Raadsvoorstel Programmabegroting 2025 en jaarstukken 2023 GGD NOG

Voorstel aan college en raad Nummer: Datum: Opsteller: Portefeuillehouder: Onderwerp:

02430000177731 23 april 2024 T.A. Ufkes Wethouder M. Reckman Programmabegroting 2025 en jaarstukken 2023 GGD NOG

Het college van B&W besluit: 1. De raad voor te stellen de jaarstukken van 2023 van de GGD NOG voor kennisgeving aan te nemen; 2. De raad kennis te laten nemen van de concept programmabegroting 2025 en de gevraagde bijdrage voor 2025 van € 1.122.277 op te nemen in de nog op te stellen gemeentelijke begroting 2025-2028; 3. De raad voor te stellen om op de concept programmabegroting 2025 een zienswijze in te dienen. Deze zienswijze is afgestemd binnen de gemeenten op de Noord-Veluwe en er is hierover afgestemd met vertegenwoordigers vanuit de regio Achterhoek en Midden-IJssel/Oost-Veluwe. Het voorstel is om een zienswijze in te dienen over de volgende onderwerpen: a. De GGD NOG inventariseert, gelijktijdig met de gemeenten, de mogelijkheden voor ombuigingen, gezien de financiële ontwikkelingen binnen gemeenten de komende jaren; b. Herzien van de indexeringssystematiek en hiermee aansluiten bij de financiën van gemeenten; c. De P&C cyclus door ontwikkelen en de speerpunten concretiseren; d. De dienstverlening IZA/GALA laten aansluiten bij sub-regio’s en vraag en behoefte gemeenten en duidelijkheid over bekostiging hiervan (uit inwonerbijdrage of plustaak); e. De mogelijkheid van een raadadviescommissie verder uit te werken.

Inleiding Aanleiding GGD Noord- en Oost-Gelderland (GGD NOG) is de gezondheidsdienst van 22 gemeenten. Volgens de wet Gemeenschappelijke regelingen stuurde de GGD NOG op 5 april 2024 de Programmabegroting 2025 aan de raden. De gemeenteraad wordt verzocht om voor 2 juli 2024 een zienswijze in te dienen op de Programmabegroting en de eerste wijziging. Kader De Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Volgens de gemeenschappelijke regeling hoeven de deelnemende gemeenten geen zienswijze af te geven over de jaarstukken. Dat kan worden afgedaan door het college. Beoogd effect De zienswijze van de gemeenteraad over de Programmabegroting 2025 vast te laten stellen en dit mede te delen aan de GGD-NOG. Argumenten 1.1 Geen zienswijze op de jaarrekening Volgens de gemeenschappelijke regeling hoeft er geen zienswijze over de jaarstukken afgegeven te worden. De jaarrekening 2023 sluit met een positief saldo. Een deel hiervan zal aan gemeenten worden terugbetaald. Voor Harderwijk zal dit circa €11.500 zijn. 2.1 De concept programmabegroting is inhoudelijk in lijn met de Uitgangspuntennota 2025. De in de Uitgangspuntennota genoemde algemene beleidsmatige en financiële kaders zijn verwerkt in deze concept-programmabegroting 2025. Vrijwel alle gemeenten hebben een zienswijze of aandachtspunten ingediend op de

Uitgangspuntennota 2025. Deze zienswijzen en de reactie daarop van het dagelijks bestuur zijn opgenomen in de bijlage bij de Programmabegroting 2025. 3.1 Een (subregionaal) signaal wordt afgegeven met een zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2025 De onderwerpen waarover een zienswijze wordt ingediend zijn binnen de sub-regio Noord-Veluwe èn tussen de sub-regio’s Noord-Veluwe, Achterhoek en Midden-IJssel/Oost-Veluwe afgestemd. Alle gemeenten staan voor financiële uitdagingen vanaf 2026. Door de zienswijze met elkaar af te stemmen, geven we een duidelijk signaal. 3.2 Samen optrekken in de inventarisatie van ombuigingsmogelijkheden Al in reactie op de Uitgangspuntennota 2025 hebben wij als aandachtspunt aan de GGD meegegeven om rekening te houden met de financiële ontwikkelingen binnen gemeenten de komende jaren. Als gemeente Harderwijk hebben wij een ombuigingsopgave voor de jaarschijven 2026, 2027 en 2028. Deze ombuigingen moeten ervoor zorgen dat wij de begroting structureel op orde blijven houden. Wij zien onze gemeenschappelijke regelingen als verlengd lokaal bestuur. Wij trekken graag samen op om de ombuigingsopgave aan te gaan. Daarom verzoeken wij de GGD NOG om gelijktijdig met de gemeente Harderwijk de mogelijkheden voor ombuigingen te inventariseren.

