Jaarrekening 2022 def.pdf

Jaarrekening 2022

-2-

Inhoudsopgave 1.

2.

3

4

5

Algemeen............................................................................................................................................ - 4 1.1

Voorwoord .................................................................................................................................. - 4 -

1.2

Financiële positie........................................................................................................................ - 5 -

1.3

Leeswijzer .................................................................................................................................. - 8 -

Programmaplan .................................................................................................................................. - 9 2.0

Programma 0 Bestuur en Ondersteuning................................................................................. - 10 -

2.1

Programma 1 Veiligheid ........................................................................................................... - 27 -

2.2

Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ......................................................................... - 35 -

2.4

Programma 3 Economie ........................................................................................................... - 46 -

2.4

Programma 4 Onderwijs ........................................................................................................... - 53 -

2.5

Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ................................................................................. - 60 -

2.6

Programma 6 Sociaal domein .................................................................................................. - 73 -

2.7

Programma 7 Volksgezondheid en milieu ................................................................................ - 93 -

2.8

Programma 8 Ruimte en wonen............................................................................................. - 102 -

Paragrafen ...................................................................................................................................... - 109 3.1

Paragraaf Lokale heffingen .................................................................................................... - 109 -

3.2

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................... - 113 -

3.3

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................ - 119 -

3.4

Paragraaf Financiering ........................................................................................................... - 121 -

3.5

Paragraaf Bedrijfsvoering ....................................................................................................... - 126 -

3.6

Paragraaf Verbonden partijen ................................................................................................ - 131 -

3.7

Paragraaf Grondbeleid ........................................................................................................... - 143 -

3.8

Paragraaf Financiële impact Corona ...................................................................................... - 146 -

Jaarrekening ................................................................................................................................... - 150 4.1

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling............................................................... - 151 -

4.2

Balans .................................................................................................................................... - 154 -

4.3

Overzicht van baten en lasten ................................................................................................ - 156 -

4.4

Toelichting op de balans ........................................................................................................ - 158 -

4.5

Gebeurtenissen na balansdatum ........................................................................................... - 172 -

4.6

Toelichting baten en lasten (inclusief onderhanden werken) ................................................. - 173 -

4.7

Single Information Single Audit (SISA) 2022 .......................................................................... - 188 -

Bijlagen ........................................................................................................................................... - 199 5.1 Overzicht kredieten 2022 ............................................................................................................. - 200 -

-3-

1.

Algemeen

1.1 Voorwoord Voor u ligt de jaarrekening van 2022. Dat is onze uitleg aan de gemeenteraad en aan onze inwoners over wat we hebben gedaan met het beschikbare geld. Een jaarrekening met een bijzondere achtergrond. Het jaar 2022 was het jaar waarin we als nieuw college aantraden, met het doel ‘vandaag bouwen aan morgen’. In 2022 lieten we de coronapandemie achter ons en kwamen er nieuwe uitdagingen op ons pad. De oorlog in Oekraïne met enorme kostenstijging in het dagelijks leven tot gevolg. Het was crisis op de woningmarkt, op de arbeidsmarkt en de energieprijzen gingen door het dak. Hoewel dit landelijke en zelfs internationale crises waren, kregen veel inwoners van Harderwijk en Hierden te maken met de gevolgen daarvan. Met verschillende financiële steunmaatregelen, landelijk en gemeentelijk, hebben we onze inwoners, de maatschappelijke organisaties en de ondernemers kunnen steunen. Als college hebben we beloofd dat we actief aan de slag gaan met de grote opgaven zoals woningbouw en duurzaamheid. Maar ook met andere uitdagingen zoals onderwijs, bereikbaarheid en ondersteuning van onze kwetsbare inwoners.

Er is in 2022 gewerkt aan en er zijn besluiten genomen over tal van zaken: proef inzameling PMD, de nieuwe vissersbrug, emissieloos werken in het Waterfront, de natuur- en groenvisie, opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO), binnenzwembad de Sypel, wijkcentrum De Roef en de Gebiedsagenda van de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Een paar van deze projecten zijn begin 2023 opgeleverd of gaan in de loop van 2023 van start. 2022 is afgesloten met een positief resultaat van afgerond € 4 miljoen. Het voorstel is dit resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. Bij de vaststelling van dit resultaat is al rekening gehouden met een bedrag van € 6,3 miljoen dat beschikbaar is voor projecten die in 2022 niet zijn afgerond. Hiervan is € 3,1 miljoen gedekt door reserves en voorzieningen en € 3,2 miljoen gaat ten laste van het jaarrekeningresultaat. Dit komt onder andere doordat er grote bedragen bij de Decembercirculaire beschikbaar zijn gesteld voor taken die niet meer in 2022 zijn afgerond. Als we de middelen voor de energietoeslag en taakmutaties uit de december-circulaire buiten beschouwing laten, gaat het om een bedrag van ongeveer € 1,3 miljoen aan uitgesteld werk. Ondanks het positieve resultaat in 2022, ligt er een grote uitdaging voor ons. Het jaar 2022 was een onrustig jaar met forse inflatie en kosten- en rentestijgingen.

Van de effecten blijven we in 2023 last houden. Daarnaast zijn twee zaken nog onduidelijk. We weten nog niet hoeveel geld gemeenten krijgen om de kostenstijgingen en inflatie op te vangen. En we weten nog niet wat het Rijk met de financieringssystematiek vanaf 2026 gaat doen. Dit geeft alle gemeenten, dus ook de gemeente Harderwijk, veel financiële onzekerheid. Het jaar 2022 hebben we positief kunnen afsluiten, maar om financieel gezond te blijven is het nodig dat we regie houden op onze financiën, ook zonder nu te weten hoeveel geld sommige ontwikkelingen of maatschappelijke problemen kosten. Linksom of rechtsom, er komt een moment dat deze ontwikkelingen financiële ruimte vragen in ons huishoudboekje. Beslissingen vandaag hebben gevolgen voor de toekomst. De toekomst voorspellen kunnen we niet, wel kunnen we nu verstandige keuzes maken. En daarvoor hebben we meer informatie nodig dan alleen die in een begroting. Het project ‘huishoudboekje op orde’ geeft ons de juiste informatie om de juiste keuzes te maken. En daarmee houden we grip op onze huishoudboekje.

