Document · PDF

Verdiepingsslag Buitengebied Harderwijk en Hierden Juni 2022.pdf

Commissie Ruimte 1 september 2022, gemeente HarderwijkBij agendapunt: Aanvulling Verdiepingslag buitengebied17.359 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

paardenweide met hekwerken van één materiaal straalt rust uit

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Paarden Het gebruik van gronden voor het hobbymatig houden van paarden heeft een invloed op de beleving van het landschap. In het huidige beeld zijn veel kavels en verschillende paardrijbakken gemaakt met materialen die voorhanden waren. Dit levert een veelheid van krakkemikkige of zware hekwerken en geïmproviseerde bouwsels op zoals het gebruik van zeecontainers als schuilhok, vangrails of industriële poorten als hekwerk. Het streven moet zijn dat paardrijbakken en hekwerken meer ingepast worden in het landschap. Gebruik maken van stevige houten hekwerken van onbewerkt hout of in een natuurlijke kleur. Ook paardenbakken in combinatie met een haag maken dat deze opgaan in het landschap.

afscherming paardbak opgenomen in hagenstructuur

3 eenvormige jjonge lindendreven Buitenhof hekwerken

paardenweide met hekwerken van één materiaal straalt rust uit

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Erven en inritten

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Als er nieuwe bebouwing wordt toegevoegd in het buitengebied is een passende landschappelijk inpassing vereist. Dat betekent geen houten schuttingen, hoge muren of hekwerken. Inheemse hagen zoals beuk, haagbeuk, liguster en meidoorn passen bij dit landschap en dragen bij aan de biodiversiteit in het gebied. Daarnaast blijven ook zichtlijnen van en naar het open gebied open. Naast beplanting kan ook verlichting invloed hebben op de lokale flora en fauna. Dus ook voor inritten wordt gestreefd naar geen of lage verlichting, zodat de planten en dieren geen overlast hiervan ondervinden. Ook het algehele karakter van wonen in het buitengebied wordt hierdoor versterkt.

Een erf met een diversiteit beplanting, zoals een boomgaard en lage haag

3 Verlichting jjonge lindendreven Buitenhof beperken voor de natuur in het buitengebied

Groene en lage erfafscheidingen zijn wenselijk in het buitengebied

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Visie samengevat

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Open gebieden Verbindingsgebieden Water Stad & dorp begraafplaats Elzenhof Bos Groenstructuur Bebouwing Gewassen Bloemrijke akkerranden en bloemenweides Fietspaden Klompenpaden Zichtlijnen Groene verbinding Verbinding open enken Haventje

Zuidelijk deel Noordelijke deel

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Visie samengevat

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Zuidelijk deel Noordelijke deel Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

ONTWIKKELING BEBOUWING EN GROENSTRUCTUUR

bebouwing op de overgang van open weide naar bosrand

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Landschap behouden bos

Rondom Hierden liggen een aantal waardevolle landschappen die een te onderscheiden en herkenbare eenheid vormen. Zij worden gekenmerkt door (grote) open ruimtes. Een duidelijke kernkwalitiet van het buitengebied rondom Hierden.

waardevolle open gebieden waardevolle verbindingsgebieden beschermd natuurgebied

Ten noorden, de Mheenlanden en de Stadslanderijen, een open landschap met lange zichtlijnen richting het Veluwemeer. Kenmerkend zijn de langgerekte percelen. Voor een deel van dit gebied ligt de nadruk op bescherming van bestaande natuurwaarden en verdere natuurontwikkeling om verschillende ecologische doelstellingen (op landelijk/provinciaal en regionaal niveau) te halen. Enkele doelstellingen hebben betrekking op de EHS, natuurverweving of het als waardevol open gebied te benoemen t.b.v. broed- en rustgebied voor verschillende vogels. Dit gedeelte is aangemerkt als beschermd natuurgebied en dient vrij gehouden te worden van mogelijke bebouwing. Ten oosten zien we een kleinschaliger landschap bestaande uit verschillende kleinere open gebieden, meestal in gebruik als weitjes. Dit gedeelte van het landschap is onderdeel van de Hierdens Poort, waar natuurontwikkeling een belangrijke drager is.

Mheenlanden

Ten zuiden liggen de open ruimtes van de ‘Hierdense Enken’. Kenmerkend hier zijn de grotere open ruimtes, meer open landschap, die aan alle zijden zijn omsloten. Daarnaast zijn hier een aantal kleinere open gebieden te vinden. Het open houden van de grote ruimtes en versterken van de landschappelijke kwaliteit is hier een belangrijke ontwikkeling voor de aankomende jaren.

stadslanderijen

Het meest zuidelijk deel van het landschap is onderdeel van de overgang naar de Veluwe. Voor deze zone is inzetten op het versterken van natuur en recreatie door het ontwikkelen van bos de opgave. Voor de bestaande landschappen is het uitgangspunt deze te behouden. Behoud van de landschappelijke waarden en het benutten van deze waarden zijn inzet om de identiteit en contrast tussen de landschappen te versterken. Dat betekent dat voor de beschreven gebieden het uigangspunt is dat nieuwe bouwvlakken niet wenselijk zijn of niet zijn toegestaan.

stadslanderijen oost

de Hoge Enk

Natuurnetwerk Gerlerland

de Lage Enk

Flora en Fauna Waterfront Harderwijk gebieden waar bebouwingsontwikkelingen niet wenselijk zijn Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Bebouwingsmogelijkheden bos

Om de waardevolle landschappen te behouden en te beschermen is de visie voor eventuele bebouwingslocaties gericht op het verdichten van het dorp, de dorpsranden en uitbreiding van enkele bestaande bebouwingsclusters.

waardevolle open gebieden waardevolle verbindingsgebieden beschermd natuurgebied

Hiermee kunnen ook de randen van de open gebieden meer landschappelijk versterkt worden.

waardevol, niet bebouwen zoekgebieden voor bebouwingsontwikkelingen

klompenpad, entree bij/tussen nieuwe woning groenzone zichtlijnen

Klompenpad, netwerk op de enk

bestaande bebouwing

enk

verwijderen blokkerende en uitheemse bomen

nieuwe bebouwing

dorpsrand dorp schematische weergave nieuwe bebouwing met bouwregels

mogelijke zones voor bebouwingsontwikkelingen Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

bomenlanen naar de enk

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Principe van de Enken

nieuwe bebouwing mogelijk

verdichten dorpsstructuur dorps karakter

nieuwe bebouwing

verschillende gewassen

open ruimte lage dichtheid

kleine bouwvolumes

dorp

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

nieuwe bebouwing

dorpsrand

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

bomenlanen als begeleiding

open landschap bloemrijke weides

de enken

dorps karakter

recreatieve routes

dorpsrand

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Ontwikkelingen voor nieuwbouw De rood-voor-rood regeling is leidend in de opties voor nieuwbouw. De afgelopen jaren zijn steeds meer boeren gestopt met hun agrarische bedrijfsvoering waardoor een grote hoeveelheid stallen en schuren leeg zijn komen te staan. Om deze erven weer meer waarde te geven en tegelijkertijd het landschap te ontdoen van ontsierende gebouwen, verval en ongewenst gebruik, hebben veel gemeenten hiervoor een regeling getroffen, ook wel bekend als ‘functieverandering’ en/of ‘rood voor rood’. In ruil voor een tegenprestatie op het gebied van ruimtelijke kwaliteit en landschapsversterking kan via deze regeling de agrarische functie omgezet worden naar wonen of een andere aan het buitengebied gerelateerde functie.

