Meicirculaire Gemeentefonds 2022 nader toegelicht.docx

Meicirculaire Gemeentefonds 2022 nader toegelicht 1. Inleiding Jaarlijks verschijnen drie circulaires. De meicirculaire is de vertaling van de Voorjaarsnota van het Rijk, de septembercirculaire is gebaseerd op de Miljoenennota en de decembercirculaire rondt het uitkeringsjaar af. Door het Ministerie van BZK is op 1 juni 2022 de Meicirculaire 2022 gepubliceerd. Deze circulaire bevat informatie over de invoering per 1 januari 2023 van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds en de actualisatie op basis van de voorjaarsnota. Deze notitie geeft een nadere inhoudelijke toelichting op de financiële resultaten van de Meicirculaire. 2. Samenvatting De omvang van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de totale rijksuitgaven (normeringssystematiek: samen de trap op, samen de trap af). In de voorjaarsnota van het rijk is het regeerakkoord verwerkt. Het rijk gaat de komende jaren fors meer uitgeven, o.a. aan klimaat, woningbouw en defensie. Gemeenten ontvangen tot en met 2025 een hogere algemene uitkering. Het kabinet heeft aangegeven dat vanaf 2026 de koppeling van het gemeentefonds met de rijksuitgaven wordt losgelaten. Vanaf dan wordt het gemeentefonds alleen nog bijgesteld met loon- en prijsontwikkelingen. Dit heeft als gevolg dat vanaf 2026 de uitkomst van de algemene uitkering veel lager is.

Bovendien is in deze circulaire de opschalingskorting geschrapt t/m 2025. Vanaf 2026 blijft deze echter staan, wat ook tot een lagere uitkomst leidt. Samenvattend leidt de Meicirculaire voor de gemeente Harderwijk tot de volgende uitkomsten: Effect Meicirculaire Onderwerp Meicirculaire 2022 Decembercirculaire 2021 Bruto effect Meicirculaire Taakmutaties (koppeling met beleidsterrein) Stelpost jeugdzorg Stelpost loon- en prijsontwikkeling Stelpost kans herverdeling gemeentefonds Stelpost 15% onderuitputting rijksuitgaven Netto effect Meicirculaire

bedragen x € 1.000

2022 93.960 89.625 4.335 -2.388

1.947

2023 95.577 83.758 11.819 -362 -3.490 -2.500 -350 -991 4.127

2024 94.700 84.088 10.612 -142 -647 -2.664 -700 -1.599 4.860

2025 96.864 85.106 11.758 56 -596 -2.662 -725 -2.009 5.822

2026 89.820 85.909 3.911 58 -411 -2.657 -725 176

(positief getal = voordelig; negatief getal = nadelig)

Onderstaand de uitkomsten in grafiekvorm

1

Het netto resultaat van de meicirculaire is betrokken bij het financieel perspectief 2023-2026 wat wordt geschetst in de Kadernota 2023-2026. 3. Nieuwe verdeling gemeentefonds per 1 januari 2023 De afgelopen jaren zijn diverse tussentijdse uitkomsten van de herverdeling gemeentefonds gepubliceerd. In deze circulaire is de definitieve herverdeling verwerkt met ingang van het jaar 2023. Deze cijfers wijken door diverse actualisaties opnieuw flink af van de eerder gepresenteerde cijfers in de ‘Maartbrief 2022’. Voor de periode 2023-2025 is een pad vastgesteld waarmee gemeenten naar de nieuwe verdeling kunnen ingroeien. Door dit ingroeipad is het maximale negatieve effect per inwoner voor Harderwijk als volgt: € 5,00 in 2023, € 12,50 in 2024 en € 22,50 in 2025. Dit ‘dempen’ van de negatieve uitkomsten wordt bereikt door het verstrekken van een aanvullende uitkering (de suppletie-uitkering). Het financiële effect voor Harderwijk ziet er als volgt uit: Onderwerp Bruto effect herverdeling Suppletie-uitkering ingroeipad (zeker) Suppletie-uitkering ingroeipad (onzeker) Netto effect herverdeling Netto effect herverdeling per inwoner incl suppletie Netto effect herverdeling per inwoner excl suppletie