3.3 In de concept-programmabegroting is een hogere indexering opgenomen dan in de Uitgangspuntennota 2025 De inwonerbijdrage is verhoogd als gevolg van een toename van het aantal inwoners en de in 2019 vastgestelde indexeringssystematiek. Het indexeringspercentage bedraagt 7,48%. In de Uitgangpuntennota is door een fout een gewogen index van 7,25% opgenomen. Dat betekent dat er in de programmabegroting gerekend wordt met een indexering die 0,23% hoger is dan in de Uitgangspuntennota stond. Wij hebben in de reactie op de Uitganspuntennota 2025 gevraagd aan de GGD NOG om rekening te houden met de financiële ontwikkelingen binnen gemeenten. Toch wordt hier een hogere index gepresenteerd dan in eerste instantie in de Uitgangspuntennota benoemd. 3.4 Speerpunten en indicatoren concretiseren en Smart formuleren De speerpunten in de programma's voor 2015 zijn abstract. Er is behoefte aan verdere concretisering van de speerpunten (via onder andere indicatoren). Daarnaast zijn de vier hoofdthema's van de Bestuursagenda te weinig uitgewerkt in de speerpunten van de programma's. Het verzoek aan de GGD NOG is om de planning en control (p&c) cyclus in 2025 door te gaan ontwikkelen. In de volgende Programmabegroting (2026) zien wij het resultaat graag tegemoet.

3.5 Dienstverlening bij GALA en IZA binnen subregionale samenwerking en inspelen op vraag en behoefte van gemeenten Gemeenten ontvangen extra middelen in de SPUK-GALA om de inzet van de GGD in het kader van IZA en GALA te financieren. Deze inzet moet aansluiten op de subregionale samenwerking en vraag en behoefte van gemeenten met betrekking tot het IZA en GALA. Er is behoefte aan meer inzicht in de subregionale bijdrage die de GGD op langere termijn kan leveren. Dit zien wij graag terug in concrete afspraken tussen de GGD en gemeenten en de subregio, waarbij er wordt aangesloten bij de behoeften van gemeenten. Daarnaast is er behoefte aan meer duidelijkheid over welke taken de GGD voor het IZA en het GALA uitvoert binnen de inwonerbijdrage en welke vanuit het SPUK-GALA budget of eventuele plustaken of extra opdrachten. De GGD heeft immers van oudsher ook een wettelijke taak voor de advisering over Publieke Gezondheid welke wordt uitgevoerd vanuit de inwonersbijdrage. Deze verduidelijking zien wij graag terug in de Uitgangspuntennota en Programmabegroting 2026. 3.6 Uitwerken raadadviescommissie vanuit de gewijzigde gemeenschappelijke regeling Vanuit de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de nog definitief vast te stellen nieuwe GR

van de GGD NOG is er de mogelijkheid om een raadadviescommissie in te stellen. De kaderstellende en controlerende rol van de raden neemt toe als raden aan de voorkant bij het opstellen van de uitgangspuntennota, de programmabegroting en de bestuursagenda meer betrokken zijn via een raadadviescommissie. Het verzoek aan de GGD NOG is om actief het instellen van een raadadviescommissie op te pakken. Kanttekening Het is de vraag of de GGD gevolg zal geven aan de zienswijze vanuit de gemeenteraad Het Algemeen Bestuur van GGD NOG kan besluiten geen gevolg te geven aan de zienswijze. Dat zal ook afhangen van de zienswijzen van de andere gemeenten. Daarom is in subregionaal en regionaal verband contact geweest om de zienswijzen zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen en daarmee een sterker signaal af te geven. Omgevingswet n.v.t. Financiën Jaarstukken 2023 In de Jaarstukken 2023 verantwoordt het dagelijks bestuur in hoeverre de beleidsprioriteiten en financiële kaders zijn gerealiseerd die in de Programmabegroting 2023 zijn vastgesteld. Het resultaat over 2023 is € 910.000 positief. Dit resultaat is opgebouwd uit een aantal incidentele factoren. Het positieve saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door: • De renteopbrengsten uit het Covid-voorschot van VWS. • De onttrekking uit de reserve GGD NOG Robuust is niet volledig ingezet in verband met de najaarscampagne.

