1b GR Sociaal Concept Jaarstukken 2023.pdf
Tekst van het document
Ook de persoonlijke dienstverlening op het Werkplein is uitgebreid met de opening van een officieel steunpunt van de Belastingdienst, een wekelijkse loketfunctie van het Regionaal Bureau Zelfstandigen voor zelfstandig ondernemers met geldzorgen alsmede advisering aan ondernemers met werknemers met schulden. VGZ was in december aanwezig om voorlichting te geven over de nieuwe gemeentepolis. Speciaal voor medewerkers van Drechtwerk is het financieel hulphuis twee dagdelen per week aanwezig op locatie en wordt de opleiding budgetbeheer aangeboden om hen te ondersteunen. Doorontwikkeling dienstverlening Naast de oorspronkelijk geformuleerde ambities was in de primaire begroting 2023 tevens aangegeven dat we onze dienstverlening in 2023 vanuit een breed perspectief op bestaanszekerheid wilden doorontwikkelen. In dit kader zijn het afgelopen jaar cruciale stappen gezet. Dit zowel organisatorisch als inhoudelijk. Deze doorontwikkeling is overkoepelend en vormt een belangrijke basis voor de realisatie van eerder genoemde doelstellingen. Organisatorisch zijn binnen de opgave drie ingrijpende wijzigingen doorgevoerd: het samenvoegen van alle relevante disciplines (van staffuncties en backoffice tot frontoffice) binnen de opgave, de opsplitsing van de opgave in gemeentegerichte teams en de ontwikkeling richting meer integraal functioneren van de consulenten bestaanszekerheid versterken.
Het laatste in plaats van de vroegere, vergaande functiedeling. Door de korte interne lijnen winnen de uitvoering aan slagkracht en wendbaarheid. En door de gemeentegerichte aanpak wordt de afstand tot de inwoner (ook fysiek) verkleind en kan beter worden aangesloten op de ondersteuning die vanuit de individuele gemeenten zelf wordt geboden. Meer integraliteit borgt op termijn betere ondersteuning op maat van de inwoner.
18
Ook Inhoudelijk is een begin gemaakt met het opwaarderen van de dienstverlening. Landelijk heeft de “zorg voor de bestaanszekerheid der bevolking” (grondwet) de laatste jaren aan belang gewonnen. Niet alleen door de opeenvolgende crises, maar ook door de hardheden in vigerende wetgeving en het onderliggende rationele mensbeeld, waarvan de gevolgen in de vorm van de toeslagenaffaire en schrijnende voorbeelden bij de uitvoering van de Participatiewet scherp aan het licht zijn gekomen, en die het vertrouwen in de overheid als geheel hebben doen afkalven. Vanuit de gedachte dat (perspectief op) bestaanszekerheid (ook breder dan in financiële zin) een fundamenteel element is om volwaardig te kunnen deelnemen aan de samenleving, is in het vierde kwartaal in eigen beheer een brede bestaanszekerheidscheck ontwikkeld. Waar geconstateerde problematiek de eigen expertise (d.w.z. het helpen borgen van financiële bestaanszekerheid) overstijgt, zal worden gezorgd voor een warme overdracht aan relevante (gemeentelijke) samenwerkingspartners. Daarnaast zal het klantcontact in de toekomst worden geïntensiveerd en de dienstverlening proactiever worden aangeboden.
Om te beginnen door samen met inwoners die zijn aangewezen op een bijstandsuitkering te onderzoeken of zij maximaal gebruik maken van de voorzieningen die hen op het gebied van inkomensondersteuning ten dienste staan, zowel op landelijk, regionaal als lokaal niveau. Nazorg Nazorg is een vaste component binnen schuldhulpverlening en kan doorslaggevend zijn voor het bereiken van financiële stabiliteit. Hierin werken we samen met de gemeenten, die hiervoor conform het beleidsplan schuldhulpverlening verantwoordelijk zijn. Nazorg begint echter al gedurende het traject, onder meer door te investeren in de budgetvaardigheid van de betreffende inwoner, en het opstellen van een plan van aanpak voor de periode na uitstroom. Waar gewenst koppelen we de inwoner aan een lokale netwerkpartner, bijvoorbeeld Schuldhulpmaatje of het sociaal team. Wat heeft het gekost? Bestaanszekerheid versterken
Lasten Inkomensondersteuning Budgetadvies en Schuldbemiddeling Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G. Minimabeleid Kinderopvangtoeslagaffaire Energietoeslag Leefgeld Totaal
Najaarsbrief
Begroting na wijziging Baten
114.666 114.666
Verschil t.o.v. Najaarsbrief
Jaarrekening Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
0 117.121 117.121
0 117.875 117.875
0
754
754
0
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
120
120
0
156
156
0
80
80
0
-76
-76
0
2.172
2.172
0
2.172
2.172
0
2.099
2.099
0
-73
-73
0
10.559
10.559
0
10.429
10.429
0
10.123
10.123
0
-306
-306
0
600
600
0
600
600
0
736
736
0
136
136
0
0
0
0
0
0
0
21.788
21.788
0
21.788
21.788
0
4.055
4.055
0
200
200
0
213
213
0
13
13
0
0 152.914 152.914
0
22.235
22.235
0
132.173 132.173
0 130.678 130.678
Bedragen x € 1.000
19
Het verloop van de begrote en geprognosticeerde cijfers is als volgt weer te geven: Omschrijving
Lasten
Baten
Saldo
Begroting na wijziging
132.173
132.173
0
Inkomensondersteuning
2.455
2.455
0
Extrapolatie lasten IOAZ, IOAW en Bbz
-290
-290
0
Extrapolatie lasten loonkostensubsidie
-510
-510
0
Hogere gemiddelde prijs van een uitkering
1.871
1.871
0
Hogere klantaantallen bijstand
1.384
1.384
0
Budgetadvies en Schuldbemiddeling
36
36
0
Opbrengsten schuldbemiddelingskosten inzetten ten gunste van financieel kwetsbare inwoners Minimabeleid
36
36
0
-130
-130
0
Actualisatie lasten en baten minimabeleid
-130
-130
0
0
0
0
Leefgeld
-3.855
-3.855
0
Leefgeld opvang Oekraïners buiten de begroting
-3.855
-3.855
0
Totaal mutaties Najaarsbrief 2023
-1.495
-1.495
0
Totaal prognose t/m Najaarsbrief
130.678
130.678
0
Realisatie
152.914
152.914
0
Resultaat
-22.235
-22.235
0
Mutaties Najaarsbrief 2023
Baten van de bewindvoering eigen beheer Bijzondere Bijstand
Bedragen x € 1.000
Inkomensondersteuning Het achterblijven bij de landelijke prognose van het aantal bijstandsgerechtigden en hogere LKSuitgaven dan begroot bij de najaarsbrief heeft een negatief effect op de financiën. Daarnaast heeft de actualisering van de voorziening dubieuze debiteuren een hogere bijdrage van de gemeenten tot gevolg. Hieronder een opsomming van de mutaties t.o.v. de prognoses bij de najaarsbrief 2023. Inkomensondersteuning
Lasten
baten
lagere lasten IOAW/IOAZ/Bbz
-264
-
-264
hogere lasten LKS
558
-
558
hogere klantaantallen Bijstand
516
516
hoger BUIG-budget
863
-863
lagere debiteuren
-111
111
-66
-
-66
actualisering voorziening dubieuze debiteuren
-
-671
671
diversen (Tozo, VU)
10
-28
38
701
-701
754
-
lagere gemiddelde prijs van een uitkering
Financieel effect gemeenten 754
Op basis van de lasten en baten 2023 bestaat er de mogelijkheid om voor drie gemeenten een aanvraag Vangnetuitkering 2023 in te dienen.
20
Budgetadvies en Schuldbemiddeling De uitgaven van Budgetadvies en Schuldbemiddeling hebben met name betrekking op bekendheid, cursus budgettraining, Geldfit en borgstelling saneringskrediet. De extra opbrengsten uit dienstverlening van schuldbemiddeling en financieel beheer zullen vanaf 2024 ten gunste van financieel kwetsbare inwoners worden ingezet. De uitvoeringskosten Budgetadvies en Schuldbemiddeling worden verantwoord onder de apparaatskosten. Minimabeleid Bij minimabeleid bedraagt het verschil tussen de najaarsbrief en de jaarrekening voor zowel de lasten als de baten € 0,3 miljoen. Het verschil van de lasten bestaat uit de definitieve afrekening Energietoeslag 2022 van € 0,05 miljoen en uit lagere lasten van € 0,26 miljoen op het reguliere budget Minimabeleid. Afrekening energietoeslag 2022 In 2023 zijn de kosten van de energietoeslag 2022 definitief berekend. Er is in totaal aan 18.726 klanten een energietoeslag 2022 uitgekeerd. De definitieve kosten energietoeslag zijn nagenoeg gelijk aan het bedrag berekend bij de jaarrekening 2022. Het verschil van € 0,05 miljoen zal met de gemeenten worden afgerekend. Bij de decembercirculaire 2023 hebben de gemeenten Alblasserdam, Papendrecht en Zwijndrecht een compensatie a.g.v. de verdeelherstel-actie 2022 ontvangen.
