392 Reinigingsdienst Waardlanden - Beantwoording zienswijzen jaarstukken 2025 en begroting 2027 inclusief meerjarenraming 2028-2030.pdf

Aan de gemeenteraad van de | gemeente | G or inchem Aan de gemeenter aad v an de gemeente Vijfheerenlanden Aan de gemeenter aad v an de gemeente H ardinxveld- | Giessendam Aan de gemeenter aad v an de gemeente Molenlanden Gorinchem, 9 september 2026 Betreft: Reactie op de zie nswijzen bij de J | aarstukken | 2025 | en de Ontwer pbegroting | 2027 | met meerjarenbegroting 2028- | 2030van de | Bedrijfsvoeringsorganisatie Reinigingsdienst Waardlanden. Geachte | r aden, Wij danken u voor uw betrokkenheid en de zorgvuldige wijze waarop u de Jaarstukken 2025 | en de Ontwerpbegroting 2027 inclusief | Meerjarenraming 2028- | 2030 | van Waardlanden heeft beoordeeld. Wij waarderen de constructieve zienswijzen en aandachtspunten die u ons heeft meegegeven. Deze dragen bij aan een zorgvuldige besluitvorming en ondersteunen ons bij de verder e ontwikkeling van een toekomstbestendige organisatie en een kwalitatief hoogwaardige dienstverlening aan de deelnemende gemeenten en hun inw oner s. In onderstaande reactie hebben wij de ontvangen zienswijzen thematisch samengevat. Daarbij zijn onderwerpen die door meerdere gemeenten zijn ingebracht gezamenlijk behandeld. Waar gemeenten specifieke aandachtspunten hebben meegegeven, z ijn deze afz onderlijk opgenomen. Er is onderscheid gemaakt tussen de jaarstukken en de begroting/ | meerjarenraming. Jaarstukken 2025 Gezamenlijke punten Jaarrekening 1.

| Financieel resultaat | en w eerst andsvermogen Wij waarderen uw positieve reactie op het financiële resultaat over 2025 en uw steun voor de voorgeste lde resu lta atbest e mming. D e jaarrekening sluit af met een posit ief resu lta at van € 2 67.0 00 vóór mutaties in de reserves en € 342.000 na mutaties in de reserves. Door het volledige rekeningresultaat toe te voegen aan de algemene reserve stijgt de weerstandsratio naar 1,01. | Hiermee wordt invulling gegeven aan het door het bestuur vastgestelde streven naar een weerstandsratio van minimaal 1,0 en komt het weerstandsvermogen volgens de beoordelingssystematiek van de VNG uit in de categorie ‘voldoende’. Een gezonde financiële positie vormt een belangrijke basis voor de continuïteit van de dienstverlening en voor het opvangen van toekomstige risico’s en ontwikkelingen. Gemeentesp ecifieke aan dachtspunten Jaarreken ing Gemeente Vijfheerenlanden 1. | Ontwikkeling restafval Wij delen de constatering dat de daling van de hoev eelheid restafval van 133 k ilogram per inwoner in 2024 naar 129,5 kilogram per inwoner in 2025 een positieve ontwikkeling is. Deze afname laat zien dat de ingezette maatregelen effect hebben en dat stappen | worden gezet richting de doelstelling van 100 kilogr am restafval per inwoner.

