Raadsvoorstel Ontwikkelingen IHP Onderwijs 2025

Voorstel aan college en raad Nummer: Datum: Opsteller: Portefeuillehouder: Onderwerp:

02430000134981 20 januari 2025 M. Mulder Wethouder M.E. Companjen Ontwikkelingen Integraal Huisvestingsplan Harderwijk 2025

Het college van B&W besluit: 1. De raad te verzoeken in te stemmen met de voorgestelde nieuwe ontwikkelingen, die resulteren in een geactualiseerd Integraal Huisvestingsplan 2023. 2. De raad voor te stellen de afschrijvingstermijn voor onderwijsgebouwen-nieuwbouw te verlengen van 40 jaar naar 50 jaar en niet af te schrijven volgens de componentenmethode, in afwijking van de Nota WAAVA van gemeente Harderwijk, en het voordeel op de kapitaallasten a € 343.000,- terug te laten vloeien naar het begrotingssaldo. 3. De raad te voor te stellen de afschrijvingstermijn voor onderwijsgebouwen-renovatie te verlengen van 25 jaar naar 40 jaar en niet af te schrijven volgens de componentenmethode, in afwijking van de Nota WAAVA van gemeente Harderwijk, en het voordeel op de kapitaallasten a € 182.000 terug te laten vloeien naar het begrotingssaldo. 4. De raad voor te stellen de stelpost volumeontwikkeling vanaf 2027 voor dekking in te zetten voor de ontwikkelingen in het IHP die betrekking hebben op toekomstige volumeaantallen en voor ca. € 100.000,- vrij te laten vallen in het begrotingssaldo. 5. De raad voor te stellen de kredieten voor 2025 op basis van bovenstaande beslispunten als volgt beschikbaar te stellen: a. Krediet voor Leonardo Harderwijk te verhogen en beschikbaar te stellen a € 3.352.000,-. b.

Krediet voor renovatie van de Vrije school Valentijn beschikbaar te stellen a € 3.557.000,-. c. Krediet voor renovatie van de gymzaal Vliepad beschikbaar te stellen a € 1.524.000,-. d. Krediet voor De Alfons Ariëns beschikbaar te stellen a € 9.236.000,e. Krediet voor de Sporthal Stadsweiden beschikbaar te stellen a € 8.665.000,-. f. Krediet voor De Veste a € 150.000,- beschikbaar te stellen g. Krediet voor de nieuwbouw van De Olijfboom niet beschikbaar te stellen, in tegenstelling tot hetgeen is aangegeven in de Begroting 2025-2028. De plannen worden gewijzigd en er staat in 2029 een renovatie gepland. Het krediet zal dan opnieuw worden aangevraagd. 6. De raad voor te stellen in te stemmen met de verhoging van het IHP met een bedrag van € 28.557.000,- en de bijbehorende extra kapitaallasten a € 1.190.000,- te dekken uit het begrotingssaldo. 7. De raad voor te stellen in te stemmen om het saldo a € 95.000,- taakstellend op te nemen, waardoor het geactualiseerde Integraal Huisvestingsplan 2023 budgettair neutraal wordt. 8. De raadsinformatiebrief “Ontwikkelingen geactualiseerd Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2023” aan de Raad te sturen. 9. Bovenstaande na besluitvorming in de Raad te verwerken in het IHP 2023 tot een IHP 2025. 10. Om M. Mulder aan te wijzen als krediethouder voor de in punt 5 gevraagde kredieten.

Inleiding Aanleiding In april 2023 heeft de Raad het Integraal Huisvestingsplan Harderwijk voor het (Speciaal) Basisonderwijs vastgesteld. De eerste stappen na vaststelling van het IHP waren om 1) de nieuwbouw van het openbaar onderwijs in Drielanden, te weten de nieuwbouw van de Harderwijkse Montessorischool Het Koraal, te realiseren. 2) Een kavelpaspoort c.q. afwegingskader opstellen voor de verhuizing van het Leonardo Onderwijs naar locatie Wijde Blik aan de Fokko Kortlanglaan 3) Kavelpaspoort opstellen voor de ontwikkeling van de Springplank, voorzien in gezamenlijke nieuwbouw met De Valentijn, op het Vliepad. -2-

Er spelen op dit moment een aantal ontwikkelingen op het gebied van het onderwijs zelf, ontwikkeling van leerlingenaantallen, financiën en nieuwe kaders vanuit raadsbesluiten. Deze ontwikkelingen tezamen maken dat het door de Raad vastgestelde IHP uit 2023 nu niet meer actueel is en om nieuwe besluiten vraagt. Deze ontwikkelingen vormen de gezamenlijke aanleiding voor dit voorstel, inclusief bijbehorende raadsinformatiebrief. Dit voorstel heeft als doel om u enerzijds actief te informeren over de huidige stand van zaken en anderzijds om specifieke besluiten te nemen. Het geeft u inzicht in het gehele huidige speelveld en de daarbij behorende dilemma’s en te maken keuzes. Na het raadsbesluit zal een Integraal Huisvestingsplan 2025 opgesteld worden, zodat alle nieuwe ontwikkelingen helder in één rapportage staan verwerkt. Hierbij geldt, conform IHP 2023, dat niet de renovatie/nieuwbouw van alle scholen hierin is opgenomen. Het betreft de periode 2025-2038, waarbij we om de vier jaar blijven herijken en daarmee blijven aansluiten op de werkelijkheid. Separaat van dit voorstel, wordt u ook gevraagd een besluit te nemen over; 1. Extra benodigd krediet voor de nieuwbouw van Het Koraal met referentie h250006080. 2. Een nieuwe beoogde locatie voor het Speciaal (Basis) Onderwijs op de locatie Morgen College met adres Sypel 2 referentie h250006069. 3.

