Jaarverslag 2020 domein sociaal 3D-programmagelden EHZ.eindversie.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2020 Programmagelden sociaal domein Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Eindversie, 7 mei 2021 Directieteam domein sociaal
Pagina 2 van 43
Inhoudsopgave Inleiding
4
Hoofdstuk 1 Programmagelden Jeugdwet
6
Hoofdstuk 2 Programmagelden Participatiewet
12
Hoofdstuk 3 Programmagelden Wmo
15
Bijlage 1: Gedetailleerd overzicht Ermelo
18
Financiële uitkomst per wet
18
Jeugd
19
Participatie
23
WMO
25
Bijlage 2: Gedetailleerd overzicht Harderwijk
27
Financiële uitkomst per wet
27
Jeugd
28
Participatie
31
WMO
32
Bijlage 3: Gedetailleerd overzicht Zeewolde
35
Financiële uitkomst per wet
35
Jeugd
36
Participatie
39
Wmo
40
Pagina 3 van 43
1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag 2020 Programmagelden sociaal domein van de reguliere programmagelden sociaal domein van de drie brongemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Hierin vindt u de inhoudelijke en financiële verantwoording. Dit jaar verantwoorden we voor het eerst de programmagelden per wet voor de drie brongemeenten samen, waarbij lokale verschillen nader geduid worden. Op deze manier komt de intensieve beleidsmatige en uitvoerende samenwerking ook in de verantwoording terug. Tevens is ernaar gestreefd de verantwoording compacter te maken. Het aantal pagina’s is ten opzicht van 2019 met 10 gereduceerd. In de bijlagen is per gemeente aanvullende gedetailleerde informatie opgenomen. Het jaar 2020 was in alle opzichten een bewogen jaar. De maatregelen om de effecten van het Coronavirus te dempen, hadden grote impact op het dagelijks leven en de gezondheid van onze inwoners en ondernemers. Dat vroeg om het anders organiseren van zorg en ondersteuning door Meerinzicht voor inwoners en ondernemers in de uitvoering van de Jeugdwet, Wmo en de Participatiewet. In korte tijd is veel geregeld voor inwoners en ondernemers die dat nodig hadden. De vele initiatieven in de samenleving in zorg voor elkaar waren hartverwarmend.
Anderzijds hebben door de maatregelen en richtlijnen niet alle inwoners de zorg en ondersteuning gekregen die ze nodig hadden en in normale omstandigheden zou zijn ingezet. Effecten van uitgestelde zorg, langdurig thuisonderwijs, gemis aan culturele en sportieve activiteiten en verlies van baan of bedrijf zullen ook in 2021 zichtbaar zijn. De crisis vroeg flexibiliteit van de medewerkers, die thuis en op het werk ook de effecten van Corona voelden. De richtlijnen leidden ertoe dat dienstverlening aan inwoners en ondernemers doorgang kon vinden en tegelijkertijd anders moest worden ingericht. Met vereende inzet en veerkracht in de organisatie is binnen de maatregelen en richtlijnen hard gewerkt om iedereen daar waar mogelijk de juiste zorg en ondersteuning te geven. Tegelijkertijd vonden ook de reguliere processen doorgang. De verantwoording over 2020 over de reguliere programmagelden is niet los te zien van de Coronacrisis. In 2020 waren niet alleen de effecten zichtbaar in de reguliere uitvoering van de Jeugdwet, Participatiewet en Wmo maar heeft Meerinzicht ook uitvoering gegeven aan Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers), de continuïteitsregeling en de meerkostenregeling bij Wmo en Jeugdhulp. Deze onderdelen worden hieronder nader toegelicht.
Uitvoering Tozo Tozo is één van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling is voor zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers. Het voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de Coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. Meerinzicht was namens de gemeente Ermelo en Harderwijk verantwoordelijk voor het uitvoeren van deze regelingen. De gemeente Zeewolde heeft de uitvoering van deze taken belegd bij het ZLF (Zelfstandigen Loket Flevoland). Met vereende krachten en de inzet van medewerkers uit verschillende teams, is het gelukt om in een kort tijdsbestek 2000 aanvragen levensonderhoud en 180 aanvragen voor leningen bedrijfskapitaal voor de gemeente Ermelo en Harderwijk te verwerken. Een resultaat waarmee we vele ondernemers een overbrugging hebben geboden in lastige tijden. Na de uitvoering van Tozo1 zijn ook Tozo2 en Tozo3 opgepakt en ter uitvoering gebracht. In hoofdstuk 2 wordt dit onderdeel naast overige taken van de Participatiewet behandeld. Continuïteitsbijdrage Wmo en jeugdhulp Bij collegebesluit in april 2020 is door de colleges van de brongemeenten ingestemd met het uitvoeren van Rijksbeleid met als doel om, gezien de coronacrisis, de zorgstructuur in stand te houden over de periode van 1 maart tot en met 1 juni 2020.
Concreet hield dit besluit in dat werd ingestemd met het in het leven roepen van een continuïteitsbijdrageregeling voor aanbieders, die over het jaar 2020 in vergelijking met het jaar 2019 als gevolg van de Corona maatregelen geconfronteerd werden met een omzetdaling. Deze landelijke regeling is uiteindelijk met een maand verlengd tot 1 juli 2020. Bij brief van 7 april 2020 zijn de aanbieders door de Inkoopsamenwerking Noord Veluwe (ISNV) aangeschreven over de landelijke regeling en de mogelijkheid om een voorschot te ontvangen. Het
Pagina 4 van 43
doel is om de continuïteit van de aanbieders te waarborgen. Het middel is een regeling waarin de omzetdaling in 2020 gecompenseerd wordt tot maximaal het niveau van de omzet in 2019. Op regionaal niveau zijn de gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Zeewolde ten aanzien van jeugdhulp tot de conclusie gekomen dat het een specifieker en zorgvuldiger beeld geeft om de continuïteitsbijdrage op regionaal niveau vast te stellen. Aangezien op het niveau van de ISNV is gecontracteerd komt het bij jeugdhulp regelmatig voor dat over een periode door een jeugdhulpaanbieder meer zorg is geleverd aan inwoners van één gemeente en dit een periode hierna verschuift naar een andere gemeente. Dit wisselende beeld is veel minder terug te zien bij Wmo-aanbieders. Om deze reden is er voor de regeling continuïteitsbijdrage voor jeugdhulpaanbieders besloten om de regeling op regionaal niveau (met uitzondering van de gemeente Putten) vast te stellen. Het voorgaande is besloten zodat ook een nauwkeuriger beeld wordt verkregen van de, als gevolg van de coronacrisis, niet geleverde hulpverlening door de aanbieder. Deze werkwijze heeft ook een aanzienlijk financieel voordeel opgeleverd (naar schatting enkele tonnen minder aan kosten voor de gemeenten). In hoofdstuk 1 wordt de financiële impact van de regeling binnen de Jeugdwet behandeld.
Voor Wmo-aanbieders is een vergelijkbare regeling opgesteld, met het verschil dat de omzetvergelijking tussen 2019 en 2020 niet op regionaal niveau (met uitzondering van Putten), maar op het niveau van de individuele gemeente plaatsvindt, omdat de hulpverlening aan gemeenten door een Wmo-aanbieder minder fluctueert. Daarnaast is de financiële administratie bij de Wmo, in tegenstelling tot bij Jeugd, op lokaal (en niet regionaal) niveau georganiseerd. Een voorbeeldbrief is als link opgenomen om te informeren hoe de regeling naar aanbieders is gecommuniceerd. In hoofdstuk 4 komt dit onderdeel naast de overige taken van Wmo aan bod. Meerkosten Wmo en jeugdhulpaanbieders De VNG en het Rijk hebben afspraken gemaakt over het bieden van financiële zekerheid en ruimte aan zorgorganisaties en professionals die werkzaam zijn in het sociaal domein. Eén van de afspraken van het Rijk en de VNG betreft het gedeeltelijk vergoeden van de meerkosten die aanbieders maken om aan de overheidsmaatregelen en richtlijnen van het RIVM te kunnen voldoen. De afspraken over de meerkosten zijn neergelegd in de “Uitwerking meerkosten Jeugdwet en WMO –VNG en Rijk”. Op basis hiervan is de regeling meerkosten op basis van regionale samenwerking tussen beleid, contractmanagement, financieel en juridisch adviseurs opgesteld en in ISNV verband ondertekend.
Deze regeling bevat de voorwaarden van de gemeenten met betrekking tot de tegemoetkoming van de meerkosten. De regeling is voor gecontracteerde aanbieders die hulpverlening/ondersteuning leveren op basis van de Jeugdwet en de Wmo 2015. Deze regeling betreft de tegemoetkoming van meerkosten vanaf 13 maart tot en met 31 december 2020. Op basis van een collegebesluit is de totale bijdrage aan zorgaanbieders gemaximeerd tot het bedrag dat de brongemeenten van het Rijk ontvangen hebben ter compensatie. De meerkosten zijn in hoofdstuk 1 en hoofdstuk 3 voor respectievelijk de Jeugdwet en Wmo in beeld gebracht.
