15. Waterhuishoudkundig plan Waardzone Fase 1, januari 2022.pdf

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Rapportage

Waterhuishoudkundig plan Waardzone Fase 1

Opdrachtgever Waardzone CV

I

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Inhoud Begrippenlijst .................................................................................................................................................. III Inleiding ............................................................................................................................................ - 1 Procesbeschrijving.............................................................................................................................. - 2 Beleidskaders .................................................................................................................................... - 3 Europees beleid .................................................................................................................................. - 3 Nationaal beleid ................................................................................................................................. - 4 Regionaal beleid ................................................................................................................................. - 5 Huidige situatie ................................................................................................................................. - 7 Maaiveldhoogten en bodemdaling ....................................................................................................

- 7 Bodemopbouw ................................................................................................................................... - 7 Oppervlaktewater .............................................................................................................................. - 8 Grondwater ........................................................................................................................................ - 9 Waterveiligheid ................................................................................................................................ - 11 Natuurwaarden ................................................................................................................................ - 11 Riolering ........................................................................................................................................... - 12 Bijzonderheden ................................................................................................................................ - 12 Toekomstig watersysteem............................................................................................................... - 14 Watersysteem ..................................................................................................................................

- 14 Hemelwaterafvoer (HWA) ................................................................................................................ - 18 Wateropgave .................................................................................................................................... - 21 Afvalwater ........................................................................................................................................ - 22 Waterkwaliteit en ecologie .............................................................................................................. - 23 Droogte ............................................................................................................................................ - 26 Ontwateringsdiepte en drainage ..................................................................................................... - 26 Landschappelijke aspecten van water ............................................................................................. - 27 Opbarsten van de waterbodem ....................................................................................................... - 27 Structuurplan ’t Oog ........................................................................................................................

- 29 Peilgebied ......................................................................................................................................... - 29 Buffer in waterberging ..................................................................................................................... - 29 Primaire watergang .......................................................................................................................... - 30 Natuur en recreatie .......................................................................................................................... - 31 Vuilwater riolering............................................................................................................................ - 31 Overdracht en beheer ..................................................................................................................... - 32 Onderhoud en beheer watergangen ................................................................................................ - 32 Status watergangen en bergingsvoorzieningen ............................................................................... - 33 Eigendomsgrenzen ........................................................................................................................... - 33 -

I

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Bibliografie ...................................................................................................................................... - 34 Bijlagen lijst ..................................................................................................................................... - 35 Bijlage 1. Geografische Bodemopbouw ............................................................................................................. I Bijlage 2. Kenmerkblad verharding en verdeling watersysteem voor Waardzone fase 1 ................................. IV Bijlage 3. Opbarstberekening van de waterbodem ........................................................................................... V Bijlage 4. Waterbergingsberekening ............................................................................................................... VII T=10 ................................................................................................................................................................. VII T=100 Bui .......................................................................................................................................................... IX Verhardingscompensatie.................................................................................................................................. XI Bijlage 5.

Kwel en grondwateropbolling berekening ...................................................................................... XII Kwel ................................................................................................................................................................. XII Grondwateropbolling berekening ................................................................................................................... XII Bijlage 6. Leggerstatus, keurzones en Onderhoudspaden .............................................................................. XIV Leggerstatus ................................................................................................................................................... XIV Keurzones ........................................................................................................................................................ XV

II

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Begrippenlijst A watergang

Primaire watergang

B watergang

Secundaire watergang

C watergang

Tertiaire watergang

DIT-riolering

Drainage-Infiltratie transport riolering

GHG

De gemiddeld lage grondwaterstand

GLG

De gemiddeld lage grondwaterstand

KRW

Kader richtlijn water

N.A.P.

Nieuw Amsterdams Peil

NWC

Natuur-Wetenschappelijk Centrum

WHK-plan

Waterhuishoudkundig plan

WP

Winterpeil

WVP

Watervoerend Pakket

ZP

Zomerpeil

III

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishouding Waardzone Fase 1

Inleiding Gebiedsontwikkelaar Waardzone CV is voornemens het plangebied Waardzone Fase 1, ten noorden van stedelijk gebied Hardinxveld Giessendam, te ontwikkelen tot woongebied. In het 15 hectare grote plangebied komt veel ruimte voor oppervlaktewater en groen oppervlak. Waardzone Fase 1 is gelegen in ’t Oog, groen aangegeven in Figuur 1. Dit document betreft het huidige waterhuishoudkundig plan (WHK-plan) van Waardzone Fase 1 inclusief een hoofdstuk waarin de doorontwikkeling van ’t Oog beschreven wordt. Het watersysteem (te realiseren water en berging) wordt om deze reden getoetst binnen de plangrenzen van Waardzone. Wel is de relatie met de omgeving omschreven in de vorm van een doorkijk naar de volledige ontwikkeling van ’t Oog. De ontwikkeling gaat gepaard met het realiseren van een deel van de nieuwe hoofdafvoer van bestaand stedelijk gebied door ’t Oog. De te realiseren primaire watergang loopt ook door het plangebied Waadzone Fase 1. De realisatie van waterberging gedeeltelijk gerealiseerd doormiddel van plas-dras gebied. Door delen van bestaand landelijk oppervlak niet op te hogen maar voor een deel af te graven wordt een bergingscapaciteit gecreëerd op groen oppervlak.

‘t Oog Waardzone Fase 1

Hardinxveld-Giessendam

Sliedrecht

Figuur 1. Ligging van Waardzone fase 1 in t Oog, ten noorden van Hardinxveld-Giessendam

-1-

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Procesbeschrijving Dit hoofdstuk beschrijft het proces in het komen tot een definitief WHK-plan van de ontwikkeling Waardzone Fase 1. Het proces omvat het vaststellen van de waterparagraaf in het bestemmingsplan en het maken van onderlinge afspraken in een WHK-plan. Daarnaast wordt tijdens het proces een vergunning aangevraagd voor de realisatie van de voorbelasting. Op dit moment in het proces is het WHK-plan opgesteld ter ondersteuning van de waterparagraaf in het bestemmingsplan. De betrokken partijen hebben baat bij het vaststellen van kaders voor de waterhuishouding. Het WHK-plan is opgesteld aan de hand van het advies van de adviseur van het waterschap, zijnde adviesbureau Tauw. De gegeven richtlijnen van Tauw zijn zo volledig mogelijk overgenomen. In het WHK-plan staat de inrichting van watersysteem, riolering en inrichting van het maaiveld in hoofdlijnen beschreven. Het WHK-plan is opgesteld ter onderlinge overeenstemming van de ontwikkelaar, gemeente en waterschap over de hoofdlijnen van de inrichting. Het WHK-plan is bedoeld om kaders te stellen voor het watersysteem, hemelwaterafvoer en vuilwaterafvoer. Na het vaststellen van het WHK-plan worden een aantal momenten ingeschoten om details in het ontwerp af te stemmen met de gemeenten en het waterschap. Denk hierbij aan het ontwerp van kunstwerken, onderhoud, waterkwaliteit en riolering.

Bij het opstellen van de detailuitwerkingen worden de eisen van de keur, legger, algemene regels en het handboek openbare ruimte (en indien aanwezig het handboek ondergrondse infra of handboek riolering) als uitgangspunt aangehouden. Gedurende het proces van het komen tot een definitief WHK-plan wordt een vergunningsaanvraag gedaan bij het waterschap voor het dempen van watergangen. Ter compensatie zal een deel van het toekomstige watersysteem gerealiseerd worden. Een deel van de watergangen dienen gedempt te worden voor de realisatie van voorbelasting. Als de waterstructuur definitief vastgesteld is worden modelberekeningen over het watersysteem uitgevoerd. Het definitief WHK-plan wordt ter toetsing ingediend bij het waterschap en gemeente. Het WHK-plan dient ter goedkeuring van de ontwikkeling op de volgende aspecten: a. Goedkeuring waterschap op het watersysteem in de vorm van een watervergunning; b. Goedkeuring van gemeente op HWA en DWA, openbare ruimte en watergangen aan de hand va het handboek openbare ruimte.