De realisatie van een Integraal Kind en Expertise Centrum (IKEC) waarbij SBO De Springplank uit Harderwijk en een deel van de Verschoorschool uit Nunspeet worden samengevoegd met referentie h250006076. Hiervoor ontvangt u drie separate voorstellen. Het is niet uit te sluiten dat alternatieve besluiten op één van de voorstellen effect kunnen hebben op één van de andere voorstellen. Er is getracht dit zoveel mogelijk te voorkomen maar kan het in financieel opzicht niet 100% ontvlochten worden. Indien er afwijkend wordt besloten zullen de exacte financiële gevolgen daarna inzichtelijk gemaakt moeten worden. Kader Integraal Huisvestingsplan Harderwijk voor het (Speciaal) Basisonderwijs Wet op het primair onderwijs Alternatieven n.v.t. Beoogd effect Het verder in uitvoering brengen van nieuwbouw en renovatieprojecten voor het basisonderwijs in de gemeente Harderwijk, zodat het onderwijslandschap daadwerkelijk toekomstbestendig en duurzaam gaat worden. Argumenten Argumenten beslispunt 1 1. Er spelen diverse inhoudelijke ontwikkelingen, die leiden tot een aanpassing van het IHP 2023. Het betreft de periode 2025-2038 conform IHP 2023. Zie de bijgaande raadsinformatiebrief met een toelichting op de inhoudelijke ontwikkelingen. Deze inhoudelijke ontwikkelingen tezamen leiden tot een nieuwe koers die ‘Integraal Huisvestingsplan 2025’ wordt genoemd.

In dit IHP staan, net als in het IHP 2023, nog niet de renovatie/nieuwbouw van alle scholen in Harderwijk. Het IHP wordt per 4 jaar herijkt naar de dan geldende werkelijkheid. 2. De Raad heeft ten tijde van de ombuigingsvoorstellen in september 2024 besloten om de onderwijshuisvestingsprojecten uit te voeren in kwaliteitsniveau 1 in plaats van kwaliteitsniveau 2. Dit leidt tot een verlaging van de kapitaallasten. Dit betekent dat het extra geld voor duurzaamheidsmaatregelen uit Het Nieuwe Normaal niet beschikbaar wordt gesteld. We realiseren met kwaliteitsniveau 1 energie neutrale scholen, die voldoen aan Frisse Scholen Klasse B. Per project wordt onderzocht of elementen uit het programma Het Nieuwe Normaal toegepast kunnen

3.

worden. Aangezien op dit moment de nieuwbouw van Het Koraal ook vertraging oploopt gezien de kredietoverschrijding en de realisatie van de 3e bouwlaag is het advies om het gehele IHP uit te voeren in kwaliteitsniveau 1 en per project te bekijken wat wél aan duurzaamheidsmaatregelen uit kwaliteitsniveau 2 toegepast kan worden binnen de financiële kaders van kwaliteitsniveau 1. De ontwikkelingen op inhoudelijk vlak en financieel vlak tezamen maken dat medio 2024 een goed moment was om opnieuw naar de vastgestelde koers uit 2022/2023 te kijken.

Argumenten beslispunt 2 1. In de WAAVA staat aangegeven dat bij nieuwbouw van schoolgebouwen de investering over een periode van 40 jaar wordt afgeschreven en installaties in 15 jaar. Met de huidige standaard van de bouwkwaliteit bij nieuwbouw, kunnen schoolgebouwen ook 50 jaar in stand gehouden worden. De gemeente is niet verantwoordelijk voor vervanging van de installaties na 15 jaar, pas weer bij nieuwbouw/renovatie. Het advies is daarom om de afschrijvingstermijn voor nieuwbouwprojecten in z’n geheel te nemen en op te hogen naar 50 jaar. Naast de verhoogde bouwkwaliteit geldt dat steeds meer gedacht wordt vanuit duurzaamheid/circulariteit. Gebouwen worden steeds vaker gerenoveerd in plaats van nieuw gebouwd en materialen worden steeds vaker hergebruikt. Kanttekening bij dit beslispunt is dat de scholen hebben aangegeven ook wel enige zorgen te hebben over hun onderhoudscyclus. Zij zullen hun onderhoudscyclus dan namelijk ook moeten aanpassen naar 50 jaar instandhouding i.p.v. 40 jaar. Schoolbesturen hebben aangegeven te begrijpen dat de gemeente haar afschrijvingstermijn ophoogt van 40 jaar naar 50 jaar. Argumenten beslispunt 3 1. In het IHP 2023 is opgenomen dat renovatie plaatsvindt voor 25 jaar. Hiermee wordt de investering voor renovatie over een periode van 25 jaar afgeschreven.