Pagina 5 van 43
Hoofdstuk 1 Programmagelden Jeugdwet In dit hoofdstuk worden de programmagelden van de Jeugdwet behandeld. Net als bij de Wmo (zie hoofdstuk 3) geldt dat de tabellen ten aanzien van de verstrekkingen, cliënten en unieke cliënten mogelijk afwijkende cijfers bevatten dan eerdere rapportages (o.a. Q-rapportages). De cijfers kunnen afwijken omdat de cliëntenadministratie met terugwerkende kracht cliënt-mutaties verwerkt. Dit betreft onder andere nagekomen facturen van zorg geleverd voor 2020. Hierbij worden de lasten in het boekjaar 2020 verwerkt indien bij het opstellen van de jaarrekening van dat betreffende boekjaar deze posten nog niet in beeld waren. De indicatie en cliëntgegevens worden echter verwerkt in de periode waar de zorg geleverd is. De producten jeugdhulp met verblijf (residentieel/pleegzorg) en jeugdbescherming en jeugdreclassering (JB/JR) vallen voor Zeewolde onder de inkoop in de regio Flevoland. De betalingen hiervoor lopen niet via Meerinzicht, enkel de toewijzingen. Aangezien in dit hoofdstuk de programmagelden worden toegelicht, worden voor Zeewolde ook de data vanuit de aankoopcentrale meegenomen en in een voetnoot worden vermeld om een zo compleet mogelijk overzicht te geven.
Afname aantal cliënten, toename complexiteit en kosten In het boekjaar 2020 heeft net als in 2019 een afname van het aantal cliënten plaatsgevonden, terwijl tegelijkertijd de uitgaven wel gestegen zijn. In het begin van 2020 waren er gezamenlijk bij de gemeente Ermelo, Harderwijk en Zeewolde 2.559 unieke cliënten en aan het eind 2020 was dit aantal afgenomen met afgerond 7% afgenomen tot 2.381.1 Dit komt overeen met het regionale beeld. Landelijk is een tegenovergesteld beeld te zien. Uit het AEF onderzoek blijkt dat het aantal cliënten in jeugdhulp de afgelopen jaren is gestegen.2 De instroom is in die jaren constant gebleven. De stijging in het aantal cliënten wordt veroorzaakt doordat het landelijke totaalbeeld laat zien dat de uitstroom structureel lager is dan de instroom. De grootste afname in het aantal cliënten in de regio Noord Veluwe ontstond in de eerste helft van 2020. Door de coronacrisis was de inzet van zorg ook niet altijd mogelijk. Sommige zorg is daardoor niet ingezet of afgeschaald. Maar dit is niet te koppelen aan de landelijke trend waarbij cliënten aantallen toenemen. Beide CJG’s en Jeugdhulp Zeewolde hebben meerkosten door corona bijgehouden. Dit wordt in 2021 geanalyseerd. Op dit moment is Meerinzicht bezig om de afwikkeling te realiseren. Deze kosten worden door het Rijk vergoed. Tabel 1.1. Ontwikkeling aantal Cliënten Jeugdwet Gemeente
Stand Stand 31-12-2018 1-1-2019
Stand Stand 31-12-2019 1-1-2020
Stand 31-12-2020
Ermelo
855
636
518
626
619
Harderwijk
1.498
1.237
1.045
1.298
1.209
Zeewolde*
726
670
527
635
553
Totaal
3.079
2.543
2.090
2.559
2.381
* exclusief aantallen JmV /JB Zeewolde (zie voetnoot)
1 2
Exclusief aantal cliënten Zeewolde Jeugdhulp met Verblijf (2019:91 en 2020: 84) en JB/JR (79 volgt en 2020 85) AEF, ‘Stelsel in groei - Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg’ (december 2020), 13-15. Pagina 6 van 43
De uitgaven bij de regionaal samenwerkende gemeenten (Ermelo, Harderwijk, Zeewolde, Nunspeet, Elburg en Oldebroek) stegen met 9,4% euro ten opzichte van 2019 naar 48,2 miljoen. Tabel 1.2 Ontwikkeling kosten Jeugdhulp regiogemeenten EHZNEO
Rekening
Rekening
2019
2020
Ambulante Jeugdhulp
14.081.000
15.968.000
GGZ
10.170.000
10.508.000
Dyslexie
835.000
956.000
Pleegzorg
2.612.000
2.808.000
Jeugdbescherming en reclassering
2.900.000
3.302.000
Residentiële jeugdhulp
12.617.000
11.931.000
849.000
689.000
0
1.454.000
Overig Overig-Covid-19 Continuïteitsbijdrage Overig-Covid-19 Meerkostenregeling*
345.000
Woonplaatsbeginsel oude jaren
0
434.000
Innovatie
0
-174.000
44.064.000
48.221.000
Totaal
*= deze kosten worden gedekt door de ontvangen rijksbijdragen meerkostenregeling COVID-19 1e tranche ( juni 2020).
De EHZ gemeenten vertegenwoordigen circa 60% van dit regionaal ingekochte volume. De gezamenlijke kosten voor EHZ stegen van €25.050.000 in 2019 naar €28.834.000 in 2020, een toename van ruim 15%.3 De forse verhoging van de kosten is slechts voor een deel te verklaren als gevolg van de toegepaste indexatie van 2,36%. De toename van de kosten is met name te verklaren door complexere problematiek bij de cliënten die in zorg zijn en de verschuiving naar hoog specialistische zorg. Dit uit zich in intensievere (duurdere zorg) en langdurende zorg. Dit komt overeen met de landelijke trend waarbij sinds 2015 de kosten per cliënt per jaar met 16% gestegen zijn.4 De grootste relatieve stijging in uitgaven bij de gemeenten EHZ is te constateren bij de onderdelen ambulant en JB/JR. Het afgelopen jaar is er intensief gewerkt om de transformatie van het jeugdhulplandschap zowel inhoudelijk als financieel verder door te ontwikkelen en als gemeenten meer sturing te kunnen geven. Doelstellingen Op regionaal niveau werken de drie gemeenten samen om te komen tot goede zorg binnen budget. Hierbij staat het versterken van het gewone leven centraal. In 2020 is gestart met het uitwerken van de op bestuurlijk niveau vastgestelde strategische doelen binnen de regio Noord Veluwe.
De uitgangspunten hierbij zijn het beter betaalbaar maken van de zorg, sneller de juiste hulp inzetten, gezin versterken en slimmer werken. Hieraan zijn operationele doelen en inspanningen gekoppeld. Minder kinderen residentieel Een van de doelstellingen is om minder kinderen residentieel te plaatsen en meer in te zetten op intensieve ambulante begeleiding thuis. Residentiële jeugdhulp is een van de grootste productgroepen en is inhoudelijk de Dit is exclusief data Zeewolde (JmV € 1.809.585-, en JB/JR € 424.097,- totaal € 2.233.682,- in 2019 en JmV € 1.833.883,- en JB/JR € 471.818,- totaal € 2.305.701,- in 2020) 4 AEF, ‘Stelsel in groei - Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg’ (december 2020), 15. 3
Pagina 7 van 43
minst wenselijk optie. Daarnaast is het streven om geen kinderen van 0-12 jaar residentieel te plaatsen. Om deze doelstelling te bereiken is in 2020 op verschillende gebieden ingezet om een afbouw te realiseren en vervangende intensieve ambulante producten te ontwikkelen. Binnen het project actieve regie is op gemeenteniveau gekeken naar de duurste residentiële casussen. Onderzocht is of de jongere de juiste hulp krijgt en of er een perspectiefplan aan ten grondslag ligt. Daarnaast is ingezet op de doelgroep 18-/18+ waarbij wordt ingezet op een goede overgang zonder dat dit onnodig drukt op het jeugdhulpbudget. Hierbij waren ook enkele jongeren binnen residentiële setting. Het vroegtijdig opstellen van een perspectiefplan tussen jeugdige en aanbieder staat hierbij centraal. In 2020 is ook een start gemaakt met het opstellen van een bovenregionaal plan voor de afbouw van JeugdzorgPlus. Dit komt voort uit de landelijke opdracht om via de vastgoed transitiegelden een begin te maken met gezamenlijke afbouw JeugdzorgPlus plaatsen op landelijk niveau. In de regionale cijfers is een lichte stijging binnen JeugdZorgPlus te ontdekken op. Gezamenlijk met JeugdZorgPlus zorgaanbieders en gemeenten wordt gewerkt richting een afbouw van de JeugdZorgPlus plekken. Gemeente Ermelo is als coördinerende gemeente aangewezen voor de Groot Emaus locatie van ‘s-HeerenLoo.