Wethouder Wilco Mazier

-4-

1.2 Financiële positie Resultaat 2022 De algemene dienst sluit met een positief resultaat van € 10,6 miljoen. Het negatieve resultaat binnen de grondexploitaties bedraagt € 1,0 miljoen, waarmee het totale brutoresultaat € 9,6 miljoen bedraagt voor de gemeente. Na claims en voorgestelde besluitvorming zal er een netto resultaat van ca. € 4,0 miljoen overblijven. Voorgesteld wordt dit toe te voegen aan de algemene reserve. Bedrag 9.584

Bruto resultaat (saldo van baten en lasten 2022) Claims en voorgestelde besluitvorming: Onderhanden werken Mutatie reserve organisatieontwikkeling Meerinzicht Mutatie reserve sociaal domein (resultaat Participatie, WMO, Jeugd) Overschot DU Vrouwenopvang toevoegen aan reserve sociaal domein Deel overschot regeling Opvang Oekraïne toevoegen aan een nieuw te vormen reserve Implementatiemiddelen omgevingswet toevoegen aan bestemmingsreserve Omgevingswet Toevoeging aan nieuw te vormen reserve Herontwikkeling Zeeplein Budgetsubsidie MFC Harderwijk 2023 Budget baggeren Lorentzhaven toevoegen aan reserve Havenwerken Vorming bestemmingsreserve Programma Dienstverlening Netto resultaat 2022 na besluitvorming

-/- 3.163 +/+ 273 -/- 1.100 -/- 310 -/- 250 -/- 113 -/- 191 -/- 288 -/- 308 -/- 147 3.987

Opbouw resultaat In de gewijzigde begroting (na bestuursrapportage en tussentijdse besluitvorming) was rekening gehouden met een voordelig resultaat van € 2,5 miljoen. Diverse grotere mee- en tegenvallers worden hieronder toegelicht. 2022 voordeel Rekeningresultaat Vertrekpunt na alle begrotingswijzigingen t/m 31-12-2022 Programma 0-8: Uitgestelde werkzaamheden 2022 (onderhanden werk) Programma 0-8: Corona budgetten Programma 0: Voorziening pensioengelden wethouders Programma 0: Voorziening voormalig personeel Programma 0: Algemene uitkering Gemeentefonds Programma 2: Baggeren Lorentzhaven Programma 3: Grondexploitaties bedrijventerreinen Programma 5: Onderhoudsbudgetten Programma 6: Opvang Oekraïne Programma 6: DU Vrouwenopvang Programma 6: Uitvoeringskosten Meerinzicht Programma 6: Zorgkosten (programmagelden) sociaal domein Programma 7: Afval Programma 8: Grondexploitatie niet-bedrijventerreinen Diversen Totaal Rekeningresultaat Nr. a b c d e

f g

a b c d e f g h i j k l m n

nadeel

saldo

2.535 3.163 566 831 303 1.643 309 146 275 600 310 474 1.851

12.229

670 1.186 12 2.645

9.584

Toelichting Uitvoering van de werkzaamheden loopt door naar 2023, waardoor het budget in 2022 niet of deels besteed is. Een overzicht van de onderhanden werken wordt gegeven in hoofdstuk 4.6. Niet alle corona gerelateerde budgetten die bij de jaarrekening 2021 zijn meegenomen naar 2022 zijn volledig besteed en komen daarmee ten gunste van het rekeningresultaat. Daarnaast zijn er vanuit het rijk nog enkele subsidies ontvangen, met name binnen programma 5, die betrekking hadden op 2021. Door de hogere rente valt de pensioenvoorziening voordelig uit. De voorziening voor voormalig personeel is door wisseling van de wethouders opgehoogd. Het verschil binnen de algemene uitkering wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de decembercirculaire. Het moment van beschikbaar komen van deze circulaire maakt dat deze niet meer middels een begrotingswijziging verwerkt kan worden. Daarnaast is er altijd een klein verschil door het wijzigen van aantallen waarop de algemene uitkering gebaseerd wordt en afrekening oude jaren. Het baggeren van de Lorentzhaven is nog niet volledig uitgevoerd. Voorgesteld wordt dit voordelig resultaat toe te voegen aan de bestemmingsreserve Havenwerken zodat het budget voor dit doel beschikbaar blijft. Dit voordeel betreft de tussentijdse winstnemingen van de grondexploitaties t.b.v. bedrijventerreinen.

Voor een verdere toelichting zie de paragraaf Grondbeleid en de toelichting op de balans.