Met de huidige renovatiestandaarden (onder andere het verbeteren van het binnenklimaat, zoveel mogelijk een (bijna) energieneutraal gebouw realiseren en aanpassing van de plattegrond t.b.v. onderwijskundige nieuwe inzichten) is in de praktijk de kwaliteit van renovatie toereikend voor een levensduurverlenging van 40 jaar. Gezien deze argumenten wordt de raad verzocht om de verhoging van de kapitaallasten te dekken door de afschrijvingstermijn voor renovatieprojecten te verlengen van 25 jaar naar 40 jaar. Argumenten beslispunt 4 1. Op dit moment worden extra bouwlagen en lokalen voorgesteld om toekomstige volumeontwikkelingen in leerlingenaantallen op te vangen. Het zou daarom ook logisch zijn de kapitaallasten van deze uitbreidingen, met het oog op de toekomst, structureel te dekken uit de volumetranches die de gemeente krijgt. Voorgesteld wordt om structureel € 100.000,- uit de stelpost volumeontwikkelingen in te zetten ter dekking van de kapitaallasten vanaf 2027. In de paragraaf financiën is een uitgebreidere toelichting opgenomen. Argumenten beslispunt 5 1. Bij de begroting 2024 is het krediet voor de renovatie van de Leonardo school beschikbaar gesteld. Dit is gezien bovengenoemde ontwikkelingen ontoereikend. Dit geldt ook voor de in de begroting 2025 beschikbaar gestelde kredieten voor de Alfons Ariëns en sportzaal Stadsweiden.

Deze zullen in 2025 worden verhoogd en beschikbaar worden gesteld. Ook worden de kredieten voor De Veste, Sportzaal Vliepad en Valentijn beschikbaar gesteld. Voor De Olijfboom waren bij begroting 2025 reeds kredieten gevraagd, echter zijn hiervan de plannen gewijzigd waardoor deze kredieten ingetrokken kunnen worden. Argumenten beslispunt 6 1. De nieuwe inhoudelijke en financiële ontwikkelingen leiden tot een verhoging van het IHP en bijbehorende kapitaallasten. De bestaande kredieten uit het IHP 2023 zijn niet toereikend om een gebouw te ontwerpen en te realiseren dat past bij het door de Raad vastgestelde kwaliteitsniveau.

In de financiële paragraaf is toegelicht hoe de opbouw van de verhoging en bijbehorende kapitaallasten is opgebouwd Argumenten beslispunt 7 1. Om het geactualiseerde Integraal Huisvestingsplan 2023 budgettair neutraal uit te voeren wordt het saldo a € 95.000,- taakstellend opgenomen. Hiermee ontstaat de inspanning om, ook in gezamenlijkheid met andere beleidsterreinen zoals sport, daadwerkelijk uitvoering te geven aan de genoemde maatregelen. Argumenten beslispunt 8 1. De Raadsinformatiebrief bevat achterliggende informatie, dat onlosmakelijk verbonden is met dit voorstel. Deze dient daarom verstrekt te worden aan de Raad om volledige informatie te verstrekken. Argumenten beslispunt 9 1. Om het overzicht te bewaren en de uitvoering van de projecten te regisseren vanuit één beleidsdocument, wordt na de besluitvorming in de Raad alles verwerkt in het IHP 2023 tot een IHP 2025. Argumenten beslispunt 10 1. Het aanwijzen van een krediethouder is een collegebevoegdheid en is noodzakelijk om na toekenning van de kredieten door de raad tot uitvoering over te kunnen gaan. Omgevingswet n.v.t. Financiën De inhoudelijke ontwikkelingen en financiële ontwikkelingen zorgen ervoor dat het financiële overzicht wijzigt. Uitgangssituatie financiën De projecten met benodigde kredieten en bijbehorende kapitaallasten uit het IHP 2023 vormen de basis.

Tussen het raadsbesluit in 2023 en heden zijn een aantal besluiten genomen door de raad. Deze besluiten zijn in onderstaande tabel inzichtelijk gemaakt in de vorm van vastgestelde kredieten met daarbij behorende kapitaallasten per jaar.

Vastgesteld budget conform Raadsbesluiten Raadsbesluit IHP 2023 Raadsbesluit WAAVA 2024 Ombuigingen van niveau 2 naar niveau 1 Besloten door de Raad

Investeringen Kapitaallasten per jaar € 54.308.000 € 1.271.500 € 200.000 € -75.000 € 54.308.000 € 1.396.500

Figuur 1 Huidige raadsbesluiten over het IHP en dekking in de begroting

Ontwikkelingen op de uitgangssituatie 1. Correctie afsplitsing grond In de berekeningen van het IHP is de grondwaarde in mindering gebracht op de af te schrijven investering. Dit was één van de vele scenario’s die destijds verkend is, maar niet past binnen wet- en regelgeving. . Helaas is deze optie blijven staan in de definitieve berekening van het IHP 2023. Dit wordt nu hersteld en zorgt voor een hogere kapitaallast van ca. € 68.000,-. 2.

