evenementen, initiatieven dan wel organisaties. Deze vallen onder de categorie ‘subsidie met plafond’. Subsidie met plafond In Hardinxveld-Giessendam zijn diverse evenementen en initiatieven. Daarnaast zijn er organisaties die een rol of functie hebben in het maatschappelijk voorliggend veld. Dat zijn algemene ondersteunende voorzieningen die toegankelijk zijn voor inwoners. Ook zijn er voor het dorp typische evenementen zoals de Speel In, de Sinterklaasintocht, Doe- en inspiratiebeurs 55+, de Culturele Dag en de jaarlijkse activiteiten van Oranje Trouw, die de bijzondere aandacht van de gemeente hebben. Deze subsidies kennen een plafond.

Overige subsidies Stichting Halt en Chris en Voorkom organiseren in samenwerking met scholen preventielessen op scholen. Deze lessen worden gefinancierd door de gemeente en vallen onder de categorie ‘overige subsidies’. Verbinding beleidskader Preventie en Sociale basis Preventie is een kerntaak van de gemeente. Het versterken van de sociale basis draagt bij aan zelfredzaamheid van inwoners en het voorkomen en verminderen van een beroep op zwaardere vormen van hulp en ondersteuning. Het financieel overzicht in de bijlage biedt inzicht in de verdeling van de MAG-gelden op het gebied van preventie en het versterken van de sociale basis. Met de subsidies aan de maatschappelijke organisaties geeft de gemeente onder andere invulling aan de wettelijke preventietaken op het gebied van gezondheid (eenzaamheid, middelengebruik, mentale gezondheid) en bestaanszekerheid (armoede en schulden). De gemeente heeft vrijheid in de keuze welke specifieke voorziening wordt ingezet. Een sterke sociale basis (samenhang tussen buren, vrienden, vrijwilligersinzet, mantelzorgers, welzijnswerk, lokale verenigingen en kerken) draagt bij aan het welzijn van inwoners, maar ook aan het omzien naar elkaar en het op tijd signaleren als mensen hulp kunnen gebruiken (met focus op lichte ondersteuning en voorkomen van zwaardere hulp en zorg).

7 www.hardinxveld-giessendam.nl Structuur van subsidies Op dit moment krijgen de meeste maatschappelijke organisaties die uitvoering geven aan preventieve wettelijke taken een begrotingssubsidie, die wordt vastgesteld door de raad. Een aantal culturele initiatieven ontvangen een begrotingssubsidie, terwijl zij geen wettelijke taak uitvoeren, maar wel bijdragen aan het versterken van de dorpsgemeenschap. Een aantal stichtingen ontvangt een subsidie met plafond, terwijl een begrotingssubsidie passender is. De begrotingssubsidies worden vastgesteld door de raad. Omdat er één budget is heeft indexering van begrotingssubsidies een negatief effect op het MAG-budget dat bedoeld is voor het versterken van de dorpsgemeenschap. Stichtingen en verenigingen geven aan hier last van te hebben. Verder zien we dat veel organisaties al werken met vrijwilligers, maar dat dit onder druk staat. Professionals nemen hierdoor nog vaak taken over. Organisaties die een subsidie ontvangen met afbouwregeling geven aan soms moeite te hebben met het genereren van andere inkomstenbronnen. De rol van de MAG consulent van de gemeente is hierin het aanjagen van organisaties om sponsoren te vinden en activiteiten zelf te borgen. Wijze van verantwoording Op dit moment worden subsidies verantwoord op activiteitenniveau. Subsidies tot 5.000 worden direct vastgesteld of verleend.

Voor subsidies tussen 5.000 en 50.000 dient subsidieontvanger een aanvraag tot vaststelling in, inclusief inhoudelijk verslag. Boven de 50.000 geldt een inhoudelijk verslag, financieel verslag/jaarrekening, balans en controleverklaring. 8 www.hardinxveld-giessendam.nl 4. Conclusie en aanbevelingen Het huidige beleid van de MAG sluit inhoudelijk goed aan op gemeentelijke doelen. De vier thema's van de MAG zorgen ervoor dat initiatieven bijdragen aan een prettige en sociale leefomgeving. Met de begrotingssubsidies geeft de gemeente invulling aan wettelijke preventietaken. Dit zorgt ervoor dat inwoners op tijd in beeld komen en zwaardere ondersteuning voorkomen kan worden. Op het gebied van verantwoording is het onvoldoende zichtbaar welk maatschappelijk effect de activiteiten vanuit de begrotingssubsidies hebben. In de verantwoording ligt de nadruk te veel op activiteiten en te weinig op meetbare maatschappelijke doelen. Om de MAG ook in de toekomst doelmatig en efficiënt in te zetten, doen we een aantal aanbevelingen.