Zoals eerder genoemd neemt de complexiteit van de problematiek onder jeugdigen toe. Dit signaleren zowel de toegangsteams als zorgaanbieders. Ondanks de complexiteit is het streven om direct de juiste zorg in te zetten en een goede analyse te maken. Bij zeer complexe problematiek binnen de gemeente Ermelo en Harderwijk is er een Regionaal Experteam (RET) dat kijkt naar passende en integrale hulp bij zeer complexe zorgvragen waar aanbieders geen standaard aanbod voor hebben of kunnen creëren. Vaak gaat het hier om specifieke residentiële zorg. In 2020 is gestart met de realisatie van een bovenregionaal expertisecentrum (BOEG - G7 niveau) die is bedoeld voor casussen die niet door de RET opgelost kunnen worden. Op deze manier hopen we de beweging te maken om ook bij complexe casussen sneller en kwalitatief goede jeugdhulp in te zetten, passend bij de problematiek van de jeugdige. De gemeente Zeewolde kan voor complexe problematiek opschalen naar de regionale experttafel in Flevoland. Hier wordt de complexe casuïstiek besproken en naar een passende zorg gekeken. Bij zeer complexe uitzonderlijk problematiek kan gebruik worden gemaakt van het expertisenetwerk. De bovenregionale tegenhanger van BOEG voor de regio Flevoland/Utrecht. Als uithuisplaatsing toch onvermijdelijk is wordt gekeken naar de best mogelijke plaatsing.
Pleegzorg neemt hierbij een steeds belangrijkere plaats in binnen het zorglandschap. De trend van afname in aantal verstrekkingen in 2019 heeft zich niet doorgezet naar 2020. Zowel in de gemeente Harderwijk als Zeewolde is een sterke stijging van het aantal cliënten met pleegzorg zichtbaar (+12) ten opzichte van vorig jaar.5 Ook is ingezet om nieuw aanbod te ontwikkelen om uithuisplaatsingen te voorkomen. In 2020 is de pilot FACT (intensieve ambulante systeemgerichte behandeling) omgezet in een vast product. De pilot was onderdeel van de innovatieprojecten. Het FACT-jeugdteam komt in beeld bij complexe problematiek waar andere hulp niet genoeg heeft geholpen. Het team bestaat uit behandelaars van verschillende organisaties. Alle organisaties in het team hebben hun eigen kennis. Door de samenwerking kan het team de juiste intensieve systeemgerichte hulp bieden. In 2021 wordt deze inzet gemonitord en de eerste resultaten daarvan zichtbaar. Ook voor Zeewolde is een FACT team uit de regio Flevoland beschikbaar en wordt ingezet. De doelstelling die is gesteld om residentiële plaatsingen af te bouwen is de afgelopen twee jaar behaald. Er worden verdere stappen gezet om verdere afbouw te realiseren in toekomstige jaren. Jeugdbescherming/Jeugdreclassering In de gemeenten Ermelo en Harderwijk is een stijging zichtbaar in de uitgaven aan JB/JR maatregelen.
Deze trend is ook zichtbaar op regionaal en landelijk niveau.6 Deze stijging wordt veroorzaakt door langere trajecten en in door 5 6
Aantal cliënten pleegzorg Zeewolde (regio Flevoland) cliënten 2019: 47 - cliënten 2020: 59. AEF, ‘Stelsel in groei - Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg’ (december 2020), 14. Pagina 8 van 43
toename van het aantal cliënten. In de gemeente Zeewolde is een lichte daling in de uitgaven zichtbaar maar een toename van het aantal unieke cliënten (inclusief aantallen Flevoland). In Ermelo is wel een stijging uitgaven te zien maar een daling cliënten. Over het algemeen zijn de trajecten langer en daarmee duurder geworden. De doelstelling is om meer grip te krijgen op de toename instroom en uitgaven. Alhoewel gemeenten weinig invloed hebben op het afgeven van de ondertoezichtstellingen wordt sinds twee jaar op bovenregionaal stappen gezet om samen met de gecertificeerde instellingen (GI's) te komen tot kwalitatief goede zorg en toe te werken naar afschaling. Daarnaast wordt ingezet aan de voorkant om echtscheidingsproblematiek in een vroeg stadium te signaleren. Er is een link te leggen tussen de toename OTS maatregelen en echtscheidingsproblematiek.
Tabel 1.3 Cliënten en uitgaven JB & JR Gemeente
Cliënten per Cliënten per Rekening 01-01-2019 31-12-2019 2019
Cliënten per Cliënten per Rekening 01-01-2020 31-12-2020 2020
Ermelo
117
113
790.000
116
110
812.000
Harderwijk
97
101
782.000
108
128
1.040.000
Zeewolde*
0
8
5.000
9
7
15.000
Totaal
214
222
1.577.000
233
245
1.867.000
7
* exclusief aantallen JB Zeewolde in Flevoland (zie voetnoot)
De producten JB/JR voor Zeewolde zijn ingekocht middels een subsidie aan Samen Veilig binnen regio Flevoland. In 2020 is er door Samen Veilig een risicodossier opgesteld waarin is opgenomen welke acties ingezet kunnen worden op de stijging op de producten te beperken. Er zijn 3 thema’s uitgekomen waarop in de komende periode gezamenlijk een verdiepingsslag gemaakt kan worden: 1. focus op instroom 1e jaars OTS (overgang van vrijwillig/dwang) 2. Jeugdreclassering/zwaar delict gedrag/18+/harde kern maatregelen 3. Complexe echtscheidingsproblematiek/trends. Onderzocht wordt of de Flevo Academie hier iets in kan betekenen. In de contractafspraken met de GI’s in de regio Noord Veluwe voor de gemeenten Ermelo en Harderwijk is voor de lopende contractperiode tot 1-1-2022 bepaald dat vanaf 2019 er een daling van 5% Ondertoezichtstellingen (OTS) per jaar moet worden gerealiseerd. De maatregelen, die daarvoor zijn ingezet, hebben tot op heden nog niet tot het gewenste resultaat geleid. Net als in 2019 is ook in 2020 een behoorlijke toename (13.9%) van de uitgaven JB/JR maatregelen te zien. Zowel het aantal OTS <1 jaar en het aantal OTS >1 jaar zijn toegenomen. Dit is overigens een trend die niet alleen in onze regio voorkomt, maar ook in andere Gelderse regio’s.
Daarvoor is in samenwerking met de GI’s, Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis en regio’s de Gelderse Verbeter Agenda Jeugdbescherming opgesteld. Er wordt toegewerkt naar gelijke contractvoorwaarden, monitoring en kostprijzen op bovenregionaal niveau die op lokaal niveau worden toegepast. Door het verbeteren van de netwerksamenwerking, het meer standaardiseren om administratieve lasten te verlichten en afspraken over organisatie en uiteraard targets in uitvoering zal in 2021/2022 geïntensiveerd en met een andere insteek gewerkt worden aan het volume en kostenaspect. De activiteiten m.b.t. de verbeteragenda worden op dit moment uitgewerkt en geïmplementeerd. In beide regio’s worden maatregelen genomen om de instroom en uitgaven in de toekomst te stabiliseren en verminderen. In de komende jaren moet blijken of de maatregelen zich doorvertalen in de uitgaven.
7
JB/JR Zeewolde cliënten 2019: 79 - cliënten 2020: 85 uitgaven JB/JR 2019 (Flevoland) € 471.818,- maakt totaal € 476.818,-. uitgaven JB/JR 2020 (Flevoland) € 424.097,- maakt totaal € 439.097,Pagina 9 van 43
Minder GGZ uitgaven De productgroep geestelijke gezondheidszorg (GGZ) is al jaren een groot onderdeel van de uitgaven jeugdhulp. De trend van daling in het aantal cliënten is de afgelopen jaren ingezet. In 2020 is een (lichte) stijging in het aantal cliënten in de gemeenten Ermelo en Harderwijk te zien. In de gemeente Zeewolde is een daling ingezet, zowel in aantallen als uitgaven. De uitgaven stijgen echter sterk in Harderwijk en licht in de gemeente Ermelo. Tabel 1.4 Cliënten en uitgaven GGZ Gemeente
Cliënten per Cliënten per Rekening 01-01-2019 31-12-2019 2019
Cliënten per Cliënten per Rekening 01-01-2020 31-12-2020 2020
Ermelo
363
243
1.523.000
352
330
1.564.000
Harderwijk
788
544
2.815.000
776
657
3.417.000
Zeewolde*
354
251
1.541.000
343
242
1.257.000
Totaal
1.505
1.038
5.879.000
1.471
1.229
6.238.000
Bij de brongemeenten EHZ zijn lokale pilots gestart die bijdragen aan de daling van de GGZ verwijzingen. In Ermelo en Harderwijk is in 2019 GGZ-expertise in de huisartsenpraktijken gebracht. Deze professionals zijn afkomstig van lokale CJG’s en van jeugdhulpinstellingen voor basis- en specialistische GGZ. In Zeewolde sluit sinds 2020 een professional vanuit team Jeugd Zeewolde aan bij de huisartsen. Doel van de inzet in alledrie de gemeenten is om GGZ problematiek in een vroeger stadium te signaleren en betrokken worden voor de juiste verwijzing. Het is nog te voorbarig om een direct verband tussen de inzet van GGZ expertise bij huisartsen en de daling in het aantal GGZ cliënten te bevestigen. Naar verwachting zullen de pilots (blijven) bijdragen aan vermindering instroom en betere inzet GGZ zorg. Dit raakt ook de constatering dat de uitgaven in twee gemeenten licht zijn toegenomen. Dit kan worden verklaard doordat met name bij een aantal (hoog) specialistische GGZ aanbieders de aanmeldingen toenemen. De grootste daling is zichtbaar bij de specialistische GGZ. Als reden wordt door aanbieders genoemd dat de problematiek complexer wordt. In 2020 is een begin gemaakt om voor de gemeenten casusonderzoek te doen naar de verschuiving specialistisch - hoog specialistisch. Aan de hand van deze uitkomsten wordt in 2021 acties ondernomen om bij te sturen op de hoog specialistische GGZ.