Ombuigingen: van niveau 2 naar niveau 1

Bij de ombuigingen is besloten om het kwaliteitsniveau van niveau 2 naar 1 te brengen. Hier is een bedrag voor opgenomen. De definitieve berekening van deze verlaging levert ca. € 1.000,- meer financiële ruimte op bovenop de eerdere berekening van de besparing van € 75.000,- . 3. Lagere huurinkomsten In het IHP 2023 waren de huurinkomsten als dekkingsmiddel opgenomen vanaf het kalenderjaar 2024. Om deze huurinkomsten te vorderen bij de schoolbesturen, zou eerst huurbeleid opgesteld worden. Dit huurbeleid wordt binnen afzienbare tijd vastgesteld. Oorspronkelijk zou het huurbeleid in 2024 worden vastgesteld. Deze planning is niet gehaald, waardoor in het OOGO is afgesproken dat de scholen pas vanaf augustus 2024 (i.p.v. januari 2024) huur hoeven te betalen. Dit is de eerste reden waarom de huurinkomsten in 2024 lager zijn dan in het IHP 2023 was voorzien. De tweede reden is dat er minder lokalen onder het huurbeleid vallen dan in het IHP 2023 is opgenomen. In het IHP 2023 waren alle lokalen opgenomen, die op dat moment verhuurd waren aan de kinderopvang. Echter was dit een onjuiste aanname, omdat het huurbeleid voorziet in het verhuren van één lokaal aan de kinderopvang per schoolgebouw. Dit zorgt voor een lagere dekking in het IHP van € 116.000 in 2024 en € 59.000 in de jaren vanaf 2025. 4.

Actualisatie bouwkosten/prijspeil IHP De basis van het IHP wordt gevormd door de te hanteren vierkante meter prijzen uit de HEVO kostenconfigurator. Het oorspronkelijke plan was om het IHP vast te stellen in 2022. In 2022 is dit proces verplaatst naar vaststelling in april 2023. In dit proces konden toen niet meer de nieuwe HEVO kostenconfigurator prijzen van 2023 meegenomen worden. Dit terwijl kalenderjaar 2022 een bijzonder jaar was met de oorlog in Oekraïne, de energiecrisis en corona die de prijzen met elkaar opdreven. Dit leidt in 2024 tot een prijsindexatie van 24% ten opzicht van het vastgestelde plan in 2023 met prijspeil 2022. Doordat vaststelling nu pas kan gaan plaatsvinden in 2025 is in de voorliggende doorrekening van het IHP de indexatie van de kosten 2024 => 2025 o.b.v. de HEVO-kostenconfigurator prijspeil 2025 separaat berekend en opgenomen onder punt 4a. De indexering van punt 4 plus punt 4a leidt gezamenlijk tot een hogere kapitaallast van circa € 402.000. De hogere kosten als gevolg van de netcongestie zijn, met uitzondering van Het Koraal, niet meegenomen in de genoemde bedragen. Dit omdat we eerst concreet moeten weten of en in welke mate het probleem van netcongestie speelt bij de afzonderlijke projecten.

De projecten zijn onder andere specifiek wat betreft de keuze voor renovatie, nieuwbouw en/of uitbreiding en de mogelijkheden die de netbeheerder biedt op de kavels als het gaat om een uitbreiding van de capaciteit. Net zoals verwoord in het voorstel van Het Koraal, geldt dat we hiervoor per project worden geadviseerd door de adviseur netcongestie van de gemeente Harderwijk. 5. Inhoudelijke ontwikkelingen a. Tijdelijke units: Ten opzichte van het IHP 2023 zijn nu twee tijdelijke units voorzien: 1 bij de Wolderweide en 1 bij De Veste. De WAAVA schrijft een afschrijvingstermijn van 20 jaar voor tijdelijke units voor. Tijdelijke huisvesting bij onderwijshuisvesting wordt normaliter gerealiseerd wanneer de prognose een behoefte laat zien tussen de 0 en 15 jaar lang. Als de prognose een ruimtebehoefte laat zien die langer is dan 15 jaar wordt overgegaan tot permanente huisvesting. Zowel bij Wolderweide als de Veste is het huidige uitgangspunt tijdelijke huisvesting. De afschrijvingstermijn wordt op 15 jaar gezet, omdat deze termijn vanuit onderwijshuisvesting een herijkingsmoment is. In de tabel hieronder over de nieuwe ontwikkelingen is deze ontwikkeling meegenomen. b.

Overige ontwikkelingen: Naast de tijdelijke units zijn er nog verschillende inhoudelijke ontwikkelingen welke optellen tot een extra kredietbehoefte van ca 16 miljoen euro en een extra kapitaallast van ca € 600.000 op basis van prijspeil 2024. Het aanpassen van het IHP kent een lange doorlooptijd waardoor het niet mogelijk is gebleken om de voorstellen net nog in 2024 in te brengen. Hierdoor is een indexatie naar prijspeil 2025 nodig. Deze prijsontwikkeling wordt vanwege de complexiteit in een totaalbedrag voor alle onderdelen van het IHP 2025 gepresenteerd onder punt 4 hierboven. De onderstaande tabel is daarom nog

gebaseerd op prijspeil 2024. De ontwikkelingen rondom Het Koraal, De Springplank en de Verschoorschool worden in een separaat voorstel aan u toegelicht en besloten. In deze twee voorstellen voor deze drie scholen is al wel gerekend met prijspeil 2025. De overige ontwikkelingen zijn in de raadsinformatiebrief (bijlage) toegelicht. Opgeteld leidt dit tot het onderstaande overzicht aan nieuwe ontwikkelingen:

Nieuwe ontwikkelingen tov oorspronkelijk IHP obv prijspeil 2024 Extra bouwlaag Het Koraal (obv bedrag >300 lln)* De Springplank correctie leerlingaantallen Nieuw: Verschoorschool inclusief extra gymzaal Valentijn renoveren ipv nieuwbouw Gymzaal Vliepad renoveren De Olijfboom renoveren ipv nieuwbouw Benodigde lokalen vanwege groei Waterfront Twee tijdelijke units Waterfront en Wolderweide Extra kredietbehoefte