Aanbevelingen • Benut de rol van de MAG consulent en buurtwerker (nog) meer door actieve samenwerking in de wijken, dicht bij de inwoner en op basis van behoeften van inwoners; • Splits de categorie ‘begrotingssubsidies’ van de overige categorieën, zodat de verdeling tussen wettelijke preventietaken en het versterken van de dorpsgemeenschap zichtbaar wordt; • Verplaats waar nodig initiatieven naar de juiste categorie; • Stel per categorie een plafond in, zodat wanneer de begrotingssubsidies geïndexeerd worden dit geen negatief effect heeft op het budget voor het versterken van de dorpsgemeenschap; • Stuur op maatschappelijke effecten door KPI's op te stellen voor de organisaties die kerntaken uitvoeren, zoals de welzijnsorganisatie en de Bibliotheek; • Behoud de spelregels van de MAG voor initiatieven die de dorpsgemeenschap versterken; • Laat de MAG consulent een actievere rol nemen in het ondersteunen van initiatieven met een afbouwregeling, zodat zij initiatieven in de toekomst zonder hulp van de gemeente kunnen voortzetten; • Onderzoek binnen welke initiatieven de inzet van vrijwilligerswerk beter benut kan worden. 9 www.hardinxveld-giessendam.nl 5. Financieel overzicht Onderstaand volgt het financieel overzicht van de MAG voor 2026. Onderaan de tabellen staat de betekenis van de afkortingen die in de tabel onder ‘structuur’ worden genoemd.

Dit duidt op de categorieën zoals beschreven in hoofdstuk 3 onder het kopje ‘financiën’. Totale uitgaven en dekking in 2026 Uitgaven en dekking € Uitvoering gemeentelijke taken op het gebied van preventie € 1.396.647 Het versterken van de dorpsgemeenschap € 103.846 Totale uitgaven MAG 2026 €1.500.494 Overige dekking (SPUK GALA en Sportakkoord) € 190.239 Wettelijke preventietaak Organisatie Activiteit Structuur Investering Servanda Basissubsidie (mantelzorgondersteuning, ouderenwerk, buurtwerk, buurtbemiddeling, thuisadministratie, ANWB Automaatje, Sociaal raadslieden) Incidenteel: Welzijn op recept/sociaal verwijzen Buurtkamers Beweegmakelaar BS €739.793,00 Humanitas Preventieve ondersteuning aan 15 gezinnen met Home-Start BS €37.500,00 Bibliotheek AanZet Uitvoering van de 5 wettelijke taken: 1) informatie en collectie, 2) leesbevordering, 3) ontwikkeling en educatie, 4) ontmoeting en debat en 5) kunst en cultuur BS €494.000,00 Jong JGZ Kansrijke Start Kind naar gezonder gewicht Opvoedondersteuning Netwerksamenwerking BS €10.856,00 €19.369,60 €56.451,20 €7.817,20 Diversen Preventielessen op scholen OS €26.360,42 Alzheimer Nederland Alzheimercafé PL €4.000 Jeugd-Punt Buurtinitiatief AF €500,00 10 www.hardinxveld-giessendam.nl Versterken dorpsgemeenschap Initiatiefnemer Activiteit Structuur Investering Speel-In Vakantieactiviteit voor kinderen in de zomervakantie PL €13.000

Stichting Cultuur Culturele dag Open monumentendag BS €7.000 €1.500 De Koperen Knop Exposities en culturele activiteiten BS €15.000 Buurt bestuurt RopaRun Culturele maaltijd Hardinxfest AF €1.309,48 €1.300 €2.800 Sinterklaas intocht PL €7.000 Stichting Oranje Trouw Diverse activiteiten PL €6.313 Stichting Dag van de Ouderen Doe- en informatiebeurs PL €6.500 Stichting het Weitje Diversen PL €5.000 Groet en ontmoet PL €4.000 Huurdersvereniging de Jupiter Diverse activiteiten OS €3.580 Vereniging PCOB Diverse activiteiten voor ouderen PL €4.750 Koren- en muziekverenigingen Diversen PL €2.500 HKC Bijdrage korfbaltoernooi AF €1.360 Nederlandse Patiëntenvereniging Diverse activiteiten AF €1.000 Stichting Vrienden en Tiendwaert Activiteit voor bewoners van verpleeghuis PL €1.000 Ondernemersfonds Diverse activiteiten AF €1.000 Stichting Samen op pad HaGi Dagje uit voor mensen met een beperking PL €1.000 Mensen voor mensen Diversen PL €2.065 Nationale vereniging de Zonnebloem Dagtocht voor mensen met een lichamelijke beperking PL €2.100 Buurtbusvereniging de Binnen Giessen Inzet buurtbussen PL €1.000 Stichting Steamwork Doorkomst RopaRun AF €2.257,50 Seniorenvereniging Diverse activiteiten voor 50+ AF €3.070 Buurtinitiatieven Initiatieven tot €500 PL €3.897,36 Volksuniversiteit Gratis lezing met schrijver tijdens de Boekenweek AF €500 Zwemvereniging Zwemvierdaagse SA €545 11

www.hardinxveld-giessendam.nl Stichting de Donk Crown event AF €625 Lock Transport Open bedrijvendag AF €500 Basketbalvereniging River Trotters Diverse activiteiten AF €250 HSV ’t Voorntje Zomerviskaravaan AF €125 BS = Begrotingssubsidie OS = Overige subsidie PL = Subsidie met plafond AF = Subsidie met afbouwregeling SA = Sportakkoord