Raadsvoorstel Selectieve toegang via camera's met kentekenherkenning.docx

Voorstel aan college en raad Nummer: Datum: Opsteller: Portefeuillehouder: Onderwerp:

02430000063557 31 mei 2021 K.J. de Groote Wethouder De Jong Selectieve toegang via camera’s met kentekenherkenning

Het college van B&W besluit: 1. voor de vervanging van de defecte palen (pollards/piramides) van de binnenstadafsluiting in te zetten op selectieve afsluiting via camera’s met kentekenherkenning. 2. op advies van de politie wél te blijven voorzien in pollards/piramides op enkele strategische locaties in de binnenstad. 3. de pollards op twee hoofdaanrijdroutes (begin Luttekepoortstraat en kruispunt Donkerkstraat/Smeepoortstraat) deze zomer te vervangen. 4. te starten met een pilot met camera’s op de volgende twee locaties: Kerkstraat/Bruggestraat en Waltorenstraat; 5. de raad voor te stellen de in de Kadernota 2020-2023 vastgestelde kredieten ‘Vervanging verzinkbare palen binnenstad’ ad € 54.000,- en ‘Vervanging besturingssysteem selectieve toegang binnenstad’ ad € 65.000,- samen te voegen in een nieuw krediet ‘Selectieve toegang via camera’s binnenstad’ ad € 127.500,- en deze in begrotingsjaar 2022 te laten starten. 6. de raad te verzoeken de bijbehorende kapitaallasten ad € 8.500,- te dekken uit de reeds geraamde kapitaallasten van de benoemde kredieten. 7. vooruitlopend op besluitvorming van de raad, gelet op de lange voorbereidingstijd, te starten met het opstellen van een uitvoeringsplan na besluitvorming van het college. Inleiding Aanleiding De binnenstad van Harderwijk is sinds 1992 autoluw gemaakt buiten venstertijden.

Dit ten behoeve van de leefbaarheid voor bewoners en het winkelend publiek. De verkeersborden die staan bij de toegangen tot het kernwinkelgebied geven juridisch de geslotenverklaring aan voor het verkeer, en de pollards/piramides ondersteunen die juridische maatregel. Het overgrote deel van de huidige pollards/piramides en het besturingssysteem zijn op en aan vervanging toe. Inmiddels zijn de pollards hierdoor bijna 2 jaar buiten gebruik met als gevolg, aantasting van de verkeersveiligheid en leefbaarheid in het kernwinkelgebied. Voor de vervangingsopgave zijn bij de Kadernota 2020-2023 2 investeringskredieten vastgesteld van respectievelijk € 54.000,- en € 65.000,-. Met de huidige technieken en wetgeving is tegenwoordig een alternatief mogelijk. Met camera’s op de locaties waar de huidige pollards staan kan gemotoriseerd verkeer dat geen ontheffing heeft om buiten de venstertijden het gebied in te mogen rijden, via camera’s met kentekenherkenning beboet worden. Ten opzichte van het huidige systeem is een systeem met kentekenherkenning vele malen gebruiksvriendelijker en bespaart veel (onderhouds)kosten. Overigens biedt dit systeem ook de mogelijkheid om eventueel in de toekomst in te zetten op milieuzonering (zero-emissie). Kader De vervangingsopgave heeft betrekking op de mobiliteitsvisie en de binnenstadsvisie van Harderwijk. Alternatieven

-2-





Alleen toepassen van verkeersborden. In theorie staat er een verbodsbord en mag men dus niet het gebied in met motorvoertuigen op de aangewezen locaties en tijdstippen. Het belangrijkste nadeel hiervan is dat zeer frequente handhaving noodzakelijk is. Vervanging van de pollards. Hiervoor zijn de huidige financiële middelen niet toereikend. Ook is het systeem storingsgevoelig en vergt daarom veel onderhoud en bijkomende kosten.

Beoogd effect Door handhaving met camera’s met kentekenherkenning op de selectieve toegang van het kernwinkelgebied zorgen we niet alleen voor een directe kostenbesparing op de vervanging van de pollards en onderhoud, maar ook voor een gebruiksvriendelijker systeem, een verbeterde verkeersveiligheid, en voor de hulpdiensten een eenvoudiger toegang zonder obstakels. Vanuit kostenoogpunt maar ook op advies van de politie blijven overigens de relatief nieuwe, en nog wel goed functionerende pollards wél in bedrijf (omgeving Boulevard). Bijkomend voordeel om nu niet alle locaties in één keer te vervangen voor een camerasysteem is dat we de nodige ervaring opdoen. Zodra de nog functionerende pollards na een verwachte resterende levensduur van circa 10 jaar ook vervangen moet worden, wordt dan in verdere afstemming met de politie, ook hier ingezet op vervanging in de vorm van een camerasysteem. De specifieke locaties waar vervanging plaatsvind wordt verder uitgewerkt in een nog op te stellen uitvoeringsplan en bespreken wij met de verschillende stakeholders, waaronder de politie en het Openbaar Ministerie (OM).