Daling Ambulante jeugdhulp Binnen de strategische doelen wordt ingezet op het bewerkstelligen van een daling in de toewijzingen ambulante Jeugdhulp. In de gemeenten Ermelo en Zeewolde is een lichte daling in het aantal cliënten te zien die ook in 2019 zichtbaar was. In de kwartaalgesprekken geven de zorgaanbieders aan dat de omschakeling van fysiek contact naar digitaal contact, ten gevolge van Covid-19, de oorzaak van de afname is. Het thema tijdig afschalen van zorg en het thema tijdig afschalen van zorg en samenwerking met de voorliggende keten is terugkerend onderwerp van gesprek met zorgaanbieders. Gedurende 2020 blijft de gemiddelde looptijd korter dan 1 jaar. In Harderwijk daarentegen is er opnieuw een stijging in het aantal cliënten. Dit is mede veroorzaakt door een lokale aanbieder die in 2020 een contract heeft gekregen voor onder andere ambulante begeleiding. Deze aanbieder biedt laagdrempelige hulpverlening op het snijvlak van onderwijs en jeugdhulp. Tot 2019 werden voor deze ondersteuning PGB’s afgegeven. Er zijn gesprekken met de zorgaanbieder om de grens tussen jeugdhulp en onderwijs scherper neer te zetten. De uitgaven voor ambulante jeugdhulp nemen in alle drie de gemeenten toe. Dit is ook zichtbaar in de regionale cijfers.
Ook bij deze productgroep noemen zorgaanbieders als reden dat de problematiek complexer wordt wat voor een langer en daardoor duurder traject zorgt. Voor een groot deel is deze stijging ontstaan door een toename van ambulante behandeling specialistisch en begeleiding (groep) specialistisch. Een ander deel is te verklaren door indexatie. Vanuit de Q-gesprekken wordt door de zorgaanbieders vooral aangegeven dat de problematiek die wordt verwezen door CJG en GI’s als complexer wordt ervaren en dat vaker ingezet moet worden op hogere zorgzwaarte en intensiteit van zorg en het betrekken van meerdere interne medewerkers tijdens een zorgtraject. Aan de andere kant kan deze trend passen binnen de inzet intensieve ambulante hulp ter voorkoming en vervanging van uithuisplaatsingen. In 2020 is de pilot FACT (intensieve ambulante systeemgerichte behandeling) omgezet in een vast product. In 2021 wordt deze inzet gemonitord en de resultaten daarvan zichtbaar. Dan kunnen ook conclusies Pagina 10 van 43
worden getrokken of verschuiving van residentieel naar intensief ambulant daadwerkelijk plaatsvindt of dat er andere redenen aan de stijging van uitgaven ambulant aan ten grondslag liggen.
Toegang Jeugdhulp Zeewolde Jeugdhulp Zeewolde geeft samen met de beleidsambtenaren uitvoering aan de jeugdwet voor Zeewolde. De klantmanagers Jeugd zijn het lokale aanspreekpunt voor ouders en jongeren als er vragen zijn over de opvoeding en het opgroeien. Gezamenlijk wordt gekeken welke ondersteuning of jeugdhulp nodig is. In 2020 is er een afname van het aantal hulpvragen zichtbaar. De kosten van de trajecten per cliënt namen echter toe. Dit komt overeen met de regionale trend op het gehele jeugdhulp. Jeugdhulp Zeewolde is betrokken binnen twee regionale samenwerkingsverbanden: regio Flevoland (residentieel / veiligheid) en regio Noord Veluwe (ambulant). Er is een samenwerking bij voortgangsgesprekken met zorgaanbieders en ook deelname aan beleidsmatige werkgroepen. Uit gesprekken met aanbieders en veiligheidsorganisaties blijkt dat team Jeugd Zeewolde sterk is in het voeren van regie. Sinds 2020 is het voor het team mogelijk om zelf een Jeugdbeschermingstafel te kunnen initiëren. Hierdoor kan het team de regie nog sterker uitvoeren wat zorgt voor betere sturing en kwaliteit op zorg. In 2020 is ingezet op Actieve Regie op verschillende casussen. De duurste, stapelingen in zorg en 18+ casussen zijn doorlopen. Ook hieruit kwam de sterk regie van de klantmanagers naar voren.
Toegang Stichting Jeugd Noord Veluwe De Centra voor Jeugd en Gezin zijn, samen met de beleidsambtenaren en de uitvoering die in Meerinzicht is vormgegeven, de derde belangrijke spelers bij de uitvoering van de jeugdwet. De CJG's zijn het lokale aanspreekpunt voor ouders en jongeren, begeleiden gezinnen en voeren waar nodig samen met de ouders en jongeren regie over de hulpvraag. In 2020 heeft er een gezamenlijke verkenning plaatsgevonden over de wijze waarop het CJG als lokale toegang versterkt kan worden. Vergroten van expertise binnen het CJG zou ertoe moeten leiden dat er minder verwijzingen naar de niet vrij toegankelijke hulp zullen plaatsvinden en de duur van de hulp wordt verkort. Naast de inhoudelijke rol op lokaal niveau, heeft het CJG ook een bijdrage geleverd aan de lokale en regionale beleidsvorming. Dat gebeurde onder meer door participatie in het kernteam (+) en de daaraan gekoppelde werkgroepen, de uitvoering van een aantal plustaken in de verschillende gemeenten en de adviezen die het CJG uit hoofde van haar functie gevraagd en ongevraagd aan gemeenten gaf. Afwikkeling jaren 2015 t/m 2017 Meerinzicht heeft enkele dossiers met betrekking tot onderhandelingen met zorgaanbieders over de afwikkeling over de jaren 2015 t/m 2017 overgenomen van de inmiddels geliquideerde RNV.
In onderlinge afspraak tussen RNV en Meerinzicht is de datum van overdracht gesteld op 31 december 2018. Als restant zijn in 2020 twee van deze dossiers/posten over de jaren 2015-2017 met de zorgaanbieders afgewikkeld, namelijk Indigo en William Schrikker Groep voor een totaal van € 13.984. Daarnaast zijn facturen ontvangen van de gemeenten Almere, Putten en Zwolle voor een totaal van € 221.325. Het betreffen facturen wijziging Woonplaatsbeginsel ( WPB) over de jaren 2016 en 2017. Genoemde facturen zijn gecontroleerd door de administratie Meerinzicht en hierna betaalbaar gesteld in 2020. De specificatie van het overzicht af te wikkelen kosten over de jaren 2015 t/m 2017 is separaat verstrekt aan de gemeenten.
GroeneLaantje 35 8072 DD Nunspeet
Pagina 11 van 43
Hoofdstuk 2 Programmagelden Participatiewet Minder uitstroom naar betaald werk In 2019 en begin 2020 was er sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Er was een tekort aan personeel, waardoor er kansen ontstonden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met het uitbreken van de coronacrisis in maart 2020 is de arbeidsmarkt drastisch veranderd. Dit had duidelijk invloed op de kansen voor onze doelgroep en daarmee op de dienstverlening en resultaten van de Inclusief Groep. De impact van corona maakt het moeilijk kandidaten te ontwikkelen naar betaald werk, vooral omdat de overblijvende groep zich kenmerkt door toenemende complexiteit. Dagbesteding en het hebben van structuur is voor een aantal betrokkenen al een doel op zich. Juist nu is het veel lastiger om deze groep te plaatsen vanwege de langdurige en intensieve begeleiding. Daarnaast mijden werkgevers risico’s omtrent het aannemen van personeel vanwege het stoppen of aanpassen van bedrijfsactiviteiten en de onzekere marktomstandigheden en economische vooruitzichten. In maart en april moest het Participatiehuis van de Inclusief Groep noodgedwongen tijdelijk sluiten. De dienstverlening is snel aangepast zodat de re-integratietrajecten weer opgestart konden worden. In de loop van 2020 was er wel weer een stijging zichtbaar in het aantal afgenomen assessments en bemiddeling naar werk.