2023 -1.348.241 1.104.611

2024 -1.348.241 739.166

2025 -1.348.241 251.906

-243.630 -5,00 -27,67

-609.075 -12,50 -27,67

-1.096.335 -22,50 -27,67

2026 -1.348.241 251.906 -1.096.335 -22,50 -27,67

Het herverdeeleffect voor Harderwijk bedraagt € 1.348.000 nadelig. Tot en met 2025 wordt dit deels opgevangen door de suppletie-uitkering. Vanaf dan is het ingroeipad nog onzeker. In de loop van 2025 zal opnieuw een nieuw verdeelmodel worden gepresenteerd welke naar verwachting in 2026 zal ingaan. Het is niet de verwachting dat de uitkomsten van deze nieuwe herverdeling dan ineens fundamenteel anders zullen zijn. Gelet op het relatief beperkte extra nadeel wat Harderwijk bij het maximale herverdeeleffect kan verwachten (ca. € 250.000) is het nemen van aanvullende maatregelen nu niet aan de orde. Het financiële effect van de herverdeling is verwerkt in de uitkomst van de circulaire In eerdere tussentijdse publicaties over de herverdeling van het gemeentefonds was Harderwijk een voordeel-gemeente. Voor dit voordeel is in de kadernota 2022-2025 als onderdeel van de totale ombuigingen een positieve stelpost opgenomen van € 350.000 in 2023 oplopend naar € 725.000 vanaf 2026. De herverdeling is verwerkt in de meicirculaire, waarmee deze stelpost komt te vervallen. 4. Taakmutaties Voor een aantal onderwerpen ontvangt de gemeente extra geld. Conform bestaand beleid worden deze middelen beschikbaar gehouden voor deze onderwerpen. Op de belangrijkste taakmutaties wordt een toelichting gegeven.

Overzicht taakmutaties Onderwerp Energietoeslag Toezicht en handhaving voor EPBD III Uitvoeringskosten klimaatakkoord Inburgering leerbaarheidstoets Versterking dienstverlening: systeemleren Gezond in de stad Suppletie-uitkering bommenregeling Inburgering Einde lening inburgeringsplicht Extra capaciteit boa’s Mutatie uitkering Participatie Mutatie uitkering Voogdij 18+ Jeugdzorg 2023 Eigen bijdrage Hulp bij Huishouden Armoedebestrijding kinderen Mantelzorgbeleid Totaal taakmutaties

2022 1.877.750 4.278 316.872 12.530 42.123 15.103 10.873 37.405 -29.934 51.360

50.000 2.388.360

2023

2024

2025

2026

12.232 12.707

12.450 12.906

12.560 12.996

12.732 13.151

37.405 7.607 68.681 221.110

37.405 7.729 69.959

37.405 7.774 70.567

37.405 7.934 71.515

2.008

2.008

-199.538 2.008

-202.709 2.008

361.750

142.457

-56.228

-57.964

2

Energietoeslag Op 15 maart jl. is het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag lage inkomens ingediend bij de Tweede Kamer. Met het wetsvoorstel krijgen gemeenten de bevoegdheid om een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. Meerinzicht voert deze regeling uit.

Uitvoeringskosten klimaatakkoord Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid. Het Kabinet heeft voor 2022 incidenteel extra geld beschikbaar gesteld om de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid in 2022 te kunnen voortzetten.

Extra capaciteit boa’s In de openbare ruimte verrichten Boa’s belangrijk werk in specialistische en complexe beleids- en wetsgebieden. In de afgelopen jaren zijn Boa’s binnen hun bevoegdheid ook steeds meer taken gaan uitvoeren. De Tweede Kamer heeft op 23 september 2021 de motie Hermans c.s. aangenomen. Met deze motie is onder meer aan het Kabinet de opdracht meegegeven om de capaciteit van (wijk)agenten en Boa’s in de openbare ruimte te vergroten.