Argumenten 1.1 Een camerasysteem is gebruiksvriendelijker en veiliger Het huidige pollardsysteem is een systeem dat werkt met een pas die een ontheffinghouder voor de zuil moet houden om de pollard te kunnen laten zakken. Die passen moeten uitgereikt worden, kunnen verloren raken, en het systeem moet goed werken om de pollard te laten zakken. Een camerasysteem werkt eenvoudiger, omdat slechts het kenteken van de ontheffinghouder in de database opgenomen hoeft te worden. Dat kan direct bij de aanvraag om ontheffing plaatsvinden, zodat toegang voor de ontheffinghouder direct geregeld is. Mochten er storingen in het systeem optreden, dan kan een ontheffinghouder toch het gebied binnenrijden. Het systeem is dus zowel in het beheer als voor de ontheffinghouder gebruiksvriendelijker. In de afgelopen jaren zijn er met enige regelmaat ongelukken gebeurd. Beweegbare palen midden in een rijbaan vormen altijd een risico. Vaak zijn schades te herleiden tot verkeerd verkeersgedrag, maar niet altijd is een schade daaraan te wijten. Schades brengen terugkerende kosten met zich mee en herstel van de pollard kost veel tijd. 1.2 Verbeterde bereikbaarheid voor hulpdiensten en openbaar vervoersdiensten Een andere verbetering van de veiligheid betreft de toegankelijkheid voor hulpdiensten. De hulpdiensten gebruiken verschillende systemen voor toegang in geval van calamiteiten.

Omdat de noodcentrale steeds verder gecentraliseerd wordt in Apeldoorn is het niet meer mogelijk om via het bestaande kanaal de afsluitingen, in geval nood, naar beneden te sturen. Uit voorzorg staan daarom de piramides en palen nu omlaag. Bij een systeem zonder pollards, maar met cameraherkenning, is het kernwinkelgebied bij calamiteiten altijd goed bereikbaar. Voor het openbaarvervoer is er in Drielanden op een tweetal locaties voorzien in een fysieke afsluiting met pollards. Echter, zijn de pollards al geruime tijd buiten werking. Als onderdeel van het uitvoeringsplan gaan wij met de vervoerder in gesprek om al dan niet op deze locaties ook te voorzien in afsluiting middels camera’s. Een groot voordeel van dit systeem is dat de bussen hier gewoon door kunnen rijden en dus positieve gevolgen heeft voor de rijtijden en dienstregeling. 1.3 Cameratoezicht en beboeting zijn wettelijk mogelijk en werken goed in de praktijk

In de situatie met cameratoezicht fotografeert de camera het kenteken van een voertuig dat het kernwinkelgebied inrijdt en weer uitrijdt. Een database vergelijkt het kenteken met de kentekens van ontheffingshouders. Als blijkt dat er geen overeenkomst is tussen beide, dan wordt de naam van de eigenaar van het voertuig met het camerabeeld van de overtreding, voorzien van datum en tijdstip, ter controle verstuurd naar één van de gemeentelijke toezichthouders. Die controleert de foto en de gegevens op juistheid en stuurt deze in geval van overtreding door naar het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB). Na enkele dagen krijgt de overtreder een boete toegestuurd. 1.4 Ervaringen met de camera’s in andere gemeenten zijn positief De gemeente Amersfoort is positief over de omzetting van hun pollards naar cameratoezicht. Het systeem is sinds 2013 operationeel en werkt zonder storingen. Aanvankelijk waren er enkele tientallen overtredingen per dag, ondanks de waarschuwingen bij de toegangen, maar inmiddels is dat afgenomen tot enkele per dag. De gemeente adviseert een waarschuwingperiode te hanteren: overtreders krijgen dan een brief toegestuurd met een aankondiging dat na die periode bij overtreding automatisch een boete volgt. De ervaringen met het bedrijf dat de camera's levert en installeert zijn goed.