Deze compensatie is meegenomen in de definitieve afrekening en opgeteld bij de inkomsten Rijksbudget per gemeente. Hierdoor wordt de verdeelsleutel per gemeente iets aangepast. Dit in lijn met het besluit van het Algemeen Bestuur van 13 oktober 2022 om voor de Energietoeslag 2022 de verdeelsleutel te baseren op de verhouding van de inkomsten uit het Rijksbudget dat gemeenten voor de energietoeslag ontvangen. Regulier Minimabeleid Het voordeel bestaat uit de volgende posten: Lagere lasten SMS Kinderfonds € 0,4 miljoen. Gedurende het jaar was de verwachting dat in 2023 de uitgaven zouden stijgen ten opzichte van 2022. Er was gerekend met hogere uitgaven voor zowel de Dordtpas als Stichting Leergeld. Zowel bij de Dordtpas als bij Stichting Leergeld zijn de uitgaven 2023 nagenoeg gelijk aan 2022. Lagere lasten bewindvoering € 0,1 miljoen. Bij de jaarrekening blijkt dat de uitgaven € 0,1 miljoen lager zijn dan begroot bij de najaarsbrief. Voor 2023 was een groei begroot van 5%, de werkelijke groei bedraagt 1%. Ten opzichte van 2022 zijn de uitgaven en het aantal klanten die bijzondere bijstand ontvangen voor de kosten van bewindvoering nagenoeg gelijk gebleven.
Bewindvoering kent twee hoofdvormen, te weten regulier of standaardbewind dat ingesteld wordt op grond van lichamelijke of geestelijke toestand en schuldenbewind dat uitgesproken wordt op grond van problematische schulden en/of verkwisting. Als gekeken wordt naar de twee hoofdvoorzieningen, is er in de afgelopen jaren een lichte afname van de uitgaven voor schuldenbewind en een toename van de uitgave van standaardbewind. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat er meer dan voorheen lichtere trajecten werden ingezet en dus vergoed. De uitgaven PMB zijn € 0,1 miljoen lager dan de begroot. Echter, ten opzichte van 2022 zijn de uitgaven PMB flink gestegen, namelijk met 40% ten opzichte van de uitgaven 2022. Deze stijging is het gevolg van de herijking. De meeste Drechtstedengemeenten hebben met een verruiming van de doelgroep en verhoging van het PMB extra financiële ondersteuning willen geven aan de huishoudens die dit nodig hadden volgens de Minima-effectrapportage 2022 van het Nibud. Hogere lasten bijzondere bijstand (exclusief bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten en PMB) € 0,3 miljoen. De uitgaven bijzondere bijstand zijn in 2023 gestegen ten opzichte van 2022. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere uitgaven inrichtingskosten en de uitbreiding van de mogelijkheden om bijzondere bijstand voor medische kosten te verstrekken.
De baten minimabeleid zijn € 0,3 miljoen lager ten opzichte van de najaarsbrief. De lagere baten bestaan uit: 1. Hogere opboekingen terugvordering bijzondere bijstand van € 0,1 miljoen. 2. Lagere bijdrage van de gemeente van 0,26 miljoen als gevolg van de lagere lasten minimabeleid.
21
Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G. De uitgaven zijn lager dan begroot. Er was een groei begroot van 5% t.o.v van 2022. De werkelijke groei bedraagt 1,6%. Kinderopvangtoeslagaffaire In 2023 is de Hersteloperatie Kinderopvangtoeslagaffaire Drechtsteden voortgezet. De uitgaven zijn € 0,1 miljoen hoger dan begroot. De begroting is uitgegaan van de uitgaven van 2022. Er is geen rekening gehouden met de groei van de lonen. De uitgaven worden op basis van de afgesloten DVO's met gemeenten afgerekend. De gemeenten worden vanuit het Rijk hier voor gecompenseerd. Energietoeslag De uitgaven Energietoeslag bestaan uit uitgaven Energietoeslag 2022 – aanvulling en uitgaven Energietoeslag 2023. Zoals vermeld bij de najaarsbrief is de Energietoeslag financieel niet in de begroting van de GR Sociaal opgenomen. De ET23 is namelijk pas bij de decembercirculaire 2023 door het Rijk beschikbaar gesteld. Omdat de ET23 bedoeld is als bijdrage voor het jaar 2023 zijn alle lasten ET23 in de jaarrekening 2023 verantwoord. De Drechtstedengemeenten hebben het totale budget van de ET23 beschikbaar gesteld voor het verstrekken van de ET23. Per gemeente zijn er verschillende keuzes gemaakt voor de uitbetaling van de aanvulling 2022 en voor de ET23. Het uitgangspunt bij de jaarrekening is dat het beschikbaar gestelde budget zal worden uitbetaald aan de klanten o.b.v. de lokale besluitvorming.
Doordat de wetswijziging lang op zich liet wachten kunnen tot 1 april 2024 aanvragen worden ingediend. De ET23 moet uiterlijk op 31 augustus 2024 aan de inwoners zijn uitbetaald. Als het budget niet volledig wordt uitgekeerd, dan zal bij de jaarrekening 2024 het restant worden afgerekend met de gemeenten.
De bijdragen van de gemeenten zijn als volgt weer te geven voor deze Opgave: Bijdragen gemeenten inclusief DVO's Opgave Bestaanszekerheid versterken Inkomensondersteuning Budgetadvies en Schuldbemiddeling
Begroting na wijziging
Verschil t.o.v. Najaarsbrief
Jaarrekening
Najaarsbrief
112.282
114.519
116.090
1.571
120
120
20
-100
Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G.
2.172
2.172
2.099
-73
Minimabeleid
10.559
10.020
9.660
-360
600
600
736
136
0
0
21.788
21.788
Kinderopvangtoeslagaffaire Energietoeslag Leefgeld
4.055
200
213
13
Totaal
129.788
127.631
150.606
22.975
Bedragen x € 1.000
22
Budgetadvies en Schuldbemiddeling De lagere bijdrage is het gevolg van lagere lasten budgetadvies en schuldbemiddeling en daarnaast de opbrengsten schuldbemiddeling en financieel beheer gedurende een schuldbemiddeling. Deze kosten komen ten laste van de schuldeisers en niet van de inwoner. Voorheen landden deze opbrengsten in het rekeningresultaat van de apparaatslasten. Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G. De lagere bijdrage gemeenten is het gevolg van lagere lasten Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G dan begroot. Minimabeleid De lagere bijdrage gemeente is het resultaat van lagere lasten minimabeleid van € 0,3 mln en hogere opboekingen terugvordering bijzondere bijstand van € 0,1 miljoen. Totaal resulteert dit in € 0,4 mln lagere bijdrage gemeenten. Kinderopvangtoeslagaffaire Doordat de uitgaven Kinderopvangtoeslagaffaire € 0,1 mln. hoger zijn dan begroot, zal dit bedrag op basis van de afgesloten DVO's met gemeenten worden afgerekend. Energietoeslag In december zijn de bijdragen bij de gemeente gefactureerd. 2.3 ONTWIKKELEN NAAR WERK Wat hebben wij bereikt? 1. Wij helpen klanten zich te ontwikkelen naar werk door te doen 2. Wij bieden klanten een (on)betaalde plaats die bij hen past 3.
Wij houden klanten die betaald aan het werk zijn, aan het werk Gedurende het jaar 2023 heeft een bijstelling plaatsgevonden van de oorspronkelijke doelstellingen zoals deze in de begroting 2023 stonden. In de Najaarsbrief 2023 is hierover al gerapporteerd op de hoofdlijnen van deze nieuwe doelen die hierbij wordt gecontinueerd. Binnen de Opgave "Ontwikkelen naar werk" staan nu bovenstaande doelstelling centraal. Door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt en de gevolgen hiervan voor ons bestand is onze inzet verschoven naar inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, met specifieke aandacht en gerichte inzet voor de doelgroepen jongeren en statushouders. In het eerste en tweede kwartaal van 2023 kromp de economie. Hiermee kwam de Nederlandse economie in een milde recessie. Van een crisis was echter geen sprake en de arbeidsmarkt bleef krap. Ook de arbeidsmarkt in de Drechtsteden is in een lagere versnelling terechtgekomen. De economie koelde af en ook de banengroei vlakte af in de richting van een verwachte banengroei van slechts 0,3% in 2024 (Regio in Beeld 2023 Drechtsteden). Veel inwoners van de Drechtsteden hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Zo'n 75% van het aantal inwoners dat een uitkering heeft, verkeert al twee jaar of langer in deze situatie. Voor circa de helft van de inwoners met een uitkering geldt dat zij die al vijf jaar of langer hebben.