bestaande bestaandebebouwingszones bebouwingszones bebouwing bebouwingalalininontwikkeling ontwikkeling potentiële potentiëlenieuwe nieuwelocaties locatiesbebouwing bebouwing met metlandschappelijke landschappelijkeinpassing inpassingen en landschapsversterking landschapsversterking uitbreiding begraafplaats enkele bebouwing, lage dichtheid grens Hierden Dorp, Hierden Buiten & Eendengebied bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid enkele bebouwing, lage (dorp) dichtheid

Hierden heeft een bescheiden groei nodig om de bevolkingsgroei op te vangen en de bestaande voorzieningen op peil te houden. De vraag is hoe er gebouwd kan worden en waar, zodat de kwaliteiten van het landschap behouden blijft. Hierden Dorp, Hierden Buiten en het Eendengebied zijn buiten deze visie gebleven en gemarkeerd op de kaarten.

grote bebouwing met lage dichtheid bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid

Inzicht in wat mogelijk is geeft richting aan de huidige ontwikkelingen en mogelijke nieuwe ontwikkelingen. De locaties die hier gekozen zijn, zijn veelal open plekken in de huidige randen. Hier kan nieuwe bebouwing toegevoegd worden, zonder dat de waardevolle open landschappen aangetast worden. Aan de zuidrand vormen de nieuwe bouwlocaties met een landschappelijke invulling echt een nieuwe kleurrijke rand van de enken. De nieuwe bebouwing past qua stijl en schaal bij het landschap en hierdoor zullen deze elkaar versterken.

bebouwing met grote korrel met lage dichtheid

Bij het opstellen van deze visie zijn de volgende punten het uitgangspunt: uitbreiden binnen bestaande clusters, bebouwingszones; inbreiden in de stedelijke/dorps structuur; waardevolle landschappelijke gebieden en natuurgebieden blijven vrij van nieuwe bebouwing.

Nieuwbouw in de dorpskern van Hierden

De visie gaat uit van de bestaande bebouwingszones. In twee categorieën zijn de nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden weergegeven. Te weten: nieuwe bebouwing welke al is goedgekeurd of in uitvoering is; potentiële nieuwe bebouwingsmogelijkheden, op basis van wettelijke regelgeving met landschappelijke inpassin en met extra versterking van het landschap. disclaimer: dit betreft een visie vanuit landschap, er is geen rekening gehouden met milieucontouren e.d.

Nieuwbouw in de dorpskern van Hierden ontwikkelingsmogelijkheden nieuwbouw in en rondom het dorp Hierden Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Enkele bebouwing, lage dichtheid

Bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid

Bebouwing met grote korrel met lage dichtheid

De locaties voor ontwikkelingsmogelijkheden voor dit type bebouwing liggen binnen bestaande kleine clusters en grenzen aan open gebieden. Deze locaties vragen om een invulling met een lage dichtheid. Uitgangspunt is dat er enkele losse woningen toegevoegd kunnen worden, binnen de al bestaande clusters. Het dorpse/landelijke karakter moet bij nieuwe ontwikkelingen bewaard blijven. Daarom is het noodzakelijk ook vast te stellen, welk type en soort bebouwing past in deze omgeving, zodat er geen afbreuk wordt gedaan aan het karakter. Bij elke ontwikkeling moet gekeken worden of de nieuwbouw past bij de bestaande structuren en hoe het landschappelijk wordt ingepast.

De locaties voor ontwikkelingsmogelijkheden voor dit type bebouwing met verschillende groottes liggen binnen de bestaande bebouwing langs de Zuiderzeestraatweg, Molenweg en de randen van het dorp Hierden (Het dorp zelf is buiten deze visie gehouden). De hoofdwegen zijn in de loop der jaren steeds meer verdicht, dit is over het algemeen op een organische manier gebeurd. Deze locaties hebben mogelijkheden om meer bebouwing toe te passen, te verdichten. Binnen de bestaande structuren kan er een nieuw cluster gecreëerd worden, waarbij bebouwing met verschillende groottes het organische karakter moet versterken. Dit wil zeggen dat variatie in de bebouwing belangrijk is, dus afwisseling van grote en kleine bebouwing in een organische setting, afhankelijk van de omgeving. Meerdere kleinere woningen binnen een wat groter bouwvolume, gecombineerd met losse woningen zijn hierbij mogelijk.

De locaties voor dit type bebouwing liggen aan de zuidrand van de Hoge en Lage Enk. Hier kunnen grotere bebouwing/bouwvolumes, in combinatie met kleine (losse) bebouwing ontwikkeld worden, passend bij de schaal van de voorgestelde bosrand. Vanwege het huidige karakter van de bestaande gebouwen zijn moderne schuurwoningen wenselijk. In deze relatief grotere bouwvolumes kunnen meerdere woningtypes en meerdere woningen opgenomen worden. Hierbij is het belangrijk dat de maat en de schaal past bij het omliggende landschap en de bestaande bebouwing in de omgeving. Een lage dichtheid van deze bebouwing zorgt ervoor dat er voldoende ruimte blijft voor grote landschappelijke structuren, zoals bosvakken en bloemrijke graslanden.

BOERDERIJ EIGENTIJDS historisch principe:

wolfskap - boerderijtypen

HISTORISCH EIGENTIJDS historisch principe:

boerderijtypen of afgeleide, schuurwoning - kleinschalig erven met diverse typologieën en/of groottes

AGRARISCH EIGENTIJDS bebouwingstype:

schuurwoningen - grootschalig

historische materialen:

baksteen - rieten daken - hout - oude holle dakpannen

moderne materialen:

hout - glas - aluminium - cortenstaal - beton - groene daken

historische materialen:

baksteen - rieten daken - hout - dakpannen

bebouwing: individuele kleine korrel, tussen de voornamelijk kleinschalige bestaande bebouwing, met duidelijke voor- en achterzijde woning met tuin

bebouwing:

mix van kleine en grote korrel en alzijdig

bebouwing:

clusters met kleine korrel, tussen de kleinschalige bestaande bebouwing, met duidelijke voor- en achterzijde woning

erven en clusters:

gezamenlijk erf met één oprit met parkeerpocket

erven: individuele erven

erven en clusters:

erven in clusters met beperkte inritten

landschappelijk: langgerekte, kleinschalige landschapselementen als hagen singels - bloemenranden, enkele solitaire bomen, nuts- en/of siertuin

landschappelijke elementen: langgerekte, kleinschalige landschapselementen als hagen singels - bloemenranden, enkele solitaire bomen, gemeen-aa schappelijke nutstuinen