-5-

Nr. h

i

j

k

l

m n

Toelichting Op de diverse onderhoudsbudgetten is per saldo een bedrag over van € 275.000. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 191.000 te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve Herontwikkeling Zeeplein. De regeling opvang Oekraïners heeft in 2022 geleid tot een financieel voordeel. Er is vanuit de regeling geen terugbetalingsverplichting aan het rijk. De vergoeding vanuit het rijk is op basis van een normbedrag per dag per opvangplek. De normbedragen zijn ruim voldoende om de uitgaven te dekken. Voorgesteld wordt om van het voordeel € 250.000 te reserveren. Vanuit de gemeente Apeldoorn is het overschot van de decentralisatie uitkering Vrouwenopvang (DUVO) voor de jaren 2020, 2021 en 2022 overgemaakt. Apeldoorn is centrumgemeente voor deze taak. Voorgesteld wordt het overschot van € 0,3 miljoen toe te voegen aan de reserve sociaal domein, in afwachting van een regionaal op te stellen plan bestrijding huiselijk geweld. De uitvoering van domein sociaal leidt tot hogere uitvoeringskosten Meerinzicht in 2022. De jaarrekening 2022 van Meerinzicht laat op het domein sociaal een nadeel zien van € 94.000. De bestuursrapportage 2022 heeft tot een bijstelling geleid van € 114.000 en de bestuursrapportage 2021 een bedrag van € 266.000. Deze bijstellingen leiden tot een hogere doorverdeling van kosten naar de diverse onderdelen binnen het sociaal domein.

In 2022 zijn extra uitgaven gedaan voor de organisatieontwikkeling binnen domein sociaal Meerinzicht. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 273.000 te onttrekken uit de reserve organisatieontwikkeling Meerinzicht. De programmagelden Participatie, Wmo en Jeugd laten een overschot zien van afgerond € 1,9 miljoen ten opzichte van de bijgesteld begroting. Bij de tweede bestuursrapportage werd een tekort gepresenteerd van € 2,5 miljoen en is de begroting bijgesteld. Voorgesteld wordt om van het overschot € 1,1 miljoen toe te voegen aan de reserve sociaal domein. Het verschil van € 0,8 miljoen komt ten gunste van het rekeningresultaat omdat bij de tweede bestuursrapportage dit bedrag uit het resultaat is gehaald. Het taakveld Afval heeft een nadelig resultaat, veroorzaakt door o.a. lagere opbrengsten vanuit het aantal containeraanbiedingen, de tegemoetkoming voor de ondergrondse containers, minder inkomsten vanuit grondstoffen. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Dit nadeel betreft de tussentijdse resultaatnemingen van de grondexploitaties Drielanden en Waterfront. Voor een verdere toelichting zie de paragraaf Grondbeleid en de toelichting op de balans.

Onderhanden werken Voorgesteld wordt om een bedrag van € 6,3 miljoen door te schuiven naar 2023 voor de uitvoering van nog niet afgeronde of uitgestelde activiteiten. Hiervan is € 3,1 miljoen reeds gedekt ten laste van reserves en voorzieningen waardoor netto € 3,2 miljoen onderhanden werken ten laste van het resultaat komen (reeds verwerkt in het netto resultaat). De activiteiten die ten grondslag liggen aan deze budgetten zijn grotendeels gestart maar lopen in de uitvoering door naar 2023. In dit bedrag zijn ook overhevelingen opgenomen van taakmutaties die in de december circulaire 2022 van het Rijk beschikbaar zijn gekomen maar logischerwijs niet meer besteed konden worden. Het gaat hieronder meer om aanvullende middelen energietoeslag 2023, aanvullende middelen klimaat akkoord, compensatieregeling Voogdij 18+ en enkele andere posten voor een totaalbedrag van € 1.776.000. Zie 4.6 voor een toelichting op de onderhanden werken. Weerstandsvermogen Het netto jaarrekeningresultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve, maar het weerstandsvermogen bepaalt het vrij besteedbare deel van deze reserve (en dus wat ingezet zou kunnen worden bij de komende Kadernota). In de paragraaf weerstandsvermogen wordt ingegaan op de totstandkoming en beleidskeuzes. In de volgende tabel is de stand van zaken van het weerstandscapaciteit weergegeven: (bedragen x € 1.000)

Beschikbare weerstandscapaciteit Incidenteel Algemene reserve Subtotaal incidenteel Structureel Onvoorzien Subtotaal structureel Beschikbare weerstandscapaciteit

Stand 31-12-2022

Rekeningresultaat 2022

Claims op reserve

Prognose stand na verwerking resultaat/claims

44.442 44.442

9.584 9.584

29.739 29.739

24.287 24.287

161 161 44.603

n.v.t. +/+ 9.584

n.v.t. -/- 29.739

161 161 24.448 (bedragen * €1.000)

Berekening weerstandsvermogen Incidenteel Algemene reserve Subtotaal incidenteel Structureel Onvoorzien Subtotaal structureel Totaal structureel en incidenteel

Prognose stand na verwerking resultaat/claims

Geïdentificeerde risico’s n.a.v. actualisatie eind 2022

24.287 24.287

20.841 20.841

3.446 3.446

161 161 24.448

n.v.t.

161 161 3.607

-/- 20.841

Overschot / tekort

Ratio weerstandsvermogen 1,2

1,2

-6-

Het gewenste weerstandsvermogen bedraagt € 20,8 miljoen. Het aanwezige weerstandsvermogen is € 24,3 miljoen. Het verschil van afgerond € 3,5 miljoen is incidenteel vrij besteedbaar. Hierbij is het bruto rekeningresultaat al toegevoegd (€ 9,6 miljoen) en de voorgestelde besluitvorming als claim betrokken (€ 5,6 miljoen). Bij de Kadernota 2024-2027 kan het overschot van € 3,5 miljoen betrokken worden. Totaaloverzicht baten en lasten Het totaaloverzicht van baten en lasten over 2022 is als volgt: Rekening 2021

Lasten / Baten Resultaat bepaling Baten Lasten Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming Dotatie Ontrekking Resultaat bestemming - Totaal Geheel - Totaal

Prim. begroting 2022

Totale begroting 2022

Rekening 2022

Resultaat 2022

-174.732 167.512 -7.220

-170.585 171.954 1.369

-197.044 204.834 7.790

-179.345 175.858 -3.487

17.698 -28.976 -11.277

11.407 -19.527 -8.119 -15.339

1.719 -5.718 -3.999 -2.630

12.348 -22.674 -10.326 -2.535

12.414 -18.510 -6.097 -9.584

65 4.164 4.229 -7.048

De procentuele verdeling van de programma’s van de gerealiseerde lasten en baten 2022 is als volgt:

Gerealiseerde baten 2022

Gerealiseerde lasten 2022

4%

11%

6%

8%

14%

2%

20%

5% 2% 5%

1% 2%

7%

1% 2% 0%

64% 46%

-7-

1.3 Leeswijzer De jaarrekening is, conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), opgebouwd uit de volgende onderdelen: Algemeen Een algemeen deel waarin het voorwoord is opgenomen en de financiële positie van de gemeente. Programmaplan Een programma plan met daarin de negen begrotingsprogramma’s. We hanteren de volgende uitgangspunten voor vorm en inhoud van het programmaplan: • Al ons werk brengen we in beeld, dus zowel de Going Concern als de projectmatige activiteiten. • We gaan pragmatisch om met indicatoren. In nieuwe, en te actualiseren beleidsnota’s, zullen indicatoren en streefwaarden worden opgenomen. In deze begroting zijn, naast de verplichte indicatoren, bij een aantal programma’s een aantal facultatieve indicatoren opgenomen, dit laatste in nauw overleg met de auditcommissie. • We geven inzicht in alles waar de gemeente geld aan uitgeeft door budgetten aan prestaties te koppelen. • Per begrotingsprogramma verwijzen we duidelijk naar financiële informatie in de bijlagen en geven we een samenvatting van die informatie in het programma. De opbouw per programma is als volgt: • Algemeen deel - Inhoud programma - Ontwikkelingen - Verbonden Partijen: aangegeven wordt per programma welke verbonden partij bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente.

Uitgebreide informatie over de verbonden partijen is opgenomen in de afzonderlijke paragraaf hierover. - Beleidskaders. • Taakvelden - Bij de programma’s geven we antwoord op de drie W-vragen, dit doen we per taakveld: Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat heeft het gekost? - Indicatoren per taakveld: per indicator worden realisatiewaarden vermeld over de laatste vier jaar (wanneer voorhanden). In de toekomst willen we hier ook realistische streefwaarden aan koppelen. Ook is de bron vermeld. Naast de verplichte indicatoren worden hier de door de gemeenteraad gekozen (facultatieve) indicatoren opgenomen. • Totaaloverzicht - Financieel overzicht per programma - Analyse huidige begroting ten opzichte van vorige begroting Paragrafen In het programmaplan staat niet alles over de begrotingsprogramma’s. Programma overstijgende informatie over bijvoorbeeld verbonden partijen, lokale heffingen en het weerstandsvermogen is apart in paragrafen samengebracht. Financiële jaarrekening In dit onderdeel van de jaarrekening krijgt u onder andere informatie over: • Een recapitulatie van het totaal van lasten en baten; • Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling; Bijlagen In hoofdstuk 5 zult u diverse bijlagen aantreffen waaronder een totaaloverzicht van alle indicatoren.

Vergelijkende cijfers Als vergelijkende cijfers zijn de Jaarrekening 2020 en de Begroting 2021, inclusief begrotingswijzigingen, opgenomen. Door afronding kunnen in de financiële tabellen geringe verschillen ontstaan.

-8-

2.

Programmaplan

-9-

2.0

Programma 0 Bestuur en Ondersteuning

A ALGEMEEN Doelstelling De gemeente Harderwijk heeft een open cultuur. Het kwaliteitsniveau van onze dienstverlening aan klanten is excellent. De klant staat centraal in alles wat wij doen. De ambtelijke ondersteuning is professioneel en werkt op basis van de uitgangspunten: ''Open, Ontspannen en Ondernemend". Om doelen te bereiken werken wij vaak samen in (tijdelijke) netwerken op basis van het principe: 'coalition of the willing'. Oftewel partners die dezelfde resultaten willen bereiken. Deze partners zijn inwoners, het maatschappelijk middenveld, ondernemers, onderwijs en overheden. Er wordt samengewerkt in wisselende samenstellingen, passend bij de opgave. Doelstelling Bestuurskracht en Samenwerking • Het versterken van onze positie, het partnerschap en de samenwerking. • Het verbeteren van de samenwerking met onze partners. • Het verbeteren van de samenwerking met het maatschappelijk middenveld. Doelstelling Dienstverlening Een professionalisering van de dienstverlening aan inwoners en bedrijven. Dit doen we door, in gezamenlijkheid met Ermelo, Zeewolde en Meerinzicht, de ingang voor inwoners en bedrijven te professionaliseren. En door een nadrukkelijker samenwerking met de vakspecialisten te organiseren. Doelstelling Samenwerking in Meerinzicht Meerinzicht voert voor de gemeente Harderwijk de Bedrijfsvoeringstaken en het sociale domein uit.

Doelstelling Bestuur & organisatie • De gemeenteraad stelt kaders en controleert. • Het college van burgemeester en wethouders geeft dagelijks sturing aan de gemeente.

Inhoud Het programma omvat alle taken van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning en dienstverlening hierbij door de gemeentelijke organisatie. Tot dit programma behoren ook de algemene dekkingsmiddelen (inkomsten die de gemeente min of meer vrij kan besteden), de gemeentelijke basisadministratie en de interne en externe dienstverlening. Ontwikkelingen Bestuurskracht en Samenwerking • RS4 Samen met de gemeenten Doetinchem, Tiel, Zutphen en de provincie Gelderland onderzochten wij de maatschappelijke en economische waarde van cultuur in onze regio's. Het onderzoek resulteerde in maart 2022 in een rapport met aanbevelingen. In navolging van dit onderzoek hebben gemeenten Tiel en Harderwijk in maart 2022 de RS4 bijeenkomst ‘Kunst en cultuur in de regio’ georganiseerd en er zijn afspraken gemaakt over opvolging. Na de zomer van 2022 is er gewerkt aan een soort lobbybrief voor de provincie. In deze zogenaamde whitepaper laat de RS4 zien waar we voor staan en waar we de komende jaren mee aan de slag willen. We hopen dat dit (in combinatie met vervolggesprekken met Gedeputeerde Staten) leidt tot continuering van het partnerschap met bijbehorende denk- en doekracht of co-financiering vanuit de provincie Gelderland. Het whitepaper wordt rond de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2023 verstuurd.