Investeringen € 1.603.000 € 2.330.000 € 11.000.000 € -1.461.000 € 1.461.000 € -1.523.000 € 2.300.000 € 300.000 € 16.010.000

*Het verschil met het aangevraagde krediet van € 1.743.00,- wordt veroorzaakt door het gedeelte van de ombuiging niveau 2 naar niveau 1 dat op dit gedeelte betrekking heeft. Figuur 2: Totaaloverzicht nieuwe ontwikkelingen IHP

*De derde bouwlaag bij Het Koraal leidt tot een lagere prijs per m2 bvo, omdat de omvang van het gebouw groter wordt (criterium HEVO is > 300 leerlingen) en daarmee wordt de prijs per m2 bvo lager. 6. Rente De effecten van alle financiële en inhoudelijke ontwikkelingen van o.a. punten 1 t/m 5 hierboven, tellen op tot een extra rentelast van ca. € 84.000,-. Totaaloverzicht Nieuw IHP: Alle financiële en inhoudelijke ontwikkelingen gezamenlijk leiden tot onderstaande aanpassingen aan het IHP:

Aanpassingen IHP ter besluitvorming IHP conform besluiten Raad 1. Correctie afsplitsing grond obv WAAVA 2. Niveau 2 naar niveau 1 extra tov raadsbesluit 3. Lagere huurinkomsten cf lokalenverdeling 4. Indexering prijspeil 2022 -> 2024 4a. Laatstelijk toegevoegd: indexering prijspeil 24 -> 25 5. Nieuwe inhoudelijke ontwikkelingen 6. Rentegevolgen over 1 t/m 5 Totaal extra krediet/kapitaallasten IHP 2025

Investeringen Kapitaallasten per jaar € 54.308.000 € 1.396.500 € 68.000 € -3.041.000 € -1.000 € 40.000 € 12.228.000 € 310.000 € 3.360.000 € 92.000 € 16.010.000 € 597.000 € 84.000 € 28.557.000 € 1.190.000 € 82.865.000 € 2.586.500

Figuur 3 Overzicht aanpassingen IHP 2025, de nummering komt overeen met de toelichting erboven

Het totaaloverzicht wordt met bovenstaande ontwikkelingen als volgt:

Krediet €0 € 806.456 € 5.538.337 € 18.844.669 € 22.580.661 € 15.403.779 € 9.176.683 € 4.272.298 € 3.136.767 € 1.826.878 € 1.278.814 €0 €0 €0 €0 €0 € 82.865.344

Omslagrente Afschrijving Kapitaallasten Dekking IKC Dekking Huur Dekking OHBA Jaarlasten €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 20.460 € -20.460 €0 € 4.032 €0 € 4.032 €0 € 49.105 € -45.073 €0 € 31.724 € 75.333 € 107.057 €0 € 49.105 € 57.952 €0 € 125.571 € 131.333 € 256.904 €0 € 49.105 € 207.799 € -0 € 237.817 € 670.258 € 908.075 € 11.939 € 49.105 € 259.782 € 587.249 € 312.319 € 1.332.258 € 1.644.577 € 40.011 € 45.080 € 0 € 1.559.486 € 353.027 € 1.916.449 € 2.269.476 € 74.503 € 41.055 € 0 € 2.153.918 € 366.877 € 2.064.686 € 2.431.563 € 74.503 € 41.055 € 0 € 2.316.005 € 374.585 € 2.205.031 € 2.579.617 € 84.999 € 41.055 € 0 € 2.453.563 € 375.183 € 2.205.031 € 2.580.215 € 84.999 € 41.055 € 0 € 2.454.161 € 373.041 € 2.342.047 € 2.715.088 € 95.245 € 33.005 € 0 € 2.586.838 € 363.956 € 2.342.047 € 2.706.003 € 95.245 € 33.005 € 0 € 2.577.753 € 354.871 € 2.342.047 € 2.696.919 € 95.245 € 33.005 € 0 € 2.568.669 € 345.787 € 2.342.047 € 2.687.834 € 95.245 € 33.005 € 0 € 2.559.584 € 336.702 € 2.342.047 € 2.678.749 € 95.245 € 33.005 € 0 € 2.550.499

Figuur 4: Nieuw IHP zonder dekkingsmaatregelen

Dekkingsvoorstel:

Dekking meerkosten IHP Nieuw 2025 1. Afschrijven nieuwbouw in 50 jaar ipv 40 jaar 2. Afschrijven renovaties in 40 jaar ipv 25 jaar 3. Inzet stelpost volumeontwikkelingen Totaal dekking

Jaarlijkse dekking € 343.000 € 182.000 € 100.000 € 625.000

Figuur 5 Overzicht dekkingsvoorstellen, de nummering verwijst naar de toelichting hieronder.

