Raadsvoorstel Jaarrekening 2024

Voorstel aan college en raad Nummer: Datum: Opsteller: Portefeuillehouder: Onderwerp:

02430000211293 27 mei 2025 T.J. Stuart Wethouder W. Mazier Jaarrekening Gemeente Harderwijk 2024

Het college van B&W besluit: De raad voor te stellen: 1. Over te gaan tot vaststelling van de jaarrekening en resultaat bestemming en: a. De lasten en de baten van de jaarrekening 2024 als volgt vast te stellen: Baten € 219.626.000,Lasten € 203.969.000,Het voordelig saldo voor resultaatbestemming € 15.657.000,- -/Het voordelig saldo van dotaties en onttrekkingen reserves € 7.373.000,- -/Het voordelig bruto saldo na resultaatbestemming € 23.030.000,- -/Doorschuiven budget onderhanden werk € 1.227.000,Reserve Havenwerken € 118.000,Reserve Omgevingswet € 18.000,- -/Reserve Monumenten € 11.000,- -/Reserve Sociaal domein € 675.000,Reserve Energielasten € 1.681.250,- -/Nieuw te vormen reserve Energieneutraal De Sypel € 454.250,Aanvullen reserve Sociaal domein € 380.000,Netto voordelig resultaat € 21.836.000,- -/b. De activa en passiva van de balans per 31 december 2024 als volgt vast te stellen: Activa € 299.885.000,Passiva, waaronder het voordelig rekeningsaldo 2024 € 299.885.000,Het positieve resultaat na bestemming ad € 21.836.000,- ten gunste te brengen van de algemene reserve. c. De specifieke uitkeringen (SISA) vast te stellen conform hoofdstuk 4.7. d. Akkoord te gaan met de afsluiting van de in bijlage 5.1 van de jaarrekening genoemde kredieten, waarmee deze investeringen als afgerond worden beschouwd. 2.

Akkoord te gaan met budgetoverheveling en wijziging van de begroting 2025: a. Doorschuiven van onderhanden werk met bijbehorende budgetten en bijdragen voor een bedrag van € 1.277.000,- zoals in hoofdstuk 4.6 is opgenomen. De algemene reserve in te zetten als dekking voor deze activiteiten. b. Doorschuiven van onderhanden werk met bijbehorende budgetten en bijdragen welke gedekt zijn door aanwezige reserves en voorzieningen of door inkomsten voor een bedrag van € 6.677.000,zoals in hoofdstuk 4.6 is opgenomen. 3. Een bedrag van € 118.000,- te doteren aan de reserve havenwerken. 4. Een bedrag van € 18.000,- te onttrekken aan de reserve omgevingswet. 5. Een bedrag van € 11.000,- te onttrekken aan de reserve monumenten. 6. Een bedrag van € 675.000,- te doteren aan de reserve sociaal domein. 7. Het restant van de reserve energielasten van € 1.681.250.- vrij te laten vallen en hierna deze reserve op te heffen. 8. Een bedrag van € 454.250,- toe te voegen aan een nieuw te vormen bestemmingsreserve Energieneutraal De Sypel. 9. Vanuit het Harderwijkse overschot BW/MO € 275.000,- toe te voegen aan de algemene reserve en € 955.000,- toe te voegen aan de reserve sociaal domein. -2-

10. Een bedrag van € 380.000,- toe te voegen aan de reserve sociaal domein. 11. Het krediet van de terreininrichting van nieuwbouw Sypel af te schrijven in 30 jaar. 12. De bestemmingsreserves ‘Energielasten stichtingen en verenigingen’ en ‘Egalisatiereserve automatisering’ op te heffen. 13. Het surplus van de algemene reserve te betrekken bij de Kadernota 2026-2029. Inleiding Aanleiding De jaarrekening 2024 maakt onderdeel uit van de jaarlijkse beleids- en begrotingscyclus. Deze cyclus start met het opstellen van de begroting. Deze is gebaseerd op de kaderstelling door de raad bij de kadernota. Tussentijds is er in 2024 één rapportage door het college van B&W aan de raad aangeboden. De cyclus eindigt met de jaarrekening. Kader Gemeentewet, Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten, Kadernota Rechtmatigheid van commissie BBV en de Financiële Verordening gemeente Harderwijk 2024. Alternatieven De raad kan alternatief besluiten op verschillende specifieke onderdelen van de besluitvorming. Rechtmatigheidsverantwoording Met ingang van het verslagjaar 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd. Dit betekent dat het college in de jaarstukken verantwoording aflegt over de naleving van de regels die van belang zijn voor financiële handelingen van de gemeente. De accountant controleert de collegeverantwoording op getrouwheid.

