Participatienota Omgevingswet.pdf

Harderwijk en Hierden geven we samen vorm oktober 2022

Participatienota Omgevingswet

Inleiding De Omgevingswet biedt meer ruimte voor ideeën en plannen die gaan over het inrichten van onze omgeving. Participatie is een belangrijk onderwerp in deze nieuwe wet. Participatie is het betrekken van personen voor wie een plan, initiatief of activiteit gevolgen heeft. Nieuw is dat de aanvrager van een vergunning zelf de participatie moet organiseren.

D

e gemeente vindt participatie belangrijk in Harderwijk en Hierden. Door samen te werken,

maken we gebruik van de kracht en de kennis van elkaar. Zo maken we betere plannen voor onze leefomgeving. Soms gaat het om een speeltuin of een weg en een andere keer over duurzaamheid of wonen zonder aardgas. De Omgevingswet gaat zoals het er nu uitziet op 1 juli 2023 in. Deze nota geeft richting aan onze participatie in het kader van de Omgevingswet met als doel om samen betere ruimtelijke plannen te maken. We bouwen voort op AANVRAAG

de kennis die al in diverse beleidsstukken is beschreven en ervaring die in de praktijk wordt opgedaan. • Voorbeelden zijn het Waterfront, de Stadsvisie 2031 en de Wijkaanpak; • In diverse beleidsstukken waaronder ‘Interactief werken Harderwijk’, de ‘Visie op burgerschap Harderwijk zijn wij samen’ en de’ Lokale Inclusie

Door samen te werken, maken we gebruik van de kracht en de kennis van elkaar.

Agenda’ wordt participatie uitgebreid beschreven.

Wettelijk kader De Omgevingswet is een wet voor alle ruimtelijke

Omgevingswet het samenspel voor het fysieke domein

ontwikkelingen in onze leefomgeving en het beheer

opnieuw vorm te geven, is dit een compacte nota

van onze leefomgeving. De Omgevingswet zegt over

over samenwerken en tegelijk een strategie voor die

participatie:

samenwerking. De nota is geschreven met behulp van inspirerende

‘Het in een vroegtijdig stadium betrekken van

voorbeelden, ervaringen en expertise in onze eigen en

belanghebbenden [...] bij het proces van de besluitvorming

andere gemeenten, kennisinstituten en overheden, de

over een project of activiteit’. Belanghebbenden

klankbordgroep Omgevingswet van de gemeenteraad

zijn inwoners, vertegenwoordigers van bedrijven,

Harderwijk en Hierden en collega’s.

professionals van maatschappelijke organisaties en bestuurders van overheden.’

Coalitie In het coalitieakkoord 2022 - 2026 ‘Samen bouwen aan

Net als elke andere gemeente moet de gemeente

de toekomst’ staat:

Harderwijk voor inwerkingtreding van de wet vastgesteld participatiebeleid hebben. Interactief werken, samenwerken en participatie zijn zeker niet nieuw voor Harderwijk. De gemeente is een

“Het is belangrijk dat iedereen meedoet.

omgevingsbewuste organisatie als het gaat om

We sluiten niemand uit. Ook willen we

interactie met inwoners. De relatie tussen gemeente

inwoners meer bij het gemeentebestuur

en samenleving is op verschillende manieren in

betrekken en bij de dingen die we in

verschillende (beleids)stukken beschreven.

onze stad en voor inwoners doen. Door

Gevoed door de noodzaak om vanuit de

meer samen te werken halen we betere resultaten voor Harderwijk en Hierden.”

Deze nota heeft twee onderdelen

Afspraken

1. Participatie door initiatiefnemers;

De gemeente vindt duidelijkheid voor alle initiatieven in

2. Participatie door de gemeente.

de stad belangrijk. Of het nu gaat om een buurtfeest of een grote gebiedsontwikkeling. Daarom maken we deze

Doel

afspraken:

Het doel van participatie is om de verschillende belangen

• We denken in mogelijkheden. Wanneer een plan of

zo volledig en open mogelijk in kaart te brengen. Zo

initiatief toch niet haalbaar blijkt, dan zijn we daar

kunnen we met elkaar een goede afweging maken.

eerlijk en open over; • We betrekken mensen op een positieve en creatieve manier; • We werken samen, omdat we geloven dat je samen verder komt; •

We inspireren en verrijken elkaar;

•

We leren en verbeteren;

• Wat we doen, doen we met aandacht voor de mens, de vraag en de omgeving.