Tegelijkertijd realiser en wij ons dat het behalen van deze doelstelling een gezamenlijke inspanning blijft vragen van gemeenten, inwoners en Waardlanden. Daarom wordt momenteel gewerkt aan een nieuwe regionale visie op het afval- en grondstoffenbeleid voor de periode 2027- | 2034, waar in w ordt bepaald w elke aanvullende maatregelen nodig zijn om de milieudoelstellingen verder te rea lis eren. Via d e reguliere plann in g- | en co ntr olcyclus blijven w ij de g em e ente n inform eren over de voortgang en de behaalde resultaten. 2. Managementinformatie en datagedreven werken Wij herkennen de behoefte aan meer gedetailleerde managementinformatie en onderschrijven het belang van betrouwbare data voor benchmarking, sturing en verantwoording. Op dit moment is niet alle informatie in de gewenste mate beschikbaar of ontsloten. Om hierin verbetering aan te brengen, is in de begroting 2027 de functie van data- analist opgenomen. Deze functie heeft als doel de benodigde data beter beschikbaar te maken, deze op een toegankelijke wijze te ontsluiten en hierover structureel te rapporteren. Het gaat dan ook om de ontwikkeling van Vijfheerenlanden wat betreft de hoeveelheden afval ten opzichte van de andere deelnemende gemeenten.

Met het beschikbaar stellen van data en hierover structureel te rapporteren wordt een belangrijke stap gezet in het versterken van de informatievoorziening richting gemeenten en het beter kunnen voldoen aan informatieverzoeken, waaronder gegevens ten behoeve van benchmarkonderzoeken zoals die van de NVRD. Gemeente Hardinxveld-Giessendam 1. Opstellen beleid ten aanzien van vermogenspositie, reserves en voorzieningen Aan dit verzoek is invulling gegeven met de vaststelling van de Nota Reserves en Voorzieningen 2025 door het bestuur begin 2026. In deze nota is het beleid ten aanzien van de vermogenspositie, reserves en voorzieningen vastgelegd en geactualiseerd, met als doel de financiële weerbaarheid in relatie tot de risico’s te borgen. Conform de financiële verordening wordt de nota ten minste eenmaal per vier jaar geactualiseerd, of eerder indien ontwikkelingen of gewijzigde omstandigheden daartoe aanleiding geven. 2. Financiële voorspelbaarheid verwerkingskosten Waardlanden en HVC voeren periodiek overleg om het proces rondom de aanlevering van financiële en operationele gegevens verder te verbeteren. Hiermee wordt gestuurd op tijdige en betrouwbare informatie als basis voor het opstellen van de begroting en de financiële ramingen. Tegelijkertijd blijft een deel van de kosten en opbrengsten afhankelijk van externe factoren waarop Waardlanden slechts beperkte invloed heeft.

Hierbij valt onder andere te denken aan wijzigingen in wet- en regelgeving, ontwikkelingen rondom de CO ₂-heffing, fluctuaties in transport - en brandstofkosten en andere marktomstandigheden. Deze externe onzekerheden maken dat volledige voorspelbaarheid niet mogelijk is. Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gezamenlijke punten Begroting en Meerjarenraming De zienswijzen van de gemeenten Hardinxveld- Giessendam, Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden laten zien dat er brede steun is voor de verdere ontwikkeling van Waardlanden naar een robuuste en toekomstbestendige organisatie. Tegelijkertijd vragen geme enten aandacht voor kostenbeheersing, transparantie, samenwerking, de effectiviteit van investeringen en het inzichtelijk maken van de resultaten daarvan. 1. Organisatieontwikkeling, kostenbeheersing en samenwerking Meerdere gemeenten onderschrijven de noodzaak om de basis van de organisatie op orde te brengen en specifieke kennis en capaciteit toe te voegen op onder meer het gebied van HR, KAM, ICT en inkoop. Daarbij wordt gevraagd aandacht te houden voor de verhouding tussen de omvang van de organisatie en de kerntaken van Waardlanden en wordt tevens gevraagd inzicht te geven in de bijdrage van deze investeringen aan een doelmatige organisatie en beheersbare kosten.