-2-

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Beleidskaders In het hoofdstuk beleidskaders wordt ingegaan op de beleidsmatige kaders en randvoorwaarden voor de ontwikkeling Waardzone Fase 1. Relevante beleidsstukken op Europees, nationaal en regionaal schaalniveau zijn beschreven. Een opsomming van de beleidskaders is te vinden in de onderstaande tabel.

Schaalniveau Beleidsstuk Europees Kaderrichtlijn Water (KRW) Natura 2000 Nationaal Nationaal Waterplan Handreiking decentrale regelgeving klimaat adaptief bouwen en inrichten 2020 Waterwet Waterbeheer 21e eeuw

Omschrijving Kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater. Kwaliteit van natuurgebieden, flora en fauna. Hoofdlijnen van het nationale waterbeleid. Hooflijnen van klimaatbestendig inrichten.

Wettelijke regelgeving met betrekking tot het beheer en gebruik van watersystemen. Advies over toekomstig waterbeheer

Regionaal Bestemmingsplan Waterbeheerprogramma Waterschap Rivierenland 2022-2027 Watervisie 2050 Waterplan gemeente Hardinxveld Giessendam

Vastgestelde kaders voor de ontwikkeling van ’t Oog. Normen en regelgeving rondom inrichting watersysteem. Schets van trends en ontwikkelingen en hoe het waterschap hier op in speelt Omschrijving van de water gerelateerde thema’s; wateroverlast, waterveiligheid en Kaderrichtlijn Water.

Tabel 1. Opsomming van relevante wetgeving

Europees beleid 2.1.1.

KRW richtlijnen

Binnen het Plangebied Waardzone Fase 1 bevinden zich geen oppervlaktewaterlichamen die vallen binnen de richtlijnen van het KRW.

2.1.2.

Natura2000

Binnen het Plangebied Waardzone Fase 1 bevinden zich geen beschermde Natura2000 gebieden.

-3-

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Nationaal beleid 2.2.1.

Nationaal Waterplan 2016-2021

Het Nationaal Waterplan vormt het kader voor regionale waterplannen en beheerplannen. De ambitie gesteld in het nationaal Waterplan is dat overheden, bedrijven en burgers zich voor 2021 meer bewust zijn van de kansen en bedreigingen van het water in hun omgeving. Het kabinet speelt proactief in op de verwachte klimaatveranderingen op lange termijn, om overstromingen te voorkomen. Binnen de planperiode gaan realistische maatregelen in uitvoering die een antwoord bieden op de opgaven voor de korte termijn en voldoende mogelijkheden openlaten om op langere termijn verdere stappen te zetten. Het kabinet sluit daarmee aan bij de resultaten van het Deltaprogramma. Met deze handelwijze is Nederland koploper en toonaangevend voorbeeld in de wereld. Met dit Nationaal Waterplan voldoet Nederland aan de Europese eisen die voortvloeien uit de Kaderrichtlijn Water (KRW), de Richtlijn Overstroming risico’s (ROR) en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM). Vanuit de verantwoordelijkheid voor het watersysteem verankert het Rijk de volgende principes: 1. Integraal waterbeheer: Het kabinet houdt vast aan een integrale aanpak van de wateropgaven, door opgaven op het gebied van waterkwantiteit (waterveiligheid en wateroverlast), waterkwaliteit en gebruik van (zoet)water in natte en droge situaties in samenhang te beschouwen; 2.

Afwenteling voorkomen: Het kabinet wil voorkomen dat waterkwantiteits- en waterkwaliteitsproblemen worden afgewenteld in de ruimte en de tijd, zoals het afwentelen van bovenstrooms veroorzaakte waterkwaliteitsproblemen op benedenstrooms gelegen wateren. Om afwenteling te voorkomen, maken beheerders onderling afspraken over acceptabele hoeveelheden en de kwaliteit van het te ontvangen water. Om afwenteling te voorkomen gelden ook de tritsen vasthouden-bergen-afvoeren en schoonhouden-scheidenschoonmaken, deze verantwoordelijkheid geldt tevens voor de toekomstige perceeleigenaren; 3. Ruimte en water verbinden: Bij de aanpak van wateropgaven en de uitvoering van maatregelen vindt vooraf afstemming plaats met de andere relevante ruimtelijke opgaven en maatregelen in het gebied. Het doel is dat de scope, programmering en financiering zo veel mogelijk op elkaar aansluiten of elkaar versterken. Met deze aanpak is het vaak mogelijk het waterbeheer te verbeteren en tegelijk de economie en de leefomgeving te versterken tegen lagere kosten. Het waterplan vertaalt de ambitie naar verschillende stroomgebieden, de gemeente HardinxveldGiessendam en de ontwikkeling Waardzone vallen onder de regio Rijnmond-Drechtsteden. De ontwikkeling waardzone valt in het gebied wat in het waterplan aangegeven staat als gebieden die tijdens een overstroming zeer snel en diep onder water komen te staan.

Bescherming door een optimale combinatie van primaire keringen, stormvloedkeringen en rivierverruiming blijft in RijnmondDrechtsteden ook in de toekomst de basis voor waterveiligheid. Daarbij zoeken decentrale overheden en het Rijk samen naar mogelijkheden om waterbeleid en andere ruimtelijke opgaven (zoals een aantrekkelijk vestigingsklimaat) elkaar te laten versterken.

-4-

Projectnr 1297 13-01-2022

2.2.2.

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Handreiking decentrale regelgeving klimaat adaptief bouwen en inrichten 2020

Het door het ministerie van binnenlandse zaken uitgebrachte handboek is bedoeld als leidraad voor decentrale overheden om beleid te maken rondom klimaatbestendig bouwen. In het document worden voorbeelden voor regelgeving gegeven. Het document stelt geen normen, enkel de onderstaande hoofdlijnen: Hittestress: • • •

Vereist stellen van realisatie van bomen: een bepaalde hoeveelheid m2 schaduw na 10 jaar; Toepassen van warmte werende/verkoelende gevels; Minimaal verharden.

Wateroverlast en droogte: • • •

Realiseren van berging en oppervlak om hemelwater te infiltreren; Maximaal tuinpeil onder vloerpeil; Minimaal vloerpeil toepassen.

Overstromingsrisico’s (van een regionale kering): •

2.2.3.

Nutsvoorzieningenkasten verhoogd aanleggen (minimaal 0,4 hoger dan huidig maaiveld).

Waterwet; Zorgplicht hemelwater

Volgens de waterwet is de gemeente niet verplicht het hemelwater afkomstig van particulier terrein af te voeren. Echter, in de volgende situaties dient de gemeente aanvullende maatregelen te nemen: • Wanneer geen oppervlaktewater in de buurt is waarop geloosd kan worden; • Wanneer infiltratie niet mogelijk is door een te hoge grondwaterstand. In de bovenstaande situatie geldt een gemeentelijke zorgplicht dat de gemeente een adequaat systeem moet aanbieden waar het hemelwater in geloosd kan worden.

2.2.4.

Waterbeheer 21e eeuw (WB21)

In september 2000 heeft de commissie Waterbeheer 21e eeuw advies uitgebracht over het toekomstig waterbeheer in Nederland. Belangrijk onderdeel van WB21 is het uitgangspunt van ruimte voor water. Er mag geen afwenteling plaatsvinden. Berging moet binnen het stroomgebied plaatsvinden. Dit betekent onder andere het aanwijzen en in stand houden van waterbergingsgebieden. Daarnaast wordt verdroging bestreden en worden watertekorten verminderd.