Bovengenoemde factoren hebben ertoe geleid dat in 2020 minder dan verwacht het gelukt is om mensen werkfit te maken en uit te laten stromen naar een duurzame betaalde baan. Verstrekte uitkeringen De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt hebben ook effect gehad op het aantal uitkeringen dat is verstrekt. In de eerste 2 maanden van 2020 was een kleine terugloop zichtbaar, vanaf april is het aantal gestegen door de maatregelen in de eerste golf, waaronder de sluiting van de horeca. Hoewel in de zomer sprake was van uitstroom, is het aantal verstrekte uitkering in de tweede helft van 2020 weer opgelopen door de tweede lockdown. Dit wordt veroorzaakt door een grotere instroom enerzijds, en doordat er minder mogelijkheden waren om uit te stromen. Het aantal uitkeringen in Zeewolde is, tegen de landelijke trend in, gedaald. Een mogelijke verklaring hiervoor is de relatief grote werkgelegenheid in de logistieke sector. Deze sector is niet of nauwelijks geraakt door de crisis en is juist gegroeid. Aantal verstrekte uitkeringen per gemeente Ermelo
Harderwijk
Zeewolde
ultimo 2019
ultimo 2020
ultimo 2019
ultimo 2020
ultimo 2019
ultimo 2020
Aantal uitkeringen
378
395
834
894
277
274
Instroom aantal uitkeringen
134
130
228
255
73
83
Uitstroom aantal uitkeringen
122
114
243
195
80
86
Aantal inwoners met een uitkering
448
463
1.005
1.065
326
320
Aantal TOZO uitkeringen
314
716
Ontwikkelingen Inclusief Groep In het derde en vierde kwartaal van 2020 is op initiatief en onder leiding van de interim directeur met de Inclusief Groep gesproken om de dienstverlening en zakelijke afspraken te evalueren. Aanleiding was de groei van het aantal afgenomen trajecten en bijbehorende bekostiging, terwijl onduidelijk was of beoogde beleidsdoelen bereikt werden. De interventie heeft ertoe geleid dat voor 2020 en 2021 er afspraken gemaakt zijn ten aanzien van de dienstverlening. Daarnaast is een proces in gang gezet is om enerzijds de dienstverlening samen te verbeteren en de bedrijfsvoering te stroomlijnen. Anderzijds is het doel om de uitvoeringskosten en programma lasten te verlagen, om zodoende meer te bereiken met minder gemeentelijke middelen. Pagina 12 van 43
Maatschappelijke Participatie In 2019 is de integrale aanpak rondom statushouders vormgegeven. In 2020 is dit uitgevoerd. Statushouders zijn op basis van een voltijd route geholpen met het versterken van hun taal en het vinden van werk. Het hogere taalniveau van de statushouders en de toeleiding naar arbeid leiden ertoe dat statushouders beter mee kunnen doen in de samenleving van de drie brongemeenten. Daarnaast is in 2020 een start gemaakt met een verkenning rondom een visie op re-integratie. Hierin wordt ook de participatie van inwoners via vrijwilligerswerk, leerwerkplekken en stages betrokken. Bestaanszekerheid aantal verstrekkingen De meest voorkomende regelingen en verstrekkingen voor bestaanszekerheid per gemeente worden weergegeven in onderstaande tabel8. Bestaanszekerheid Regeling / aantal verstrekkingen
Ermelo
Harderwijk
Zeewolde
2018
2019
2020
2018
2019
2020
2018
2019
2020
Individuele inkomenstoeslag
340
353
358
777
865
829
258
282
260
Maatschappelijke bijdrageregeling
431
436
407
966
1061
968
321
328
283
Bijzondere bijstand voor financiële dienstverlening
253
287
293
394
404
412
92
80
77
Regeling Chronisch zieken9
157
122
139
174
164
198
PC Regeling
11
15
12
35
40
46
25
14
15
Project terugvorderingen In 2020 is gestart met het project Terugvorderingen. Aanleiding van dit project was het aantal openstaande debiteuren en de achterstand met betrekking tot het innen van vorderingen en mogelijk verjaarde vorderingen. Alle vorderingen die ontstaan zijn voor 1 januari 2018 en waar niet op wordt afgelost zijn in dit project meegenomen. Allereerst is inzicht verkregen in de openstaande vorderingen. Door dit handmatig uit te zoeken zijn alle vorderingen in beeld gebracht. Daarna zijn de inwoners met een vordering aangeschreven. In veel gevallen is er een betalingsregeling of een andere regeling met de cliënt getroffen. In een aantal gevallen is geconstateerd dat de vordering verjaard is. In 2021 zal inzichtelijk zijn op welke vorderingen kan worden afgelost en welke vorderingen verjaard zijn. Hierbij wordt ook inzichtelijk op welke vorderingen nu niet kan worden afgelost maar in de toekomst mogelijk wel. Als dit in beeld is kunnen we ook in 2021 de oninbaarheid van vorderingen opnieuw bepalen. De gemeenteraden zijn periodiek op de hoogte gebracht van de voortgang van dit project. De laatste update is in april 2021 verzonden. Tozo-regeling De Tozo is één van de maatregelen die het Rijk heeft genomen om de gevolgen van de crisismaatregelen te dempen. Ermelo heeft hiervoor afgerond € 4.564.000 ontvangen, Harderwijk € 6.738.000.
In deze bedragen zitten zowel de uitvoeringskosten als de kosten van de uitkeringen opgenomen. Bij de verantwoording van de bedrijfsvoeringskosten (bij de Jaarstukken van de GR Meerinzicht ten aanzien van de bedrijfsvoeringskosten) is rekening gehouden dat de uitvoeringskosten budgettair neutraal gedekt worden uit deze middelen. Hierbij zijn de werkelijke “out of pocket kosten” verantwoord op € 392.000 en is tevens een bedrag van
8
9
De aantallen 2020 in de tabel zijn op basis van de betalingen 2020. de regeling chronisch zieken is binnen de gemeente Zeewolde niet van toepassing.
Pagina 13 van 43
€ 43.000 opgenomen voor bekostiging van externe kosten voor de afronding van de werkzaamheden. Dit laatste betreft onder andere extra werkzaamheden in het kader van de verbijzonderde interne controle, kosten voor de accountantscontrole en het opstellen van een controleplan. In lijn met de bestuursrapportage is dit onderdeel saldo neutraal in de Jaarrekening verwerkt. Door de inzet van “eigen personeel” is een fors positief inverdieneffect ontstaan ten aanzien van de door het Rijk beschikbaar gestelde uitvoeringsmiddelen voor de uitvoering van de Tozo regeling. Voor de gemeente Ermelo is het inverdieneffect € 186.000, voor de gemeente Harderwijk € 456.000. In totaal had Meerinzicht gezien de hoeveelheid afgehandelde aanvragen recht op een vergoeding van € 1.077.000. Echter heeft Meerinzicht maar € 435.000 aan kosten gemaakt (inhuurkosten) om de aanvragen af te handelen. Vanuit het Rijk ontvangen gemeenten per besluit op een aanvraag levensonderhoud een vergoeding van € 450,- en per besluit op aanvraag kapitaal een vergoeding van € 800,-.
Werkelijke kosten TOZO 2020
Gemeente Harderwijk
Gemeente Ermelo
Bedrijfskrediet
€355.231,02
€108.025,32
Levensonderhoud
€5.306.532,69
€2.345.236,36
Bedrijfsvoeringskosten
€276.515,75
€115.339,96
Bedrijfsvoeringskosten Jaarrekening
€30.343,25
€12.656,75
€5.968.622,71
€2.581.258,39
141
39
Totaal kosten Aanvragen Krediet
Pagina 14 van 43
Hoofdstuk 3 Programmagelden Wmo De jaarcijfers geven door de coronacrisis een enigszins afwijkend beeld. Dit is goed te zien in de fluctuerende lijn van het aantal Wmo meldingen in 2020. Maar ook de mindere stijging van het aantal Wmo cliënten in 2020 ten opzichte van 2019 geeft dat aan. Met betrekking tot het lange termijn perspectief denken we dan ook dat er geen harde conclusies aan verbonden moeten worden. Landelijk is er een toename waar te nemen van het aantal mensen dat een beroep doet op maatwerkondersteuning via de Wmo. De verwachting is dat die groei doorzet. We lichten hier de belangrijkste factoren toe. Ook gaan in op waarop in 2020 beleidsmatig de focus lag en welke effecten we zien. Vergrijzing, langer thuis wonen en mantelzorg In Nederland stijgt al jaren het aantal mensen wat een zelfstandig huishouden voert. In 2040 is meer dan 1 op de 4 Nederlanders ouder dan 65. En binnen die groep 65 plussers, neemt het deel 80 plussers toe10. Daarbij is al jaren het percentage huishoudens dat wel of geen ondersteuning heeft gelijk11. In 2018 is het Rijksprogramma ‘Langer Thuis’ gelanceerd. Een programma die zich richt op een grote en groeiende groep ouderen die zelfstandig thuis wonen.