Participatie door initiatiefnemers Nieuw in de Omgevingswet is dat de initiatiefnemer zelf verantwoordelijk is voor participatie. Dit wordt onderdeel van de aanvraag van een omgevingsvergunning.

I

n sommige gevallen is participatie verplicht. De

•

Aan participatie is gedaan;

•

Zo ja, hoe dit is gedaan en wat de resultaten zijn.

initiatiefnemer geeft bij zijn aanvraag aan of:

Participatie is niet nodig, Ik heb geen vergunning

maar wel handig. Een

nodig. Ik meld de

goede relatie met de

gemeente dat ik iets

buren is fijn!

ga doen.

Ik vraag een omgevingsvergunning aan voor een initiatief dat past in het omgevingsplan.

Participatie is gewenst. In het stappenplan staan tips!

Ik vraag een omgevingsvergunning aan voor een initiatief dat afwijkt van het omgevingsplan.

Participatie is in bepaalde gevallen verplicht.

Melden

De initiatiefnemer geeft bij een vergunningaanvraag aan:

Soms is er geen omgevingsvergunning nodig voor

1.  Wat er in de omgeving gebeurt en/of verandert door

bouwen of verbouwen. Dan is het melden van (ver)

het plan of initiatief;

bouwplannen voldoende. Ook dan zijn er vaak

2. Wie betrokken is bij de participatie;

voorwaarden of regels waaraan moet worden voldaan.

3. Hoe participatie is uitgevoerd; 4. Hoe de initiatiefnemer omgaat met de inbreng van

Participatie gewenst Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning voor

betrokkenen; 5. Wat de resultaten zijn van de participatie.

een initiatief dat past in het omgevingsplan is participatie gewenst. De gemeente kan een omgevingsvergunning

Na de vergunningverlening

niet weigeren op het participatie onderdeel. Als de

Zodra de omgevingsvergunning is verleend, is

gemeente vindt dat er onvoldoende participatie heeft

deze nog niet onherroepelijk. Tegen een verleende

plaatsgevonden dan kan ze de initiatiefnemer vragen de

omgevingsvergunning kan nog beroep worden ingesteld

participatie opnieuw te doen. De gemeente kan hierbij

en eventueel hoger beroep.

adviseren. Participatie verplicht De gemeenteraad besluit of bij bepaalde plannen of initiatieven participatie verplicht is. Dit zijn de plannen of initiatieven die vallen binnen het kader van adviesrecht van de gemeenteraad. Dan wordt een vergunningaanvraag niet in behandeling genomen wanneer geen participatie heeft plaatsgevonden. Bij verplichte participatie beoordeelt de gemeente of er voldoende aan participatie is gedaan.

In het participatie stappenplan (bijlage 1) staat waar je allemaal aan kunt denken bij het maken van een participatieplan en een participatieverslag.

STAPPENPLAN

Participatie door de gemeente Wanneer de gemeente zelf initiatiefnemer en vergunningaanvrager is voor een plan, dan geldt in principe hetzelfde als voor iedere andere aanvrager van een omgevingsvergunning.

D

e gemeente is daarnaast verplicht voor participatie

Bij de besluitvorming over het Omgevingsplan moet de

te zorgen bij het opstellen van de omgevingsvisie en

gemeente, net als bij de omgevingsvisie, voldoen aan de

het omgevingsplan.

motiveringsplicht en dus een verslag met de resultaten van de participatie maken.

Omgevingsvisie Volgens de Omgevingswet heeft de gemeente bij het

Wanneer de gemeente niet genoeg aan participatie heeft

opstellen van de omgevingsvisie motiveringsplicht. De

gedaan bij visies of plannen, kan de rechter een besluit

gemeente geeft aan hoe de samenleving betrokken is en

vernietigen. Van ‘onvoldoende’ participatie is sprake

wat de resultaten daarvan zijn. De motivering kan bestaan

wanneer:

uit:

• De gemeente niet heeft aangegeven hoe ze de

•

Het onderwerp en doel van de participatie;

• Het niveau van de participatie (meeweten, meedenken, meedoen, meebeslissen); •

De kaders voor de participatie;

•

Wie de belanghebbenden zijn;

•

Hoe de deelnemers hun inbreng kunnen leveren;

•

Hoe en wanneer wordt gecommuniceerd;

• Wat met de uitkomsten van het participatieproces is gedaan; •

De begroting van de kosten van het participatieproces.