Regionaal beleid 2.3.1.

Bestemmingsplan en waterparragraaf ‘t Oog

Het bestemmingsplan gaat uit van het zo veel mogelijk in stand houden bestaande waterstructuur. De ontwikkeling dient waterneutraal te zijn met aandacht voor schoon en veilig water. In ’t Oog is in het bijzonder aandacht voor het Betuwepark waar ruimte komt voor natte natuur. De beleving van het water draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit. Woningen worden gescheiden door een robuuste waterstructuur. In de ontwikkeling van Waardzone Fase 1 wordt uitgegaan van de volgende ontwerpaspecten: • De realisatie van zo’n 30.000 m2 waterberging; • In de bouw worden geen uitlogende materialen gebruikt die waterkwaliteit kunnen verslechteren • Geen realisatie van doodlopende watergangen; • Geen aanpassingen in het grondwater; • Hydrologisch neutraal bouwen (kwel mag niet toenemen). Als de toename van kwel onvermijdelijk is, zijn compenserende maatregelen nodig. Extra kwel moet in het plangebied worden geborgen; • Beschermingszone van 1 meter zonder obstakels tot alle watergangen, buiten taluds om; • Bij nieuw te realiseren A watergangen komt ruimte voor 35% groene overs.

-5-

Projectnr 1297 13-01-2022

2.3.2.

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Watervisie 2050

De watervisie geeft een schets van het waterbeheersgebied van rivierenland in 2050. Het waterschap gaat op verschillende thema’s werken om de schets tot de realiteit te maken. Voor gebiedsontwikkeling en het buitengebied (en daarmee Waardzone fase 1 en het betuwepark) betekend dit: • Veel ruimte voor groen en water; • In stand houden van de biodiversiteit; • Toepassen van slimme besturingssystemen; • Het stedelijke gebied is klimaatbestendig ingericht. • Maatwerk voor de kwaliteit van oppervlaktewater. Schoon water draagt bij aan een florerende natuur; • Het buitengebied nodigt uit op te recreëren.

2.3.3.

Waterbeheerplan Waterschap Rivierenland 2022-2027

Het waterbeheerplan 2022-2027 geeft oplossingen, maatregelen en ideeën om in de termijn van 2022 tot 2027 toe te werken naar de watervisie. Het plan is het uitgangspunt voor uit te voeren projecten, beheer en onderhoud. In de Alblasserwaard zijn de thema’s klimaatverandering, bodemdaling, CO2 -reductie, verlies aan biodiversiteit en de wens voor een handelingsperspectief voor de landbouw urgente punten waar aandacht nodig is. Voor gebiedsontwikkeling worden de punten van de watervisie vertaald naar de onderstaande ambities en doelen: • Knelpunten in de hoofdafvoer oplossen; • In het watersysteem rekening houden met gebiedskenmerken; • Creëren van een stuurbaar watersysteem; • Ontwerpen aan de hand van de trits: vasthouden, bergen, afvoeren; • Regionaal aandacht voor droogte; • In planperioden onderzoeken welke normen en criteria bij het gebied passen; • Ontwerpen van een veerachtig watersysteem dat zo goed mogelijk voorbereid is op extreem weer; • Een realistische ambitie voor natuurvriendelijke inrichting van kunstmatige (stilstaande) watergangen; • De biodiversiteit op eigen gronden wordt vergroot.

2.3.4.

Waterplan gemeente Hardinxveld Giessendam

In 2003 hebben gemeente en Waterschap een stedelijk waterplan voor Hardinxveld-Giessendam opgesteld. In het waterplan staan maatregelen beschreven om het oppervlaktewater te verbeteren. Na vaststelling van het waterplan in 2003 zijn diverse projecten gestart. Deze projecten zijn inmiddels allemaal afgerond. In 2010 en 2011 hebben gemeente en waterschap het waterplan geëvalueerd. De doelen uit het plan uit 2003 zijn behaald. Met het afronden van het waterplan is het niet zo dat hiermee de taken van gemeente en waterschap zijn afgerond. Op dit moment wordt gewerkt aan een verdere verbetering van de waterhuishouding op straaten wijkniveau. Eén van de beleidsuitgangspunten is dat water bij uitbreidingsplannen minimaal de kwaliteit ‘ecologisch’ dient te hebben. Zo is in 2016 geld beschikbaar gesteld om aanvullende maatregelen tegen wateroverlast te nemen. Echter, dit heeft geen relatie met de ontwikkeling van Waardzone Fase 1.

-6-

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Huidige situatie In het hoofdstuk huidige situatie wordt de huidige situatie beschreven op de thema’s bodem, waterhuishouding en ecologie.

Maaiveldhoogten en bodemdaling Het maaiveld in het plangebied varieert tussen de -1,4 en -1,6 meter N.A.P. (gemiddeld -1,47 meter N.A.P.). In de huidige situatie vindt per jaar gemiddeld 3 mm bodemdaling plaats. Dit is gebaseerd op de nationale bodemdalingskaart (Bodemdalingskaart, 2021).

Figuur 2. Bodemdalingskaart op locatie van Waardzone Fase 1 (Bodemdalingskaart, 2021).

Bodemopbouw In het plangebied zijn een tweetal boringen uitgevoerd om de bodemopbouw te bepalen. Bijlage 1 geeft een vergrote weergave van Figuur 3 weer. • De toplaag onder het maaiveld tot op een diepte van 0,45 meter bestaat grotendeels uit zwak siltig klei; • Onder deze laag bevindt zich tot op een diepte van +/- 8,5 meter onder maaiveld voornamelijk van zwak siltige veen afgewisseld door enkele kleilagen; • Vanaf een diepte van +/- 8,5 m onder maaiveld bevindt zich een matig grove, zwak siltige zandlaag.

Figuur 3. Bodemprofiel op locatie van Waardzone Fase 1

-7-

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Oppervlaktewater ‘T Oog kenmerkt zich als veenweide gebied met hoge grondwaterstanden, grasland met lage bebouwingsgraad en een watersysteem met veel smalle watergangen evenwijdig aan elkaar. Het gebied kent een voornamelijk zoete kwel toevoer afkomstig uit de Merwede. Aan de zuidkant van het ’t Oog is het stedelijk gebied van Hardinxveld-Giessendam gelegen. Een deel van het stedelijk gebied watert af op ’t Oog, zie onderstaande figuur. Het water wordt ingelaten doormiddel van een stuw en verlaat het gebied doormiddel van twee duikers. De twee duikers onder de Betuwelijn hebben een kleinere capaciteit als de stuw die water in het gebied laat, hierdoor heeft ‘t Oog in de huidige situatie een functie als bergingsgebied.

ZP: -1,85 N.A.P. WP: -1,95 N.A.P.

ZP: -1,75 N.A.P. WP: -1,80 N.A.P. Figuur 4. ‘t Oog, huidige situatie (Legger watergangen Rivierenland, 2020)

3.3.1.

Kwantiteit

Peilgebieden In de huidige situatie kent het plangebied een landelijke bestemming met een winter- en zomerpeil. Het gehele Oog, met uitzondering van de bestaande wijk over t spoor, behoort tot hetzelfde peilgebied, zie Figuur 4. Daarnaast valt ook het oppervlaktewater aan de noordkant van de Betuwelijn tot hetzelfde peilgebied als de zuidkant. Het winterpeil is gesitueerd op -1,95 m N.A.P., het zomerpeil op -1,85 m N.A.P. De maaiveldhoogte in relatie tot het waterpeil geeft een drooglegging van 0,5 meter in de winter en 0,4 meter in de zomer.