De gemeenteraad heeft op 20 maart 2025 de financiële verordening geactualiseerd en tegelijkertijd het controleprotocol voor de controle van 2024 vastgesteld, inclusief de grens waarboven eventuele afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording moeten worden opgenomen. De raad heeft de grens vastgesteld op de maximaal toegestane afwijking van 3% van de totale lasten (inclusief toevoegingen aan de reserves). Dat is voor 2024 € 6,524 miljoen. Onder afwijkingen wordt verstaan, het niet naleven van wet- en regelgeving. De wijze waarop wij deze berekening moeten uitvoeren is vastgelegd in de kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV (najaar 2023), inclusief de nadere aanvullingen daarop die in de loop van 2024 zijn verschenen. In deze aanvullende informatie is aangegeven hoe we de aangetroffen afwijkingen moeten wegen. Bij de interne controles is in 2024 in totaal voor € 2.399.000 miljoen aan onrechtmatigheden aangetroffen volgens de verplichte berekening van de commissie BBV. Dat is lager dan de door de raad vastgestelde € 6.524.000. Het college van burgemeester en wethouders kan daarom vol trots in zijn rechtmatigheidsverantwoording aangeven dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door de raad gestelde kaders.

In de paragraaf bedrijfsvoering is aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid 2024. Beoogd effect 1. De jaarrekening vaststellen door de gemeenteraad en binnen twee weken ná vaststelling en vóór 15 juli aanbieden bij de provincie. 2. De begroting 2025 overeenkomstig te wijzigen. Argumenten 1. Op grond van artikel 197 Gemeentewet dient het college na afloop van het begrotingsjaar aan de raad verantwoording af te leggen over het gevoerde bestuur. Het college biedt aan uw raad de jaarstukken, bestaande uit de jaarrekening en het jaarverslag, aan. Op grond van artikel 198 Gemeentewet dient de

gemeenteraad de jaarrekening 2024 vast te stellen. Het college stuurt binnen twee weken ná vaststelling, doch uiterlijk vóór 15 juli, de jaarrekening naar gedeputeerde staten. 2. De raad heeft het budgetrecht en heeft daarmee de bevoegdheid de begroting te wijzigen. De voorgestelde onderhanden werken zijn onderdeel van de jaarrekening 2024 maar dienen ook in de lopende begroting 2025 vrijgegeven te worden. 3. Het structurele budget voor baggerwerkzaamheden is bij de ombuigingen 2025 verlaagd. Het budget voor 2024 werd gedeeltelijk ingezet voor het uitvoeren van incidentele baggerwerkzaamheden. Hiermee wordt een basis gecreëerd waarbinnen het structurele budget toereikend moet zijn. De werkzaamheden zullen echter in 2025 worden uitgevoerd. Door het voordeel van het budget baggeren 2024 toe te voegen aan de bestemmingsreserve havenwerken, ontstaat dekking voor deze kosten in 2025. 4. In 2024 is er een overschrijding op het budget Implementatie gevolgen omgevingswet van afgerond € 18.000,-. Voorgesteld wordt om dit bedrag te onttrekken aan de bestemmingsreserve Omgevingswet. 5. In 2024 is er een overschrijding op het budget Instandhouding monumenten van afgerond € 11.000,-. Voorgesteld wordt om dit bedrag te onttrekken aan de bestemmingsreserve Monumenten. 6.