De problematiek van de inwoners is daarbij vooral op het vlak van instabiliteit en stress sterk toegenomen, o.a. door onzekerheid op bestaanszekerheid. Om inwoners met een uitkering te ontwikkelen naar werk, is gelet op bovenstaande iets anders nodig. Daarom is in 2023 ingezet op organisatorische aanpassingen binnen de GR Sociaal en is een breed aantal initiatieven genomen om inwoners te kunnen bedienen in hun veranderende behoeften. In die zin moet 2023 worden gezien als overgangsjaar, waarvan de resultaten vooral vanaf 2024 kunnen worden gerealiseerd.
23
Aantal dossiers
CPB-Prognose *
CPB-Prognose **
Aantal 31-12-2023
6.050
6.100
6.266
* Gebaseerd op de CPB-prognose MEP 2023 (september2022). ** Gebaseerd op de CPB prognose MEV 2024 (augustus 2023). Aantallen zijn exclusief IOAW en IOAZ.
De verdeling hiervan over de verschillende gemeenten is als volgt: Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht
304 3.448 183 351 471 481 1.028
Qua aantallen dossiers en de groei/daling hiervan bevindt de Drechtsteden zich in de middenmoot van vergelijkbare referentie gemeenten/regio’s. 1. Ontwikkelingen met betrekking tot instroom Het aantal bijstandsdossiers is het saldo van de instroom van nieuwe bijstandsgerechtigden en de uitstroom van bijstandsgerechtigden. De instroom van bijstandsgerechtigden ziet er als volgt uit:
Aantal dossiers
Totale instroom 2021 1.363
Totale instroom 2022 1.037
Totale instroom 2023 1.193
In 2022 was sprake van een aanzienlijke daling van de instroom, mede als gevolg van het economische herstel na de Coronacrisis. In 2023 is de instroom echter weer wat toegenomen. Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door een hogere instroom van statushouders (door een hogere huisvestingstaakstelling) en een lichte toename van het aantal gevallen van einde van de WWuitkering. De hogere instroom van jongeren in het voorgaande jaar is in 2023 juist afgevlakt. Verdeeld over de individuele gemeenten geeft de instroom het volgende beeld: Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht
49 634 52 55 100 91 179
24
2. Bevorderen uitstroom naar werk De ontwikkeling in de uitstroom is in onderstaande tabellen inzichtelijk gemaakt:
Aantal dossiers
Totale 2021 1.473
uitstroom
Aantal dossiers
Totale uitstroom door werk 2021 721
Totale uitstroom 2022
Totale uitstroom 2023
1.165
1.151
Totale uitstroom door werk 2022 537
Totale uitstroom door werk 2023 490
Verdeeld over de individuele gemeenten geeft de instroom het volgende beeld: Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht
47 542 40 52 84 69 159
Bij deze cijfers zien we een duidelijke relatie tussen de daling van de instroom en de daling van de uitstroom. Wanneer de instroom lager is, volgt ook een lagere uitstroom. Deze relatie wordt duidelijk wanneer wij de instroom en uitstroom samenbrengen in een grafiek:
Ondanks dat de instroom in 2023 ten opzichte van het voorgaande jaar is toegenomen is er sprake van een lichte afname van de uitstroom. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat de hogere instroom vooral wordt veroorzaakt door de doelgroep statushouders. Hoewel deze groep vaak beschikt over een hoger arbeidspotentieel dan andere doelgroepen in het bestand kent zij ook een aantal belemmeringen voor een snelle uitstroom. Statushouders moeten namelijk een inburgeringstraject volgen dat in de eerste zes maanden een groot deel van de beschikbare tijd in beslag neemt en na deze periode slechts ruimte biedt voor parttime werk, waardoor zij niet volledig uit de uitkeringssituatie komen. Met het instrumentarium van de nieuwe Wet inburgering is de verwachting dat op termijn meer statushouders blijvend gaan uitstromen naar duurzaam werk, al dan niet via het regulier (beroeps)onderwijs. Daartegenover staat dat het aantal statushouders de afgelopen periode gestegen is en naar verwachting ook de komende jaren ook verder gaat toenemen. Als we kijken naar de totale uitstroom in 2023 valt op dat deze zich concentreert bij inwoners die korter dan twee jaar of juist langer dan 5 jaar in de uitkeringssituatie verblijven.
25
Stappen op de participatieladder Voor de dienstverlening aan de doelgroep, die niet op korte termijn ontwikkelbaar is naar werk, is samenwerking met ketenpartners cruciaal. We werken daarbij met gemeentegerichte teams en focusteams (jongeren, statushouders en dak- en thuislozen). In elke gemeente zijn vaste consulenten actief, die het afgelopen jaar besteed hebben aan het beter leren kennen van klanten/inwoners. Zo zijn hun mogelijkheden en uitdagingen in beeld gebracht. In veel gevallen spreken consulenten de klanten lokaal en werken aan het vergroten van het netwerk, zodat klanten beter worden ondersteund. Het doel is om de klanten via motiverende gespreksvoering in beweging te krijgen zodat een gedragsverandering ontstaat en de klant kan door-ontwikkelen naar het voor hem/haar hoogst haalbare trede op de participatieladder, waarbij uitstroom naar (reguliere) werk het hoogste doel is. Binnen het bestand bevindt circa 60% van de inwoners zich op trede 1 (geïsoleerd) of trede 2 (sociale contacten buitenshuis) van de participatieladder. Trede 3 (deelname georganiseerde activiteiten) beslaat daarbij circa 20% en trede 4 (onbetaald werk) en hoger completeren de resterende 20%.
Opvallend is het grote aandeel mensen met gezondheidsproblemen in de bijstand. Deze bijstandsgerechtigden hebben vaker dan gemiddeld moeite met huishoudelijke activiteiten of (trap)lopen, hebben vaak een klein sociaal netwerk en beschikken over beperkte administratieve vaardigheden. Ook ervaren bijstandsgerechtigden vaker weinig regie over hun leven, en ervaren zij minder veerkracht dan anderen. Zij participeren minder in hun vrije tijd (denk aan verenigingsactiviteiten, cultuur/uitgaan of sport), zijn gemiddeld minder tevreden met hun leven en voelen zich vaker eenzaam dan mensen zonder bijstandsuitkering. Juist omdat de problematiek die uit deze gegevens naar voren komt verschillende aspecten van iemands welbevinden beslaat, is het belangrijk in de aanpak van de problematiek van bijstandsgerechtigden verder te kijken dan alleen werk en inkomen. 3. Statushouders/ Wet Inburgering Met de invoering van de nieuwe Wet inburgering 2021 is er per 2022 een nieuwe taak toegevoegd aan de dienstverlening. De prioriteit bij de aanpak van deze doelgroep richt zich vooral op het vinden van aansluiting op het reguliere (beroeps)onderwijs. Op basis van de leerbaarheid en het competentieniveau staan daarvoor verschillende inburgeringstrajecten met aanvullende modules ter beschikking.
De inzet van participatie en werk dient daarbij zoveel mogelijk ondersteunend te zijn aan het inburgeringsproces. Met het instrumentarium van de nieuwe Wet inburgering is de verwachting dat op termijn meer statushouders blijvend gaan uitstromen naar duurzaam werk, al dan niet via het regulier (beroeps)onderwijs.