Oppervlaktewater Het huidige oppervlaktewatersysteem in het plangebied bestaat uit parallel lopende C watergangen met gemiddeld een breedte van 2,5 meter. Het plangebied wordt op het noorden na omringd door een secundaire watergang. Het noordelijke deel van het plangebied grenst aan een primaire watergang. In totaal bevindt in het plangebied 15.300 m2 aan oppervlaktewater. Aanvoer Het huidige peilgebied kent een tweetal inlaten van bestaand stedelijk gebied van de gemeente Hardinxveld-Giessendam. In Figuur 5 zijn deze aangeduid in het rood. De aanvoer is afkomstig van een peilgebied het een zomerpeil van -1,75 m en een winterpeil van -1,80 meter N.A.P. De debieten van de stuwen zijn niet bekend. Afvoer De afvoer het plangebied uit vindt plaats via een tweetal duikers richting het noorden. De locatie van de duikers is te zien in de Figuur 5. Het gaat hier om een open verbinding. De debieten van de duikers zijn niet bekend. -8-

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Figuur 5. Uitsnede van de Legger Rivierenland (Legger watergangen Rivierenland, 2020) (stippellijn geeft de ontwikkeling Waardzone aan). Vergroot weergegeven in Bijlage 7. Rode cirkels geven de inlaten richting Waardzone Fase 1 aan.

Kunstwerken Binnen het plangebied Waardzone Fase 1 bevinden zich geen kunstwerken.

3.3.2.

Kwaliteit

In samenspraak met het waterschap nader uitwerken.

Grondwater In het plangebied staan twee peilbuizen welke grondwater monitoren. De gemiddelde grondwaterstand is 0,68 meter onder maaiveld in het noorden van het plangebied en 0,8 meter onder maaiveld in het zuiden van het plangebied, zie de locaties en grafieken in Bijlage 1. De gemiddelde grondwaterstand komt neer op 0,74 meter onder maaiveld, ofwel -2,3 m N.A.P. Op basis van de gegevens van Geoweb, aangeleverd door Rivierenland, is de gemiddeld lage grondwaterstand (GLG) bepaald op 0,1 tot 0,75 m onder maaiveld. De gemiddeld hoge grondwaterstand (GHG) is bepaald op 0,0 tot 0,2 m onder maaiveld, zie onderstaande afbeeldingen.

Figuur 7. GHG in de periode 2009 tot 2017

Figuur 6. GLG in de periode 2009 tot 2017

-9-

Projectnr 1297 13-01-2022

3.4.1.

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Kwel

In het plangebied kan de kwelstroom variëren tussen de 1,1 en 5 mm per dag. De noordelijke helft valt lager uit dan het zuiden van het plangebied. De reden hiervoor is de afstand tot de rivier. De kwelstroom in het zuiden van het plangebied wordt geschat op 5 mm per dag. De waarden in het noorden ligt lager; rond de 1 mm per dag. Als gemiddelde in het gehele plangebied wordt 3 mm per dag aangehouden. ‘T Oog kent een zoete kwelstroom afkomstig de Merwede. Om deze reden speelt er geen verziltingsproblematiek in het plangebied.

Figuur 8. Gemiddelde kwel huidige situatie (kwel vanuit 1e WVP naar oppervlaktewater). Positieve waarden betreft kwel, negatieve waarden betreft infiltratie (GGOR en peilbesluit Alblasserwaard , 2009).

3.4.2.

Diepere grondlagen

Het plangebied kent door invloed van de Merwede een relatief hoge stijghoogte in het eerste watervoerend pakket (1e WVP). De stijghoogte neemt af naarmate de afstand tot de Merwede toeneemt. De zuidzijde van het plangebied ligt op een afstand van circa 1,1 km van de Merwede. In de berekening van de stijghoogte zijn bestaande peilbuizen in het plangebied en informatie van het Dino Loket aangehouden. Aan de hand van de stijghoogtemetingen wordt voor de maximaal te verwachten stijghoogte in het plangebied uitgegaan van 0,0 m N.A.P. Met een gemiddelde maaiveldhoogte van -1,47 m N.A.P. is de overdruk ca. 1,5 m. Aan de noordzijde van het plangebied is de maximale stijghoogte waarschijnlijk enkele decimeters lager. Dit is af te lezen in de onderstaande figuur.

Figuur 9. Stijghoogte van het 1e WVP (Dino Loket, 2019)

- 10 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Invloed van de Merwede De stijghoogte in het 1e WVP pakket is afhankelijk van de waterstand in de Merwede. In de opbarstberekeningen is uitgegaan van meetreeksen van peilbuizen die in Dinoloket zijn opgenomen. In peilbuis B38D0324 (gelegen bij de Rijnstraat in Hardinxveld en op circa 250 m van de Merwede, zie Figuur 10) zijn tussen 1968 en 1985 stijghoogtes van 1,0 m N.A.P. en hoger gemeten en is de invloed van de Merwede duidelijk waarneembaar. Bij deze peilbuis zijn stijghoogtes tussen -0,50 m en 0,1 m N.A.P. gemeten. De hoogste waarde was tijdens het extreme hoogwater in 1995. De invloed van de Merwede is hier aanzienlijk kleiner dan bij de peilbuis bij de Rijnstraat. Bij peilbuis B38D0153 die bij de Prisma in Sliedrecht, op circa 1,1 km van de Merwede staat, zijn tussen 1965 en 1983 stijghoogtes tussen circa -1,0 m en -0,5 m N.A.P. gemeten. De bij deze twee peilbuizen gemeten stijghoogtes zijn enkele decimeters lager dan die op basis van de isohypsen zou worden verwacht.

Figuur 10. Peilbuis B38D0324

Waterveiligheid Het plangebied is gelegen in een polder. Bij een dijkdoorbraak van een secundaire kering (Giessen) staat ongeveer 0,5 meter water op het huidige maaiveld. Bij een dijkdoorbraak van een primaire waterkering (Merwede) tot 5 meter. In het plangebied zijn geen primaire of secundaire waterkeringen gelegen.

Natuurwaarden In 2019 zijn door het Natuurwetenschappelijk Centrum (NWC) de natuurwaarden van ‘t Oog in kaart gebracht (Natuurwaarden ‘t Oog Hardinxveld-Giessendam, 2019). Voor informatie omtrent het onderzoek wordt verwezen naar het onderzoek Natuurwaarden ’t Oog Hardinxveld-Giessendam. In de watergangen in ’t Oog zijn de volgende soorten gevonden: • Vetje; • Ruisvoorn; • Kleine modderkruiper (beschermd?); • Brasem/Kolblei; • Tiendoornige stekelbaars; • Amerikaanse rivierkreeft (exoot); • Driedoornige Stekelbaars; • Zwartspinnende watertor; • Zeelt; • Groene Kikker; • Bittervoorn; • Geelgerande waterkever; • Blankvoorn; • Zwartspinnende watertor.

- 11 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Riolering In de huidige situatie is geen riolering aanwezig in het plangebied omdat geen bestaande bebouwing aanwezig is.

Bijzonderheden In het plangebied dienen twee bijzondere aspecten uitgelicht te worden; de waterbeschikbaarheid voor bluswater aan de Betuwelijn en de invloed op de waterhuishouding van de wijk Over ’t spoor.

3.8.1.

Bluswater Betuwelijn ProRail

In de huidige situatie is aan beide kanten van de Betuwelijn een primaire watergang gelegen, zie Figuur 4 op pagina 8. De gestelde eis aan de waterhuishouding van ’t Oog is de beschikbaarheid van voldoende bluswater in de watergangen aan beide kanten van de Betuwelijn. Aangenomen wordt dat de huidige situatie voldoet in het aanvoeren van bluswater. In de toekomstige situatie dient de primaire watergang langs de Betuwelijn behouden te worden, inclusief de verbinding van de watergang met de primaire watergang buiten het plangebied. Door het behouden van de watergang blijft de blusvoorziening behouden.