• Gebiedsagenda Veluwe De Veluweagenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. De komende jaren werken we gezamenlijk verder aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. De thema’s zijn: o Behoud en herstel van ecologische diversiteit; o Een bredere benadering van het begrip recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het aantrekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Toerisme is een middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken; o Meer aandacht voor de wensen, belangen en betrokkenheid van bewoners bij ontwikkelingen op de Veluwe.

- 10 -

•

Samenwerking gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde Deze samenwerking speelt langs twee sporen: 1. De gemeenschappelijke regeling Meerinzicht. Meerinzicht voert de bedrijfsvoeringstaken en de sociaal domeintaken uit; 2. De strategische en beleidsmatige samenwerking. Dit vindt in 2022 plaats gevonden aan de hand van inhoudelijke thema’s: o Dienstverlening: Er is een programma Dienstverlening opgestart voor de drie gemeenten en Meerinzicht. Dit programma heeft tot doel om de dienstverlening te verbeteren in de vier organisaties, waarbij harmonisatie en standaardisatie uitgangspunten zijn. o Gebiedsagenda EHZ: op 17 februari 2022 heeft de gemeenteraad van Harderwijk ingestemd met de Gebiedsagenda. Medio december 2022 is een raadsinformatiebrief aan de raden van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde gestuurd. Er is een bestuursopdracht vastgesteld door de colleges van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. In de bestuursopdracht is het vervolgproces geschetst en zijn de onderwerpen benoemd die aan de orde komen: de uitvoeringsagenda, de governance, de betrokkenheid van raden en de planning 2023. De actielijnen Ruimte en Werklocaties worden als eerste opgepakt. Parallel hieraan gezamenlijke EHZ-profiel. De raden worden in 2023 actief betrokken bij dit vervolgproces.

o Nieuw element in de EHZ-samenwerking zijn de te sluiten regioarrangementen (o.a deals op het gebied van wonen, Gelders Programma Landelijk Gebied (stikstof) en Regionale Energiestrategie). Het regioarrangement is het gezamenlijk perspectief van het Rijk, de provincie, gemeenten en waterschappen op de opgaven voor Gelderland voor de komende 20 tot 30 jaar. Hier is een investeringsagenda aan verbonden. De EHZ-regio is een van de 7 zelfstandige regio’s in de provincie Gelderland. Bij het samenstellen van deze tekst was het nog niet bekend of de gemeente Putten bij de EHZ-regio aanhaakt. In verband met de overlap met de Gebiedsagenda zullen activiteiten in samenhang worden opgepakt.

Dienstverlening Binnen de gemeente Harderwijk worden veel activiteiten ontplooid om de dienstverlening te verbeteren. In 2022 is verder gewerkt aan de digitalisering van de dienstverlening. Het doorgeven van een verhuizing kon al via het digitale kanaal, daar zijn in 2022 de aangiften geboorten en overlijden bijgekomen. Ook kunnen inwoners van Harderwijk en Hierden kunnen hun rijbewijs digitaal verlengen. Alleen voor het ophalen is dan nog een bezoek aan het Huis van de Stad noodzakelijk. Dit is een initiatief van het RDW (Rijksdienst voor Wegverkeer) waar wij aan meedoen. Omdat we dit aanvliegen vanuit het programma Dienstverlening zijn deze diensten ook geïntroduceerd bij de gemeenten Ermelo en Zeewolde. Verder is er in 2022 een start gemaakt met belangrijke deelprojecten: het beheer van het kanaal e-mail, borgen van de kwaliteit van het kanaal telefonie en het verder professionaliseren van onze online dienstverlening. Samenwerking in Meerinzicht Ermelo, Harderwijk en Zeewolde werken voor het sociaal domein sinds 2018 beleidsmatig samen. In 2022 is gestart met de voorbereiding van de Nota Sociaal domein. De nota komt begin 2023 beschikbaar. Meerinzicht verzorgt de bedrijfsvoeringstaken. De vier organisaties trekken voor deze taken samen op. Op 21 april 2022 heeft de gemeenteraad de aanbevelingen uit het “Rekenkameronderzoek naar Meerinzicht” overgenomen.

De kernboodschap is om tot meer sturingsinformatie en gestructureerde informatievoorziening te komen. Via een twee sporen aanpak (beleid sociaal domein en bedrijfsvoering Meerinzicht) krijgt de inrichting van dashboards, het opstellen van informatieprotocollen en het formuleren van kritische prestatie indicatoren vorm. Voor de begeleiding van het gezamenlijke traject met de raden van Ermelo en Zeewolde wordt een externe adviseur aangetrokken. In 2023 wordt dit traject afgerond. Burgerschap In 2022 is er weer invulling gegeven aan het thema burgerschap door het organiseren van de maand van de burgerschap. Het streven was echter om ook buiten deze maand zichtbaar en actief te zijn. Daarom is de notitie Samen verder – Harderwijk zijn wij samen: Evaluatie en vooruitblik Burgerschap 2022-2026 en de daaropvolgende uitvoeringsagenda Burgerschap vastgesteld. Via de kadernota 2023-2026 zijn de middelen voor uitvoering structureel aangevraagd en gehonoreerd.