Het voordeel binnen de programmagelden sociaal domein (resultaat Jeugd, Wmo en Participatie) bedraagt ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024 € 675.000,-. Voorgesteld wordt om dit bedrag toe te voegen aan de bestemmingsreserve sociaal domein. Het tekort bij de tussentijdse rapportage 2024 is onttrokken aan de reserve sociaal domein. 7. Bij de tussentijdse rapportage werd een overschrijding van € 1.111.000,- op de gemeentelijke energiebudgetten verwacht. De werkelijke overschrijding was € 992.000,-. Dit bedrag is onttrokken aan de reserve gemeentelijke energielasten en reeds verwerkt in de jaarrekening 2024. Deze reserve is ingesteld om de overschrijding op de gemeentelijke energielasten in 2023 en 2024 op te vangen. Na de onttrekking in 2024 is het doel van de reserve komen te vervallen. Het restant van de reserve bedraagt € 1.681.250,- en kan vrijvallen ten gunste van het jaarrekeningresultaat. Voorgesteld wordt deze reserve op te heffen. 8. Vanuit de reserve gemeentelijke energielasten ligt er een claim van € 500.000,- voor energieneutraal de Sypel (raadsbesluit 9 maart 2023). Het restant van deze claim bedraagt € 454.250,-. Voorgesteld wordt om hiervoor een nieuwe bestemmingsreserve te vormen, zodat de middelen beschikbaar blijven voor het realiseren van een energieneutraal zwembad de Sypel. 9.

Het resultaat van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (BW/MO) voor de regio Noord Veluwe bedraagt afgerond € 7 miljoen. Een deel van dit voordelig resultaat vloeit terug naar de deelnemende gemeenten. Het Harderwijkse deel van het overschot bedraagt € 1,23 miljoen. In de tussentijdse rapportage 2024 is een aanvullend budget van € 275.000,- voor het Woonpark Molenweg beschikbaar gesteld. Bij de turap is dit bedrag onttrokken aan de algemene reserve met de opmerking dat de algemene reserve voor dit bedrag weer wordt aangevuld als het overschot BW/MO (Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang) over 2024 bekend is. Voorgesteld wordt het restant van het overschot van € 955.000,- toe te voegen aan de reserve sociaal domein. 10. Na het aanvullen van de reserve sociaal domein vanuit het voordeel op de programmagelden (beslispunt 6) en het overschot BW/MO (beslispunt 9), bedraagt de prognosestand van de reserve € 3,62 miljoen. Hierbij is rekening gehouden met de bestaande claims. Door € 380.000,- aan de reserve toe te voegen komt de reserve sociaal domein weer op het niveau van € 4.000.000,-. 11. De kredieten voor nieuwbouw de Sypel zijn in 2019 door de raad beschikbaar gesteld. Destijds was de Nota waarderen, activeren en afschrijven vaste activa 2019 van kracht. Deze nota hanteerde voor terreininrichting een levensduur van 15 jaar.

In de praktijk gaat de terreininrichting langer mee, waardoor voorgesteld wordt de afschrijvingstermijn in lijn te brengen met de huidige nota. Daarin is de afschrijvingstermijn gesteld op 30 jaar. Het krediet van de terreininrichting nieuwbouw de Sypel wordt in deze jaarrekening afgesloten, waardoor de eerste afschrijvingslasten in 2025 landen. Het structurele financiële effect is reeds verwerkt in de tussentijdse rapportage 2024. 12. Bij de Kadernota 2024-2027 is besloten de reserve ‘Energielasten stichtingen en verenigingen’ in te zetten ter dekking van de incidentele uitgaven 2024. Dit is verwerkt in de voorliggende jaarrekening 2024. De reserve kan daarom opgeheven worden.