3.8.2.

Waterhuishouding wijk Over ‘t spoor

De wijk over ’t spoor is het enige stedelijk gebied binnen ’t Oog. Echter, het maakt deel uit van het peilgebied van het bestaand stedelijk gebied (ZP: -1,75 m en WP: -1,80 meter) en niet van het watersysteem van ‘t Oog. Het oppervlaktewater van de wijk staat dus niet in directe verbinding met Waardzone. Het stedelijk gebied van de wijk watert af ’t Oog (stuw voor afwatering is omcirkeld in de figuur op de volgende pagina. Door de afwatering oefent de wijk invloed uit op ’t Oog. Waardzone Fase 1 oefent geen invloed uit op de wijk over ’t spoor. De wijk Over ‘t Spoor is laaggelegen. In het kader van aanpak wateroverlast zijn hiervoor aanvullende maatregelen uitgevoerd. Bij extreme neerslag wordt deze wijk losgekoppeld van het overige stedelijk gebied. De stuw wordt opgetrokken en via aanvullende bemaling wordt water uit de wijk over de stuw gepompt. In die situaties fungeert het kortdurend als eigen peilgebiedje.

- 12 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Figuur 11. Watersysteem Wijk Over 't Spoor

- 13 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Toekomstig watersysteem In het hoofdstuk toekomstig watersysteem worden de technische aspecten van het watersysteem behandeld.

Watersysteem In het hoofdstuk watersysteem wordt de toekomstige situatie beschreven op de thema’s peilgebieden, kwel, waterstructuur en hemelwaterafvoer.

4.1.1.

Peilgebieden en drooglegging

In de toekomstige situatie wordt het zomer en winterpeil zoals in de huidige situatie gehandhaafd. Het huidige zomerpeil staat op -1,85 m N.A.P., het winterpeil op -1,95 m N.A.P. In het plangebied dient te worden voldaan aan de drooglegging eis van 0,9 meter voor verhard oppervlak. De onderstaande tabel geeft de hoogte van de drooglegging voor verschillende type oppervlak weer. De gegeven drooglegging geldt voor de situatie na oplevering. Minimale drooglegging

Ontworpen Drooglegging t.o.v. ZP (-1,85 m N.A.P.)

Toekomstig maaiveld t.o.v. N.A.P.

Wegen en parkeerplaatsen

0,9 m

0,94 m

-0,91 m

Openbaar groen

0,9 m

0,94 m

-0,91 m

Plas-dras hoog (50%)

-

0,4 m

-1,45 m

Plas-dras laag (50%)

0m

0m

-1,85 m

Plas-dras (gem)

-

0,2 m

-1,65 m

0,9 m

1,08 m

-0,77 m

-

0 - 1,08 m

-1,85 tot -0,77 m

Type oppervlak Openbaar Gebied

Privaat Gebied Woning en voortuin Achtertuin

4.1.2.

Streefbeeld nieuw water

Het toekomstig watersysteem bestaat uit primaire en secundaire watergangen (Beleidsregels Keur, 2010). De aanleg van nieuwe watergangen met het type C is niet toegestaan door het waterschap Rivierenland. De secundaire watergangen wateren af op de primaire watergang in het centrum van het plangebied en de primaire watergang aan de Betuwelijn. In te realiseren oevers worden bij voorkeur geen materialen als hardhout of kunststof toegepast. Deze materialen zijn zwaarder belastend voor het milieu dan de aanleg van een oever onder talud. Er wordt gestreefd naar het aanleggen van flauw talud (minimaal 1:4) langs de gehele waterlijn.

- 14 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Figuur 12. Ontwerp watersysteem Waardzone Fase 1 (klepstuw enkel als nodig t.b.v. doorstroming). (De doodlopende watergangen in het Betuwepark kunnen onderling worden verbonden om doodlopende watergangen te voorkomen).

In het ontwerp van de watergangen worden de volgende randvoorwaarden aangehouden: • Minimale breedte secundaire watergang: 4,5 m; • Diepte secundaire watergang: 0,5 m; • Minimale bodembreedte secundaire watergang: 0,5 m; • Diepte primaire watergang: 1,0 m; • Minimale bodembreedte primaire watergang: 0,7 m; • Bovenwatertalud is minimaal 1:4; • Onderwatertalud is minimaal 1:2. - 15 -

Projectnr 1297 13-01-2022

4.1.3.

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Hoofdwatersysteem aan- en afvoer

In de onderstaand afbeelding is de stroomrichting van de hoofdwatergangen opgenomen.

Figuur 13. Afvoer hoofdwatergangen

Aanvoer In de huidige situatie vindt de afvoer van bestaand stedelijk Hardinxveld-Giessendam en ’t Oog ten westen van Waardzone fase 1 plaats richting net noorden via de meest westelijk gelegen duiker onder de Betuwelijn door (zie Figuur 4 op pagina 8). Om deze reden vindt afvoer van deze gebieden bij de losse ontwikkeling van Waardzone Fase 1 niet het plangebied plaats. Echter, de primaire watergang in het centrum van het plangebied wordt gedimensioneerd op de afvoer van bestaand stedelijk gebied en een doorontwikkeling van ’t Oog. Voor de dimensionering wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3. Wel heeft het plangebied in de huidige situatie en na de ontwikkeling te maken met de aanvoer van kwel. In het hoofdstuk huidige situatie is aangegeven dat het plangebied te maken heeft met een kweltoevoer van 3 mm per dag. De invloed van diepere watergangen op de kweltoevoer dient bepaald te worden. - 16 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Afvoer De hoofdafvoer van Waardzone Fase 1 blijft bij de ontwikkeling van Waardzone Fase 1 gelijk als in de huidige situatie; via de watergang aan de Betuwelijn. De afvoer verloopt vervolgens de watergang langs de Betuwelijn richting het oosten richting de duiker onder de Betuwelijn door. Echter, in het centrum van het plangebied wordt een primaire watergang gerealiseerd welke in de doorontwikkeling van ‘t Oog zal dienen voor de afvoer van water vanaf het westen en afvoer richting het oosten. Voor de afvoer van Waardzone Fase 1 op het landelijk gebied wordt de norm van 1,65 liter per seconde per hectare aangehouden. Voor Waardzone Fase 1 komt dit neer op een afvoer van een debiet van 24 liter per seconde. In de bergingsberekening en in de modellering wordt de waarde van de aanvoer het plangebied in hierbij opgeteld omdat dit water niet geborgen wordt in het plangebied.

4.1.4.

Kunstwerken

Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van de kunstwerken in het plangebied. Het plangebied kent meerdere inlaten en duikers. In het huidige stedenbouwkundige ontwerp zijn geen stuwen en bruggen aanwezig. Stuwen Het gehele plangebied kent hetzelfde peilgebied. Om deze reden worden geen stuwen gerealiseerd in het plangebied. Klepstuw Mocht uit de modelberekeningen komen dat de doorstroming van de B watergangen niet toereikend is kan gekozen worden voor een klepstuw. De mogelijke locatie van de klepstuw is opgenomen in Figuur 12 op pagina 15. De klepstuw heeft niet het gevolg dat er peilverschillen optreden. Het gevolg is dat de doorstroming door de klepstuw pas in werking treedt bij een bepaalde waterstand. Inlaat Omdat het plangebied tot hetzelfde peilgebied behoort als de rest van ’t Oog staat het plangebied op verschillende locaties in verbinding met de rest van het plangebied. Duikers In het plangebied wordt in de primaire watergang één duiker en twee doorvaarbare duikers gerealiseerd. In de secundaire watergangen worden meerdere duikers gerealiseerd ter behoeve van het overbruggen van wegen.