Omgevingsplan Voor het omgevingsplan moet de gemeente zorgen voor kennisgeving vooraf. De gemeente beschrijft hierin: •

Wie worden betrokken;

•

Waarover en wanneer;

• Wat de rol is van het bevoegd gezag en de initiatiefnemer; •

En waar meer informatie beschikbaar komt.

omgeving bij de voorbereiding van het besluit heeft betrokken; • De gemeente niet heeft aangegeven welke belangen zijn verzameld; • De gemeente niet duidelijk maakt wat ze heeft gedaan met de resultaten van participatie; • Niet iedereen de mogelijkheid heeft gekregen om zijn of haar mening te geven.

Mensen betrekken Het gaat erom dat initiatiefnemers moeite doen om mensen en organisaties te betrekken die een mogelijk belang hebben bij het plan.

Z

o wordt duidelijk wat de omgeving ervan vindt. En

Waarom gaan we in gesprek?

ook welke belangen, kansen en zorgen er zijn. De

We gaan met elkaar in gesprek om goede initiatieven en

initiatiefnemer kan het plan daarna aanpassen. Hierdoor

plannen in Harderwijk en Hierden tot bloei te laten komen!

wordt het wellicht beter en is er minder kans op klachten

Het voordeel daarvan is dat verschillende standpunten,

of bezwaren achteraf. Dat is voor iedereen prettig.

kennis en creativiteit op tafel komen. Dat zorgt voor een betere kwaliteit van plannen, initiatieven en beleid.

Voor de gemeente is het belangrijk om inzicht te krijgen

En samenwerking zorgt voor meer draagvlak, betere

in de verschillende belangen die er zijn. Zo kan het

besluiten en tijdswinst.

college van B&W of de gemeenteraad uiteindelijk een

Voordelen van participatie:

zorgvuldige afweging maken over het plan. Daarom

•

vraagt de gemeente bij een vergunningaanvraag of en

• Beter beleid en betere plannen;

hoe belanghebbenden zijn betrokken. Als de gemeente

•

Betere en snellere besluitvorming;

het plan beoordeelt, zal de participatie hierin worden

•

Meer steun (draagvlak) voor beleid of plannen;

meegenomen. Bij elk plan of initiatief is het dus belangrijk

•

Meer betrokkenheid en verbinding.

Meer vertrouwen in elkaar;

om na te gaan: wie gaat hier iets van merken en wie heb ik nodig bij het plan?

Hoe gaan we in gesprek? Al bij de start stemmen we af waarom we met elkaar om

Het betrekken van mensen bij een initiatief of plan kan op

tafel gaan en wat we van elkaar verwachten. Dit maakt het

verschillende manieren:

proces en de invloed die de deelnemers en betrokkenen

• Mensen laten weten over het plan;

hebben duidelijk. We stellen vast:

• Mensen laten meedenken over het plan;

•

Wat het doel van de samenwerking is;

• Mensen laten meedoen aan het plan;

•

Wat van deelnemers wordt verwacht;

• Mensen laten meebeslissen over het plan.

• Wat de deelnemers van de initiatiefnemer kunnen verwachten;

Strikt genomen is meeweten geen participatie, maar wel een voorwaarde om te kunnen participeren. Wanneer gaan we in gesprek? We betrekken elkaar het liefst zoveel mogelijk al bij het ontstaan van een idee. Ook als het initiatief of het plan nog niet helemaal duidelijk is. We gaan niet alleen over het initiatief zelf in gesprek, maar ook over hoe de participatie eruit zou kunnen zien.

•

Wat hun invloed kan zijn.

Iedereen die dat wil, moet kunnen meedoen Meedenken of -doen is voor grote groepen inwoners niet altijd mogelijk.

B

ijvoorbeeld omdat zij brieven of enquêtes niet kunnen lezen, omdat een locatie niet goed

toegankelijk is of omdat zij niet online kunnen meedoen. Inwoners die minder zelfredzaam zijn, zullen extra aandacht moeten krijgen. Dat vraagt bijvoorbeeld om meer tijd of om extra expertise. De gemeente beoordeelt bij initiatieven of alle belangen in beeld zijn gebracht en zijn meegewogen.