- 11 -

Verkiezingen 2022 Op 16 maart 2022 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Na installatie van de nieuwe raad startte het informatie- en formatieproces voor de vorming van een nieuw college. Op 10 november heeft de raad kennis genomen van het collegeprogramma 2022-2026 en is de strategische raadsagenda vastgesteld. De effecten van het collegeprogramma 2022-2026 zijn verwerkt in de begroting 2023-2026 conform de paragraaf financiën en de “wat mag het kosten” paragraaf uit het collegeprogramma.

Verbonden partijen • Meerinzicht Beleidskaders • Harderwijk zijn wij samen; visie op burgerschap.

B TAAKVELDEN De taakvelden vanaf taakveld 0.8 zijn met name financiële onderwerpen. Op deze taakvelden beantwoorden we niet de 3 W-vragen maar geven we aan wat de inhoud is van dit taakveld. 0.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Bestuur H.J. van Schaik Mens & Maatschappij K. Hulskes

Wat wilden we bereiken? Op basis van artikel 6 van de gemeentewet is het voor een gemeente verplicht om een gemeenteraad, een college en een burgemeester te hebben. Daarnaast verplicht de gemeentewet iedere gemeente om een rekenkamer of een rekenkamerfunctie vorm te geven (artikel 81a t/m 81k en artikel 182 t/m 185). Verder is het in de gemeentewet de verplichting een griffie te hebben (artikel 107 t/m 107e gemeentewet). In dit taakveld zijn de lasten opgenomen die direct verband houden met de gemeentelijke bestuursorganen en de directe ondersteuning daarvan: - Het college van burgemeester en wethouders; - De gemeenteraad en de raadscommissies; - De ondersteuning en advisering van de raad in de vorm van een griffie; - De lokale rekenkamer; - Landelijke- en regionale bestuurlijke samenwerkingsverbanden Gestreefd naar een open en constructieve bestuurscultuur, waarbij er ruimte is om elkaar aan te spreken op houding en gedrag. Bestuurders en gekozen volksvertegenwoordigers van een gemeente dienen het algemeen belang en zijn er voor alle inwoners van de stad. Bestuurlijke integriteit houdt in dat de verantwoordelijkheid die met de functie samenhangt wordt aanvaard en dat de bereidheid er is daarover verantwoording af te leggen.

Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier 1. RS4 2. Gebiedsagenda Veluwe 3. Samenwerking gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde 4. Samenwerking EHZ en Meerinzicht Specifiek 1. Rechtmatigheidsverklaring college Nieuw beleid 1. Uitbreiding formatie onderzoeker MIZ 2. Doorontwikkeling en innovatie DIV, digitalisering sociaal domein 3. E-depot streekarchief 4. Kostenverdeling samenwerking EHZ 5. Ongedekte personeelslasten domein Ruimte

- 12 -

Wat hebben wij er voor gedaan? RS4 Samen met de gemeenten Doetinchem, Tiel, Zutphen en de provincie Gelderland onderzochten wij de maatschappelijke en economische waarde van cultuur in onze regio's. Het onderzoek resulteerde in maart 2022 in een rapport met aanbevelingen. In navolging van dit onderzoek hebben gemeenten Tiel en Harderwijk in maart 2022 de RS4 bijeenkomst ‘Kunst en cultuur in de regio’ georganiseerd en er zijn afspraken gemaakt over opvolging. Na de zomer van 2022 is er gewerkt aan een soort lobbybrief voor de provincie. In deze zogenaamde whitepaper laat de RS4 zien waar we voor staan en waar we de komende jaren mee aan de slag willen. We hopen dat dit (in combinatie met vervolggesprekken met Gedeputeerde Staten) leidt tot continuering van het partnerschap met bijbehorende denk- en doekracht of co-financiering vanuit de provincie Gelderland. Het whitepaper wordt rond de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2023 verstuurd.

Gebiedsagenda Veluwe De Veluweagenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. De komende jaren werken we gezamenlijk verder aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. De thema’s zijn: • Behoud en herstel van ecologische diversiteit; • Een bredere benadering van het begrip recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het aantrekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Toerisme is een middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken; • Meer aandacht voor de wensen, belangen en betrokkenheid van bewoners bij ontwikkelingen op de Veluwe. Samenwerking gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde Deze samenwerking speelt langs twee sporen: 1. De gemeenschappelijke regeling Meerinzicht. Meerinzicht voert de bedrijfsvoeringstaken en de sociaal domeintaken uit; 2. De strategische en beleidsmatige samenwerking. Dit vindt in 2022 plaats gevonden aan de hand van inhoudelijke thema’s: o Dienstverlening: Binnen de gemeente Harderwijk worden veel activiteiten ontplooid om de dienstverlening te verbeteren. In 2022 is verder gewerkt aan de digitalisering van de dienstverlening.