De voorgestelde uitbreidingen zijn in eerste instantie noodzakelijk om te voldoen aan wet- en regelgeving, de continuïteit van de organisatie te waarborgen en bestaande kwetsbaarheden te verminderen. Wij onderschrijven dat verdere professionalisering op termijn kan bijdragen aan een doelmatige organisatie, het beperken van risico’s, het verbeteren van de dienstverlening en mogelijk ook tot kostenbesparingen. Op dit moment zijn deze effecten echter nog onvoldoende betrouwbaar te kwantificeren. De verwachting is dat wij bij de begroting 2028 een eerste onderbouwde inschatting kunnen geven van de financiële effecten van deze investeringen. Daarnaast onderschrijven wij het belang van samenwerking als middel om kennis te delen, kwetsbaarheid te verminderen en schaalvoordelen te realiseren. Daarbij kijken wij nadrukkelijk naar samenwerking met de deelnemende gemeenten én naar samenwerking met andere organisaties binnen de afval- en grondstoffensector. Op verschillende terreinen wordt reeds actief samengewerkt. Zo vindt de vervanging van het AfvalRIS -systeem plaats in samenwerking met AVRI en worden gesprekken gevoerd met onder andere RAD en RMN over mogelijke vormen van samenwerking.

Met ondersteuning van Buiten Organisatieadvies verkennen wij tevens welke strategische samenwerkings - mogelijkheden kunnen bijdragen aan een toekomstbestendige, efficiënte en financieel verantwoorde uitvoering van onze taken. Via de reguliere planning- en controlcyclus zullen wij de deelnemende gemeenten blijven informeren over de voortgang van de organisatieontwikkeling, de inzet van middelen en de resultaten van de getroffen maatregelen. 2. Transparantie van kostenontwikkelingen Meerdere gemeenten vragen om een volledig en transparant inzicht in de ontwikkeling van de kosten en de achterliggende oorzaken daarvan. Wij erkennen dat in de aanbiedingsbrief bij de begroting met name aandacht is besteed aan de niet - beïnvloedbare kostenstijging van circa € 1,8 miljoen, terwijl de totale lastenontwikkeling breder is. Tijdens de radenbijeenkomst van 3 juni 2026 is stilgestaan bij de totale kostenontwikkeling van circa € 4 miljoen en de onderliggende oorzaken daarvan. Bij toekomstige begrotingen en aanbiedingsbrieven zullen wij erop toezien dat de totale lastenontwikkeling en de belangrijkste oorzaken daarvan integraal worden toegelicht. 3.

Personeelsbeleid, ziekteverzuim en vermindering externe inhuur Meerdere gemeenten vragen aandacht voor het verder versterken van het personeelsbeleid, met als doel het terugdringen van ziekteverzuim, het sneller invullen van vacatures en het verminderen van de afhankelijkheid van externe inhuur. In de begroting 2027 is rekening gehouden met een uitbreiding van de HR -capaciteit met 1 fte. Deze extra capaciteit wordt ingezet voor het verder ontwikkelen van het personeelsbeleid, waaronder het versnellen van de invulling van vacatures, het uitvoeren v an HR -projecten en het versterken van de aanpak rondom ziekteverzuim en duurzame inzetbaarheid. Waardlanden blijft hiermee prioriteit geven aan het ontwikkelen van een robuuste en toekomstbestendige organisatie en het beperken van de afhankelijkheid van externe inhuur. 4. Financiële beheersing, tariefontwikkeling en scenario’s Meerdere gemeenten vragen aandacht voor de ontwikkeling van de tarieven, de onderliggende kostenstijgingen en de mogelijkheden om via keuzes en scenario’s te komen tot meerjarige kosten- en tariefbeheersing. De tariefontwikkeling en de onderliggende kostenontwikkelingen zijn in de begroting toegelicht. Per kostenpost zijn de ontwikkelingen en de belangrijkste oorzaken van de stijging beschreven.