Voor de egalisatiereserve automatisering is bij de tussentijdse rapportage 2024 is besloten om een bedrag van € 41.800,- te onttrekken. Hiermee is de reserve volledig ingezet en kan daarom opgeheven worden. 13. Het surplus van algemene reserve bedraagt € 21,3 miljoen. Het surplus is het gedeelte van de algemene reserve boven het benodigd weerstandsvermogen. Vanaf 2024 is het mogelijk om het surplus voor een gedeelte in te zetten ter dekking van structurele uitgaven. Het structurele financiële perspectief is beperkt en het Ravijnjaar 2026 wordt de eerstkomende begroting de eerste jaarschijf. Er is bij de begroting 2025-2028 structureel omgebogen om 2025 en 2028 structureel sluitend te krijgen. Jaarschijf 2026 en 2027 waren dat nog niet (ca. € 1,9 miljoen structureel negatief) en of jaarschijf 2029 structureel sluitend is, wordt pas bekend bij de meicirculaire. Het is dus zeer reëel dat het surplus ingezet moet worden om een structureel sluitende begroting aan te kunnen bieden voor 2026-2029 zonder extra ingrepen te hoeven doen. Met een surplus van € 21,3 miljoen zou € 2,13 miljoen (10%) afgedekt kunnen worden. Het is dan wel belangrijk dat het surplus onaangetast blijft. Elke verlaging van het surplus, betekent een verlaging van de dekkingsmogelijkheden. Bij de kadernota 2026-2029 wordt een actueel financieel perspectief gegeven, inclusief de effecten van de meicirculaire 2025.

Dan kan met meer zekerheid gezegd worden of het surplus structureel ingezet moet worden en welk deel van het surplus incidenteel beschikbaar is. Financiën Het jaar 2024 wordt afgesloten met een netto positief resultaat van -/- € 21,8 miljoen. Hieronder is het resultaat in tabelvorm opgenomen: Resultaat 2024

(bedragen x € 1.000)

Bedrag -23.030

Bruto resultaat (saldo van baten en lasten 2024) Claims en voorgestelde besluitvorming: a. Onderhanden werken b. Mutatie reserve Havenwerken c. Mutatie reserve Omgevingswet d. Mutatie reserve Monumenten e. Mutatie reserve sociaal domein (resultaat Participatie, WMO, Jeugd) f. Vrijvallen en opheffen bestemmingsreserve energielasten g. Aanvullen reserve sociaal domein Netto resultaat 2024 na besluitvorming

1.277 118 -18 -11 675 -1.227 380 -21.836

Op hoofdlijnen wordt het bruto rekeningsaldo verklaard door de volgende onderwerpen: (bedragen x € 1.000)

2024 voordeel Rekeningresultaat Vertrekpunt na begrotingswijzigingen t/m 31-12-2024 Kapitaallasten Programma 0-8: Uitgestelde werkzaamheden 2024 (onderhanden werk) Programma 0: Algemene uitkering Programma 0: Personeelslasten / pensioenvoorziening wethouders Programma 0: Parkeeropbrengsten Programma 2: Baggeren havens Programma 3: GREX bedrijventerreinen Programma 4: Morgen college Programma 5: SPUK sport en SPUK MEOZ Programma 6: Oekraïne opvang Programma 6: Programmagelden sociaal domein Programma 6 / 7: Inzet SPUK gelden Programma 7: Duurzaamheid Programma 8: GREX niet-bedrijventerreinen Diversen Totaal Rekeningresultaat

a b c d e f g h i j k l m n

nadeel

-3.676 -831 -1.277 -1.983 -379 -205 -118 -1.502 -202 -266 -515 -675 -320 -200 -10.384 -497 -23.030

In de financiële positie van de jaarrekening worden beide tabellen uitgebreid toegelicht. In de financiële analyse onder de programma’s is een meer gedetailleerde analyse terug te vinden.

saldo -3.676 -831 -1.277 -1.983 -379 -205 -118 -1.502 -202 -266 -515 -675 -320 -200 -10.384 -497 -23.030

Communicatie Na de verzending van de jaarrekening zal in het wekelijks persmoment de perspresentatie plaatsvinden (6 juni). Voor de raadsleden wordt op 24 juni een technische informatieavond georganiseerd. Bijlagen 1. Jaarrekening 2024 gemeente Harderwijk 2. Jaarverslag 2024 Zorgkosten EHZ 3. Controleverklaring gemeente Harderwijk 2024