1. en 2. Afschrijven nieuwbouw én installaties in 50 jaar i.p.v. 40 jaar en afschrijven renovatie in 40 jaar i.p.v. 25 jaar In de argumentatie bij beslispunt 3 en 4 is aangegeven waarom inhoudelijk gekozen is voor dit dekkingsvoorstel. Kanttekening financiën: Het risico bij het verlengen van de afschrijvingstermijn, dat een gebouw vóór de afschrijvingstermijn opnieuw gebouwd of gerenoveerd moet worden, wordt groter. De scholen zullen een grotere dan wel langere onderhoudsvoorziening in moeten stellen voor het onderhoud van de zaken die eerder dan 50 jaar afgeschreven zijn, zoals installaties. Dit moet nog juridisch vastgelegd worden met de scholen. 3. Inzetten stelpost volumeontwikkelingen Sinds de gewijzigde financieringssystematiek krijgt de gemeente volumetranches in het gemeentefonds. Er volgt nog advisering aan het college hoe om te gaan met deze tranches en de bedragen die op de stelpost staan, echter laat deze nog op zich wachten en ligt er dit moment wel een besluit voor wat een aanverwant onderwerp betreft. Het staat vast dat de gemeente deze bedragen ontvangt om volumeontwikkelingen op te vangen binnen de gehele breedte van de begroting.

Op dit moment worden er extra bouwlagen en lokalen voorgesteld om toekomstige volumeontwikkelingen in leerlingenaantallen op te vangen het zou daarom ook logisch zijn de kapitaallasten van deze uitbreidingen met het oog op de toekomst structureel te dekken uit de volumetranches die de gemeente krijgt. Dit betreft de ontwikkeling van de extra bouwlaag in het Koraal en de benodigde lokalen vanwege de groei van het Waterfront. Deze investeringen zijn ca. 4 miljoen euro en brengen incl. rentecomponent een kapitaallast van ca. € 100.000,- met zich mee. Voorgesteld wordt om structureel € 100.000,- uit de stelpost volumeontwikkelingen in te zetten ter dekking van de kapitaallasten vanaf 2027. Totaaloverzicht nieuw IHP incl. voorgestelde dekkingsmaatregelen

Indien de Raad het besluit neemt om in te stemmen met de voorgestelde dekking in zowel dit voorstel als in het voorstel van de Verschoorschool, ziet het nieuwe financiële plaatje er als volgt uit:

Dekking Dekking Verschoor volume Dekking Jaar Krediet Omslagrente Afschrijving Kapitaallasten Dekking IKC Dekking Huur school ontwikkeling OHBA Jaarlasten 2023 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € €0 €0 2024 € 806.456 €0 €0 €0 €0 € 20.460 €0 € € -20.460 €0 2025 € 5.538.337 € 4.032 €0 € 4.032 €0 € 49.105 €0 € € -45.073 €0 2026 € 18.844.669 € 31.724 € 75.333 € 107.057 €0 € 49.105 €0 € € 57.952 €0 2027 € 22.580.661 € 125.571 € 131.333 € 256.904 €0 € 49.105 €0 € € 207.799 € -0 2028 € 15.403.779 € 237.817 € 503.444 € 741.261 € 11.939 € 49.105 €0 € 100.000 € 259.782 € 320.435 2029 € 9.176.683 € 312.319 € 1.035.044 € 1.347.363 € 40.011 € 45.080 €0 € 100.000 € 0 € 1.162.272 2030 € 4.272.298 € 353.027 € 1.502.397 € 1.855.424 € 74.503 € 41.055 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.169.865 2031 € 3.136.767 € 366.877 € 1.595.045 € 1.961.921 € 74.503 € 41.055 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.276.363 2032 € 1.826.878 € 374.585 € 1.707.321 € 2.081.906 € 84.999 € 41.055 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.385.853 2033 € 1.278.814 € 375.183 € 1.707.321 € 2.082.504 € 84.999 € 41.055 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.386.450 2034 €0 € 373.041 € 1.816.934 € 2.189.974 € 95.245 € 33.005 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.491.724 2035 €0 € 363.956 € 1.816.934 € 2.180.890 € 95.245 € 33.005 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.482.640 2036 €0 € 354.871 € 1.816.934 € 2.171.805 € 95.245 € 33.005 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.473.555 2037 €0 € 345.787 € 1.816.934

€ 2.162.720 € 95.245 € 33.005 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.464.470 2038 €0 € 336.702 € 1.816.934 € 2.153.636 € 95.245 € 33.005 € 470.000 € 100.000 € 0 € 1.455.386 Totalen € 82.865.344

Figuur 6 Nieuw IHP met voorgestelde dekkingsmaatregelen

Ten opzichte van de eerder genomen raadsbesluiten waardoor jaarlijks € 1.396.500 (zie figuur 1) beschikbaar is, is er niet voldoende dekking om het IHP 2025 uit te kunnen voeren. Het geheel aan beslispunten geeft een nadelig saldo van afgerond € 95.000.