• Niet alles wat gevraagd is aan extra indexering heeft de GGD hoeven inzetten. Wat niet is uitgegeven, zou worden terugbetaald. Het Algemeen Bestuur heeft in haar vergadering van 4 april jl. deze jaarstukken vastgesteld. Het positieve saldo wordt niet volledig uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten, maar zoals hieronder uiteengezet besteed. Voor de bestemming van het positief saldo is de volgende verdeling opgenomen: • Terugbetalen aan gemeenten niet gebruikte extra indexering (€ 200.000) • Toevoeging aan reserve GGD NOG Robuust (€ 261.000) • Reservering personele lasten voor opvang ziekteverzuim 2024 (€ 150.000) • Reservering personele lasten voor invoering HR21 (€ 280.000) • Aanvulling algemene reserve om de weerstandscapaciteit op 100% te krijgen (€ 19.000). Vorig jaar is een extra bedrag in de post onvoorzien opgenomen als afdekking van risico’s. Een nieuwe berekening van het risico laat zien dat hierdoor 400.000 minder in de algemene reserve hoeft te worden gestort. Er is nog geen besluitvorming geweest over de hoogte van de reserve; vooruitlopend op een besluit hierover vindt aanvulling tot 100% plaats. Het positieve saldo uit de jaarrekening 2023 zal conform bovenstaande opsomming bestemd worden. Deels zullen er middelen terug gestort worden naar de gemeente voor de niet gebruikte extra indexering. Voor de gemeente Harderwijk is dit circa €11.500.

Programmabegroting 2025 De kosten zijn opgelopen als gevolg van een hoger inwoneraantal en de daarbij gehanteerde indexatie. In onze begroting voor 2025 is er uitgegaan van een bedrag van € 1.003.924 voor de GGD. Het bedrag voor 2025 voor de gemeente Harderwijk is totaal € 1.122.277. Dit betekent een verhoging van € 102.599, hiervan is € 15.794 incidenteel vanwege GGD NOG robuust. Binnen de huidige meerjarenbegroting van Harderwijk is er op dit moment een bedrag van € 1.003.924 structureel beschikbaar. Voor het jaar 2025 betreft het een incidentele verhoging van € 15.794 ten behoeve

van de bijdrage voor GGD NOG Robuust en een structurele verhoging van € 102.559 vanwege voornamelijk hogere indexatie. Het bedrag van € 1.003.924 is nog zonder indexatie toevoeging. De gemeentelijke begroting voor 2025 moet nog geïndexeerd worden op basis van de uitkomsten in de meicirculaire 2024. De totale effecten hiervan worden meegenomen in de begroting 2025. Vervolg De gemeenteraad wordt verzocht voor 2 juli 2024 een zienswijze indienen. Gezien de planning van de college-, commissie- en raadsvergaderingen van Harderwijk is het niet mogelijk om deze termijn te halen. De GGD is hier vooraf van op de hoogte gesteld. Na de behandeling van de programmabegroting GGD NOG 2025 in de commissie Mens & Maatschappij, zal de GGD NOG op de hoogte worden gesteld van de voorlopige standpunten. In de vergadering van 10 juli 2024 geeft het algemeen bestuur GGD NOG een oordeel over de ontvangen zienswijzen. De conclusie die het algemeen bestuur aan de ingediende zienswijzen verbindt, zullen aan de raden worden toegezonden. Het algemeen bestuur neemt in de vergadering van 12 september 2024 een beslissing over de programmabegroting 2025.

Duurzaamheid n.v.t. Communicatie Uitvoering Evaluatie -

Bijlagen 1. Brief aan raden toezending Concept-Programmabegroting 2025 GGD NOG 2. Concept-Programmabegroting 2025 - Adviesnotitie AB 4 apr 2024 3. Concept Programmabegroting 2025 GGD Noord- en Oost-Gelderland 4. Verzamelbundel schriftelijk ontvangen zienswijzen op de Uitgangspuntennota 2025 5. Brief aan raden toezending vastgestelde jaarstukken 2023 6. Adviesnota jaarstukken 2023 7. Jaarstukken 2023 GGD NOG Definitief 8. Concept Accountantsverslag 2023 9. Concept brief zienswijzen gemeente Harderwijk concept programmabegroting GGD NOG 2025