Het doorgeven van een verhuizing kon al via het digitale kanaal, daar zijn in 2022 de aangiften geboorten en overlijden bijgekomen. Ook kunnen inwoners van Harderwijk en Hierden hun rijbewijs digitaal verlengen. Alleen voor het ophalen is dan nog een bezoek aan het Huis van de Stad noodzakelijk. Dit is een initiatief van het RDW (Rijksdienst voor Wegverkeer) waar wij aan meedoen. Verder is er in 2022 een start gemaakt met belangrijke deelprojecten: het beheer van het kanaal e-mail, borgen van de kwaliteit van het kanaal telefonie en het verder professionaliseren van onze online dienstverlening o Gebiedsagenda EHZ: op 17 februari 2022 heeft de gemeenteraad van Harderwijk ingestemd met de Gebiedsagenda. Medio december 2022 is een raadsinformatiebrief aan de raden van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde gestuurd. Er is een bestuursopdracht vastgesteld door de colleges van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. In de bestuursopdracht is het vervolgproces geschetst en zijn de onderwerpen benoemd die aan de orde komen: de uitvoeringsagenda, de governance, de betrokkenheid van raden en de planning 2023. De actielijnen Ruimte en Werklocaties worden als eerste opgepakt. Parallel hieraan gezamenlijke EHZ-profiel. De raden worden in 2023 actief betrokken bij dit vervolgproces.

o Nieuw element in de EHZ-samenwerking zijn de te sluiten regioarrangementen (o.a deals op het gebied van wonen, Gelders Programma Landelijk Gebied (stikstof) en Regionale Energiestrategie) Het regioarrangement is het gezamenlijk perspectief van het Rijk, de provincie, gemeenten en waterschappen op de opgaven voor Gelderland voor de komende 20 tot 30 jaar. Hier is een investeringsagenda aan verbonden. De EHZ-regio is een van de 7 zelfstandige regio’s in de provincie Gelderland. Bij het samenstellen van deze tekst was het nog niet bekend of de gemeente Putten bij de EHZ-regio aanhaakt. In verband met de overlap met de Gebiedsagenda zullen activiteiten in samenhang worden opgepakt.

- 13 -

Samenwerking EHZ en Meerinzicht De gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde werken voor het sociaal domein sinds 2018 beleidsmatig samen. In 2022 is gestart met de voorbereiding van de Nota Sociaal domein. De nota komt begin 2023 beschikbaar. Meerinzicht verzorgt de bedrijfsvoeringstaken. De vier organisaties trekken voor deze taken samen op. Op 21 april 2022 heeft de gemeenteraad de aanbevelingen uit het “Rekenkameronderzoek naar Meerinzicht” overgenomen. De kernboodschap is om tot meer sturingsinformatie en gestructureerde informatievoorziening te komen. Via een twee sporen aanpak (beleid sociaal domein en bedrijfsvoering Meerinzicht) krijgt de inrichting van dashboards, het opstellen van informatieprotocollen en het formuleren van kritische prestatie indicatoren vorm. Voor de begeleiding van het gezamenlijke traject met de raden van Ermelo en Zeewolde wordt een externe adviseur aangetrokken. In 2023 wordt dit traject afgerond. Specifiek Rechtmatigheidsverklaring college Tot en met het boekjaar 2022 geeft de controlerend extern accountant een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening en een oordeel over de rechtmatigheid van de baten en lasten zoals opgenomen in de gemeentelijke jaarrekening. Inmiddels is duidelijk dat met ingang van boekjaar 2023 elke gemeente zelf een rechtmatigheidsverantwoording moeten opnemen in de jaarrekening.

In deze verantwoording worden ook de niet rechtmatige posten boven een ondergrens vermeld. Vervolgens beschrijft het college in de bedrijfsvoeringsparagraaf hoe zij deze onrechtmatigheden in de toekomst wil voorkomen. De controlerend extern accountant toetst dan of de rechtmatigheidsverantwoording van B&W (dus ook het overzicht van onrechtmatigheden) juist en volledig is. Het is (en was eigenlijk altijd al) de verantwoordelijkheid van B&W om aan te tonen dat zij rechtmatig heeft geopereerd. Het verschil met vorige jaren zit er met name in dat B&W meer systematisch onderzoek moet doen op het rechtmatigheidsaspect en dat de “bewering” dat rechtmatig gehandeld is, nog beter moet worden gestaafd door vastleggingen. Dit stelt extra eisen aan de uitvoering van de (verbijzonderde) interne controle. De VNG heeft ook geadviseerd de tijd in de aanloop naar de invoering hiervan te gebruiken als “proefjaar”. Door het uitstel tot 2023 is ook 2022 als “proefjaar” gebruikt. Hierbij is zo veel mogelijk in EHZM-verband gezamenlijk opgetrokken. De opzet om te komen tot een rechtmatigheidsverantwoording is besproken met de nieuwe externe accountant en die heeft deze opzet als “degelijk” bestempeld.

In 2022 heeft aan de hand van de praktijk in overleg met de (nieuwe) accountant nog een verdere “finetuning” plaatsvinden Nieuw beleid Uitbreiding formatie onderzoeker MIZ In de raad van 22 april 2021 is een amendement aangenomen om de uitbreiding van de formatie van de onderzoeker binnen MIZ structureel te maken. De structurele kosten bedragen € 47.500,- per jaar. De formatie is conform amendement uitgebreid. Doorontwikkeling en innovatie DIV, digitalisering sociaal domein Doorontwikkeling en innovatie van het team DIV (documentaire informatievoorziening) en de digitalisering van de poststromen en het archiefwaardig werken binnen Domein Sociaal. Er is een totaal incidenteel bedrag over de jaren 2020-2023 van € 1.823.000 nodig. Incidenteel is er dekking binnen MIZ voor een bedrag van € 1.183.000. Het project is gestart in 2020. In totaal is € 640.000 nodig voor de jaren 2020-2023 waarin het totale aandeel van de gemeente Harderwijk € 229.300 bedraagt. Inmiddels is bekend dat de doorontwikkeling doorloopt tot in 2024. E-depot streekarchief Aansluiten van gemeentelijke applicaties op het E-depot streekarchivariaat Noord-Wet Veluwe. De gemeente Harderwijk levert een structurele bijdrage van € 10.000.