Aantal dossiers
Instroom 2021
Instroom 2022
Instroom 2023
0
180
208
De inzet op participatie en werk is in de loop van 2023 in uitvoering genomen. Hiertoe zijn binnen de afdeling voor inburgering de functie van een regionale verbinder (ingevuld per 2024) voor aansluiting op het werkgeversnetwerk en extra consulenten vanuit Baanbrekend Drechtsteden en het D-team van
26
Randstad ondergebracht en is een werkfit programma specifiek voor deze doelgroep bij Drechtwerk vanuit deze afdeling geïnitieerd. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inburgering van statushouders. In deze regio voeren wij, voor de gemeenten, de regie over het inburgeringsproces. De uitvoering van deze taken is in 2023 geëvalueerd. De aanbevelingen uit deze worden verwerkt in de Dienstverleningsovereenkomsten voor de volgende jaren. De huisvestingstaakstelling voor 2023 lag hoog waardoor een aantal gemeenten in de Drechtsteden inzet gaan plegen op de uitvoering van de hotelregeling. De uitvoerende dienstverlening wordt op deze situatie aangepast, waarbij ook rekening wordt gehouden met de komende nieuwe opvangvoorzieningen in de regio. Daarnaast is in 2023 ook het aantal gezinsmigranten aanzienlijk toegenomen. Hierop is ook de werkwijze van de uitvoering aan deze doelgroep aangepast. Totaal aantal inburgeringstrajecten 2023 Statushouders
190
WI 2021 18+
58
SH Gezinshereniging
57
Gezins- en overige migranten
189
SH ondertussengroep
2
Ontbreken status
2
Totaal
498
Drechtwerk Vanaf 2023 worden de resultaten van Drechtwerk als het sociale ontwikkelbedrijf van de Drechtsteden opgenomen in de reguliere P&C cyclus van de GR Sociaal. In 2023 is Drechtwerk samengegaan met de Sociale Dienst Drechtsteden. Achtergrond van die versterkte samenwerking is de ambitie om meer van betekenis te zijn voor inwoners die een uitkering van de gemeente hebben. Voor velen van hen kan Drechtwerk ingezet worden voor begeleiding in, van en naar werk. Daarmee heeft Drechtwerk namelijk al decennia ervaring. Afgelopen jaar is daarmee de rol en positionering van Drechtwerk een nieuwe weg ingeslagen. Naast het bieden van beschut werk voor inwoners met een zogeheten Sw-dienstverband, is de opdracht van Drechtwerk nu ook meer inwoners met een complexe en wisselende begeleidingsbehoefte te ontwikkelen naar werk. Deze nieuwe opdracht vraagt veel van Drechtwerk. Tot 2023 waren grofweg drie pijlers verantwoordelijk voor de omzet van Drechtwerk én waren deze drie business lines de kern van Drechtwerk. We hebben het dan over beschut werk, detacheringen en het groenwerk in de regio. Met deze activiteiten verdient en verdiende Drechtwerk haar omzet. Deze omzet is in de afgelopen jaren stabiel geweest met een bedrag zo rond de 2,8 miljoen euro.
Veel van het werk dat intern wordt gedaan gebeurt voor een belangrijk deel door dezelfde groep medewerkers en bestaat voor zo’n 70% uit verpakkingswerk. Dat is goed werk voor de medewerkers die dat dagelijks doen. Met een afnemend aantal medewerkers (er stromen jaarlijks zo’n 6% = tussen de 40 en 50 medewerkers uit door verschillende redenen) heeft Drechtwerk de afgelopen jaren de omzet op peil weten te houden. Dat is een verdienste. Met name de omzet in het groenwerk is ieder jaar, ook in 2023 goed geweest en heeft zich beter ontwikkeld dan verwacht. De landelijke prijsontwikkelingen zijn hiervoor deels oorzaak, maar ook komt het door meer werk dat men heeft kunnen binnenhalen en verrichten. De uitdaging die voorligt en de ontwikkeling die is ingezet gaat om het verbreden van het palet aan werksoorten. Deze werksoorten moeten gericht zijn op het ontwikkelen van inwoners. Ook moeten deze werksoorten een goede omzet genereren. Beide doelstellingen van de nieuwe werksoorten vragen vee van Drechtwerk. Dit vraag namelijk een andere marktbenadering, een verandering van de salesorganisatie, een ander sales ondersteunend proces enzovoorts. De ontwikkelopgave van Drechtwerk is niet nieuw, maar wel in deze omvang. En dat vraagt ook een samenhangende
27
samenwerking met werkgelegenheidsinitatieven en -bedrijven in de regio Drechtsteden. Die samenwerking en samenhang is er nog niet. De ontwikkelopdracht vraagt ook anders te kijken naar de begeleiding van inwoners. Het vakmanschap is aan verandering onderhevig en daarvoor zijn verschillende pilots gestart. Al met al veel uitdagingen voor Drechtwerk in de komende jaren, maar de ontwikkeling is ingezet. Zowel op het terrein van omzet van werk zijn doelstellingen voor de komende jaren opgenomen als ook als het gaat om verbetering vakmanschap, het aanboren van nieuwe werksoorten en klanten en het realiseren van betere tarieven. Drechtwerk kijkt tevreden terug op 2023 en met vertrouwen naar de toekomst. Deelnemers 2021
Deelnemers 2022
Deelnemers 2023
Wsw
960
901
851
Begeleid werken
90
86
78
Beschut werken
73
89
114
Wat hebben wij daarvoor gedaan? Het streven is om de inwoners zo veel mogelijk naar een zo hoog mogelijk en duurzaam niveau van participatie binnen de samenleving en arbeidsmarkt te ontwikkelen. Ook in 2023 hebben we gezocht naar het verkleinen van de kloof tussen de doelgroep van de Participatiewet en de snel aantrekkende arbeidsmarkt. We helpen bijstandsgerechtigden bij het ontwikkelen naar (betaald) werk, zodat zij zo zelfstandig mogelijk zelf hun inkomen kunnen verwerven. Zij worden waardevoller voor de arbeidsmarkt wanneer hun arbeidsmarktwaarde wordt vergroot. Daarom werken we aan het wegnemen van belemmeringen die het vinden en behouden van werk in de weg staan. Wanneer er (nog) een te grote afstand tot de arbeidsmarkt is, zetten we in op een arbeidsmatig en/of maatschappelijk perspectief, waarbij het gaat om het bieden van stabiliteit en ondersteuning bij het meedoen in de samenleving, zoals een participatieplek, vrijwilligerswerk of arbeidsmatige dagbesteding. Inwoners met korte afstand tot de arbeidsmarkt worden zo snel mogelijk bemiddeld naar betaald werk. Om vanuit deze aanpak aansluiting te krijgen op de regionale arbeidsmarktinfrastructuren wordt gewerkt aan de opzet van een Regionaal Werkcentrum (RWC).
Dit Regionaal Werkcentrum vormt een herkenbaar loket waar werkzoekenden en werkgevers terecht kunnen met al hun arbeidsmarkt gerelateerde vragen, sociale partners verantwoordelijk blijven voor de dienstverlening aan werkenden en het UWV en gemeenten voor niet-werkenden, en de samenwerkingspartners elkaar aanvullen met diensten en instrumenten als het dienstverleningspakket van de verantwoordelijke partij niet toereikend is. Essentieel uitgangspunt in de verandering is de overtuiging dat iedereen kan werken. Dat uitgangspunt houdt in dat we ook werken met behoud van uitkering (ook al is dat in het begin maar een uur per dag) of vrijwilligerswerk of mantelzorg, ook zien als werk. Al die vormen van inzet, al die vormen van werk dragen bij aan vermindering van het beroep op bijvoorbeeld zorg, ze maken trots en ze zorgen voor een stevig netwerk. Vanuit die gedachte werken we aan 3 doelstellingen: 1. Wij helpen klanten zicht te ontwikkelen naar werk door te doen 2. Wij bieden klanten een (on)betaalde plaats die bij hen past 3. Wij houden klanten die aan het werk zijn aan het werk Wij helpen klanten zich te ontwikkelen naar werk door te doen Met de samenvoeging van de Sociale Dienst Drechtsteden en Drechtwerk tot de GR Sociaal is een bundeling gerealiseerd van alle expertise van beide organisaties.
De huidige werksoorten van beide organisaties kunnen daarbij worden aangeboden en zo veel mogelijk worden aangepast aan de behoeften van de inwoners binnen het bestand. Daarbij zetten we ook in op het verbreden van het huidige aanbod binnen de GR Sociaal waarbij tevens de samenwerking en afstemming wordt gezocht met werkgevers, onderwijs- en maatschappelijke organisaties. Het is daarbij van belang om aan te sluiten op de werkgevers, organisaties en initiatieven op lokaal niveau om in gezamenlijkheid te bouwen aan netwerken van waaruit de inwoners optimaal ondersteund wordt om zich te kunnen ontwikkelen.