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

landschappelijke elementen: grootschalige landschapselementen als singels - struweel bosvakken - bloemenweides

Nieuwe bebouwing met goedkeuring of in uitvoering De visie gaat uit van de bestaande bebouwingszones. In twee categorieën zijn de nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden weergegeven. De eerste ontwikkeling is: nieuwe bebouwing welke al is goedgekeurd of in uitvoering is.

bestaande bestaandebebouwingszones bebouwingszones bebouwingalalininontwikkeling ontwikkeling bebouwing

Het betreft hier o.a. om een inbreidingswijk in de dorpskern van Hierden, de uitbreiding van de Zwaluwhoeve in de dorpkern van Hierden en de uitbreiding van de gemeentelijke begraafplaats ‘Elzenhof’ in de stadsrand van Harderwijk.

uitbreiding begraafplaats grens Hierden Dorp, Hierden Buiten & Eendengebied

Gemeentelijke begraafplaats ‘Elzenhof’ Harderwijk

nieuwbouw in ontwikkeling in en rondom het dorp Hierden Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

100

101

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Nieuwe bebouwing met landschappelijke inpassing en landschapsversterking De visie gaat uit van de bestaande bebouwingszones. In twee categorieën zijn de nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden weergegeven. De tweede ontwikkeling is: potentiële nieuwe bebouwingsmogelijkheden, op basis van wettelijke regelgeving met landschappelijke inpassing en landschapsversterking;

bestaande bebouwingszones potentiële nieuwe locaties bebouwing met landschappelijke inpassing en landschapsversterking grens Hierden Dorp, Hierden Buiten & Eendengebied

Het betreft hier mogelijke locaties die in aanmerking komen voor nieuwbouw. Hiervoor gelden de volgens regels: nieuwbouw is mogelijk op aangegeven locaties; nieuwbouw is mogelijk als vervanging van bestaande schuren, conform de rood voor rood regeling; landschappelijke inpassing, houdt in dat de kavel door hagen of met solitaire bomen ingepast wordt, dit biedt naast een visuele meerwaarde ook een meerwaarde voor de lokale biodiversiteit. extra regels die verbetering van de landschapsstructuur waarborgt; zichtlijnen naar de Enken of openheid behouden; bevordenen van uitbreiding klompenpaden; toepassen van inheemse beplanting; beoordeling van de bouwplannen door stedenbouwkundigen en landschapsdeskundigen.

open ruimte in Hierden, mogelijkheden voor bebouwing

behoud van zichtlijnen mogelijke nieuwbouw in en rondom het dorp Hierden Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

102

103

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Visie - faciliteiten in het landschap Aan het landschap kunnen elementen worden toegevoegd die bijdragen aan de educatie of beleving van het landschap. Het kan een simpel frame zijn, die je attendeert op het mooie uitzicht, die ene mooie boom of een oude foto die je prikkelt en laat nadenken, hoe dit landschap vroeger gebruikt werd.

bestaande bebouwingszones bijzondere elementen zichtlijnen open ruimtes

Maar ook een gedicht, een bijenhotel, een bank of een theehuis kunnen elementen zijn die het gebied verrijken. Het zou wenselijk zijn langs het gehele netwerk van klompenpaden één vormentaal of materiaal toe te passen, zodat ze goed herkenbaar zijn.

mogelijke nieuwbouw langs de Zuiderzeestraatweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

104

105

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Principe langs de Zuiderzeestraat en groene zone Newtonweg

nieuwe bebouwing mogelijk

passende nieuwe bebouwing dorps karakter kleine bouwvolumes

Zuiderzeestraatweg en Hierden

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

106

107

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

evt. bebouwing

zicht op historische boerderijen recreatieve routes

open ruimte

nieuwe bebouwing mogelijk

nieuwe bomenlanen als begeleiding groenzone

open landschap

industriele bebouwing

Glindweg, open ruimte

Lorentz

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Bebouwing langs de Zuiderzeestraatweg en groene zone Newtonweg Ingezoomd op de mogelijke ontwikkelingen langs de Zuiderzeestraatweg gelden de volgende uitgangspunten:

bestaande bebouwingszones bebouwing al in ontwikkeling

. -

potentiële nieuwe locaties bebouwing met landschappelijke inpassing en landschapsversterking enkele bebouwing, lage dichtheid

bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid bebouwing met grote korrel met lage dichtheid

behoud van het dorps karakter; alleen bestaande clusters uitbreiden; contrast groter maken tussen open ruimtes en bebouwde delen; enkele zichtlijnen vanaf de Zuiderzeestraatweg richting de Enken en de Mheenlanden behouden en waar mogelijk uitbreiden; mogelijkheden voor uitbreiden van klompen- of kerkenpaden; nieuwe architectuur moet passen in het dorps karakter; landschappelijke elementen toevoegen op bijzondere locaties.

bijzondere elementen zichtlijnen

Duinen

grens Hierden Dorp open ruimtes

mogelijke nieuwbouw langs de Zuiderzeestraatweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

108

109

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Groenstructuur langs de Zuiderzeestraatweg

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

De randen langs de bebouwingskavels aan de Zuiderzeestraatweg zijn de overgangen van de bebouwingszones naar het ‘achterliggende’ landschap. Door deze randen eenvoudig en uniform met graspaden en hagen, afgewisseld met singels, vorm te geven wordt de kleinschalige structuur weer zichtbaar. Het maken van kleine ommetjes wordt hierdoor weer mogelijk. Het dorp en achterliggende land grijpen weer mooi in elkaar.

singels, bestaand laanbeplanting, bestaand bos/bosjes, bestaand singels, nieuw

Naast het ontwikkelen van de dorpsovergangen met hagen is een ontwikkeling wenselijk van een streekeigen groen erf: de groene voet. Hierbij wordt ingezet op een ontwikkeling van meer groen op de erven, bestaande uit een rijke variatie van streekeigen beplanting. Hiervoor kan aangehaakt worden op het al in gang gezette project ‘Hierden in het Groen’, een beplantingsproject van de gemeente Harderwijk, Vereniging Belangengroep Hierden en Stichting Landschapsbeheer Gelderland.

laanbeplanting, nieuw bos/bosjes, nieuw te verwijderen groenstructuur zichtlijnen

In het bijzonder vermelden we dat de bomenstructuur langs de Zuiderzeestraatweg versterkt dient te worden. De weg wordt vanuit de historie gekenmerkt door een laanbeplanting die in de toekomst weer ontwikkeld moet gaan worden. Vooral door een herprofilering kan er ruimte ontstaan voor een prachtige bomenlaan. Hiermee zal de rijweg weer een belangrijke bijdrage leveren aan de verbinding van Harderwijk met Hierden en het omliggende landschap. Op de enken meer linde, eik, berk en esdoorn, in het dorp naast eiken, ook linde, kastanje en beuk. Zo benadruk je de karakteristiek per gebiedseenheid (herkenbaarheid). bestaande groenstructuur watergang ten zuidne van Lorentz III

bestaande laanstructuur bestaande uit eiken mogelijke groenstructuur langs de Zuiderzeestraatweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