Uitgangspunt is de wens van ouderen om zo lang mogelijk op een goede manier zelfstandig te kunnen blijven wonen, met ondersteuning, zorg en in een woning die aansluit bij hun persoonlijke behoeften. Dat dit rijksbeleid inmiddels een aantal jaren loopt zorgt ervoor dat meer mensen langer zelfstandig kunnen wonen, wat er indirect voor zorgt dat gemeenten te maken krijgen met meer inwoners die een beroep doen op de Wmo. Nog een factor die de toename van het beroep op maatwerkondersteuning via de Wmo bevordert is de afname van de beschikbaarheid van mantelzorgers. Nu nog zijn er in Nederland ongeveer 1,3 miljoen mensen ouder dan 75, in 2030 zullen dat er ongeveer 2,1 miljoen zijn en in 2040 ongeveer 2,5 miljoen. Het betreft een steeds grotere kwetsbare groep, welke zorgafhankelijk is. Tegelijkertijd neemt het aantal beschikbare mantelzorgers af. Waar nu een 85-plusser een beroep kan doen op vijftien relatief ‘jonge’ ouderen (50-75 jaar), zullen dat er in 2040 nog maar zes zijn. Wmo inkoop maatwerkvoorzieningen In 2020 is in samenwerking met regiogemeenten en zorgaanbieders een grote aanbesteding voor diverse Wmo maatwerkvoorzieningen uitgewerkt en gepubliceerd. Hierbij zijn de producten hulp bij het huishouden, begeleiding (individueel en groep) en logeeropvang doorontwikkeld. Ook zijn contractuele afspraken geactualiseerd.
Hiermee is het fundament voor maatwerk ondersteuning aan kwetsbare inwoners verstevigd. Integrale verordening Sociaal Domein De Wmo verordening diende in 2020 geactualiseerd te worden. Omdat dit voor het hele sociaal domein gold, is in 2020 gestart met het harmoniseren en actualiseren van de verschillende verordeningen binnen het Sociaal Domein naar een integrale verordening voor het Sociaal Domein. Hiermee is niet alleen in de brede blik van de klantmanagers, maar ook in de verordening, zichtbaar dat wij streven naar integrale dienstverlening. Effecten Covid-19 In 2020 is in verband met de corona crisis sprake van een continuïteitsbijdrage. Dit betreft een bijdrage over de periode maart tot en met juli 2020 aan aanbieders voor het niet (kunnen/mogen) leveren van begeleiding en hulp bij het huishouden. Deze bijdrage zijn dus ook uitgaven aan genoemde maatwerkvoorzieningen. Effecten tariefontwikkeling maatwerkvoorzieningen De tarieven voor Wmo voorzieningen, uitgezonderd hulpmiddelen en woonvoorzieningen, moeten vastgesteld worden op basis van een reële kostprijs (AMvB). Daarin is vooral de cao, met stijgende loonkosten de meest 10 11
Dat wordt dubbele vergrijzing genoemd. Die verhouding blijft om en nabij de 80% geen ondersteuning, 20% wel een vorm van ondersteuning. Pagina 15 van 43
bepalende factor van de diverse kostprijselementen. De gemeenten van regio Noord Veluwe hadden een kostprijsonderzoek door Berenschot laten uitvoeren, maar door de Wmo inkoop in 2020 is bureau HHM gevraagd een nieuw kostprijsonderzoek uit te voeren. Dit onderzoek was met name nodig omdat er sprake is van nieuwe productomschrijvingen. Ook uit het HHM onderzoek blijkt weer dat er nog steeds forse tarieven nodig zijn om tot een reële kostprijs te komen. Effecten abonnementstarief: hogere uitgaven, minder inkomsten Het abonnementstarief, dat vanaf 2019 in de Wmo is ingevoerd, heeft nog steeds een aanzuigende werking bij met name huishoudelijke hulp. Ook de toenemende vergrijzing, het langer thuiswonen van inwoners en blijvend stijgende kostprijzen zijn oorzaken voor de stijgende kosten voor maatwerkvoorzieningen. Onderstaande grafiek geeft inzicht in de ontwikkeling van het aantal cliënten met hulp bij het huishouden vanaf eind 2015 tot en met 2020. De stijging van aantallen cliënten te zien na de invoering van het abonnementstarief in 2019.
Onderstaande tabel geeft inzicht in de inkomstenderving als gevolg van de invoering van het abonnementstarief. Inkomsten uit eigen bijdrage voor de Wmo maatwerkvoorzieningen, exclusief verblijf en opvang
Pagina 16 van 43
* Na besluit van het Rijk is over de maanden april en mei is in verband met corona geen inning van eigen bijdrage uitgevoerd.
De invoering van het abonnementstarief leidt ook landelijk een aanzuigende werking op Wmo-ondersteuning, vooral ten aanzien van huishoudelijke hulp. Toch weigert het kabinet gemeenten volledig te compenseren voor de extra kosten en dat is volgens de VNG niet acceptabel. De landelijke ontwikkelingen ten aanzien van dit onderwerp worden gevolgd en tevens wordt bekeken welke beleidsinterventies binnen de wettelijke kaders mogelijk zijn.
Pagina 17 van 43
Bijlage 1: Gedetailleerd overzicht Ermelo Financiële uitkomst per wet Rekening
Begroting
Prognose
Realisatie
Verschil realisatie
Verschil realisatie
2019
gemeente
2020
2020
t.o.v. begroting
t.o.v. prognose
Domein
2020
gemeente
Participatie
6.788.000
7.130.000
10.540.000
9.586.000
2.456.000
-954.000
WMO
4.716.000
5.258.000
5.258.000
5.408.000
150.000
150.000
Jeugd
10.879.000
11.080.000
11.081.000
11.915.000
835.000
834.000
Totaal
22.383.000
23.468.000
26.879.000
26.909.000
3.441.000
30.000
Pagina 18 van 43
Jeugd Rekening
(Gewijzigde) Begroting
Prognose
Realisatie
2019
gemeente
2020
2020
Domein
2020
Verschil realisatie Verschil realisatie t.o.v.
t.o.v.
begroting gemeente
prognose
Ambulant
1.547.000
2.193.000
2.106.000
1.680.000
-513.000
-426.000
GGZ
1.523.000
1.624.000
1.521.000
1.564.000
-60.000
43.000
Dyslexie
108.000
140.000
140.000
158.000
18.000
18.000
Pleegzorg
655.000
695.000
695.000
737.000
42.000
42.000
JB / JR
790.000
811.000
802.000
812.000
1.000
10.000
6.142.000
5.293.000
5.032.000
6.067.000
774.000
1.035.000
114.000
194.000
194.000
175.000
-19.000
-19.000
Overig-Covid-19 Continuïteitsbijdrage
0
0
461000
472.000
472.000
11.000
Overig-Covid-19 Meerkostenregeling*
0
0
0
54.000
54.000
54.000
Woonplaatsbeginsel oude jaren
0
130.000
130000
228.000
98.000
98.000
Innovatie
0
0
0
-32.000
-32.000
-32.000
10.879.000
11.080.000
11.081.000
11.915.000
835.000
834.000
Residentieel Overig
Totaal
*= deze kosten worden gedekt door de ontvangen rijksbijdragen meerkostenregeling COVID-19 1e tranche (juni 2020). Opmerking Jeugd Ermelo : in de kolom Prognose 2020 is per abuis bij de gemeente Ermelo het produkt “Meerzorg” verkeerd gelabeld aan het domein Ambulant. Dit moet het domein Residentieel zijn. Het totaalbedrag Prognose Meerzorg bedroeg ca. 1,2 mln. euro . De realisatie 2020 ca. 1,1 mln. euro is op de juiste wijze verwerkt. Bovenstaande verklaring bevestigt tevens grotendeels het verschil voor beide domeinen tussen Realisatie en Prognose. De gegevens per domein moeten zijn als volgt: Domein Prognose 2020 Ambulant 1.023.000 Residentieel 6.115.000
Realisatie 2020 Verschil t.o.v. prognose 1.680.000 657.000 6.067.000 - 48.000
Pagina 19 van 43
Ontwikkeling zorggebruik en gemiddelde looptijd van indicaties Aantal Jeugd cliënten Eén manier om het zorggebruik te monitoren is door te kijken naar het aantal cliënten. In het begin van 2020 telde Ermelo 626 unieke cliënten, eind 2020 was dit aantal afgenomen tot 619. Instroom en Uitstroom Unieke cliënten gemeente Ermelo Gemeente Ermelo
Stand per
Instroom
Uitstroom
1-1-2020
Totaal
Stand per 31-12-2020
Toe/afname per
Stand per Toe/afname
31-12-2020 31-12-2019
in 2019
626
228
235
619
-7
518
-118
626
228
235
619
-7
518
-118
Verstrekkingen in cijfers Er is bij een aantal cliënten sprake van meerdere voorzieningen. Daar waar Ermelo per 1 januari 626 unieke cliënten kende, werden aan die cliënten op 1 januari samen 827 voorzieningen verstrekt. Hieronder zijn de ontwikkelingen in 2020 weergegeven. Instroom en Uitstroom o.b.v. verstrekkingen aan cliënten gemeente Ermelo Domein
Stand per
Instroom
1-1-2020 per periode
Uitstroom
Stand per
per periode 31-12-2020
Toe/afname per
Stand per Toe/afname
31-12-2020 31-12-2019
in 2019
Ambulant
194
77
84
187
-7
170
1
Dyslexie
38
34
14
58
20
38
9
GGZ
352
160
182
330
-22
243
-120
JB/JR
116
28
34
110
-6
113
-4
Pleegzorg
61
14
16
59
-2
57
-3
Residentieel
66
26
42
50
-16
66
-2
Totaal
827
339
372
794
-33
687
-119
Gemiddelde looptijd indicaties in grafiekvorm Onderstaande grafiek geeft voor het jaar 2020 weer wat de gemiddelde looptijd van de afgegeven indicaties per zorgdomein en per kwartaal is.