28
Zeker voor inwoners vanaf de onderste treden van de participatieladder richt de aandacht zich hierbij op activering in de richting van vrijwilligerswerk, participatieplaatsen en mantelzorg en ontwikkelingstrajecten. In 2023 zijn hiervoor de eerste initiatieven ondernomen. In de afgelopen periode zijn tot slot ook de beleidsregels gewijzigd om de inzet op maatschappelijke participatie en onbetaald werk te stimuleren via de Ik Doe Mee premie, die in het najaar is geïmplementeerd. Wij bieden klanten een (on)betaalde plaats die bij hen past In aansluiting op de voorgaande ambitie hebben wij een aantal nieuwe initiatieven genomen gericht op de directe voorbereiding in de richting van betaald werk: Werksetting Voor inwoners binnen de Participatiewet zonder specifieke indicatie voor beschut werk of de banenafspraak is door de GR Sociaal een nieuwe ontwikkelafdeling opgezet door een samenvoeging en herinrichting van de bestaande afdelingen Start en Groei en Perspct. Dit programma beoogt door het bieden van meer maatwerk en variatie in het werkaanbod om het potentieel van inwoners te stimuleren en door te ontwikkelen in de richting van zo regulier mogelijk werk en reguliere werkgevers. Hierbij is een keuze gemaakt voor een aantal kansrijke sectoren in de regionale arbeidsmarkt, die zich aan het ontwikkelprogramma willen (ver)binden.
Deze bedrijven voeren werkzaamheden uit in de werksetting bij Drechtwerk, waarbij het productief vermogen varieert in een productiviteit van 0 tot 100%; Werkfit programma bij Drechtwerk Dit programma is vergelijkbaar met de Werksetting, maar richt zich specifiek op de doelgroep Statushouders, waarbij meer aandacht is voor taal en sociale omgangsvormen; In 2023 zijn voorbereidingen getroffen voor de start van een aantal pilots (parttime werk, verbreding inzet loonkostensubsidie, brede inzet werkbegeleiding/coaching en inzet no risk polis) die in 2024 hun vruchten moeten afwerpen. Deze maatregelen zijn gericht op het uitstromen van mensen naar betaald werk; In 2023 zijn wij gestart met een verdere samenwerking met Randstad. Een team van consulenten vanuit Randstad (D-team) is daarbij ondergebracht bij de afdeling Inburgering om inwoners met een statushouderachtergrond te ondersteunen en te bemiddelen naar werk; Specifiek voor de doelgroep statushouders is in 2023 een regionale verbinder aangesteld voor de aansluiting op het werkgeversnetwerk; Wij houden klanten die aan het werk zijn aan het werk Naast de taak die al werd uitgevoerd op het bieden van nazorg bij plaatsing van een inwoner op een arbeidsplaats is meer inzet geweest op de doorontwikkeling van het arbeidspotentieel.
Hiertoe zijn een tweetal initiatieven genomen: Ontwikkkelcoachteam In het kader van professionalisering van de ondersteuning bij beschut werk en andere doelgroepen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt is een team opgericht van ontwikkelcoaches bij Drechtwerk. Naast een functiegerichte begeleiding op werknemersvaardigheden staan wij hier een integrale benadering voor waarbij één team van ontwikkelcoaches zich richt op bijsturing op leefgebieden/leefstijlen. Denk hierbij aan leefstijlcoach, voedingscoach, beweging tijdens het werk ed. Hierbij wordt ook aangesloten op de sensitieve dienstverlening. Tot slot wordt geïnvesteerd in het aanbieden van opleidingen op het vlak van taal, rekenen, digitale vaardigheden, specifieke werknemersvaardigheden en budgetbeheer; Pilot ontwikkelcoach lokale ontwikkelbedrijven In 2021 is de SDD gestart met een meerjarige pilot bij twee ontwikkelbedrijven (Stroomlijn en Opnieuw & Co). De pilot is bedoeld om extra ondersteuning (coaching en buddies) in te zetten voor kandidaten die het zonder ondersteuning niet zelfstandig redden op de arbeidsmarkt. Van deze specifieke groep is gebleken dat de gebruikte leerlijnen wel helpen bij de ontwikkeling van de kandidaat, maar dat de stap naar regulier werk nog te groot is. De inzet van de extra ondersteuning richt zich op een breder aandachtsveld dan alleen de werknemersvaardigheden.
29
Wat heeft het gekost? Ontwikkelen naar werk
Najaarsbrief
Begroting na wijziging
Verschil t.o.v. Najaarsbrief
Jaarrekening
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Drechtwerk
46.214
46.214
0
46.232
46.232
0
48.478
48.478
0
2.246
2.246
0
Inburgering
3.392
3.392
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Participatie
6.713
9.889
3.176
5.963
7.815
1.852
4.768
6.620
1.852
-1.195
-1.195
0
0
387
387
0
387
387
0
387
387
0
0
0
56.319
59.882
3.563
52.195
54.434
2.239
53.247
55.486
2.239
1.052
1.052
0
Statushouders Totaal Bedragen x € 1.000
Het verloop van de begrote en geprognosticeerde cijfers is als volgt weer te geven: Omschrijving
Lasten
Baten
Saldo
Begroting na wijziging
56.319
59.882
-3.563
Participatie
-750
-2.074
1.324
Niet bestede Participatiemiddelen 2023
-750
-750
0
Verschuiving financiering apparaat 2023
0
-1.324
1.324
Inburgering
-3.392
-3.392
0
Wet inburgering uit begroting 2023-2027
-3.392
-3.392
0
Drechtwerk
18
18
0
Mutatie o.b.v. meicirculaire 2023
18
18
0
Mutaties Najaarsbrief 2023
Totaal mutaties Najaarsbrief 2023
-4.124
-5.448
1.324
Totaal prognose t/m Najaarsbrief
52.195
54.434
-2.239
Realisatie
53.247
55.486
-2.239
Resultaat
-1.052
-1.052
0
Bedragen x € 1.000
Drechtwerk Het jaarresultaat 2023 laat ten opzichte van de voorjaarsbrief een nagenoeg gelijkblijvende gemeentelijke bijdrage zien. Het uiteindelijke jaarrekeningresultaat (ten opzichte van de voorjaarsbrief) geeft een kleine verhoging van de gemeentelijke bijdrage van € 54.000. In deze presentatie van het resultaat is de verwerking van de voorziening Spaarverlof SW *, lopende de lobby/discussie aangegeven in de najaarsbrief, meegenomen. De inzet van de reserve t.b.v. de implementatie van het HR-pakket voor Drechtwerk zal worden ingezet voor fase 2 en wordt meegenomen in de voorjaarsbrief 2024.
30
Hieronder worden op hoofdlijnen de afwijkingen ten opzichte van de voorjaarsbrief in beeld gebracht. Verlagende gemeentelijke bijdrage Lagere personele lasten (AP,WXM, extern)
€
121.000
Minder verstrekte LKS op begeleidwerker
€
116.000
Overige kosten o.a. resultaat Drechtwerk BV
€
916.000
Bijstelling van de Rijksubsidie SW
€
1.279.000
Salarislasten SW
€
152.000
€
2.584.000
Minder detachering opbrengsten & overige opbrengsten
€
22.000
Overige personeelskosten o.a. vervoer SW
€
67.000
Overige kosten o.a. ict, onderhoud
€
159.000
Reservering voorziening spaarverlof SW
€
1.892.000
Resultaat beschut
€
276.000
Incidentele lasten
€
222.000
€
2.638.000
€
54.000
Verhogende Gemeentelijke bijdrage
Verhoging gemeentelijke bijdrage jaarrekening 2023 Drechtwerk
*Spaarverlof SW In de najaarsbrief is er een prognose afgegeven op de gemeentelijke bijdrage voor het onderdeel Drechtwerk van € 4.687.000. Ten opzichte van de actuele begroting, namelijk de voorjaarsbrief, een positieve ontwikkeling voor de Drechtsteden gemeenten van circa € 1.200.000 aan lagere gemeentelijke bijdrage. De jaarrekening geeft t.o.v. de verwachte gemeentelijke bijdrage in de najaarsbrief nog een extra positief resultaat van € 644.000. Hiermee dus in relatie tot de vastgestelde begroting een totaal resultaat van ruim € 1.800.000. Naar aanleiding van de jaarrekening 2022 heeft de accountant aangegeven dat voor het Spaarverlof een voorziening moet worden getroffen. Zolang er geen andere uitspraak is van de commissie BBV zal er dus een voorziening moeten worden getroffen voor het Spaarverlof. Dat is als risico opgenomen in de najaarsbrief met de afspraak dat als het risico zich voordoet en er een positief resultaat is bij Drechtwerk over 2023 dat het positieve resultaat wordt ingezet om een dotatie te doen aan de betreffende voorziening. Er ligt op dit moment nog geen andere uitspraak van de commissie BBV, wel zijn we nog in gesprek maar voor nu is het duidelijk dat de voorziening moet worden getroffen en de voeding via het positieve resultaat ook kan. Het opgebouwde spaarverlof SW, stand 31 december 2023, is € 1.890.000.