110

111

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Principe voor Hierden dorp en de Mheenlanden

nieuwe bebouwing mogelijk

kleine bouwvolumes

bomenlanen als begeleiding

dorps karakter

Hierden dorp

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

112

113

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

open landschap bloemrijke weides

natuur

weides

natuur recreatieve routes

de Mheenlanden

Veluwemeer

Bebouwing rondom Hierden dorp Ingezoomd op de mogelijke ontwikkelingen in en rondom het dorp Hierden gelden de volgende uitgangspunten:

bestaande bebouwingszones bebouwing al in ontwikkeling

. -

potentiële nieuwe locaties bebouwing met landschappelijke inpassing en landschapsversterking enkele bebouwing, lage dichtheid bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid

bebouwing met grote korrel met lage dichtheid bijzondere elementen zichtlijnen

behoud van het dorps karakter; verdichten van de dorpsstructuur; rondom het dorp open ruimtes behouden; enkele zichtlijnen vanuit het dorp richting de enk en de Mheenlanden behouden en waar mogelijk uitbreiden; mogelijkheden voor uitbreiden van klompen- of kerkenpaden; nieuwe architectuur moet passen in het dorps karakter; mogelijkheden voor nieuwbouw op locaties huidige stallen (agrarische bebouwing); bestaande landschappelijke elementen behouden en nieuwe landschappelijke elementen toevoegen op bijzondere locaties.

grens Hierden Dorp & Hierden Buiten open ruimtes

mogelijke nieuwbouw rondom Hierden dorp Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

114

115

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Groenstructuur in Hierden dorp en stadslanderijen De dorpsrand is de overgang van het dorp naar het ‘achterliggende’ landschap. Zoals ook omschreven bij de Zuiderzeestraatweg kan door deze randen eenvoudig en uniform met graspaden en hagen, afgewisseld met singels, vorm te geven de kleinschalige structuur weer zichtbaar worden. Het maken van kleine ommetjes wordt hierdoor weer mogelijk. Het dorp en achterliggende land grijpen weer mooi in elkaar.

singels, bestaand laanbeplanting, bestaand singels, bestaand bos/bosjes, bestaand laanbeplanting, bestaand singels, nieuw bos/bosjes, bestaand laanbeplanting, singels, nieuw nieuw bos/bosjes, nieuw laanbeplanting, nieuw

te verwijderen groenstructuur bos/bosjes, nieuw zichtlijnen te verwijderen groenstructuur

Ook voor het dorp Hierden geldt dat de bomenstructuur binnen de dorpskern versterkt dient te worden. Enkele historische wegen binnen het dorp hebben een gedeeltelijke of volledige laanstructuur. Het voorstel is om de ontbrekende delen opnieuw in te planten. Daarnaast is het voorstel om een aantal andere wegen te beplanten met een laanstructuur. Hiermee zal de totale groenstrucuur binnen het dorp een belangrijke bijdrage leveren aan de verbinding met het omliggende landschap. Bij de stadslanderijen zal ingezet worden op het versterken van huidige en aanbrengen van nieuwe singels en lanen. Dit zal voornamelijke een afwisseling zijn van elzensingels, esdoorn lanen en essen lanen. Deze soorten passen goed bij het historische en huidige landschap.

Eikenlaan langs de Molenweg

Wel belangrijk is om meer afwisseling in de soorten te creëren om ziektes en uitval te voorkomen en om de biodiversiteit in het gebied te vergroten.

Lindenlaan langs de Hoge Varenweg mogelijke groenstructuur Hierden dorp Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

116

117

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Principe van de Enken

Principe Zuidelijke Bosrand

nieuwe bebouwing mogelijk

verdichten dorpsstructuur dorps karakter

nieuwe bebouwing

open ruimte lage dichtheid

kleine bouwvolumes

dorp

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

dorpsrand

nieuwe bebouwing mogelijk

verschillende gewassen

bomenlanen als begeleiding

open landschap bloemrijke weides

recreatieve routes

de enken

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

118

119

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

zuidelijke bosrand

bos

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Bebouwing zuidelijke bosrand De zuidelijke bosrand is een te ontwikkelen zone die de overgang zichtbaar maakt naar het in de toekomst te ontwikkelen boslandschap met ruimte voor wonen en werken bij/op het huidige Eendengebied. Inzet is het vorm geven aan een zone die op verschillende schaalniveaus ruimte biedt aan gevarieerde functies. Hierbij wordt een mix van kleine en grote korrels van erven voorgesteld, afgewisseld met publieke functies. Belangrijk is dat er vanaf de ontsluitingsstructuur die gevormd wordt door de 2e Parallelweg en de Paasloweg over de hele zone op verschillende plekken zichtlijnen vrijgehouden worden om de enken te ervaren. De landschappelijke diversiteit die hierdoor onstaat maakt van de zuidrand een gouden rand!

bestaande bebouwingszones bebouwing al in ontwikkeling potentiële nieuwe locaties bebouwing met landschappelijke inpassing en landschapsversterking enkele bebouwing, lage dichtheid bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid

De nieuwe bebouwing op de verschillende erven sluit aan bij het agrarische karakter van de omgeving. De bebouwing dient mooi aan te sluiten in materiaal en architectuur, waarbij deze een relatie tot elkaar en tot de groene voet vormt. Hierdoor ontstaat een mooi samenspel met het gehele landschap.

bebouwing met grote korrel met lage dichtheid bijzondere elementen zichtlijnen grens Hierden Dorp, Hierden Buiten & Eendengebied open ruimtes

referenties voor grote korrel zuidelijke bosrand mogelijke nieuwbouw bosrand Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

120

121

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Groenstructuur zuidelijke bosrand De zuidelijke bosrand is de overgang van de open Hierdense Enken naar het in de toekomst te ontwikkelen boslandschap met ruimte voor wonen en werken, alsook naar de bossen van de Veluwe. De bestaande groenstructuur wordt uitgebreid met een afwisslend raamwerk van bossen en bloemrijke velden, wat een versterking van de overgangszone geeft. Het contrast met de open enken en bebosde Veluwe wordt zo benadrukt. De half open structuur maakt doorzichten op verschillende plekken mogelijk naar de Enken. Op strategische punten worden landschappelijke elementen toegevoegd.

singels, bestaand laanbeplanting, bestaand bos/bosjes, bestaand singels, nieuw laanbeplanting, nieuw bos/bosjes, nieuw

De inheemse beplanting die hier toegepast zal worden zal geselecteerd moeten worden op bloei en herfstkleuren, om zo in het voorjaar en de herfst echt een bijzondere rand te vormen aan de voornamelijk wintergroene voormalige woeste gronden. We denken hierbij aan bomen en heesters zoals eik, berk, esdoorn, kastanje, hazelaar, vlier, etc. Een afwisselende rand met diverse groottes van bomen en heesters zorgen hier voor een ander landschapstype dan de culturele lanen in en aan het dorp.

te verwijderen groenstructuur zichtlijnen

mogelijke groenstructuur zuidelijke bosrand Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

122

123

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Principe zuidelijke bosrand

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

124

125

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Onderdelen zuidelijke bosrand

bestaande situatien

beplanting en zichtlijnenn

bloemenweides

De zuidrand van de enk heeft een divers beeld. De mozaïekverkaveling, de bochtige wegen en de bosrand maken dit gebied uniek. Het is een rand waar huizen tussen een aantal losse bomen en boomgroepen verscholen liggen. Maar waar ook het contrast tussen een dicht bosvak en de openheid van de enk te vinden is. Grote schuren en een houthandel zijn vervreemdend in dit landschap. De Italiaanse populieren rondom de houthandel zijn van ver te zien vanaf de open enk, maar zijn niet de gewenste bomen voor dit culturele landschap.