Jeugdzorg De omvangrijkste taakmutatie in de meicirculaire is de definitieve verdeling van € 1.445 miljoen voor het jaar 2023 ter compensatie van de tekorten in de Jeugdzorg. Het Kabinet gaat de komende tijd met gemeenten en andere relevante partijen verder in gesprek over de Hervormingsagenda Jeugd. Bij het afsluiten van de Hervormingsagenda zal het Kabinet ook besluiten over de extra middelen voor 2024 en verder die aan gemeenten beschikbaar gesteld worden. Het advies van de Arbitragecommissie c.q. de Commissie van Wijzen vormt daarbij het uitgangspunt. Voor de jaren 2023 tot en met 2026 hadden het Rijk, de VNG en het Interprovinciaal Overleg (IPO) afgesproken dat de gemeenten een stelpost mochten opnemen in de begroting van nog te ontvangen middelen. De netto-reeks van de Arbitragecommissie vormde daarvoor het uitgangspunt. Vanuit behoedzaamheid gold hiervoor een maximum van 75% omdat de resultaten uit de Hervormingsagenda kunnen leiden tot een lagere netto-reeks. De compensatie 2023 is in de Meicirculaire 2022 volledig gegeven, dus voor 100%. Het bedrag voor Harderwijk voor 2023 is € 3.710.000. Dit is € 221.000 meer dan de opgenomen stelpost in de begroting. Voorgesteld wordt dit bedrag toe te voegen aan de reserve sociaal domein. Bij de nieuwe begroting programmagelden jeugd 2023-2026 wordt bekeken of deze middelen nodig zijn.

Vanaf 2024 is 75% van de netto-reeks van de Arbitragecommissie opgenomen. Hoewel dit uitgangspunt hetzelfde is als vorig jaar pakt het financieel effect door de nieuwe verdeling voor Harderwijk veel nadeliger uit.

Eigen bijdrage Hulp bij Huishouden Het kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. De komende periode wordt deze maatregel met cliënten, gemeenten en het Centraal Administratie Kantoor (CAK) uitgewerkt. De maatregel vraagt een wetswijziging en heeft een aanzienlijke implementatietijd waardoor de verwachte datum van inwerkingtreding op 1 januari 2025 is gesteld. De aanpassing dient vanaf 2025 te leiden tot een taakstellende besparing van € 95 miljoen. De algemene uitkering wordt vanaf 2025 met dit bedrag verlaagd, waarbij het uitgangspunt is dat gemeenten dit kunnen opvangen door het verhogen van de eigen bijdrage (budgetneutraal).

Mantelzorgbeleid Vanuit het programma Langer Thuis werkt het ministerie van VWS samen met partijen in het veld aan betere zorg en ondersteuning voor ouderen thuis. Mantelzorgers spelen daar een cruciale rol bij. De middelen worden beschikbaar gesteld om de toegang tot lokale regelingen voor mantelzorgers te vereenvoudigen en de regellast voor mantelzorgers bij de aanvraag van deze voorzieningen te verminderen. 5. Stelpost loon- en prijsontwikkeling Bij de meicirculaire worden we gecompenseerd voor de te verwachten loon- en prijsstijgingen. Het bedrag wat hiervoor opgenomen is in de meicirculaire wordt beschikbaar gehouden om de loon- en prijsstijging in de begroting 2023-2026 op te kunnen vangen. De ontwikkeling de laatste jaren laat zien dat deze compensatie niet genoeg is om de loon- en prijsstijgingen in de begroting op te kunnen vangen. Gezien de actualiteit wordt er daarom geadviseerd een hogere stelpost op te nemen van ca. 1%. Dit is reeds verwerkt in de gepresenteerde bedragen.

3

6. Onderuitputting rijksuitgaven De accressen in de meicirculaire zijn ontzettend hoog. De accressen zijn gekoppeld aan de te verwachten rijksuitgaven vanuit de voorjaarsnota. De algemene verwachting is echter, mede door personeelstekorten in alle sectoren, dat het rijk dit niet allemaal uit gaat geven. Er wordt vanuit diverse kanten geadviseerd om met 15% onderuitputting van de rijksuitgaven voor de jaren 2023 t/m 2025 rekening te houden. 7. Overige informatie Meicirculaire Gemeentefonds 2022 Voor een tweetal posten was het Rijk te laat om dit nog in het Gemeentefonds te verwerken. De beschikbare bedragen zijn wel al vast indicatief bekend gemaakt, maar worden pas technisch verwerkt in de Septembercirculaire 2022. Dit betreft de beschikbare bedragen voor de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging bouw. Voor de decentralisatie-uitkering Omgevingswet ontvangt de gemeente voor 2022 € 359.744. Voor de decentralisatie-uitkering Wet kwaliteitsborging bouw (wkB) ontvangt de gemeente in 2022 € 58.919 en voor de jaren 2023 t/m 2026 jaarlijks € 23.983. Deze bedragen zijn nog indicatief en daarom niet verwerkt in de berekeningen.

4