Volgens de algemene regels voor duikers en dammen tussen secundaire watergangen gelden de volgende regels (Algemene regels voor dammen met duikers, 2017): • In de aan te leggen duikers worden geen knikpunten of bochten gerealiseerd; • De maximale lengte van de duikers is 12 meter, tenzij onderbouwd waarom dit niet mogelijk is; • Duikers worden in het midden van de watergang gerealiseerd; • De duikers worden uitgevoerd als stalen duikers zijn van het type multi-plate (MP7); • De duikers wordt aangelegd op minimaal 10,00 m afstand van andere kunstwerken. Voor een aantal duikers moet de maximale lengte van 12 meter worden overschreden, een aantal duikers zijn namelijk 20 tot ca. 27 meter lang. Het overbruggen van een tweebaansweg met losliggend fietspad is een valide reden om af te wijken van het bestaande beleid omtrent lengte van duikers. Op één locatie hebben twee duikers een afstand van 9 meter van elkaar, aan de oostkant van de primaire watergang die door het plangebied loopt, zie de figuur op de volgende pagina.

- 17 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Figuur 14. Locatie duikers met een afstand van 9 meter

Hemelwaterafvoer (HWA) In de hemelwaterafvoer in het plangebied wordt onderscheid gemaakt tussen hemelwaterafvoer op openbaar terrein en hemelwaterafvoer op privaat terrein. In het huidige document worden enkel de principes beschreven, in overleg met gemeente en waterschap zal het ontwerp verder uitgewerkt worden.

4.2.1.

Openbaar terrein

De Hemelwaterafvoer vanaf openbaar verhard oppervlak kan op een drietal manieren plaatsvinden: • Oppervlakkig afstromen doormiddel van een open goot; • Oppervlakkig afstromen doormiddel van straten op één oor; • Afvoer doormiddel van een (DIT) HWA riolering. Oppervlakkig afstromen met een open goot Door een goot aan beide zijden van de rijbaan te realiseren kan de straat in een standaard bolle vorm gerealiseerd worden. In dit principe wordt geen HWA stelsel gerealiseerd. De goot wordt onder een afschot richting de watergang gerealiseerd. De goot kan ontworpen worden aan de hand van de onderstaande uitgangspunten. • Afschot van de goot: 1:500; • Maximale lengte van de goot: 90 meter; • Maximaal hoogteverschil: 0,2 meter; • De afvoer wordt gedimensioneerd op een Bui 8, van RIONED. Twee mogelijke locaties voor de toepassing van dit principe is in de twee tiendparken ten noorden van de primaire watergang (zie rood aangegeven in Figuur 16). De twee gebieden zijn geschikt door de kleine hoeveelheid percelen (16 en 13 st.), geen doorgaande wegen dus geen hoge intensiteit en de korte afstanden tot de watergangen.

- 18 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Figuur 15. Vormen van open goten in het wegdek.

Figuur 16. Locaties van de woonvelden met locaties voor een open goot (rood) en straten op één oor (geel) aangegeven.

Oppervlakkig afstromen door straten op één oor In het principe straten op één oor wordt het gehele verharde oppervlak onder een hoek richting de berm gerealiseerd. Openbaar groen wordt niet doormiddel van een opsluitband verhoogd gerealiseerd. Het hemelwater stroomt vanaf de weg de berm in, waar bermpassage plaatsvindt. In de berm wordt het hemelwater afkomstig van de weg gezuiverd voordat het in het oppervlaktewater stroomt. Onderstaande figuur geeft een dwarsprofiel van een weg op één oor. In het plangebied bevinden zich twee wegen die zich over de gehele lengte aan een watergang bevinden, geel aangegeven in de bovenstaande figuur. Deze locaties zijn geschikt voor het principe straten op één oor.

Figuur 17. Principe inrichting van een straat op één oor richting de watergang.

- 19 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

HWA rioleringsstelsel In de straten waar geen oppervlakkig afstroom mogelijk of wenselijk is wordt een gescheiden HWA riolering toegepast. Het stelsel wordt ontworpen aan de hand van de volgende uitgangspunten: • Het stelsel is berekend op de afvoer van een Bui 8; • Het stelsel wordt bij voorkeur gerealiseerd met 300 mm PP buizen; • Bij voorkeur worden de buizen aangelegd als infiltratie of drainage-infiltratiebuizen. Met name in de straten het verst van watergangen af gelegen hebben baat bij grondwaterregulatie. Met de realisatie van een DIT riool is geen toepassing van aparte realisatie van drainage nodig.

4.2.2.

Zuiverende voorzieningen van HWA uitstroom

In het plangebied worden geen uitloogbare materialen zoals koper, lood, zink en teerhoudende materialen toegepast in het plangebied. Daarnaast wordt bermpassage toegepast en worden de locaties van HWA lozingspunten strategisch bepaald. Bermpassage Bij de straten waar oppervlakkig afstroom plaatsvindt vindt bermpassage plaats voordat het hemelwater de watergang bereikt. Op deze wijze wordt het hemelwater gedeeltelijk gezuiverd in de berm voor het de watergang bereikt. HWA lozingspunten De lozingspunten van het HWA worden bij voorkeur gerealiseerd in secundaire watergangen en in watergangen met een minder grote doorstroming. Op deze wijze wordt de doorstroming van watergangen bevorderd. Privaat terrein De hemelwaterafvoer op privaat terrein vindt op de volgende manieren plaats:

Oppervlak Voortuin en dak aan de voortuin Achtertuin en dak aan de achtertuin

Grenzend aan Openbare weg Openbare weg Watergang Achterpad

HWA aanwezig* Ja Nee Nee Ja

Afvoer Aansluiting op het HWA stelsel Oppervlakkig richting de weg Oppervlakkig richting de watergang Aansluiting op het HWA stelsel

*Met de kolom HWA aanwezig wordt bedoeld of in de openbare weg grenzend aan het perceel een HWA stelsel aanwezig is. Wanneer de straat oppervlakkig afstroomt richting de watergang zullen de voortuinen en daken aan de voortuin oppervlakkig afstromen richting de straat.

- 20 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Wateropgave Een waterbergingsberekening is uitgevoerd over de huidige waterstructuur. Deze dient als eerste controle van het watersysteem, uit modelberekeningen van de definitieve waterstructuur moet blijken of het watersysteem daadwerkelijk voldoet aan de eisen. In de waterbergingsberekening wordt de peilstijging bij een T=10+10% en een T=100+10% bui berekend. Als maatgevende neerslag wordt de neerslagstatistiek van STOWA, 2020 aangehouden. In de berekening is aangetoond dat de toename aan verharding gecompenseerd wordt met extra waterberging bovenop de compensatie van het dempen van oppervlaktewater. In de bergingsberekeningen is uitgegaan van een afvoer op landelijk gebied met een debiet van 1,65 l/s. De berekening zijn opgenomen in Bijlage 4. Deze berekening is bedoeld als indicatie, de waarden die aangehouden gaan worden in de vergunningverlening zullen voortkomen uit de modelberekeningen. De berekening van de peilstijging gaat uit van de volgende uitganspunten: Afvoer coëfficiënt verhard en onverhard Bergend oppervlak in watergang Bergend oppervlak in talud Bergend oppervlak in plas-dras laag Totale kwelstroom per uur Landelijke afvoer per uur

4.3.1.