In de voorliggende jaarrekening is de voorziening gevormd en blijft de gemeentelijke bijdrage nagenoeg binnen de vastgestelde begroting zoals opgenomen in de voorjaarsbrief.
31
Inburgering De lasten en baten 2023 SPUK Wet inburgering 2021 zijn bij de Najaarsbrief op € 0 gezet. Een en ander conform besluitvorming jaarrekening 2022. Het betreft een gemandateerde taak in plaats van een gedelegeerde taak. Hierdoor lopen de lasten en baten via de DVO in plaats van de begroting GR Sociaal. De financiële jaarverantwoording 2023 is daarom niet opgenomen in dit jaarverslag maar is op 18 januari jl. separaat aan de gemeenten verstuurd. In december 2023 zijn de 7 DVO's getekend. Er is overeenstemming bereikt over de financiering van 8,5 fte extra ten behoeve van de (verhoogde) taakstelling 2023. Participatie
Bij de najaarsbrief zijn de volgende te verwachten mutaties gemeld; Vanaf 2023 wordt de financiering van personeel ten laste van Participatie omgezet naar Apparaat en wordt er € 1,3 mln. minder participatiemiddelen opgehaald. Het betreft een verplaatsing van de financiering van apparaatskosten vanuit Participatie naar Bedrijfsvoering. Dat betekent een budgetneutrale verschuiving binnen de begroting van de GR Sociaal. Deze mutatie is gerealiseerd in 2023. In 2023 zijn verschillende instrumenten ingezet voor de doelgroep. Gezien de veranderende samenstelling van het bestand én van de instroom is, zoals eerder aangegeven, een koerswijziging nodig. Daarbij past een projectmatige en soms experimentele nieuwe aanpak. Dit, omdat dan op kleine schaal bezien kan worden welke maatregelen voor onze inwoners helpen en welke minder succesvol zijn. Die aanpak hebben we in de tweede helft van 2023 gedaan maar heeft nog niet geleid tot extra kosten. Ondanks alle inzet, is er een overschot op Participatie van € 1,54 mln. waarvan € 0,8 mln. gemeld bij de najaarsbrief. Versterking Arbeidsmarktregio werkgeversdienstverlening Het budget is bedoeld om de samenwerking en de gezamenlijke publieke werkgeversdienstverlening in de 35 arbeidsmarktregio's duurzaam te ondersteunen en te versterken. De besteding in 2023 is afgestemd met Centrumgemeente Dordrecht. Het overschot van € 0,4 mln.
is bij de jaarrekening overgeheveld naar 2024. Regiodeal Met de Regio Deals wil het Rijk de eigen kracht van een gebied, de regio, benutten en in partnerschap deze helpen te versterken. In het kader van Human Capital, als onderdeel van de Regiodeal, is er een aanvraag gedaan bij centrumgemeente Dordrecht. De Regiodeal is een cofinanciering op de instrumenten leerlijnen en ontwikkelbedrijven. De Regiodeal van maximaal € 1,28 mln. is in 3 jaar gerealiseerd en hiermee in 2023 afgerond. De financiële eindverantwoording is toegestuurd aan Centrumgemeente Dordrecht. Impuls Statushouders De baten worden gebruikt voor de inzet van consulenten team Impuls statushouders (lasten worden verantwoord onder apparaat). Vanaf 2023 worden het welkomstprogramma en de inzet van menukaarten gefinancierd uit Participatie.
32
De bijdragen van de gemeenten zijn als volgt weer te geven voor deze Opgave: Bijdragen gemeenten inclusief DVO's Opgave Ontwikkelen naar werk Statushouders
Begroting na wijziging
Verschil t.o.v. Najaarsbrief
Jaarrekening
Najaarsbrief 387
387
387
0
Participatie
9.212
7.138
6.349
-789
Inburgering
2.195
0
0
0
Drechtwerk
33.897
33.586
35.257
1.671
Totaal
45.691
41.111
41.993
882
Bedragen x € 1.000
2.4 ZORGEN VOOR ONDERSTEUNING Wat hebben wij bereikt? 1.Wij indiceren en voeren de regie op de beoogde effecten van de ingezette maatwerkondersteuning. 2. Wij zorgen voor de ondersteuning die nodig is om naar vermogen mee te doen en richten ons waar mogelijk op ontwikkeling. 3. Wij zorgen voor ondersteuning die klanten in staat stelt zo lang mogelijk zelfstandig te wonen. De ambities uit de primaire begroting voor de opgave Zorgen voor ondersteuning zijn in 2023 geherformuleerd in bovenstaande doelstellingen, die ook in de najaarsbrief terugkwamen. Vanuit de opgave Zorgen voor Ondersteuning is in 2023 door de inzet van een breed aanbod aan ondersteuning eraan bijgedragen dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en naar vermogen mee kunnen doen in de samenleving. Dat gebeurt vanuit de SDD met name door het inzetten van maatwerkvoorzieningen en het volgen van de effecten daarvan. Voordat een indicatie wordt afgegeven wordt meer en meer afgestemd met het lokale aanbod en gekeken naar mogelijke oplossingen vanuit het eigen netwerk of het lokale voorveld.
Daarnaast is invulling gegeven aan onze doelstellingen door de intensivering van onze samenwerking met onder andere de wijkteams, jeugdprofessionals en andere ketenpartners De voorzieningen: algemeen In 2023 zijn 11.330 nieuwe meldingen verwerkt van inwoners die een beroep hebben gedaan op ondersteuning vanuit de Wmo. Ook zijn 6.048 heronderzoeken uitgevoerd. Deze aantallen liggen weliswaar iets lager dan in 2022, maar blijven voor een (structureel) hoge werkdruk voor de consulenten zorgen, waardoor ook de wettelijke termijnen onder druk staan, zie ook de opgave dienstverlening. Het aantal inwoners dat gebruik maakte van een Wmo-maatwerkvoorziening nam toe tot 20.014 (2022: 19.614). In totaal ging het in 2023 om 37.785 indicaties (2022: 36.814). Ontwikkelingen per voorziening Dagbesteding Het aantal inwoners dat in 2023 een indicatie had voor dagbesteding is ten opzichte van 2022 redelijk stabiel gebleven. Deze ontwikkeling is in lijn met de landelijke ontwikkeling: Dagbesteding maakt in een toenemend aantal gemeenten deel uit van de algemene voorzieningen waardoor de groeiende vraag naar dagbesteding minder sterk wordt vertaald in een groeiend aantal indicaties voor de maatwerkvoorziening. Individuele begeleiding In 2023 is de omvang van de groep inwoners met individuele begeleiding met 2,1 % toegenomen.
Het aantal inwoners met een indicatie voor individuele begeleiding neemt al enkele jaren toe en is een direct gevolg van het landelijke beleid dat erop is gericht dat mensen zoveel mogelijk en langer zelfstandig thuis blijven wonen. De groei ten opzichte van 2022 valt echter lager uit dan de 3,5% groei die vorig jaar ten opzichte van 2021 werd geboekt. Dit suggereert dat de met de gemeenten ingezette beweging naar het afschalen van lichte vormen van begeleiding naar het lokale voorveld, succesvol is.
33
Dit geldt mogelijk ook voor de inzet van innovatieve vormen van blended care, zoals de combinatie van fysieke ondersteuning en beeldzorg. Huishoudelijke ondersteuning Het aantal inwoners met huishoudelijke ondersteuning nam in 2023 opnieuw toe. Dit is in lijn met de groei zoals die sinds de invoering van het abonnementstarief voor Wmo-voorzieningen in 2019 is ingezet. Toch blijft 2023 met een groei van 2,1% achter bij de groei in voorgaande jaren. Dit is met name het gevolg van de oplopende wachttijden: in verband met het toenemende tekort aan medewerkers zien aanbieders zich genoodzaakt te werken met wachtlijsten of, incidenteel, een cliëntenstop. Met de start van WaST is in oktober 2022 in vijf gemeenten (Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam nemen niet deel aan de pilot) het onderdeel wassen en strijken voor nieuwe indicaties afgeschaald van maatwerk- naar een algemene voorziening. Eind 2023 is een tweede vestiging in Alblasserdam geopend, naast de al bestaande locatie in Dordrecht. De verwachting is dat vanaf 2025, wanneer de nieuwe contractperiode voor huishoudelijke ondersteuning ingaat, WaST kan bijdragen aan het dempen van de kostenstijging van de maatwerkvoorziening. Collectief vervoer Het aantal gebruikers van het collectief vervoer is in 2023 licht gestegen.