Succesvol samenwerken Succesvol samenwerken is niet makkelijk. Partijen die met elkaar samenwerken hebben vaak verschillende achtergronden, belangen en ideeën.

D

ie verschillen betekenen dat we ons moeten

Ook licht het college deze afwegingen toe, zodat inwoners

inspannen om elkaar te begrijpen. Dat komt neer op:

weten hoe tot een bepaald besluit is gekomen. Succesvol

•

Goed luisteren;

participeren betekent dus niet dat iedereen het ermee

•

Open vragen stellen;

eens is. Succes kan wel betekenen dat iedereen tevreden is

•

Het waarderen van ieders inbreng.

over het participatieproces.

Net zolang participeren totdat iedereen er hetzelfde

Blijft weerstand bij plannen bestaan? Dan zijn er andere

over denkt, dat lukt niet. Iemand met een initiatief en de

manieren waarop initiatiefnemers hun belangen kunnen

belanghebbenden kunnen het uiteindelijk ook niet met

verdedigen. Bijvoorbeeld via de rechter. Participatie is

elkaar eens worden. De gemeente is verantwoordelijk

geen vervanging van de wettelijke inspraakmogelijkheden

voor een goede afweging van belangen en zorgvuldige

als zienswijze, bezwaar- en beroepsmogelijkheden.

besluitvorming. Het in beeld brengen van belangen (participatie) en het afwegen van deze belangen (besluitvorming) staan los van elkaar. Het college legt de overwegingen en het besluit waar nodig voor aan de raad.

Aan de slag! Harderwijk samen vormgeven doen we vanuit onze kernwaarden: Open, Ontspannen en Ondernemend. Open omdat we nieuwe inzichten en nieuwe

Ontspannen omdat we benaderbaar zijn en een flexibele

samenwerkingspartners verwelkomen.

houding hebben. Onze regels geven houvast, maar zijn

En omdat we helder willen communiceren met elkaar.

niet in beton gegoten. We passen onze werkwijzen aan

Zodat steeds voor alle betrokkenen duidelijk is waarom

als dat nodig is. We bewegen mee met de tijd en onze

we iets willen en hoe we dat willen invullen. Want we doen

samenwerkingspartners.

het graag samen. Ondernemend omdat we pro-actief zijn om samen Harderwijk steeds mooier te maken. Want we zijn samen verantwoordelijk voor de leefbaarheid in Harderwijk.

Participatie stappenplan

2 Ga in gesprek Ga in gesprek met alle belanghebbenden. Doe dit open en actief.

3 Maak goede afspraken

Ik heb een idee

Maak samen met belanghebbenden

Je hebt een idee, plan of initiatief

van betrokkenheid van partijen en niet te

voor de stad. Je organiseert zelf de participatie met behulp van deze aanpak.

afspraken over het proces dat je wilt doorlopen, de samenwerking, de mate vergeten over wat wel en wat niet kan, die

1 Breng in beeld

van jouzelf, van belanghebbenden en de

Bepaal vooraf wie belang kunnen hebben

wettelijke.

bij het initiatief en breng wet en regelgeving in beeld zodat je weet waaraan jouw idee of plan moet voldoen.

5 Werk uit Werk het initiatief uit tot een

4 Wissel uit

conceptplan en schrijf een toelichting

Wissel alle verzamelde ideeën, belangen

waarin staat wat er is gedaan met alle

en standpunten met elkaar uit.

inbreng en belangen.

6 Toets Toets het conceptplan en de toelichting bij de belanghebbenden en maak het definitief.

7 Leg vast Maak een verslag van alle acties die je hebt ondernomen én de resultaten ervan (stap 1 t/m 6).

Hoe ging het?

8 Dien aanvraag in

Hoe is het gegaan? Is het gelukt om iedereen te

Het initiatief is klaar om een aanvraag voor een

spreken en is het verlopen zoals je had verwacht?

omgevingsvergunning in te dienen. Voeg bij de

Je kunt met de betrokken bespreken hoe zij de

aanvraag het definitieve plan én het verslag dat

participatie vonden. En hoe het de volgende keer

is gemaakt. Bij een groter initiatief kan het nodig

nog beter kan. Want je hebt vast nog veel meer

zijn dat stap 3 tot en met 7 één of meerdere

AANVRAAG

ideeën!

keren te herhalen, om samen met betrokkenen tot een goed plan te komen.

oktober 2022