Inmiddels heeft ook de gemeente Zeist camera’s met kentekenherkenning voor een binnenstadafsluiting geïnstalleerd, en de gemeente Boxtel gaat daar waarschijnlijk binnenkort ook toe over. In Zaandam is het systeem van het bedrijf ingezet tegen sluipverkeer, in Rijswijk om een milieuzone te bewaken en in Voorburg Leidschendam om een geslotenverklaring voor vrachtverkeer te handhaven. 1.5 Cameratoezicht is kostenbesparend ten opzichte van pollards Voor het product selectieve toegang zijn twee vervangingskredieten met een totaalbedrag ad € 119.000,beschikbaar. Met de huidige beschikbare middelen is het niet mogelijk om nu alle defecte pollards door camera’s te vervangen maar dat is ook niet gewenst gelet op het advies van de politie en het gegeven dat er nog een aantal locaties met pollards zijn die nog goed functioneren (zie ook 2.1). Ter informatie: De investeringskosten voor het vervangen van één pollard bedraagt ca. € 55.000,-. De kosten voor het vervangen van een pollard door een camerasysteem bedraagt ca. € 17.000,- per locatie. 1.6 Draagvlak ondernemers Vooruitlopend op besluitvorming is gevraagd aan enkele ondernemers wat zij vinden van de huidige afsluiting en de eventuele vervanging hiervan door cameraregistratie.

De ondernemers geven aan dat bij het toepassen van alleen camera’s met kentekenregistratie er mogelijk ook buiten de venstertijden verkeer in de binnenstad komt. Een combinatie van pollards op strategische locaties en de overige plekken voorzien van een camerasysteem kan men zich wel in vinden. Bij alleen camera’s met kentekenregistratie geven ze onderstaande kanttekening aan: • Bezorgers niet altijd gevoelig zijn voor een bekeuring; • Toeristen kunnen (onbedoeld) het kernwinkelgebied inrijden; • De binnenstad is niet fysiek af te sluiten bij evenementen. In Amersfoort is de ervaring dat bezorgers wel gevoelig zijn voor een bekeuring. Daar zien ze dat bekeuringen na de invoering van het systeem in de loop der tijd terug zijn gelopen. Bij alleen verkeersborden en camera’s is er geen fysieke afsluiting en is de inrichting van de straat dus belangrijk. Denk hierbij aan de juiste bebording en markering ter plaatse. 1.7 Selectieve toegang met camera’s is toekomstbestendig. Een camerasysteem met kentekenherkenning is toekomstbestendiger dan afsluiting met alleen pollards. Met cameraregistratie kan namelijk ook worden ingezet op het instellen en handhaven van bijvoorbeeld een milieuzone (zero-emissie). 2.1 Pollards als beveiliging op specifieke locaties

De politie geeft vanuit het oogpunt veiligheid aan dat het wenselijk is dat er ten minste op strategische locaties een fysieke afsluiting is. Dit door de internationale ontwikkelingen van incidenten met voertuigen in winkelend publiek tijdens evenementen en grote mensenmassa’s. Gezien de drukte in het winkelgebied, de Boulevard, kwetsbaarheid van voetgangers, internationale ontwikkelingen met meerdere incidenten met voertuigen in groot publiek, is het advies om op een aantal strategische locaties een fysieke afsluiting te handhaven. Dit advies nemen wij over in het nog op te stellen uitvoeringsplan en bespreken wij met de politie en het OM. Verder wordt in dit plan een uiteenzetting opgenomen over de opstelling van de camera’s, de benodigde bebording en is het handhavingsproces verder uitgewerkt. 2.2 Uiteindelijk alleen de locaties met defecte pollards vervangen voor camera’s met kentekenregistratie en ervaring opdoen De insteek is om alleen de pollards op de locaties waar deze nu niet meer werkzaam zijn te vervangen voor een systeem met camera’s en kentekenherkenning (m.u.v. de locaties zoals genoemd in 3.1). Dit sluit aan bij het advies van de politie. Overigens is er nu ook onvoldoende budget om alle locaties één op één te vervangen voor camera’s met kentekenherkenning (zie ook 1.5).

Een voordeel om nu niet gelijk op alle locaties de pollards te vervangen voor een camerasysteem is dat op deze manier de nodige ervaring opgedaan kan worden. 3.1 Nu wel vervangen defecte pollards hoofdaanrijdroutes Vooruitlopend op vaststelling van het uitvoeringsplan voorzien wij deze zomer in een 1-op-1 vervanging van de pollards op twee hoofdaanrijdroutes. Namelijk de pollard aan het begin van de Luttekepoortstraat en de pollard aan het begin van de Donkerstraat/kruispunt Smeepoortstraat. Hiermee wordt de nu ervaren overlast van gemotoriseerd verkeer (buiten venstertijden) in de winkelstraten en op de Markt tot een minimum teruggebracht.