Daarnaast is tijdens de radenbijeenkomst een nadere uiteenzetting gegeven van de verschillende kostenelementen die hebben geleid tot de tariefontwikkeling. Wij blijven werken aan de verdere verduidelijking van de financiële informatie. Tegelijkertijd zijn wij van oordeel dat de huidige begroting voldoende inzicht biedt in de belangrijkste kostenontwikkelingen en de factoren die daarop van invloed zijn. Medio 2026 is een financial controller in vaste dienst aangesteld. Met deze uitbreiding van de financiële capaciteit worden de financiële analyse en de advisering verder versterkt en ontstaat er meer ruimte om scenario’s voor meerjarige kosten- en tariefbeheersing uit te werken. Daarbij wordt onder meer gekeken naar prioritering van activiteiten, fasering en mogelijke heroverweging van investeringen, zodat de financiële effecten van verschillende keuzes inzichtelijk worden. 5. ICT, informatievoorziening en effectiviteit van investeringen Gemeenten vragen aandacht voor de borging van de controle op ICT -investeringen en de effectiviteit daarvan. In de begroting 2027 is een fte opgenomen voor de rol van ICT -manager. Met de invulling van deze functie wordt de regie op de ICT -architectuur versterkt.

De ICT -manager zorgt voor een toekomstbestendige inrichting van het ICT -landschap en borgt dat toekoms tige ICT -investeringen doelgericht, efficiënt en in samenhang met de organisatiedoelstellingen worden gedaan. Hiermee wordt een belangrijke stap gezet in het versterken van de ICT -governance, waaronder de verdere ontwikkeling van applicaties en datagedreven werken. 6. Planning- en controlcyclus en meetbare doelstellingen Gemeenten vragen om verdere ontwikkeling van het programmadeel van de begroting naar meerjarige, concrete en meetbare doelen en om versterking van de planning- en controlcyclus richting de gemeenteraden. De afgelopen periode heeft in het teken gestaan van de verdere doorontwikkeling van de planning- en controlcyclus. In het visiedocument en het daaraan gekoppelde uitvoeringsplan worden toekomstige KPI’s en meetbare doelstellingen vastgesteld. Deze vormen de basis voor het monitoren , evalueren en periodiek rapporteren over de voortgang en de gerealiseerde resultaten. Waardlanden rapporteert reeds tussentijds via de bestuursrapportage over de voortgang van de uitvoering. Deze rapportage bevat een terugblik op de eerste helft van het jaar en een actuele prognose richting het einde van het jaar. De bestuursrapportage maakt onderdeel uit van de reguliere planning- en controlcyclus en wordt gedeeld met de deelnemende gemeenten.

In aanvulling hierop zal in het najaar van 2026 een radenbijeenkomst worden georganiseerd waarin de voortgang van de organisatieontwikkeling wordt toegelicht. Een eerste onderbouwde inschatting van de financiële effecten verwachten wij bij de begroting 2028 te kunnen geven. 7. Regionale visie afval- en grondstoffenbeleid Meerdere gemeenten onderschrijven het belang van de nieuwe regionale visie op afval - en grondstoffenbeleid en hechten eraan om betrokken te worden bij de totstandkoming daarvan. Daarnaast wordt gevraagd om inzicht te geven in de effectiviteit van de huidige en toekomstige maatregelen en de relatie daarvan met de doelstellingen op het gebied van afvalreductie en afvalscheiding. De evaluatie van de Strategienota 2021- 2025 is uitgevoerd, waarbij de effectiviteit van de ingezette maatregelen, waaronder communicatie, inzet van milieucoaches, handhaving en ondersteunende ICT - toepassingen, is beoordeeld. Deze maatregelen hebben bijgedragen aan een daling van de hoeveelheid restafval van circa 220 kilogram naar circa 130 kilogram per inwoner. De uitkomsten van deze evaluatie vormen een belangrijke basis voor de verdere uitwerking van de regionale visie op afval - en grondstoffenbeleid voor de periode 2027-2034. Tegelijkertijd constateren wij dat de verdere afname van de hoeveelheid restafval de afgelopen periode stagneert.