De mozaïek verkaveling, de bochtige wegen en de bosrand zorgen ervoor dat er altijd verschillende zichtlijnen en dus een andere beleving is.

Het netwerk van akkerranken zal verbreden en een brede rand van bloemenweides vormen, waarin de grotere gebouwen een bijzondere, kleurrijke voet zullen krijgen.

afwisseling open en gesloten

klompenpadenn

bijzondere plekken

Uitgaand van de bestaande situatie zullen de bestaande bosvakken en boomgroepen zoveel mogelijk behouden blijven. Een doorlopende structuur van bosvakken en boomgroepen zal alles met elkaar verbinden. Hierbij is het uitgangspunt dat er open ruimtes naar zowel de enk als naar de bosrand/Eendengebied zullen komen.

Het oude netwerk van klompenpaden zal deels in ere worden hersteld om de langzaam verkeer routes terug te brengen.

Op de knooppunten van wegen en klompenpaden, is er de wens om een publieke functie te integreren, dat kan variëren van een grote picknick bank met zicht naar de open Enken tot een kiosk of een kleinschalig volkstuinencomplex. Deze rand is uitermate geschikt om kleinschalige, publieke functies te herbergen.

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

126

127

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

bestaande situatie

mogelijke ontwikkeling

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

128

129

VISIE KERKPAD

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Totale visie - ontwikkeling Kerkpad Het Kerkpad ligt op de grens van het meer besloten gebied van de Molenweg en de openheid van de Lage Enk. Voornamelijk de landschappelijke waarde van de Enk, maakt dat er voorzichtig met dit gebied omgegaan dient te worden. Er liggen een aantal woningen aan het Kerkpad en het karakter van het Kerkpad is informeel en onverhard. Een aantal bosvakken, lanen, hoge hagen en vijvers maken dit gebied uniek en daarom moet er ook met zorg onderzocht worden hoe dit gebied stedenbouwkundig en landschappelijk ontwikkeld zou kunnen worden.

Hierden

In de totale visie is te zien dat het voor dit gebied wenselijk zou zijn om meer visuele relaties te leggen tussen de Lage Enk en de open gebieden van de Molenweg. Hierbij wordt teruggegrepen naar de historie van het gebied en blijft het landschap goed leesbaar. Verrommeling en verdichting is het grootste risico in dit gebied.

len

Lage Enk

Lag

Kerkpad in totale visie

Ke rsterw Lokho

nkw

Duinen Kerkpad in groen struckture

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

130

131

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Historie Vanuit een aantal initiatieven met de vraag naar meer bebouwing rondom het Kerkpad én de zorgen uit de buurt, heeft de gemeente Harderwijk besloten voor dit gebied een participatietraject te doorlopen. Tijdens het participatietraject hebben we ons eerst gericht op de historische kaarten en de ontwikkeling in dit gebied. Uit de analyse van de historische kaarten blijkt dat het gebied tot 1960 volledig open was. Pas later zijn er bosvakken gekomen en nog later zijn er vijvers gegraven. Een landschap is natuurlijk altijd in ontwikkeling, maar de vraag is welke ontwikkelingen zijn wenselijk en welke zijn minder wenselijk om de kwaliteit te waarborgen? Op de luchtfoto’s is goed te zien dat er waardevolle grote bomen en bosvakken in het gebied aanwezig zijn. De beplanting zorgt ervoor dat de meeste bebouwing goed landschappelijk ingepast is, maar er zijn ook een aantal gebieden, waar de bebouwing nog te open in het landschap ligt.

1873

1960

2005

1999

2020

historische ontwikkeling rondom Kerkpad Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

132

133

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Landschappelijke elementen De landschappelijke elementen in dit gebied zijn divers, wat goed is voor de beleving, maar ook voor de biodiversiteit in dit gebied. Singels, inheemse lanen, kleinschalige bosvakken en solitaire bomen zijn historische en gebiedseigen elementen. In een aantal kavels zijn een aantal bijzondere ruimtes te vinden, zoals een besloten open ruimte. Op een andere kavel is een glooiend landschap ontstaan door het graven van een aantal vijvers en zijn veel verschillende bomen en struiken aangeplant, die veelal niet inheems zijn, hierdoor is er soort arboretum ontstaan. Aan de rand van de Enk is een zone te vinden waar voornamelijk coniferen voorkomen. Dit is niet inheems en past daardoor niet bij dit type landschap. Ook een hoge laurierhaag die een voorheen open zichtlijn blokkeert, is niet inheems en draagt dus niet bij aan de landschappelijke kwaliteit.

Groenstructuur Bebouwing Water

Het klompenpad is toegankelijk voor publiek en er wordt veel gebruik van gemaakt. Het gevoel om ook echt door de weilanden en het landschap te lopen is zeer wenselijk. De hoge hekken geven dit echter wel een benauwd gevoel. Ook de veiligheid van het Klompenpad kwam veel te sprake tijdens het participatietraject, omdat deze ook veel door fietsers gebruikt wordt en het pad heel smal en verdiept ligt.

1 laan

2 haag en singel

2 open ruimte 3

Bebouwing en groen structuur Kerkpad

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

134

135

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

3 5 vijver

6 ‘arboretum’

solitaire boom 4 bosjes 7

5 klompenpad

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Landschappelijke elementen Het landschappelijke advies voor het gebied rondom het Kerkpad is om de gebiedsvreemde beplanting zoveel mogelijk weg te halen, zodat het karakter van het historische landschap zoveel mogelijk hersteld wordt. Door deze beplanting weg te halen, ontstaan er ook weer zichtlijnen die belangrijk zijn om het landschap ruimtelijk te verbinden. Zo ontstaan er weer interessante doorkijkjes van en naar de open Enk!

Groenstructuur Gebieds vreemde groenelementen Bebouwing Water Zichtlijnen

1 haag van laurier

2 coniferen en mais

3 3 ‘arboretum’, gebiedsvreemde beplanting 4 2

4 afgesloten ruimte met laurier Gebieds vreemde groenelementen verwijderen, ruimte voor zichtlijnen Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

136

137

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Zichtlijnen

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Groen structuur Klompenpad Bebouwing Open Enk Zichtlijnen

OPEN ENK

bestaande situatie

k l o m p e n p a d

OPEN ENK impressie nieuwe zichtlijnen Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

138

139

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

nieuwe situatie

Kansen en zorgen Kansen

Zorgen

Tijdens het participatietraject was er een avond waarin de bewoners konden aangeven wat ze als kansen zien en wat hun zorgen zijn voor dit gebied. De gezamenlijke kansen zijn verbeeld in de kansenkaart.

