Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden - September 2022.pdf

81

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

Groene en lage erfafscheidingen zijn wenselijk in het buitengebied

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

82

Erven en inritten

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Als er nieuwe bebouwing wordt toegevoegd in het buitengebied is een passende landschappelijk inpassing vereist. Dat betekent geen houten schuttingen, hoge muren of hekwerken. Inheemse hagen zoals beuk, haagbeuk, liguster en meidoorn passen bij dit landschap en dragen bij aan de biodiversiteit in het gebied. Daarnaast blijven ook zichtlijnen van en naar het open gebied open. Naast beplanting kan ook verlichting invloed hebben op de lokale flora en fauna. Dus ook voor inritten wordt gestreefd naar geen of lage verlichting, zodat de planten en dieren geen overlast hiervan ondervinden. Ook het algehele karakter van wonen in het buitengebied wordt hierdoor versterkt.

Een erf met een diversiteit beplanting, zoals een boomgaard en lage haag

3 Verlichting jjonge lindendreven Buitenhof beperken voor de natuur in het buitengebied

83

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

E

H

Open gebieden Verbindingsgebieden Water Stad & dorp begraafplaats Elzenhof Bos Groenstructuur Bebouwing Gewassen Bloemrijke akkerranden en bloemenweides Fietspaden Klompenpaden Zichtlijnen Groene verbinding Verbinding open enken Haventje

H

Noordelijke deel Niek Rooz oozen Lan oo andsc an dscape dsc ape - lan ape la dsc la d ape architec ds tec e ture re / gr green een een n city city ci y

84

Visie samengevat

E

Zuidelijk deel 85

Niekk Rooz Roozen Landscape - landscape ar arch chitectur h ure ur e / gr green een cit ciity

E

H

Open gebieden Verbindingsgebieden Water Stad & dorp begraafplaats Elzenhof Bos Groenstructuur Bebouwing Gewassen Bloemrijke akkerranden en bloemenweides Fietspaden Klompenpaden Zichtlijnen Groene verbinding Verbinding open enken Haventje

H

Noordelijke deel N k Ro Nie oo ooz o en e Lan La andsc an andsc dscap ds a e - la ape lan landsc and an dss ape pe architec tec ectur ture re / gr green een n ci city ty y

86 6

Visie samengevat

E

Zuidelijk deel 87

Niekk Rooz Rooz o en Landscape - landscape ar arch ch chi h tectur tur ure ur re / gr green een ci citty

bebouwing op de overgang van open weide naar bosrand

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

88

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

3

89

ONTWIKKELING BEBOUWING EN GROENSTRUCTUUR

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

bos waardevolle open gebieden waardevolle verbindingsgebieden beschermd natuurgebied

Mheenlanden

stadslanderijen

stadslanderijen oost

de Hoge Enk

de Lage Enk

gebieden waar bebouwingsontwikkelingen niet wenselijk zijn Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

90

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Landschap behouden Rondom Hierden liggen een aantal waardevolle landschappen die een te onderscheiden en herkenbare eenheid vormen. Zij worden gekenmerkt door (grote) open ruimtes. Een duidelijke kernkwalitiet van het buitengebied rondom Hierden. Ten noorden, de Mheenlanden en de Stadslanderijen, een open landschap met lange zichtlijnen richting het Veluwemeer. Kenmerkend zijn de langgerekte percelen. Voor een deel van dit gebied ligt de nadruk op bescherming van bestaande natuurwaarden en verdere natuurontwikkeling om verschillende ecologische doelstellingen (op landelijk/provinciaal en regionaal niveau) te halen. Enkele doelstellingen hebben betrekking op de EHS, natuurverweving of het als waardevol open gebied te benoemen t.b.v. broed- en rustgebied voor verschillende vogels. Dit gedeelte is aangemerkt als beschermd natuurgebied en dient vrij gehouden te worden van mogelijke bebouwing. Ten oosten zien we een kleinschaliger landschap bestaande uit verschillende kleinere open gebieden, meestal in gebruik als weitjes. Dit gedeelte van het landschap is onderdeel van de Hierdens Poort, waar natuurontwikkeling een belangrijke drager is. Ten zuiden liggen de open ruimtes van de ‘Hierdense Enken’. Kenmerkend hier zijn de grotere open ruimtes, meer open landschap, die aan alle zijden zijn omsloten. Daarnaast zijn hier een aantal kleinere open gebieden te vinden.

Het open houden van de grote ruimtes en versterken van de landschappelijke kwaliteit is hier een belangrijke ontwikkeling voor de aankomende jaren. Het meest zuidelijk deel van het landschap is onderdeel van de overgang naar de Veluwe. Voor deze zone is inzetten op het versterken van natuur en recreatie door het ontwikkelen van bos de opgave.