1.0 2.8800 m2 2.300 m2 5.250 m2 18,12 m3 78,2 m3

Talud 1:4 (3 mm per dag) (1,65 L/s/ha)

Peilstijging bij en T=10 bui

Volgens de keur van waterschap Rivierenland geldt een maximale peilstijging van 0,2 meter bij een T=10+10% bui (Beleidsregels Keur, 2010). Als T=10 bui wordt een waarde van 31 mm in 1 uur aangehouden (STOWA neerslagstatestieken voor korte buien, 2020). Inclusief de klimaattoeslag wordt de waarde van 34,1 mm in 1 uur aangehouden. In de bergingsberekening bij een T=10 bui is een peilstijging van 0,15 meter berekend. Dit maakt dat een overschot aan berging van ter grootte van een peilstijging van 0,05 m gerealiseerd is. Het overschot dat in latere ontwikkelingen in ’t Oog ingezet kan worden zal vastgesteld worden in de modelberekening.

4.3.2.

Peilstijging bij een T=100 bui

Volgens de keur van waterschap Rivierenland geldt een maximale peilstijging tot op de laagste putdeksel bij een T=100+10% bui (Beleidsregels Keur, 2010). Als T=100 bui wordt een waarde van 57,7 mm in 1 uur aangehouden (STOWA neerslagstatestieken voor korte buien, 2020). Inclusief de klimaattoeslag wordt de waarde van 63,5 mm in 1 uur aangehouden. De laagste putdeksel is aangehouden op hoogte van de ontwerphoogte van de wegverharding op -0,91 m N.A.P. Het verschil tussen het zomerpeil en de laagste putdeksel bedraagt 0,94 m. In de bergingsberekening bij een T=100 bui is een peilstijging van 0,26 meter berekend. In deze situatie is een extra peilstijging van 0,68 meter toelaatbaar. Het overschot dat in latere ontwikkelingen in ’t Oog ingezet kan worden zal ook voor de T=100 vastgesteld worden in de modelberekening.

- 21 -

Projectnr 1297 13-01-2022

4.3.3.

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Toename verharding

Volgens de keur van waterschap Rivierenland gelden de volgende Vuistregels voor verhardingscompensatie (Beleidsregels Keur, 2010): • Bij een T=10+10% (met een maximale peilstijging van 0,2 meter) dient 436 m3 berging per hectare verhard oppervlak gerealiseerd te worden; • Bij een T=100+10% (met een maximale peilstijging van 0,94 meter) dient 664 m3 berging per hectare verhard oppervlak gerealiseerd te worden. Minimaal te realiseren berging In totaal wordt in het plangebied een oppervlak van 42.000 m2 aan verharding aangebracht. In de huidige situatie is geen verharding aanwezig, hierom wordt de verharding in de toekomstige situatie 100% aangehouden als toename in verharding.

T=10+10% bui T=100+10% bui

Vuistregel 436 m3/ha 664 m3/ha

Toename aan verharding 42.000 m2 42.000 m2

Minimale realisatie aan extra berging 1.830 m3 2.790 m3

Gerealiseerde berging In het plangebied wordt ca. 13.490 m2 meer oppervlaktewater gegraven dan dat gedempt wordt. In het plangebied wordt ca. 5.250 m2 laag plas-dras oppervlak gegraven (tussen de -0,1 en +0,1 m op het waterniveau) gerealiseerd. Voor het berekenen van de berging is +0,1 m aangehouden. Berging in de surplus oppervlaktewater

Berging in plas-dras oppervlak

3.130 m3 22.220 m3

520 m3 4.400 m3

T=10+10% bui T=100+10% bui

Totaal gerealiseerde berging in het extra gerealiseerde oppervlak (water en plas-dras) 3.650 m3 26.620 m3

Zoals in de tabellen af te lezen voldoen beide buitypen aan de norm. In Bijlage 4 is de volledige berekening opgenomen. Het overschot dat in latere ontwikkelingen in ’t Oog ingezet kan worden zal vastgesteld worden in de modelberekening.

Afvalwater In het plangebied wordt een vrij verval VWA riolering gerealiseerd. Het uitgangspunt is een afschot van 1:500, met een hoogste punt van 1,0 meter onder maaiveld.

4.4.1.

Diameters leidingen

De diameter van het vrij verval stelsel is afhankelijk van de afvoer en verschilt daarbij per deelgebied. Als uitgangspunt wordt een standaard diameter van 300 mm aangehouden.

4.4.2.

Rioolgemaal

Op basis van de ontwikkeling van 162 woningen zal een rioolgemaal met een capaciteit van 6,1 m3/uur benodigd zijn. De waarde komt voort uit een verbruik van 15 liter per uur, met een gemiddelde van 2,5 personen per huishouden. Het rioolgemaal wordt gerealiseerd met 2 pompen, waarvan 1 pomp functioneert als reservepomp. De locatie van het rioolgemaal dient bepaald te worden. Volgens de parameters van het waterschap zal het rioolgemaal met een capaciteit van 4,1 m3/uur benodigd zijn

- 22 -

Projectnr 1297 13-01-2022

4.4.3.

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Persleiding

Vanwege de onzekerheid, die gemoeid is bij de doorontwikkeling van ’t Oog wordt bij ontwikkeling van Waardzone fase 1 wordt uitgegaan van aanleg van een persleiding van het rioolgemaal richting de RWZI te Sliedrecht. Bij voorkeur wordt deze ter hoogte van de Spoorweg gerealiseerd, zie onderstaande figuur.

Figuur 18. Verloop persleiding richting de R.W.Z.I. Sliedrecht

Waterkwaliteit en ecologie In het hoofdstuk Waterkwaliteit en ecologie worden de gevolgen van de ontwikkeling op het watersysteem beschreven. Het doel is de kwaliteit ‘ecologisch’ na te streven.

4.5.1.

Belasting watersysteem

In dit hoofdstuk wordt de belasting op het watersysteem beschreven op de aspecten, kwel toevoer, hemelwaterafvoer vanaf verhard oppervlak, oevers van watergangen en doorstroming. Waterdiepte De waterdiepte van watergangen is minimaal 0,5 meter en maximaal 1,0 meter. Watergangen met een kleinere diepte dan 0,5 meter warmen in de zomer te snel op. Het teveel opwarmen van oppervlaktewater heeft negatieve gevolgen voor de waterkwaliteit. Echter, te diepe watergangen zijn ook niet gewenst omdat diepe delen in de watergang de kwelstromen door het veenpakket versterken. Dit zorgt voor de uitstroom van nutriënten in het oppervlaktewater. Afvoer van verhard oppervlak Om de waterkwaliteit zo min mogelijk te belasten stroomt hemelwater bij voorkeur oppervlakkig af richting watergangen. Bij deze inrichting van de afvoer vindt bermpasssage plaats, wat zuiverend werkt. Metalen en andere vervuilende stoffen afkomstig van verhard oppervlak komen in verminderde maten in het oppervlaktewater terecht. Kwel en nutriëntenuitstoot Door het graven van meer oppervlaktewater en diepere watergangen neemt de kwelstroom toe. De kwelaanvoer van het gebied is voornamelijk zoet omdat het kwel afkomstig is uit de Merwede. Om deze reden zal de toename aan kwel geen gevolgen hebben voor verzilting van het oppervlaktewater. Wel zal de toename aan kwel gevolgen hebben voor de nutriëntenbelasting van het water.

- 23 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Doorstroming Doorstroming van de watergangen is nodig om verslechtering van de waterkwaliteit te voorkomen. Stromend oppervlaktewater warmt in de zomer minder snel op en kent minder algengroei. Ook worden uitstromende nutriënten uit het veen afgevoerd. Doodlopende watergangen dienen voorkomen te worden. Om de doorstroming van de secundaire watergangen te bevorderen worden de uitstroompunten van het HWA strategisch geplaatst.

4.5.2.