Als zorgen werd voornamelijk de infrastructuur en de bebouwing genoemd. Men is bang voor meer verkeer op het Kerkpad, teveel inritten en keerlussen aan het Kerkpad en een ander karakter van dit pad. Als het geasfalteerd zou worden, zou de charme verloren gaan. Teveel bebouwing is een andere grote zorg, maar ook te grote huizen die beeldbepalend zijn.

Een onderwerp dat veel benoemd werd, was de uitstraling van het Kerkpad, deze wordt nu erg gewaardeerd, het informele karakter wil men graag behouden. Wel zou een verrijking van een bloemrijke akkerrand een mooie aanvulling kunnen zijn, als dat kan en past. Een netwerk van bloemrijke akkerranden, insectenhotels en een informatiepunt of andere educatie over de biodiversiteit ziet men ook als kansen. Zichtlijnen behouden of weer herstellen wordt daarnaast ook als een positief aspect aangedragen. Het meer open landschap van vroeger wordt in de collage herkend door een aantal bewoners en als kwaliteit erkend. Daarnaast wordt ook genoemd dat meer beplanting en aankleding van het landschap ook een kans is. Dus beplanting op de juiste plekken toevoegen, om bv een huis beter in te passen.

Bij meer klompenpaden en faciliteiten is een deel van de bewoners wel bang voor overlast. Dus er moet goed gekeken worden, welke plekken en faciliteiten door de gehele buurt omarmd worden. En tot slot is er een zorg ten aanzien van de bijzondere flora en fauna in het gebied. Zo is er een steenuil in het gebied te vinden en de vijvers zijn een habitat voor kikkers en amfibieën. Met eventuele toekomstige bebouwing of weghalen van beplanting moet dit wel goed onderzocht worden.

Qua uitbreiden van een aantal woningen waren de bewoners erg duidelijk, alleen clusteren van nieuwe woningen bij de bestaande woningen en daarbij het benutten van de bestaande inritten. Hierdoor wordt het landschap en het gebied zo min mogelijk ruimtelijk en infrastructureel aangetast. Tot slot wordt het uitbreiden van de klompenpaden ook als een kans gezien. Hierdoor zal de drukte op het bestaande pad wat afnemen en kunnen er meer ommetjes gemaakt worden.

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

140

141

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Oude clusters In de historische kaarten is goed te zien dat er twee erven waren in 1900, en rond 1960 is daar een derde bijgekomen. De historische boerderijen bepalen de sfeer van het gebied en willen we dus graag zichtbaar houden in het landschap. De bestaande clusters blijven behouden. Het toevoegen van nieuwe clusters is niet wenselijk om verrommeling en het verdichten van het gebied tegen te gaan.

erven 1900

erven 1900 met huidige bebouwing

Erven 1960

erven 1960 & huidige bebouwing

ontikkeling clusters langs het Kerkpad Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

142

143

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Verruiming clusters Om de wens van meer openheid bij de Enk en een visuele relatie naar de Molenweg te creëren, is bebouwing in dat gebied niet toegestaan. Met de uitbreiding van de bestaande clusters is daarom gekeken, waar de uitbreiding zowel de historische bebouwing als de open ruimtes niet blokkeert. Het uitgangspunt voor nieuwe bebouwing is dat er geen extra inritten worden toegevoegd en dat het parkeren op het eigen terrein wordt opgelost. Op deze manier is de impact van de nieuwe bebouwing op het landschap zo minimaal mogelijk.

huidige clusters en openheid

zicht op oude boerderijen en meer openheid

potentiële uitbreiding clusters

visie clusters

kaart is indicatief Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

144

145

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Verruiming clusters en algemene bouwregels

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

In de visiekaart is aangegeven waar eventueel in de toekomst gebouwd zou kunnen worden en onder welke voorwaarden. Waardevolle bestaande bomen moeten in alle gevallen behouden blijven en in de kroonprojectie mag niet gebouwd worden ter bescherming van de bomen. Naar het open landschap of de buren toe moet een afstand van drie meter in acht gehouden worden, waardoor er een wenselijke buffer ontstaat.

groenstructuur nieuwe groenstructuur bloemrijke akkeranden onverhard pad bebouwing

De nokrichtingen van de bebouwing zijn zo bepaald, zodat deze in het geheel een nieuw ensemble vormen in het totale nieuwe cluster. Tot slot worden voor de landschappelijke inpassing lage hagen en solitaire bomen voorgesteld. Meer hoogopgaand groen zal in de toekomst moet worden verwijderd om de openheid te borgen.

water flora en fauna nieuw bouwvlak toegangsweg nieuw

kaart is indicatief toegangsweg bestaand

nok richting

oog

Max 1m h

beeldbepalend dakvlak hoofdgebouw

bestemmingsplan Buitengebied

rij

maximale noken bouwhoogte

rra

maximale hoogte haag Flora en fauna

bebouwingsoppervlak afh van staffeling RvR

gemeenschappelijk erf inclusief parkeren op eigen kavel één toegangsweg

onbebouwd kaart is indicatief

mogelijkheden voor nieuwbouw en nieuwe groenstructuur in het landschap Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

146

147

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Visie - landschapscorridor en zichtlijnen

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Groen structuur Klompenpad Bebouwing Open Enk Zichtlijnen

kaart is indicatief

Op deze manier zal er een nieuwe landschappelijke corridor gerealiseerd kunnen worden met recreatieve en educatieve toevoegingen.

nieuwe zichtlijnen en lndschapscorridor Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

148

149

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

kaart is indicatief

Visie - faciliteiten in het landschap Aan het klompenpad kunnen elementen worden toegevoegd die bijdragen aan de educatie of beleving van het landschap. Het kan een simpel frame zijn, die je attendeert op het mooie uitzicht, die ene mooie boom of een oude foto die je prikkelt en laat nadenken, hoe dit landschap vroeger gebruikt werd.

groenstructuur klompenpad bebouwing open landschap

bijzondere elementen

water

kaart is indicatief faciliteiten en nieuwe Klompenpaden Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

150

151

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

152

153

VISIE GLINDWEG E.O.

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Totale visie - ontwikkeling Glindweg e.o. Mheenlanden

Het groengebied tussen plan Frankrijk en het industrieterrein is aan drie zijdes omsloten door bebouwing, waardoor het een bijzonder gebied is en veel potentie heeft als groen uitloopgebied voor de omliggende stedelijke gebieden. Lorentz III is momenteel in aanbouw. Tussen Lorentz III en de Zuiderzeestraatweg is nog een bijzonder rijksmonument te vinden. Achter een hoge haag is er helaas weinig van de Engelenburg te ervaren. Maar ook in het groengebied zelf zijn enkele mooie oude boerderijen van het landgoed Vlierburg bewaard gebleven, wat bijdraagt aan de sfeer en historisch gevoel van dit gebied.