Pagina 20 van 43
Cijfers PGB’s Meerinzicht voert voor de gemeenten de administraties van de PGB’s die via de Sociale Verzekeringsbank worden verstrekt. De geldstroom loopt via de lokale administraties. Binnen de Jeugdwet gaat het voor 2020 voor de gemeente Ermelo om onderstaande bedragen. PGB bedragen via Sociale Verzekeringsbank (in '000') Jeugdwet
realisatie 2018 realisatie 2019 300.000
realisatie 2020
gemeentelijke begroting 2020
220.000
303.000
248.000
Meerzorg (onderdeel residentieel) De vergoeding meerzorg wordt op basis van het goedgekeurde CCE-rapport verstrekt aan de cliënt/aanbieder. Vanaf het jaar 2019 vindt de facturatie meerzorg via het reguliere berichtenverkeer plaats. De kosten inzake meerzorg 2020 bedragen € 1,1 miljoen euro. Het genoemd bedrag betreft meerzorg voor negen cliënten en heeft volledig betrekking op de gemeente Ermelo. Voor zover nu bekend stromen er in de loop van 2021 vier cliënten uit. Hier staat tegenover dat , tot zover nu bekend is, ook één cliënt in de loop van 2021 instroomt. In 2020 zijn per saldo drie cliënten ingestroomd waarvan één cliënt is geïndiceerd met zeer zware zorg hetgeen voor een zeer groot deel resulteert in de verhoging van de kosten ten opzichte van 2019 van circa € 0,4 miljoen. Compensatieregeling Voogdij/18+ 2021 Een deel van rijksbudget voor de gemeenten voor de uitvoering van jeugdhulp bestaat uit geld voor kinderen met een voogdijmaatregel en voor 18+ers. Een aantal gemeenten ervaart een verschil tussen het budget dat zij op grond van de beleidsinformatie krijgt toegewezen en de werkelijke kosten voor voogdij en 18+. Om de verschillende soorten problemen met de verdeling van het (historisch verdeelde) budget voor kinderen met een voogdijmaatregel en voor 18+ers op te lossen, is de compensatieregeling voogdij/18+ door het Rijk ingericht.
Vanwege het feit dat de invoering van het woonplaatsbeginsel is uitgesteld naar 1 januari 2022 is het budget voor voogdij/18+ door het Ministerie van VWS ook in 2021 nog apart op basis van historisch zorggebruik 2019 verdeeld. Zoals reeds vermeld in het Jaarverslag 2019 Meerinzicht heeft Ermelo voor 2019 te maken met fors hogere kosten op het onderdeel Residentieel. Dit heeft tot gevolg dat door Meerinzicht een berekening op cliëntniveau is gemaakt en dat Meerinzicht ultimo september 2020 de aanvraag voor ca. € 1,6 mln. voor de gemeente Ermelo voor compensatie bij het Ministerie van VWS heeft ingediend. VWS heeft als reactie op de ingediende aanvraag enkele detailvragen gesteld waarop de administratie Meerinzicht deze vragen heeft beantwoord. Ultimo oktober 2020 heeft VWS positief gereageerd op de beantwoording van de vragen door Meerinzicht met als gevolg dat een bedrag van € 1.622.083 is toegekend aan de gemeente Ermelo. Deze toekenning heeft plaatsgevonden door het opnemen voor Ermelo van genoemd bedrag in de decembercirculaire van 2020 voor het jaar 2021. Overig: De specificatie van het domein “overig“ is in hoofdlijnen voor het jaar 2020 als volgt: reguliere niet-cliëntgebonden kosten vrijval van de niet benutte post nog te betalen 2019 aan zorgaanbieders uitbetaling kosten aan zorgaanbieders over de jaren 2015-2017 kosten vervoer Totaal
-/-
164.000 25.000 3.000 33.000 175.000
Pagina 21 van 43
Woonplaatsbeginsel oude jaren: De specificatie van het domein “Woonplaatsbeginsel oude Jaren“ is voor het jaar 2020 als volgt: gemeente Almere: correctie woonplaatsbeginsel jaren 2015-2017 100.000 gemeente Zwolle : correctie woonplaatsbeginsel jaren 2017 en 2018 128.000 Totaal 228.000
Innovatie: In het boekjaar 2018 zijn regiobreed (exclusief gemeente Zeewolde) voor de innovatieprojecten Jeugd verplichtingen aangegaan voor een totaal van € 939.000. In 2018 is voor deze projecten voor in totaal ca. € 111.000 aan facturen betaald. Het resterende bedrag ad € 828.000 is in het jaarrekeningtraject 2018 reeds afgerekend (als vooruitontvangen bedragen) met de regiogemeenten. Voor 2019 en 2020 zijn regiobreed voor een totaal van ca. € 625.000 aan facturen betaald aan zorgaanbieders. Door het feit dat reeds is in 2018 is afgerekend met de gemeenten, komt genoemd bedrag van € 625.000 ten laste van de post “vooruitontvangen”. Het resterende saldo innovatieprojecten Jeugd regiobreed bedraagt per 31 december 2020 ca.€ 203.000. Ultimo 2020 zijn alle 3 innovatieprojecten afgerond opdat het restant saldo ad € 203.000 in het jaarrekeningtraject 2020 is teruggegeven aan de gemeenten. Voor de gemeente Ermelo levert het bovenstaande de volgende specificatie op: aandeel resterend bedrag en verwerkt als vooruitontvangen ultimo 2019 aandeel betaalde facturen in 2020 saldo teruggaaf aan gemeente Ermelo ultimo 2020
86.858 55.192 31.666
Pagina 22 van 43
Participatie Realisatie
Begroting
Begroting
Realisatie
Verschil prognose
Verschil prognose
2019
gemeente
Meerinzicht
2020
t.o.v.
t.o.v.
2020
2020
begroting gemeente
begroting Meerinzicht
5.177.000
5.500.000
5.580.000
5.538.000
38.000
-42.000
512.000
445.000
460.000
553.000
108.000
93.000
Zorg
1.000.000
1.155.000
1.150.000
1.013.000
-142.000
-137.000
subtotaal regulier
6.689.000
7.100.000
7.190.000
7.104.000
4.000
-86.000
99.000
30.000
30.000
29.000
-1.000
-1.000
3.320.000
2.453.000
2.453.000
-867.000
Ermelo
Inkomen Participatie re-integratie
Project Statushouders / inburgering Tozo subtotaal overige Totaal
99.000
30.000
3.350.000
2.482.000
2.452.000
-868.000
6.788.000
7.130.000
10.540.000
9.586.000
2.456.000
-954.000
Het overschot op het onderdeel Participatiewet komt nagenoeg volledig voor rekening van Tozo Afgezien van Tozo lijkt op het onderdeel zorg (bestaanszekerheid) een overschot te zijn ontstaan. Abusievelijk is bij de prognose op dit onderdeel de kredietverstrekking BBZ en TOZO betrokken. Hierdoor is de prognose van Meerinzicht op het onderdeel Zorg te hoog. Voor Ermelo gaat het om een prognose bedrag van € 144.000 dat bij het onderdeel Inkomen hoort, maar bij het onderdeel Zorg is meegenomen. In de realisatie zijn de kosten voor kredietverstrekking gecorrigeerd en geboekt op het onderdeel inkomen. Inkomsten vanuit het Rijk voor reguliere bijstand is ontoereikend voor de uitgaven op het onderdeel inkomen Jaarlijks ontvangt de gemeente voor het verstrekken van de uitkeringen een BUIG uitkering vanuit het RIjk. Voor 2020 is het definitieve budget voor Ermelo vastgesteld op € 4.987.915. Ermelo komt door de hoge uitgaven ten opzichte van het beschikbare BUIG budget in aanmerking voor de vangnetuitkering. De totale relevante besteding voor de vangnetuitkering is € 5.521.000. Het tekort komt hiermee op 10,7%. Ermelo komt bij het indienen van de aanvraag voor een vangnetuitkering in aanmerking voor een totale potentiële vergoeding van € 79.651. Negen beschut werkplekken in Ermelo Ermelo: In 2020 was het de taakstelling om 12 werkplekken te realiseren voor beschut werk.