Daarom worden in de visie aanvullende maatregelen opgenomen om de hoeveelheid restafval verder terug te dringen en de afvalscheiding verder te verbeteren. De effecten van deze maatregelen worden meegenomen in de verdere monitoring en evaluatie. In het participatieproces is voorzien dat de gemeenteraden in het najaar van 2026 worden betrokken bij de verdere uitwerking van de visie. Op basis van de vastgestelde visie wordt vervolgens een uitvoeringsplan opgesteld, waarin de concrete maatregelen, pl anning en benodigde middelen verder worden uitgewerkt. Eventuele aanvullende investeringen die voortvloeien uit het uitvoeringsplan worden via de reguliere begrotings- of begrotingswijzigingsprocedure aan de gemeenten voorgelegd. Hierbij behouden gemeenten hun wettelijke mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. Gemeentespecifieke aandachtspunten Begroting en Meerjarenraming Gemeente Gorinchem 1. Efficiencymaatregelen en datagedreven optimalisatie De gemeente Gorinchem v raagt aandacht voor het realiseren van efficiencymaatregelen en kostenbesparende projecten, waaronder datagedreven optimalisatie van inzamelprocessen. Daarnaast wordt aandacht gev raagd v oor de in ontwikkeling zijnde dienstverleningsovereenkomst (DVO) voor onkruidbestrijding.

Wij onderschrijven het belang van verdere optimalisatie van de diens tverlening en het benutten v an mogelijkheden om processen effic iënter in te richten. De verdere ontwik keling van data-a nalyse en informatievoorziening biedt hiervoor belangrijke ondersteuning. Door betere beschikbaarheid en ontsluiting van data ontstaat meer inzicht in inzamelprestaties en procesoptimalisatie, wat een belangrijke basis vormt voor het identificeren en realiseren van mogelijke efficiencyverbeteringen. 2. Dienstverleningsovereenkomst onkruidbestrijding Voor de DVO onk ruidbestrijding wordt momenteel een businesscase uitgewerkt. De bijbehorende calculaties zijn inmiddels aan de gemeente aangeboden. Indien hierov er tijdig ov ereenstemming wordt bereikt, kan de overeenkomst vóór oktober 2026 worden afgerond. Eventuele afwijkingen ten opzichte van de begroting worden verwerkt via een begrotingswijziging. Gemeente Molenlanden 1. Dienstverleningsovereenkomsten en organisatieontwikkeling De gemeente Molenlanden vraagt aandacht voor het actualiseren en borgen van de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s), het tijdig inzichtelijk maken van eventuele financiële gevolgen en de voortgang van de organisatieontwikkeling. In 2026 ligt de prioriteit bij het actualiseren van de plus-DVO’s. Voor de gemeente Molenlanden zijn deze inmiddels geactualiseerd en ondertekend.

De standaard-D VO’s zullen verv olgens worden bezien in samenhang met het nieuwe visiedocument en bijbehorend uitvoeringsplan, zodat deze aansluiten bij de toekomstige koers, kerntaken en verantwoordelijkheden van Waardlanden en de deelnemende gemeenten. Tot slot Wij danken de deelnemende gemeenten voor hun betrokkenheid en de cons tructieve zienswijzen op de Jaarstukken 2025 en de Ontwerpbegroting 2027. De aandachtspunten, vragen en suggesties die u heeft meegegeven dragen bij aan een zorgvuldige afweging van k euzes en helpen ons bij de verdere ontwikkeling van Waardlanden. De komende periode blijven wij werken aan een robuuste organis atie, een goede informatievoorziening, een beheersbare financiële ontwikkeling en het realiseren van onze gezamenlijke ambities op het gebied van afval- en gronds toffenbeheer. Wij blijven u hierover periodiek informeren via de reguliere bestuursrapportages, begrotingen en jaarstukken. Daarbij blijven wij graag met u in gesprek over de uitdagingen en kansen die voor ons liggen. Met vriendelijke groet, Het Bestuur van de Bedrijfsvoeringsorganisatie Reinigingsdienst Waardlanden A.C. Bikker voorzitter