Inrichting van het Betuwepark

De onderstaande figuur geeft het concept van de inrichting van het Betuwepark weer, welke is gebaseerd op het behouden van de bestaande ecologie. De oranje lijnen zijn nieuw te graven watergangen, de blauwe lijnen zijn bestaande hand te haven watergangen. De watergangen worden behouden ten behoeve van het in stand houden van de ecologie. Daarnaast worden een aantal poelen gegraven om de ecologie lokaal te verbeteren. De poelen zijn niet opgenomen in de waterstructuur.

Figuur 19. Inrichting Betuwepark volgens het

4.5.3.

Natuurvriendelijke oevers

Door de toepassing van flauwe/natuurvriendelijke oevers ontstaat er een grote diversiteit aan flora en fauna. Dit komt de lokale ecologie ten goede. Door de diversiteit aan flora heeft een natuurvriendelijke oever een zuiverend effect. Helofytenplanten zuiveren het water en zorgen daarmee voor een hogere kwaliteit van het water en geeft de kans voor extra leven in en om het water. Hierdoor draagt de watergang bij aan een gezond watersysteem en aan een beter leefklimaat van de wijk. Daarnaast zorgen natuurvriendelijke oevers voor voldoende paai en overwinteringsplekken voor vissen. Aanvullend geeft een natuurvriendelijke oever voordelen als waterberging door het flauwe talud.

- 24 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Figuur 20. Standaard profiel natuurvriendelijke oever.

Volgens de regels van de keur dient bij nieuw te realiseren primaire watergangen minimaal 35% natuurvriendelijke oevers aangelegd te worden (Beleidsregels Keur, 2010). De oevers moeten een minimaal talud van 1:6 hebben (bij de afwezigheid van een plas-dras oever) om onderhoud vanaf het water in stand te houden. In het plangebied wordt één primaire watergang gerealiseerd. De watergang, die zich in het centrum van het plangebied bevindt, heeft een lengte van 215 meter. Dit levert een minimaal te realiseren natuurvriendelijke oever van 150 meter. Het uitgangspunt is om de volledige primaire watergang in te richten met een bovenwatertalud van 1:6 en een onderwatertalud van 1:4. Bij voorkeur wordt de natuurvriendelijke oever aan de noordkant van de primaire watergang gerealiseerd.

4.5.4.

Zwemwater

In het stedenbouwkundige ontwerp is geen zwemwater opgenomen. Om deze reden wordt in de waterkwaliteitsopgave geen rekening gehouden met de vereiste kwaliteit van water voor zwemwater.

4.5.5.

Aanvullende maatregelen

Ter behoeve van de waterkwaliteit en ecologie worden de onderstaande maatregelen aangehouden. • Op de locaties waar aan twee zijden van de watergang beschoeiing toegepast wordt, zullen om de 50 meter aan beide zijden trappen voor fauna geplaatst worden. • In het onderzoek naar de flora en fauna in ‘t Oog wordt geadviseerd om ter afsluiting van het werkgebied hekwerk (voorzien van amfibie werend materiaal aan de onderzijde) te plaatsen in de winterrustperiode. • De duiker onder de polderweg wordt gerealiseerd als passeerbare duiker. In deze duiker wordt aan minimaal één zijde een loopstrook van 0,3 tot 0,5 meter gerealiseerd. Uitzondering hierop zijn doorvaarbare duikers.

Figuur 21. Dwarsdoorsneden passeerbare duikers.

- 25 -

Projectnr 1297 13-01-2022

4.5.6.

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Exoten

In het onderzoek naar de natuurwaarden in ’t Oog is de Amerikaanse Rivierkreeft aangetroffen. Er zijn geen aanvullende maatregelen genomen tegen de gevonden exoot (Natuurwaarden ‘t Oog HardinxveldGiessendam, 2019).

Droogte Het graven van oppervlaktewater, als invulling op de bergingsopgave, vergroot de vraag naar inlaatwater in droge perioden, als gevolg van meer verdamping. Door waterberging te realiseren als plas-dras gebied in plaats van oppervlaktewater wordt het te graven oppervlak aan oppervlaktewater beperkt. Zo wordt droogteproblematiek beheerst. In totaal wordt in het plangebied 13.500 m2 meer oppervlaktewater gegraven dan dat in de huidige situatie aanwezig is. Daarnaast wordt in het plas-dras gebied een hoge grondwaterstand geaccepteerd in natte perioden. Op deze wijze is in de grond langer water beschikbaar in droge perioden. Zo wordt bodemdaling ten veenoxidatie tegen gegaan.

Ontwateringsdiepte en drainage Zoals in het hoofdstuk drooglegging beschreven bedraagt de toekomstige drooglegging voor openbaar gebied in de toekomstige situatie 0,94 meter. De drooglegging van privaat gebied bedraagt 1,08 meter. Als aanname worden kruipruimten op een diepte van 0,9 meter onder vloerpeil gerealiseerd (0,4 m vloer en 0,5 m kruipruimte. In dit geval is een ruimte voor grondwateropbolling beschikbaar van zo’n 0,2 meter. Deze afstand kan leiden tot de noodzaak om drainage onder de woningen toe te passen. Drainage afstand Als maximale grondwateropbolling in openbaar gebied is 0,5 meter aangehouden. De afstand tussen watergangen en de doorlatendheid van de grond is bepalend voor de opbolling van de grond. Om te voorkomen dat deze maximale grondwateropbolling overschreden wordt kan het voorkomen dat drainage aangelegd dient te worden. Bij voorkeur wordt drainage gerealiseerd in de vorm van DrainageInfiltratie riolering (DIT-riolering), met de reden dat deze een langere levensduur heeft en dat in dit geval geen HWA en drainage los gerealiseerd hoeft te worden. Aan de hand van de Formule van Hooghoudt is met een controle met de methode van Bouwmans de drainageafstand bepaald op een afstand van 47 meter. In Bijlage 5 zijn de berekeningen opgenomen. Plas-dras oppervlak De drooglegging van het plas-dras gebied is gemiddeld 0,2 meter.

Het lage plas-dras gebied kent een drooglegging van 0,0 meter en dus ook 0,0 meter ontwateringsdiepte. Omdat bij het lage plas-dras gebied geen maaiveld boven de grondwaterstand aanwezig is zal hier geen bodemdaling optreden. Het hoge plas-dras gebied heeft een drooglegging van 0,4 meter. Omdat water actief geïnfiltreerd wordt in het plas-dras gebied en er niet gedraineerd wordt zal de drooglegging gemiddeld kleiner dan 0,4 meter zijn (tussen de 0 en 0,4 m). Dit is niet erg omdat het plas-dras gebied is bestemd om een drassige eigenschap te hebben. Op deze wijze wordt bodemdaling in het plasdras gebied minimaal gehouden. De paden door het plas-dras gebied worden aangelegd als vlonderpaden en struinpaden met een breedte van 1,5 meter, gemaakt van hout, zie het onderstaande figuur. Ter afwatering van het pas-dras oppervlak wordt het plasdras oppervlak onder een afschot van 2% gerealiseerd.

- 26 -

Projectnr 1297 13-01-2022

Waterhuishoudkundig Plan Waardzone Fase 1

Figuur 22.Ontwerp vlonder en struinpaden (Visie Tiendpark, 2016).

Landschappelijke aspecten van water De gestelde ambitie is om de landelijke structuur van het watersysteem in stand te houden. Om deze reden wordt de rechte structuur van de watergangen zo veel mogelijk in stand gehouden. Dit is voornamelijk terug te zien in het plas-dras gebied waar de bestaande structuur niet gewijzigd wordt. Voor Waardzone Fase 1 gaat het hier om een oppervlak van circa 3 hectare beschikbaar voor de ontwikkeling van een parkzone.