Overzicht Besluitvorming Collegevoorstel IHP ontwikkelingen extra kapitaallasten waarvan separaat collegevoorstel Het Koraal extra afschrijvingslasten waarvan separaat collegevoorstel De Springplank/Verschoorschool - onderdeel De Springplank extra afschrijvingslasten - afschrijvingslasten Verschoorschool Dekking Verschoorschool conform separaat collegevoorstel - vergoeding gemeentefonds - besparing reiskosten leerlingvervoer Overige dekkingsmaatregelen Per saldo mutatie begrotingssaldo (afgerond op € 1.000) Taakstellend saldo IHP 2025 ten opzichte van IHP 2023

Nadeel begrotingssaldo € 1.190.000 € -76.000 € €

-102.000 -287.000

€ €

€ € € 1.190.000 € 95.000

Voordeel begrotingssaldo

320.000 150.000 625.000 1.095.000

Figuur 7 Totaaloverzicht besluitvorming IHP

Mogelijkheden om het nadelig saldo positief te beïnvloeden zullen worden onderzocht. Hierbij kan gedacht worden aan: Het realiseren van een sportvoorziening met één zaaldeel i.p.v. een sportvoorziening met twee zaaldelen bij het Integraal Kind en Expertisecentrum op de locatie van huidige Morgen College. Dit gezien de nabije afstand tot de Sypel. Dit leidt tot een verlaging van de jaarlijkse kapitaallasten van € 58.000,-. Op dit moment kunnen we dit echter niet verwerken, omdat eerst de totale bezetting van de sportaccommodaties in Harderwijk goed in kaart moet worden gebracht voor de komende jaren. Op dit moment wordt financieel rekening gehouden met de nieuwbouw van een sporthal in Stadsweiden ter vervanging van de bestaande sportzaal in Stadsweiden. Het gebruik bepaalt of sprake zal zijn van een sporthal of een sportzaal. Net als bovenstaand punt geldt dat we eerst inzichtelijk moeten hebben wat de totale bezetting van de sportaccommodaties in Harderwijk in de toekomst zal zijn. Deze bezetting en de wensen tot gebruik bepalen de noodzaak voor een

-

-

-

-

sporthal. Indien een sporthal niet nodig is, dan wordt volstaan met een sportzaal. Dit leidt tot een verlaging van de jaarlijkse kapitaallasten met € 30.000,-. Het voltijds HB-onderwijs vindt regionaal plaats bij Leonardo Onderwijs in Harderwijk. Circa 30% van 120 leerlingen van Leonardo Onderwijs komt uit Ermelo. Er zijn gelijktijdig ook bewegingen in Ermelo om het HB onderwijs voltijds lokaal te organiseren, in het kader van thuisnabij onderwijs voor alle Ermelose kinderen. Er vinden op dit moment in regionaal (samenwerkings)verband gesprekken plaats over de invulling van het HB onderwijs. In het IHP van Ermelo (vastgesteld door de Raad op 27 november 2024) is een bedrag van € 2.000.000,- opgenomen voor een bijdrage aan de regionale HB-voorziening. Er zullen de komende tijd gesprekken plaatsvinden of, en zo ja, wat de hoogte van de bijdrage van de gemeente Ermelo is. Uitgaande van de genoemde € 2.000.000,- zal dit leiden tot een verlaging van de jaarlijkse kapitaallasten met € 40.000,-. Het inzetten van (rijks)subsidies zoals bijvoorbeeld Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (dumava), waardoor het krediet lager kan uitvallen. Op dit moment kan dit financieel niet inzichtelijk gemaakt worden, omdat het onzeker is of subsidies er zijn en wat de hoogte dan van deze subsidies zijn.

Indien de batterij toch niet nodig blijkt, leidt dit ook tot een verlaging van de jaarlijkse kapitaallasten a € 7.000,-. Op dit moment is voor SBO De Springplank en de Verschoorschool gerekend met een vierkante meter prijs behorende bij een school van circa 200 leerlingen. Indien de Raad besluit om het IKEC in Harderwijk te realiseren kan de vierkante meter prijs omlaag, doordat de realisatie van een groter gebouw van circa 300 leerlingen leidt tot lagere kosten per vierkante meter. Dit synergievoordeel leidt tot een verlaging van de jaarlijkse kapitaallasten a € 29.000,-. Het IHP is in overeenstemming met de WAAVA 2024 (waarin de afweging is gemaakt om niet met restwaarde te werken) gebracht, waardoor over de hele investering wordt afgeschreven. Het is mogelijk dit besluit te heroverwegen en toch opnieuw te rekenen met een restwaarde. Indien een restwaarde van bijvoorbeeld 15% aannemelijk gemaakt kan worden, dan dalen de jaarlijkse afschrijvingslasten naar schatting met € 250.000. Bij het opstellen van de Nota WAAVA 2024-2027 zijn destijds voordelen en nadelen uitgezocht voor het hanteren van een eventuele restwaarde. Het hanteren van een restwaarde resulteert in lagere afschrijvingslasten, maar tegelijk ook hogere rentelasten tijdens en na de looptijd van het actief.

De commissie Besluit, begroting en verantwoording (BBV) schrijft voor dat elk activum individueel beoordeeld moet worden op een mogelijke restwaarde, wat niet eenvoudig te bepalen is. Een ander nadeel is dat er niet voldoende gespaard wordt voor de vervanging van de investering. Hieruit volgde destijds dat er is besloten om geen restwaarde te hanteren bij de nota WAAVA 2024-2027 en dus ook niet voor de gebouwen van het IHP. Dit blijft het advies van financiën maar voor de volledigheid wordt deze knop hier wel benoemd.

Alle bovenstaande maatregelen zijn financieel nog niet verwerkt, omdat dit verdere planuitwerking vraagt en nu nog niet met zekerheid te stellen is dat (alle) genoemde maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden. Het nadelig saldo a € 95.000,- is een taakstellend saldo, waardoor het geactualiseerd IHP 2023 budgettair neutraal kan worden gepresenteerd. Wij spannen ons daarmee in om, ook in gezamenlijkheid met andere beleidsterreinen zoals sport, daadwerkelijk uitvoering te geven aan de genoemde maatregelen.