Bij de gemeente Ermelo is er formatie voor 4 beschut werkplekken. Hiervan is er een ingevuld. Bij Inclusief Groep zijn 8 beschutte werkplekken gevuld. De realisatie van de beschut werkplekken is een complexe aangelegenheid. Saldo openstaande vorderingen In het onderstaande schema staat het saldo van de openstaande vorderingen. In de eerste helft van 2020 is het saldo van de reguliere vorderingen (niet Tozo) opgelopen tot € 1.504.110, waarna het gedaald is naar €1.291.681. Dit wordt verklaard door het Project Terugvordering wat vanaf de tweede helft van 2020 loopt. Hierdoor zijn vorderingen ofwel betaald, ofwel afgeboekt vanwege oninbaarheid.
Regulier Tozo
ultimo 2019
ultimo 2020
€ 1.482.520
€ 1.291.681
€0
€ 126.393
Pagina 23 van 43
Aantal verstrekte uitkeringen en in -en uitstroom 2020: Ermelo
ultimo 2019
ultimo 2020
Aantal uitkeringen
378
395
Instroom aantal uitkeringen
134
130
Uitstroom aantal uitkeringen
122
114
Aantal inwoners met een uitkering
448
463
Aantal TOZO uitkeringen
314
Pagina 24 van 43
WMO Cijfers per domein, per gemeente, afgerond op € 1.000: Ermelo Domein
(Gewijzigde) Begroting
Prognose
Realisatie
Verschil realisatie
Rekening 2019
gemeente
2020
2020
t.o.v. begroting gemeente
2020
Begeleiding
2.020.000
2.103.000
2.103.000
2.019.000
-84.000
Hulp bij huishouden
1.863.000
2.005.000
2.005.000
2.075.000
70.000
833.000
1.150.000
1.150.000
1.114.000
-36.000
Overige
-19.000
-19.000
COVID Meerkosten
23.000
23.000
Continuïteitsbijdrage
196.000
196.000
5.408.000
150.000
Voorzieningen
Totaal
4.716.000
5.258.000
5.258.000
Begeleiding Het aantal verstrekkingen bij begeleiding is toegenomen. De verschuiving tussen de producten beschermd wonen naar begeleiding, onder de noemer beschermd thuis, en de gevolgen van de COVID-19 crisis zijn hier debet aan. De loon- en prijscompensatie voor begeleiding zijn in 2020 met (gewogen) gemiddeld met 2% gestegen. Hulp bij het huishouden Over 2020 is een overschrijding bij hulp bij het huishouden ten opzichte van de prognose. Dit wordt met name veroorzaakt door nagekomen afrekeningen voor de huishoudelijke hulp van het Hospice over 2019 en 2020. Vanaf 2022 zal deze uitgave als subsidie verstrekt worden. Ten opzichte van 2019 is er sprake van toename van aantal verstrekkingen (aanzuigende werking abonnementstarief, vergrijzing en langer thuis wonen) en 8% prijsstijging. Voorzieningen Onder voorzieningen verstaan we hulpmiddelen (bijvoorbeeld rolstoelen en scootmobielen), woningaanpassingen en vervoersvergoedingen. Hieronder valt niet het collectieve vervoer door Viave. Het aantal voorzieningen is afgenomen. Dit is het gevolg van een opschoonactie ten aanzien van hulpmiddelen. Er heeft heronderzoek plaatsgevonden, wat in een aantal gevallen heeft geleid tot inname van hulpmiddelen zoals een scootmobiel. Bij overname van het bestand van het failliete HMC zijn alle uitstaande hulpmiddelen geschouwd en indien nodig ingenomen.
De effecten zien we nog niet direct geheel terug in de cijfers realisatie 2020. De woonvoorzieningen in 2020 relatief duur uitgevallen. Dit zijn incidentele verstrekkingen die qua omvang ook nogal uiteen kunnen lopen. Ontwikkeling zorggebruik De ontwikkeling van het zorggebruik wordt onder meer gemonitord door het aantal binnengekomen meldingen. Voor Ermelo geeft dit onderstaand beeld (de rode lijn is de trend):
Pagina 25 van 43
Aantal Wmo cliënten Niet alle meldingen leiden tot een Wmo-voorziening. Een andere manier om het zorggebruik te monitoren is door te kijken naar het aantal cliënten. Begin 2020 waren er 1979 unieke cliënten, eind 2020 waren dit er 1962, een afname van 17. In 2019 was er nog sprake van een toename van 23. De afname van het aantal cliënten in 2020 komt door de opschoonactie van de hulpmiddelen. Instroom en Uitstroom Unieke cliënten gemeente Ermelo Stand per
Instroom
Uitstroom
1-1-2020
Stand per
Toe/afname
Toe/afname
31-12-2020
in 2020
in 2019
Ermelo
1979
260
277
1962
-17
23
Totaal
1979
260
277
1962
-17
23
Verstrekkingen in cijfers Er is bij veel cliënten sprake van meerdere voorzieningen. Daar waar Ermelo per 1 januari 2020 1979 unieke cliënten kent, worden er 2.781 voorzieningen aan die cliënten verstrekt. Hieronder zijn de ontwikkelingen in 2020 weergegeven. Instroom en Uitstroom o.b.v. verstrekkingen aan cliënten gemeente Ermelo Domein
Stand per
Instroom
Uitstroom
Stand per
Toe/afname
Toe/afname
1-1-2020
per periode
per periode
31-12-2020
in 2020
in 2019
Begeleiding
368
142
124
386
18
-3
Hulp bij huishouden
616
168
149
635
19
36
Voorzieningen
1.797
82
208
1.671
-126
-46
totaal
2.781
392
481
2.692
-89
-13
Cijfers PGB’s Meerinzicht voert voor de gemeenten de administraties van de PGB’s. De Sociale Verzekeringsbank draagt zorg voor de financiële cliëntenadministratie. De facturering en de afrekening met de SVB loopt rechtstreeks via de gemeente. Binnen de Wmo gaat het voor Ermelo over onderstaande bedragen: PGB bedragen Ermelo via Sociale Verzekeringsbank (in '000')
gemeentelijke realisatie 2020 begroting 2020
realisatie 2018
realisatie 2019
WMO Begeleiding
314.000
262.000
297.000
986000*
WMO Hulp bij huishouden
81.000
68.000
57.000
108.000
* begroting is inclusief uitvoering
Pagina 26 van 43
Bijlage 2: Gedetailleerd overzicht Harderwijk Financiële uitkomst per wet Rekening
Begroting
Prognose
Realisatie
Verschil realisatie
Verschil realisatie
2019
gemeente
2020
2020
t.o.v. begroting
t.o.v. prognose
Domein
2020
gemeente
Participatie
15.568.000
15.570.000
23.190.000
21.294.000
5.724.000
-1.896.000
WMO
7.684.000
8.565.000
8.599.000
8.734.000
169.000
135.000
Beschermd wonen
13.740.000
14.759.000
15.278.000
15.330.000
571.000
52.000
Maatsch. opvang
2.116.000
2.727.000
2.700.000
2.700.000
-27.000
0
Jeugd
10.468.000
10.400.000
12.391.000
12.617.000
2.217.000
226.000
Totaal
49.576.000
52.021.000
62.158.000
60.675.000
8.654.000
-1.483.000
Pagina 27 van 43
Jeugd Rekening
(Gewijzigde) Begroting
Prognose
Realisatie
2019
gemeente
2020
2020
Domein
2020
Verschil realisatie Verschil realisatie t.o.v.
t.o.v.
begroting gemeente
prognose
Ambulant
4.146.000
3.760.000
5.453.000
5.517.000
1.757.000
64.000
GGZ
2.815.000
2.735.000
3.368.000
3.417.000
682.000
49.000
Dyslexie
263.000
245.000
228.000
259.000
14.000
31.000
Pleegzorg
690.000
700.000
752.000
759.000
59.000
7.000
JB / JR
782.000
660.000
958.000