Natuurnetwerk Gerlerland

Voor de bestaande landschappen is het uitgangspunt deze te behouden. Behoud van de landschappelijke waarden en het benutten van deze waarden zijn inzet om de identiteit en contrast tussen de landschappen te versterken. Dat betekent dat voor de beschreven gebieden het uigangspunt is dat nieuwe bouwvlakken niet wenselijk zijn of niet zijn toegestaan.

Flora en Fauna Waterfront Harderwijk

91

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

bos waardevolle open gebieden waardevolle verbindingsgebieden beschermd natuurgebied waardevol, niet bebouwen zoekgebieden voor bebouwingsontwikkelingen

mogelijke zones voor bebouwingsontwikkelingen Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

92

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Bebouwingsmogelijkheden Om de waardevolle landschappen te behouden en te beschermen is de visie voor eventuele bebouwingslocaties gericht op het verdichten van het dorp, de dorpsranden en uitbreiding van enkele bestaande bebouwingsclusters. Hiermee kunnen ook de randen van de open gebieden meer landschappelijk versterkt worden.

klompenpad, entree bij/tussen nieuwe woning groenzone zichtlijnen

Klompenpad, netwerk op de enk

bestaande bebouwing

enk

verwijderen blokkerende en uitheemse bomen

nieuwe bebouwing

dorpsrand dorp schematische weergave nieuwe bebouwing met bouwregels

93

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

bomenlanen naar de enk

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

94

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Principe van de Enken

nieuwe bebouwing mogelijk

verdichten dorpsstructuur

nieuwe bebouwing

verschillende gewassen

open ruimte lage dichtheid

dorps karakter

95

bomenlanen als begeleiding

open landschap bloemrijke weides

kleine bouwvolumes

dorp

nieuwe bebouwing

dorpsrand

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

de enken

dorps karakter

recreatieve routes

dorpsrand

bestaande bestaandebebouwingszones bebouwingszones bebouwing bebouwingalalininontwikkeling ontwikkeling potentiële potentiëlenieuwe nieuwelocaties locatiesbebouwing bebouwing met metlandschappelijke landschappelijkeinpassing inpassingen en landschapsversterking landschapsversterking uitbreiding begraafplaats enkele bebouwing, lage dichtheid grens Hierden Dorp, Hierden Buiten & Eendengebied bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid enkele bebouwing, lage (dorp) dichtheid grote bebouwing met lage dichtheid bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid bebouwing met grote korrel met lage dichtheid

ontwikkelingsmogelijkheden nieuwbouw in en rondom het dorp Hierden Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

96

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Ontwikkelingen voor nieuwbouw De rood-voor-rood regeling is leidend in de opties voor nieuwbouw. De afgelopen jaren zijn steeds meer boeren gestopt met hun agrarische bedrijfsvoering waardoor een grote hoeveelheid stallen en schuren leeg zijn komen te staan. Om deze erven weer meer waarde te geven en tegelijkertijd het landschap te ontdoen van ontsierende gebouwen, verval en ongewenst gebruik, hebben veel gemeenten hiervoor een regeling getroffen, ook wel bekend als ‘functieverandering’ en/of ‘rood voor rood’. In ruil voor een tegenprestatie op het gebied van ruimtelijke kwaliteit en landschapsversterking kan via deze regeling de agrarische functie omgezet worden naar wonen of een andere aan het buitengebied gerelateerde functie. Hierden heeft een bescheiden groei nodig om de bevolkingsgroei op te vangen en de bestaande voorzieningen op peil te houden. De vraag is hoe er gebouwd kan worden en waar, zodat de kwaliteiten van het landschap behouden blijft. Hierden Dorp, Hierden Buiten en het Eendengebied zijn buiten deze visie gebleven en gemarkeerd op de kaarten. Inzicht in wat mogelijk is geeft richting aan de huidige ontwikkelingen en mogelijke nieuwe ontwikkelingen. De locaties die hier gekozen zijn, zijn veelal open plekken in de huidige randen. Hier kan nieuwe bebouwing toegevoegd worden, zonder dat de waardevolle open landschappen aangetast worden.

Aan de zuidrand vormen de nieuwe bouwlocaties met een landschappelijke invulling echt een nieuwe kleurrijke rand van de enken. De nieuwe bebouwing past qua stijl en schaal bij het landschap en hierdoor zullen deze elkaar versterken. Bij het opstellen van deze visie zijn de volgende punten het uitgangspunt: uitbreiden binnen bestaande clusters, bebouwingszones; inbreiden in de stedelijke/dorps structuur; waardevolle landschappelijke gebieden en natuurgebieden blijven vrij van nieuwe bebouwing.

Nieuwbouw in de dorpskern van Hierden

De visie gaat uit van de bestaande bebouwingszones. In twee categorieën zijn de nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden weergegeven. Te weten: nieuwe bebouwing welke al is goedgekeurd of in uitvoering is; potentiële nieuwe bebouwingsmogelijkheden, op basis van wettelijke regelgeving met landschappelijke inpassin en met extra versterking van het landschap. disclaimer: dit betreft een visie vanuit landschap, er is geen rekening gehouden met milieucontouren e.d.