Lorentz I Lorentz II & III

Glin

n Va

dwe

‘We ruiken de Zuiderzee en vinden bij de Glindweg sporen van de gouden rand van de Veluwe in de voormalige buurtschap Frankrijk met landgoederen als Vlierburg en Engelenburg.’ bron: trage tochten

w nd Gli

Newtonweg in totale visie

gje

e rsw

nG Va

rijksmonument

we t a a r t s e uiderze

Lorentz II en Lorentz III

stadsrand Harderwijk Hoge Enk

ontwikkelingen Lorentz III locatie Newtonweg en de stadrand Harderwijk bron: Google Earth

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

154

155

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

rijksmonument

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Historie In de historische kaarten is goed te zien dat het gebied in het verleden al anders was dan zijn omgeving. De omgeving was voornamelijk laag en nat, waardoor het eigenlijk alleen geschikt was voor begrazing. Dit gebied was het domein van de landgoederen Vlierburg en Engelenburg, het gebied ligt iets hoger, waardoor de kavels voornamelijk akkers waren. Daarnaast lag er een hoofdweg met singels om het vee uit de akkers te houden, deze weg is nu nog steeds de hoofdweg door het gebied. Rond 1980 is relatief veel bebouwing in dit gebied te zien. De Newtonweg is dan ook niet voor niks om dit gebied heen gelegd. Daardoor zijn de schaalsprongen tussen het gebied en zijn omgeving wel erg groot, en geeft het groengebied letterlijk ruimte en lucht in de stad. Enkele opvallende punten: historische ontsluiting nog aanwezig in de huidige situatie; in historische situatie meer beplanting langs de wegen; grootschalige nieuwe bebouwing omarmt het gebied; ontwikkeling/uitbreiding van huidige clusters van woonbebouwing gaan door; visuele en fysieke verbinding met het Veluwemeer is niet meer aanwezig; uitloopgebied van de wijk Frankrijk; uitloper van de Hoge Enk.

1900

1978

open plekken aan Van Goorsewegje

2000

2020

open zones en groenstructuur

topografische kaarten 1900, 1978, 2000 en 2020 Harderwijk/Hierden bron: topotijdreis Kadaster

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

156

157

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Ontwikkeling

1900 topografische kaart 1900 omgeving Newtonweg bron: topotijdreis Kadaster

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

2020 Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

158

159

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Stadrand Harderwijk/Hierden bron: Google Earth

Bestaande groenelementen

Bestaande bebouwing

Groene zone Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

160

161

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Landschapskarakter

Groenelementen in de omgeving

Groene zone Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

162

163

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Bestaande woonclusters Het landgoed Vlierburg was de basis van de ontwikkeling, waar ook een aantal boerderijen van zijn overgebleven, incl een verhoogd deel in het landschap, oude singels en een prachtige solitaire eik. Daarnaast zijn de meeste gebouwen parallel aan de Zuiderzeestraatweg, aan het Van Goorsewegje te vinden. De bebouwing staat relatief dicht op elkaar en er is een autobedrijf te vinden. In de rest van het gebied staat de bebouwing vrij verspreid door het gebied, waardoor men zichtlijnen behoudt naar de tussenliggende open ruimtes.

groenstructuur bebouwing historische boerderijen clusters hoogspanningskabels

Enkele opvallende punten: beeldbepalende historische boerderijen; grootste ontwikkeling langs het Van Goorswegje; enkele losse clusters langs de Glindweg;

enkele losse clusters langs de Glindweg

meer consentratie van bebouwing aan de zuidzijde van het gebied Groene zone Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

164

165

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Bestaande situatie wegen en routes Alle bestaande wegen in het gebied zijn niet doorgaand en lopen dus dood. Dit heeft gevolgen voor de bereikbaarheid van het gebied en maakt het lastig voor bezoekers om even een ommetje te maken door het gebied. Aan de overzijde van de Zuiderzeestraatweg is wel de start van het Heyrderpad te vinden, een culturele wandelroute van 10 km en biedt ook mogelijkheden om deze gebieden recreatief te koppelen.

groenstructuur bestaande wegen en paden bestaande fietspaden

Vrijliggende fietspaden liggen alleen rondom het gebied, waardoor een bezoek per fiets aan het gebied ook niet tot de mogelijkheden behoort met de doodlopende wegen. In het noorden is nog een wel een onverhard pad te vinden die van de Glindweg naar de Newtonweg loopt, maar deze is lastig te vinden en wordt minimaal gebruikt.

uitloopgebied van de wijk Frankrijk start Heyrderpad 10 km culturele route Veluwse Randmeerroute

Groene zone Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

166

167

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Visie In de visiekaart is duidelijk te zien dat de groene omarming van het landschap rond de stad stopt in dit projectgebied. In onze visie zouden we graag dit groene gebied een knooppunt willen laten vormen en dit gebied koppelen aan omliggende groene (toekomstige) recreatieve routes. Op deze manier zou men vanuit de stad, via dit knooppunt en via het water aan de zuidzijde van Lorentz III alsnog naar het open gebied van de Mheenlanden kunnen fietsen of wandelen en zo weer bij het Veluwemeer uit kunnen komen.

1. groene uitloper in het gebied

2. versterken verbinding met de Hoge Enk

3. groene uitloper koppelen aan omgeving en inerne routes creëren

4. groene uitloper transformeren in groen knooppunt

Visiekaart Aantrekkelijke stad (Gemeente Harderwijk)

ontwikkelen nieuwe groene corridor

Groene zone Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

168

169

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Voorstel nieuwe bebouwing Als visie voor mogelijke ontwikkellocaties hebben we gekeken, waar de bebouwing het open karakter van het gebied niet verstoort. Dit houdt in dat er voornamelijk langs het Van Goorsewegje verdicht kan worden. Langs de weg zelf met diverse groottes bebouwing en in de ‘tweede’ rij zouden er evt. mantelzorgwoningen (ondergeschikte woningen) kunnen komen.

groenstructuur bebouwing historische boerderijen clusters nieuwe clusters hoogspanningskabels

Daarnaast willen we het zicht op de historische bebouwing en boomgaarden vrij houden, dit is een belangrijk uitgangspunt. Enkele bebouwingsclusters kunnen wel uitgebreid worden met een losse woning, met de voorwaarde dat de openheid van het gebied bewaard blijft. Visuele en recreatieve verbindingen tussen de wegen en het open landschap zijn wel wenselijk. Bij de landschapsversterking zou een netwerk van klompenpaden en landschappelijke inpassing door middel van hagen en solitaire bomen daarom ook goed onderzocht moeten worden.

woningen, lage dichtheid diverse groottes bebouwing, hoge dichtheid

Enkele opvallende punten: beeldbepalende historische boerderijen vrij houden; ontwikkeling langs het Van Goorswegje verdichten; groene entree houden bij Van Goorsewegje; enkele bestaande clusters langs de Glindweg uitbreiden; geen bebouwing onder hoogspanningleiding.