Als gevolg van een aantal gesignaleerde knelpunten voortvloeiend uit een groeiende vraag, toenemende verkeersdrukte, een tekort aan chauffeurs en stijgende kosten, is eind 2022 een vijftal aanbodgerichte maatregelen genomen om de dienstverlening vanuit Stroomlijn in 2023 te verbeteren. Zo is de reserveringstijd voor Drecht- en Wijkhopper verlengd tot 24 uur en werd gebruikers verzocht om binnen de daluren te reizen. De maatregelen bleken succesvol: de inzet van voertuigen en chauffeurs bleek weer goed af te stemmen op de behoeften van reizigers. Wel bleek als gevolg van de verlenging van de reserveringstijd het aantal ritten met 13,5 % af te nemen. Eind 2023 is besloten de maatregelen voort te zetten. Echter, de reserveringstijd voor de Drecht- en Wijkhopper is teruggebracht naar vier uur voor de Drechthopper en een uur voor de Wijkhopper. Rolstoelen Het totaal aan in 2023 verstrekte rolstoelen is met 2,4% gestegen ten opzichte van het aantal in 2022. De verwachting is dat het aantal indicaties in het licht van de vergrijzing in de komende tijd verder zal toenemen. Cijfers per voorziening: aantal klanten per voorziening op 31/12/2023 (standcijfer 22 januari 2024) Huishoudelijke Ondersteuning Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal
Realisatie 2022 519 3791 432 769 1017 788 1536 8852
Realisatie 2023 542 3857 434 792 1062 787 1565 9039
Groeipercentage 2023 4,4% 1,7% 0,7% 3.0% 4,4% -0,1% 1,9% 2,1%
Individuele begeleiding
Realisatie 2022 148 1361 145 185 248 247 438 2772
Realisatie 2023 143 1404 145 186 266 244 443 2831
Groeipercentage 2023 -3,4% 3,2% 0,0% 0,5% 7,3% -1.2% 1,1% 2,1%
Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal
34
Dagbesteding Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Rolstoelen Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Scootmobielen Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Drechthopper Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Woonvoorzieningen Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal
Realisatie 2022 71 424 91 87 115 113 142 1043
Realisatie 2023 74 422 89 80 116 128 143 1052
Groeipercentage 2023 4,2% -0,5% -2,2% -8,0% 0,9% 13,3% 0,7% 0,9%
Realisatie 2022 162 974 134 231 250 240 400 2391
Realisatie 2023 172 985 149 225 259 243 416 2449
Groeipercentage 2023 6,2% 11,3% 11,2% -2,6% 3,6% 1,3% 4,0% 2,4%
Realisatie 2022 119 1191 90 200 253 262 405 2520
Realisatie 2023 125 1259 95 215 262 256 407 2619
Groeipercentage 2023 5,0% 5,7% 5,6% 7,5% 3,6% -2,3% 0,5% 3,9%
Realisatie 2022 656 4319 654 877 1262 1449 1928 11145
Realisatie 2023 678 4354 613 878 1312 1435 1904 11174
Groeipercentage 2023 4,7% 0.8% -6,3% 0,1% 4,0% -1,0% -1,2% 0,3%
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Groeipercentage 2023
142 1105 216 252 268 247 471 2701
166 1213 213 258 290 247 518 2905
17,0% 9,8% -1,4% 2,4% 8,2% 0,0% 10,0% 7,6%
35
Wat hebben wij daarvoor gedaan? Afronding herijking Wmo De gemeenten hebben in het najaar van 2023 de herijkte verordening maatschappelijke ondersteuning vastgesteld. Het nieuwe beleid is opgesteld tegen de achtergrond van een verder vergrijzende samenleving en groeiende ondersteuningsbehoefte. Om de Wmo op (middel)lange termijn uitvoerbaar en betaalbaar te houden, moet de groei van het aantal maatwerkvoorzieningen gedempt worden. De verwachting is dat dit bereikt kan worden door de inzet van lokale algemene voorzieningen, waarbij preventie, positieve gezondheid en het -opnieuw- ontwikkelen van eigen kracht en regie centraal staan. Om deze beweging, "Wmo naar de voorkant", daadwerkelijk te kunnen maken, wordt ingezet op het verbeteren van de samenwerking en het maken van nadere afspraken tussen de professionals van de sociale dienst en de wijkteams. Uitgangspunt is dat algemene voorzieningen mogelijk nog beter kunnen worden benut, waardoor een deel van de inwoners geen, of minder snel een maatwerkvoorziening nodig heeft.
Zo geldt bijvoorbeeld de afspraak dat een indicatie voor lichte vormen van individuele begeleiding alleen nog kan worden afgegeven nadat uit het contact met het wijkteam is gebleken dat er in het voorveld op dat moment geen alternatieve vorm voor ondersteuning beschikbaar is.De verwachting is dat de ingezette beweging gaat bijdragen aan een vergroting van de zelfstandigheid van inwoners en een demping van de kostenstijging. Innovatie: herstelgerichte ondersteuning In december 2023 is bestuurlijk groen licht gegeven voor de geleidelijke uitrol in 2024 van een maatwerkvoorziening gericht op herstelgerichte ondersteuning. Dit programma richt zich op het herstel en vervolgens behoud van fysieke zelfredzaamheid van inwoners ouder dan 60 jaar, die zich melden voor een Wmo-voorziening. Ervaringen vanuit gemeenten die dit concept eerder hebben ingevoerd, wijzen erop dat ouderen zich dankzij dit programma fitter en vitaler voelen, minder eenzaamheid ervaren en zo actief mee kunnen blijven doen in de maatschappij. Hiermee kan de inzet van andere maatwerkvoorzieningen, zoals huishoudelijke ondersteuning, traplift en scootmobiel, worden voorkomen of uitgesteld. Vraagontwikkeling, kostenstijgingen en toenemende druk op het systeem: houdbaarheid In lijn met de landelijke ontwikkelingen is in 2023 de vraag naar maatwerkvoorzieningen verder toegenomen.
Dit hangt enerzijds samen met de toenemende vergrijzing en anderzijds met de ontwikkelingen die erop zijn gericht dat mensen zoveel mogelijk en langer zelfstandig thuis blijven wonen. Ook de invoering van het abonnementstarief in 2019 heeft de vraag naar met name huishoudelijke ondersteuning en woningaanpassingen flink doen toenemen. Hierdoor neemt de zorg toe of het huidige systeem op de lange termijn nog houdbaar is. Waar het gaat om de houdbaarheid zijn twee factoren van groot belang. In de eerste plaats moet deze groeiende vraag worden opgevangen in een situatie waarin de beroepsbevolking krimpt. In de tweede plaats staat ook het financiële kader onder druk en zien we in 2023 de stijgende kostprijzen. Aanzienlijke cao-stijgingen, maar ook stijgende kosten voor hulpmiddelen als gevolg van de toegenomen prijzen voor materialen en energie, waren hieraan debet. In het verlengde van de hiervoor beschreven ontwikkelingen heeft in het Algemeen Bestuur de GR Sociaal verzocht om een opdrachtbeschrijving op te stellen voor een brede aanpak van het houdbaarheidsvraagstuk. Om ook in de toekomst inwoners passend te kunnen blijven ondersteunen is een andere, bredere manier van kijken en innoveren nodig. In 2023 is gestart met de verdere concretisering van deze opdracht langs vijf lijnen: gezamenlijk werven, opleiden en behouden, toegang, vitaal blijven, wijkgericht werken en innovatie.
Deze lijnen zijn verder vormgegeven en lopen door in 2024 en verder.