Nieuwbouw in de dorpskern van Hierden

97

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Enkele bebouwing, lage dichtheid

De locaties voor ontwikkelingsmogelijkheden voor dit type bebouwing liggen binnen bestaande kleine clusters en grenzen aan open gebieden. Deze locaties vragen om een invulling met een lage dichtheid. Uitgangspunt is dat er enkele losse woningen toegevoegd kunnen worden, binnen de al bestaande clusters. Het dorpse/landelijke karakter moet bij nieuwe ontwikkelingen bewaard blijven. Daarom is het noodzakelijk ook vast te stellen, welk type en soort bebouwing past in deze omgeving, zodat er geen afbreuk wordt gedaan aan het karakter. Bij elke ontwikkeling moet gekeken worden of de nieuwbouw past bij de bestaande structuren en hoe het landschappelijk wordt ingepast.

BOERDERIJ EIGENTIJDS historisch principe:

wolfskap - boerderijtypen

historische materialen:

baksteen - rieten daken - hout - oude holle dakpannen

bebouwing:

individuele kleine korrel, tussen de voornamelijk kleinschalige bestaande bebouwing, met duidelijke voor- en achterzijde woning met tuin

erven:

individuele erven

landschappelijk:

langgerekte, kleinschalige landschapselementen als hagen singels - bloemenranden, enkele solitaire bomen, nuts- en/of siertuin Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

98

Verdiepingsslag Buitengebied en Hierden | Harderwijk

Bebouwing met verschillende groottes, hoge dichtheid

Bebouwing met grote korrel met lage dichtheid

De locaties voor ontwikkelingsmogelijkheden voor dit type bebouwing met verschillende groottes liggen binnen de bestaande bebouwing langs de Zuiderzeestraatweg, Molenweg en de randen van het dorp Hierden (Het dorp zelf is buiten deze visie gehouden). De hoofdwegen zijn in de loop der jaren steeds meer verdicht, dit is over het algemeen op een organische manier gebeurd. Deze locaties hebben mogelijkheden om meer bebouwing toe te passen, te verdichten. Binnen de bestaande structuren kan er een nieuw cluster gecreëerd worden, waarbij bebouwing met verschillende groottes het organische karakter moet versterken. Dit wil zeggen dat variatie in de bebouwing belangrijk is, dus afwisseling van grote en kleine bebouwing in een organische setting, afhankelijk van de omgeving. Meerdere kleinere woningen binnen een wat groter bouwvolume, gecombineerd met losse woningen zijn hierbij mogelijk.

De locaties voor dit type bebouwing liggen aan de zuidrand van de Hoge en Lage Enk. Hier kunnen grotere bebouwing/bouwvolumes, in combinatie met kleine (losse) bebouwing ontwikkeld worden, passend bij de schaal van de voorgestelde bosrand. Vanwege het huidige karakter van de bestaande gebouwen zijn moderne schuurwoningen wenselijk. In deze relatief grotere bouwvolumes kunnen meerdere woningtypes en meerdere woningen opgenomen worden. Hierbij is het belangrijk dat de maat en de schaal past bij het omliggende landschap en de bestaande bebouwing in de omgeving. Een lage dichtheid van deze bebouwing zorgt ervoor dat er voldoende ruimte blijft voor grote landschappelijke structuren, zoals bosvakken en bloemrijke graslanden.

HISTORISCH EIGENTIJDS historisch principe:

AGRARISCH EIGENTIJDS bebouwingstype:

schuurwoningen - grootschalig

moderne materialen:

hout - glas - aluminium - cortenstaal - beton - groene daken

boerderijtypen of afgeleide, schuurwoning - kleinschalig erven met diverse typologieën en/of groottes

historische materialen:

baksteen - rieten daken - hout - dakpannen

bebouwing:

mix van kleine en grote korrel en alzijdig

bebouwing:

clusters met kleine korrel, tussen de kleinschalige bestaande bebouwing, met duidelijke voor- en achterzijde woning

erven en clusters:

gezamenlijk erf met één oprit met parkeerpocket

erven en clusters:

erven in clusters met beperkte inritten

landschappelijke elementen:

grootschalige landschapselementen als singels - struweel bosvakken - bloemenweides

landschappelijke elementen:

langgerekte, kleinschalige landschapselementen als hagen singels - bloemenranden, enkele solitaire bomen, gemeen-aa schappelijke nutstuinen

99

Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

bestaande bestaandebebouwingszones bebouwingszones bebouwingalalininontwikkeling ontwikkeling bebouwing uitbreiding begraafplaats grens Hierden Dorp, Hierden Buiten & Eendengebied

nieuwbouw in ontwikkeling in en rondom het dorp Hierden Niek Roozen Landscape - landscape architecture / green cityy

100