ondergeschikte woningen

locatie voor mogelijke verdichting

nieuw Klompenad en zichtlijnen naar het landschap

open gebied

aanvullend groen

verdich

landschapsversterking nieuwbouwmogelijkheden Van Goorswegje en Van Glindweg bron: Structuurvisie Harderwijk 2031

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

170

171

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

ten lan

gs best

aande

wegen

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Voorstel groenstructuur De groene rand langs de Newtonweg is de buffer tussen deze drukke weg en het rustige groengebied. Deze buffer kan versterkt worden met een rand van diverse inheemse beplanting. De historische Glindweg heeft nog enkele delen met lanen, het landschap zou versterkt worden wanneer deze lanen in zijn geheel hersteld worden. Op deze manier vormt de Glingweg weer de groene ruggegraat van het gebied. Daarnaast is er ook een deel van een laan als grens van plan Frankrijk te ervaren. Deze zou in de toekomst ook verlengd moeten worden naar de Zuiderzeestraatweg, zodat er een duidelijke hiërarchie in de groenstructuur ontstaat. Als contrast met de lanen worden er verder losse bomen voorgesteld tussen en rondom de bestaande en nieuwe bebouwing.

bestaande groenstructuur nieuwe groenstructuur

Enkele opvallende punten: uitbreiding singels langs historische wegen; nieuwe bebouwing met solitaire bomen, boomgaarden en hagen.

bestaande groen rand versterken

solitaire boom op bestaand erf Groene zone Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

172

173

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Voorstel routes Om een recreatief netwerk te maken, is een nieuw netwerk van paden en klompenpaden nodig. Wanneer je de klompenpaden bewandelt, krijg je een goede afspiegeling van het gebied. Je ziet de historische boerderijen, de boomgaarden, maar ook de open velden en het meer dichte deel tussen de bebouwing. We willen de koppeling maken met de wijk Frankrijk, maar ook met het water en de groenstructuur aan de oostzijde van het gebied, om zo richting de Mheenlanden en het Veluwemeer te kunnen. Vanuit het industrieterrein zijn er ook mogelijkheden om even een ommetje in de lunchpauze te maken in dit groene gebied.

zichtlijnen historische boerderijen bestaande wegen en paden nieuwe paden nieuwe klompenpaden

Enkele opvallende punten: creëren van netwerk, zodat het gebied uit zijn isolement komt; gebied vormt belangrijke schakel in groene route als ommetje of als fietsverbinding.

uitzetten klompenpadroute

wandelen over de akkers

toegang tot de akkers

voorstel fietsnetwerk Groene zone Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

174

175

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Visie totaal bestaande groenstructuur nieuwe groenstructuur fietspaden zichtlijnen historische boerderijen wegen en paden klompenpaden woningen, lage dichtheid diverse groottes bebouwing, hoge dichtheid ondergeschikte woningen

nieuwe bebouwing mogelijk

passende nieuwe bebouwing dorps karakter kleine bouwvolumes

Zuiderzeestraatweg en Hierden

Groene zone Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

176

177

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

evt. bebouwing

zicht op historische boerderijen recreatieve routes

open ruimte

nieuwe bebouwing mogelijk

nieuwe bomenlanen als begeleiding groenzone

open landschap

industriele bebouwing

Glindweg, open ruimte

Lorentz

Groenstructuur Glindweg

een recreatief netwerk van fiets- en voetpaden, gecombineerd met een laanstructuur

bestaande situatie gebied Newtonweg Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

178

179

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

180

181

CONCLUSIE

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Open gebieden Verbindingsgebieden Water Stad & dorp bebouwing al in ontwikkeling

Totale visie

potentiële nieuwe locaties bebouwing met landschappelijke inpassing en landschapsversterking begraafplaats Elzenhof Bos Groenstructuur Bebouwing Gewassen

De verschillende landschapstypes die zich in Hierden bevinden, variëren van de openheid van de Mheenlanden met het Veluwemeer als natuurlijke grens tot het dichte bos van het vakantiepark met de A28 en de Veluwe als grens. Ertussen in liggen de open Enken en de gevarieerde stadrand en dorpsranden. De kwaliteiten van de diverse gebieden willen we benutten en versterken. Daardoor moet met zorg gekeken worden waar wel en waar zeker niet gebouwd kan worden.

Mheenlanden H

Met deze visie kunnen we ten eerste het landschap herstellen en versterken. Nieuwe bebouwing kan, met de bijbehorende landschappelijke ingrepen, zowel het recreatieve als het ecologische netwerk ontwikkelen. De nieuwe bebouwing vormt een nieuwe laag in het dorp en het buitengebied en draagt ook bij in het landschappelijke decor. De korrel van de nieuwe bebouwing sluit daarnaast aan bij het schaal van het landschap. Zo ontstaat er een toekomstbestendige visie, waardoor stad en land, het dorp en het buitengebied, van elkaar kunnen profiteren.

Bloemrijke akkerranden en bloemenweides Fietspaden Klompenpaden Zichtlijnen Groene verbinding Verbinding open enken bijzondere elementen haventjes

stadslanderijen

Er komt steeds meer druk op het buitengebied te liggen en ommetjes in het buitengebied worden steeds meer gewaardeerd in deze periode van thuiswerken en minder sociale contacten. Natuur en buiten zijn is essentieel om gezond te kunnen blijven. In deze visie hebben we daarstadslanderijen oost om ook vooral gekeken wat de identiteit van het landschap is en hoe en op welke plekken dit verbeterd kan worden. Hoe kunnen/zullen mensen deze landschappen beleven en wat hopen we dat ze meenemen van de historie van dit bijzondere gebied? Ook zijn er mogelijkheden om bebouwing toe te voegen, want daar is zeker ook vraag naar.

enkele bebouwing, lage dichtheid bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid grote korrel met lage dichtheid

Een nieuwe laag in het landschap en de bebouwing zal hierbij een toegevoegde waarde zijn, die de landschappen letterlijk en figuurlijk weer aan elkaar verbindt!

Glindweg e.o.

Na vaststelling van de ‘Verdiepingsslag Buitengebied Harderwijk en Hierden’ wordt deze direct gebruikt als toetsingskader bij ontwikkelingen in het plangebied. Daarnaast wordt in 2022 een uitvoeringsagenda vastgesteld om te komen tot het gewenste resultaat uit de ‘Verdiepingsslag Buitengebied Harderwijk en Hierden’.

stadslanderijen oost

de Hoge Enk

de Lage Enk

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

182

183

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green city

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Colofon projectnummer naam project

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden

ligging

Buitengebied Harderwijk en Hierden, gemeente Harderwijk

beschermingsbesluit opdrachtgever

gemeente Harderwijk

projectverantwoordelijke

Willeke van Santen-Buma, Gilbert Westerink, Tim Nagtegaal

opgemaakt door

Niek Roozen Landscape, Ossenmarkt 36, 1381 LX Weesp T +31 (0)294 41 86 10, E info@niekroozenlandscape.com

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Harderwijk&id=45def01b-01f6-4b21-9585-c30a64b998ad