Financiën Voor deze vervangingsopgave worden de in de Kadernota 2020-2023 vastgestelde kredieten ‘Vervanging verzinkbare palen binnenstad’ ad € 54.000,- en ‘Vervanging besturingssysteem selectieve toegang binnenstad’ ad € 65.000,- samengevoegd in een nieuw krediet ‘Selectieve toegang via camera’s binnenstad’ ad € 127.500,-. Er kan een hoger krediet beschikbaar worden gesteld omdat bij de raming van de kapitaallasten voor de twee vastgestelde kredieten nog sprake was van een rentepercentage van 0,5%. Bij de Begroting 2021 is dit rentepercentage 0,0% waardoor er enkel sprake is van afschrijvingslasten. Gerelateerd aan de vastgestelde kredieten in de Kadernota 2020-2023 is in het IBOR (Integraal Beheerplan Openbare Ruimte) 2020-2024 vastgesteld het opslagsysteem van bewakings- en politiecamera’s te vervangen in 2024. Verwachting is dat ook hiervoor een andere invulling noodzakelijk zal zijn met mogelijke vervroegde invulling in 2022. Bij de Begroting 2022 wordt u hierover verder geïnformeerd. Het totale beschikbare krediet bedraagt daarmee € 127.500,- + € 45.000,- = € 172.500,-. Door implementatie van het nieuwe systeem komt er mogelijk een verschuiving in de structurele kosten. Zo zullen de werkzaamheden t.b.v. de passen voor ontheffingshouders deels vervallen en is de kans op schade geringer.

Hiertegenover staat dat er mogelijk meer handhaving plaats zal vinden omdat op afstand de camerabeelden van de feitelijke verkeersovertredingen moeten worden beoordeelt. Verwachting is dat deze verschuiving niet leidt tot hogere structurele kosten. In het uitvoeringsplan volgt een nadere uitwerking van de locaties die worden vervangen door een camerasysteem. Na implementatie kan de nodige ervaring worden opgedaan. Indien de ervaringen positief zijn, volgt later (circa 5 jaar) een aanvullende kredietaanvraag voor de vervanging van de overige locaties.

Duurzaamheid Ten opzichte van het huidige systeem is een systeem met kentekenherkenning minder onderhoudsgevoelig en biedt dit systeem ook de mogelijkheid om eventueel in de toekomst in te zetten op milieuzonering (zeroemissie). Communicatie Vooruitlopend op besluitvorming is een verkennend gesprek gevoerd met een aantal ondernemers en bewoners van de binnenstad. Ook heeft overleg plaatsgevonden met de hulpdiensten. Na besluitvorming worden alle stakeholders opnieuw betrokken bij het verder uitwerken van het uitwerkingsplan. Uitvoering Na besluitvorming wordt direct gestart met een 1-op-1 vervanging van de nu defecte pollards op twee strategische locaties (hoofdaanrijdroutes). Dit zijn de bestaande locaties aan het begin van de Luttekepoortstraat en aan het begin van de Donkerstraat / kruispunt Smeepoortstraat. Het streven is om beide locaties deze zomer weer operationeel te hebben. Voor de vervanging van de pollards door camera’s met kentekenherkenning wordt gelet op de lange voorbereidingstijd gestart met het opstellen van een uitvoeringsplan. Hier worden bewoners, ondernemers, politie en het OM bij betrokken. Het streven is om dit uitvoeringsplan eind dit jaar ter besluitvorming aan het college aan te bieden. De gemeenteraad wordt hier tijdig over geïnformeerd. Ook wordt de aanbestedingsprocedure voorbereid en gestart voor de inkoop van de technische installaties.

De verwachting is dat de daadwerkelijke implementatie in Q2 2022 plaatsvindt. Vanzelfsprekend onder voorbehoud van eventuele bezwaarafhandelingen en andere procedurele zaken. De juridische verankering van een geslotenverklaring voor gemotoriseerd verkeer wordt met een verkeersbesluit door het college vastgesteld. Na publicatie van het verkeersbesluit in de stadsberichten en de Staatscourant bestaat er gedurende een termijn van 6 weken de mogelijkheid om bezwaar in te dienen.

Bijlagen 1.

Overzicht huidige locaties pollards Harderwijk