Kanttekening liquiditeit: In de voorliggende collegevoorstellen van het IHP worden de uitgaven verhoogd met circa 28 miljoen euro. Deze uitgaven zijn nog niet voorzien in onze liquiditeitsprognose. Omdat de gemeente werkt met concernfinanciering wordt ‘slechts’ de omslagrente toegerekend aan het IHP. Vanwege het grote volume is het echter wel noodzakelijk om te beseffen dat er mogelijk méér rentelasten in de toekomst op de

gemeente af gaan komen. Dit hangt echter van veel meer factoren af dan alleen het IHP. Bij de begroting en jaarrekening ontvangt de gemeenteraad via de paragraaf financiering een actuele prognose. Samenvatting systematiek IHP: Het IHP zal in 2028 weer geactualiseerd worden. Hier worden ontwikkelingen en veranderingen met betrekking tot de inhoud (onderwijsgebouwen, leerlingaantallen etc.) weer tegen het licht gehouden. Bovendien geldt dat we dan ook weer vier jaar verder zijn en kijken welke scholen dan de hoogste urgentie hebben. Immers staan nu niet alle scholen in dit IHP. Intern zal onderzoek gedaan worden naar de indexeringssystematiek van het MIP (meerjareninvesteringsplan), om niet tegen cumulerende effecten bij herzieningen aan te lopen (voor alle investeringen). Het IHP is nu voorzien tegen de huidige omslagrente conform huidige systematiek. Wanneer de omslagrente wijzigt wordt dit met de begroting automatisch verwerkt voor de kredieten die reeds zijn opgenomen in de begroting. Bij toekomstige actualisaties van het IHP zal alleen rente worden geactualiseerd voor dat deel waarvoor extra of nieuw krediet wordt gevraagd. Voor de reeds voorziene uitgaven van het IHP zullen renteschommelingen ten laste of ten faveure van het begrotingssaldo gaan bij opbouw van de begroting, omdat de gemeente werkt met concernfinanciering.

Overweging integrale afweging Besluitvorming over deze ontwikkelingen vindt plaats buiten de integrale afweging bij de kadernota om. Idealiter zou de raad besluiten om het IHP op deze wijze als overige aanmelding op te nemen in de Kadernota en de afweging daar plaats te laten vinden. Dit is echter voor een aantal scholen te laat, waarbij reeds tot uitvoering overgegaan moet worden. Daarom wordt nu gekozen voor de rechtstreekse route.

Bovenstaande leidt tot de volgende uitvoeringsplanning van het IHP:

Startjaar Plannen IHP 2025 met prijspeil Schoolnaam project 1-1-2024 Het Koraal Drielanden 2024 Nieuwbouw plus extra bouwlaag Alfons Ariëns 2025 Nieuwbouw Sporthal Stadsweiden 2025 Nieuwbouw Binnenklimaat 9 scholen 2025 Aanpassing Tijdelijke unit Waterfront De Veste 2025 Tijdelijke uitbreiding Uitbreiding Dok19 t.b.v. Waterfront 2026 Nieuwbouw - extra bouwlaag Leonardo Harderwijk 2025 Renovatie Gymzaal Vliepad 2025 Renovatie Vrijeschool Valentijn 2025 Renovatie De Springplank 2026 Nieuwbouw Gymvoorziening Springplank 2026 Nieuwbouw Verschoorschool incl. gymvoorziening 2026 Nieuwbouw Dominicus Savio uitbreiding 2026 Nieuwbouw uitbreiding CBS De Schakel uitbreiding 2026 Nieuwbouw uitbreiding CBS De Brug 2028 Nieuwbouw Tijdelijke unit Wolderweide 2028 Tijdelijke uitbreiding De Olijfboom 2029 Renovatie CBS De Wegwijzer 2030 Nieuwbouw

Startjaar afschrijven 2028 2029 2029 2026 2026 2029 2028 2028 2028 2030 2030 2030 2029 2029 2032 2029 2031 2034

Duurzaamheid De Raad heeft met de vaststelling van het IHP (2023) besloten om de projecten uit te voeren met kwaliteitsniveau 2. Met de vaststelling van de kadernota 2025 (september 2024) heeft de Raad vervolgens besloten om vanaf 2028 alle projecten uit te voeren in kwaliteitsniveau 1. Tijdens de uitvoering van de projecten wordt bekeken of er nog financiële ruimte is voor duurzaamheidsmaatregelen uit het Nieuwe Normaal (kwaliteitsniveau 2). Communicatie In de periode juni - december 2024 hebben bestuurlijke overleggen plaatsgevonden tussen de schoolbesturen en de gemeente Harderwijk. Het doel was om in alle openheid met elkaar te verkennen op welke wijze het IHP (verder) in uitvoering gebracht kan worden, rekening houdend met actuele ontwikkelingen bij zowel de gemeente als de schoolbesturen. De ontwikkelingen van het IHP worden op meerdere momenten in het jaar tijdens de formele OOGO's/Onderwijsplatforms besproken en vastgesteld. U wordt als raad ook op regelmatige basis geïnformeerd en wanneer dit zich voor doet gevraagd om een besluit te nemen. Evaluatie Op reguliere basis vindt overleg plaats met de betrokken schoolbesturen. Bijlagen Raadsinformatiebrief met kenmerk h250006085.