36
Wat heeft het gekost? Zorgen voor ondersteuning
Najaarsbrief
Begroting na wijziging
Verschil t.o.v. Najaarsbrief
Jaarrekening
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Hulpmiddelen
6.030
6.030
0
6.030
6.030
0
6.069
6.069
0
39
39
0
Vervoer
10.151
10.151
0
10.555
10.555
0
10.679
10.679
0
124
124
0
Huishoudelijke ondersteuning
25.700
25.700
0
27.400
27.400
0
28.108
28.108
0
708
708
0
Begeleiding en kortdurend verblijf
31.825
31.825
0
32.925
32.925
0
33.265
33.265
0
340
340
0
Totaal
73.706
73.706
0
76.910
76.910
0
78.121
78.121
0
1.211
1.211
0
Bedragen x € 1.000
Het verloop van de begrote en geprognosticeerde cijfers is als volgt weer te geven: Omschrijving
Lasten
Baten
Saldo
Begroting na wijziging
73.706
73.706
0
Vervoer
404
404
0
Hogere indexering tarieven Vervoer (conform begroting Stroomlijn) Huishoudelijke ondersteuning
404
404
0
1.700
1.700
0
Hogere indexering tarieven Huishoudelijke ondersteuning door stijging cao-lonen Begeleiding en kortdurend verblijf
1.700
1.700
0
1.100
1.100
0
Hogere indexering tarieven Begeleiding
1.100
1.100
0
Totaal mutaties Najaarsbrief 2023
3.204
3.204
0
Totaal prognose t/m Najaarsbrief
76.910
76.910
0
Realisatie
78.121
78.121
0
Resultaat
-1.211
-1.211
0
Mutaties Najaarsbrief 2023
Bedragen x € 1.000
Het resultaat op de lasten en baten ten opzichte van de prognose in de Najaarsbrief 2024 bedraagt circa € 1,2 mln. negatief. Het tekort wordt vooral veroorzaakt door hogere kosten Huishoudelijke ondersteuning en de voorziening Begeleiding en kortdurend verblijf. Hieronder volgt een nadere toelichting per voorziening. Hulpmiddelen: Het overschot op de Hulpmiddelen bedraagt bijna € 39.000. Toch zijn er onderling per gemeente verschillen door lokaal meer-minder gebruik. Door de invoering van een nieuwe factuur controle- en betalingssysteem is vertraging ontstaan in de afhandeling van facturen waardoor gedurende het jaar niet tijdig kon worden bijgestuurd op lokale ontwikkelingen. Vervoer: Het Vervoer laat een kleine overschrijding zien van € 0,1 mln. veroorzaakt door hogere lasten individueel vervoer (o.a. scootmobielen, etc.). Daarnaast hebben we in 2023 te maken gehad met een lager ritvolume, waardoor de opbrengst eigen bijdrage Drechthopper met circa € 0,2 mln. achterblijft op de begrote baten in begroting. Dit resulteert in een hogere bijdrage per gemeente dan begroot.
37
Huishoudelijke ondersteuning: De voorziening Huishoudelijke ondersteuning sluit het jaar af met een overschrijding van € 0,7 mln. ten opzichte van de begroting. Naast nagekomen kosten over voorgaande jaren wordt de overschrijding vooral veroorzaakt door het openbreken van de CAO voor huishoudelijke hulpen en vallen de daarmee samenhangende lasten hoger uit dan verwacht. In de risicoparagraaf Najaarsbrief 2023 hielden we rekening met maximaal € 0,4 mln. hogere lasten als gevolg van de overeengekomen CAO verhoging. Begeleiding en kortdurend verblijf: Bij de voorziening Begeleiding en kortdurend verblijf is sprake van een overschrijding van de begroting met ruim € 0,3 mln. De overschrijding is veroorzaakt door hogere lasten PGB's en nagekomen declaraties van zorgaanbieders over voorgaande jaren. De bijdragen van de gemeenten zijn als volgt weer te geven voor deze Opgave: Bijdragen gemeenten inclusief DVO's Opgave Zorgen voor ondersteuning
Begroting na wijziging
Najaarsbrief
Jaarrekening
Verschil t.o.v. Najaarsbrief
Hulpmiddelen
5.832
5.832
5.868
36
Vervoer
9.184
9.588
9.942
354
Huishoudelijke ondersteuning
24.396
26.106
26.816
710
Begeleiding en kortdurend verblijf
31.259
32.363
32.846
483
Totaal
70.671
73.889
75.472
1.583
Bedragen x € 1.000
2.5 BEDRIJFSVOERING Wat hebben wij bereikt? De belangrijkste doelstelling voor bedrijfsvoering is dat we als organisatie in control zijn en transparant zijn over hoe we onze middelen inzetten en welke effecten we daarmee in het kader van publieke waarden bereiken. De effecten die we bereiken worden nadrukkelijk bij de inhoudelijke opgaven vermeld. In deze paragraaf zoomen we meer in op specifieke resultaten op bedrijfsvoering. Als we het over bedrijfsvoering en apparaat hebben gaat het hier om: Het uitvoerende personeel (alle consulenten, administratie, medewerkers telefonie etc.) Het personeel dat in bedrijfsvoering de opgaven ondersteund en adviseert (beleid, P&C, ICT etc.) Budgetten als opleidingen, ICT, kosten servicegemeente, facilitair/gebouw, juridische kosten Treasury. In de najaarsbrief was al toegelicht dat een deel van de financiering personeel voorheen onder participatie werd verantwoord, maar inmiddels verplaatst is naar bedrijfsvoering (budgetneutrale wijziging), zodat er 1 logische plek is waar apparaat benoemd wordt. Ook is er een wijziging geweest in de Dienstverleningsovereenkomst tussen de GR Sociaal en Dordrecht inzake Beschermd Wonen en Opvang. Als gevolg hiervan is de formatie voor deze taak gegroeid naar 11,18 fte. Wat zijn belangrijke punten in de bedrijfsvoering in 2023? De grootste uitdagingen en bereikte resultaten in 2023 betreffen: 1.
Het vinden van personeel: ook wij hebben, net als veel gemeenten in de regio, de nodige uitdagingen om personeel te vinden. Het positieve resultaat op apparaat wordt met name verklaard door openstaande vacatures in de eerste helft van 2023 die moeilijk invulbaar bleken. Het gevolg van vacatures die niet makkelijk ingevuld kunnen worden is vooral terug te zien bij het niet altijd halen van de wettelijke termijn bij het afhandelen van aanvragen en meldingen (zie ook dienstverlening). Door de hoeveelheid die er ligt vs de vacatures die er zijn en waren zien we de druk op termijnen toenemen. Gelukkig is e.e.a. nog niet zichtbaar in het ziekteverzuim (ivm toegenomen werkdruk bijvoorbeeld), maar het is en blijft een aandachtspunt. 2. Waar we bij de vorige jaarrekening de behoefte hadden aan extra middelen (middels een bestemming) voor het opleiden en ontwikkelen van medewerkers, kunnen we inmiddels melden dat de achterstand van eind 2022 goed ingelopen is in 2023.
38
3. Een ander belangrijk resultaat dat we hier graag benoemen is het invoeren van de rechtmatigheidsverantwoording, waarbij het bestuur en de accountant een andere rolverdeling heeft als voorheen. Qua rechtmatigheid in brede zin doen we het over het algemeen goed. Conform het gestelde in het controleprotocole is norm 1% financiële fouten de rapporteringsgrens is gesteld op € 125.000. De norm van 1% wordt niet gehaald. Daarnaast zijn er geen onduidelijkheden geconstateerd. 4. Ook ICT is een onderwerp dat ons, net als veel gemeenten, heeft beziggehouden. ICT Beweegt betekende ook een freeze, waardoor een aantal ontwikkelingen on hold staan in afwachting van de overgang van het rekencentrum en de data. Helaas is ICT Beweegt niet afgerond en loopt dit in elk geval door tot 1 april 2024. Dit betekent in elk geval ook in 2024 extra kosten, zoals een projectleider, een noodzakelijke training MS Teams voor alle medewerkers (omdat deze regionaal niet meer wordt aangeboden) om hen voor te bereiden op het intensiever werken met en in teams, aanschaf nieuwe laptops (omdat de nieuwe manier van werken niet altijd werkt bij bestaande devices) en mogelijk andere onvoorziene kosten vanwege de applicatiemigratie naar KPN. 5.
Door de freeze zijn we op dit moment ook niet in de gelegenheid om nieuwe databronnen te ontsluiten voor ons dashboard (intern én richting gemeenten), waarbij financiën op nummer 1 staat qua wens. Er is daarom gekozen om in 2023 per gemeente handmatig gemeentelijke rapportages op te leveren met een combinatie van inhoudelijke data en informatie en financiële data en informatie. Met 6 van de 7 gemeenten zijn deze rapportage ook ambtelijk doorgenomen en wordt hier in 2024 een verdere ontwikkeling en vervolg aangegeven. 6. Spaarverlof: n.a.v. de accountantscontrole over 2022 moet voor het spaarverlof zoals dit vanaf 2022 van toepassing is voor de verplichting een voorziening worden opgenomen, omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn wat betreft toevoegingen en opnamen van spaarverlof. Voor 2022 gaat het om een bedrag van circa € 0,3 mln. (SDD). Aan de hand van het verlofpeil eind 2023 wordt in de jaarrekening 2023 voor dit deel nog een bedrag benoemd, zie bijlage. Voor Sw-medewerkers geldt dat in de Sw-cao een spaarverlofregeling (tijdsparen) is opgenomen. Binnen Drechtwerk is per 31 december 2022 sprake van opgebouwd spaarverlof van in totaal 93.090 uur wat zou moeten leiden tot een voorziening van € 1,7 mln.