Kostenverdeling samenwerking EHZ Met de gemeente Ermelo en Zeewolde wordt toegewerkt naar een situatie, waarbij de verdeling van personeelskosten van alle vergelijkbare organisatieonderdelen met elkaar worden gedeeld. Dit geldt ook voor de begroting van Meerinzicht met uitzondering van de daarin opgenomen kosten voor specifieke taken. Er vindt geen aanpassing plaats van de verdeelsleutels Meerinzicht. De aanpassing van de verdeelsleutels Meerinzicht is gekoppeld aan de uitkomst van het bestuurlijke proces rondom de doorontwikkeling van de EHZ-samenwerking in de drie gemeenten. Ongedekte personeelslasten domein Ruimte Hierover wordt verantwoord in taakveld 0.4.

- 14 -

0.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Burgerzaken W. Mazier / H.J. van Schaik Mens & Maatschappij I. Noordijk

Wat wilden we bereiken? De inwoners van Harderwijk en Hierden ervaren de gemeente als een klantgerichte en professionele organisatie, waarmee je veilig en betrouwbaar zaken kunt doen en die van toegevoegde waarde is voor de Harderwijker en Hierdense samenleving. Het Klant Contact Centrum (KCC) is de poortwachter voor de publieke dienstverlening: het eerste aanspreekpunt voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Zowel telefonisch, online en aan de balie. Een waardevolle en gastvrije rol in de gemeentelijke dienstverlening wordt vervuld door op een klantgerichte en vriendelijke manier de taken uit te voeren.

Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier • Verstrekken van diverse documenten (zoals reisdocumenten en rijbewijzen) en uittreksels en het innen van leges hiervan; • Het registreren en muteren van persoonsgegevens in de basisregistratie personen (BRP); • Persoonsinformatiemanagement: vaststellen identiteit en registratie van persoonsgegevens; • Tegengaan identiteits- en adres gerelateerde fraude; • Het opmaken van akten op gebied van geboorte, overlijden en huwelijk; • Voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties en het innen van leges hiervoor; • Uitvoeren Naturalisatie ceremonie bij verkrijging van het Nederlanderschap en het innen van naturalisatieleges; • Het organiseren van verkiezingen en referenda; • Het op grond van specifieke privacywetgeving verstrekken van informatie uit de BRP en de registers van de Burgerlijke Stand; • Het gastvrij en correct doorverwijzen (zowel fysiek als telefonisch) van burgers naar de juiste plek binnen de organisatie; • Werken op afspraak waardoor er minder wachttijden aan de balies ontstaan; • Het uitreiken van reisdocumenten en rijbewijzen; • Het opnemen en doorzenden van binnengekomen meldingen/klachten op diverse terreinen (Snel Herstel); • Beheren van gevonden en verloren voorwerpen; Basistaken De gemeente (team KCC en team Vergunningverlening, Informatievoorziening en Beheer (VIB) taakveld Burgerzaken) is verantwoordelijk voor

het verlenen van diensten, zoals de aanvraag en uitgifte van rijbewijzen en reisdocumenten, aanvragen Nederlanderschap, voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties. Op basis van artikel 229 van de Gemeentewet heeft de gemeente de bevoegdheid om kosten hiervoor in rekening te brengen als tegenprestatie voor deze door de gemeente geleverde diensten, de zogeheten leges. De beïnvloedbaarheid van de lasten en baten binnen dit taakveld is vrij beperkt, aangezien het de uitvoering van wettelijke taken betreft en een aantal legesopbrengsten worden gemaximeerd door wettelijke bepalingen. Burgerlijke stand Op basis van de regelgeving omtrent de Burgerlijke Stand (voornamelijk het Burgerlijk Wetboek) en de 'Wet op de lijkbezorging' houden aangewezen ambtenaren van de burgerlijke stand namens de gemeente diverse registers bij en worden daarnaast werkzaamheden verricht op het gebied van huwelijken, geboortes, overlijden, erkenningen en dergelijke. Basisregistratie De Basisregistraties Personen (BRP) is de basisregistratie op het gebied van persoonsgegevens. Overheidsinstanties en –instellingen zijn verplicht de gegevens in de BRP te gebruiken voor het uit voeren van hun taak. Er mag daarom geen twijfel zijn over de juistheid van de gegevens in de BRP. Team VIB- taakveld Burgerzaken beheert de BRP en is verantwoordelijk voor het op orde zijn van deze basisregistratie.

- 15 -

Verkiezingen Op basis van de Kieswet zijn gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van verkiezingen voor de gemeenteraad, de provinciale staten en het waterschap, de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Specifiek Uitvoering geven aan de update Uitvoeringsagenda dienstverlening 2019-2021; hieronder vallen onder andere de volgende activiteiten: • Vervanging website. • Optimaliseren en uitbreiden digitale dienstverlening. • Kennisbank KCC. • Email contact optimaliseren. • Monitoren klantcontacten. • Klantgesprekken. • Doorontwikkeling blockchain. • Ontwikkelingen Wet Elektronische publicaties. • Digitale toegankelijkheid. Wat hebben wij er voor gedaan? Regulier Het afgelopen jaar zijn we doorgegaan met de verdere digitalisering van onze dienstverlening. Geboorte- en overlijdensaangiften en rijbewijs aanvragen kunnen digitaal worden aangevraagd. Dit voorziet in een behoefte van de inwoner, bijvoorbeeld 85% van de geboorteaangiften gebeurde digitaal afgelopen jaar. Daarnaast zijn we er natuurlijk ook voor de inwoners die in persoon langs willen komen. We hebben niet al onze plannen van 2022 volledig kunnen uitvoeren, o.a. door de toestroom van Oekraïense vluchtelingen.

Dit heeft extra werk opgeleverd, maar dit hebben we natuurlijk voorrang gegeven! Basistaken Er zijn 2893 paspoorten en 1300 identiteitskaarten afgegeven Er zijn 2350 rijbewijzen afgegeven, hiervan is 38,5 % digitaal aangevraagd 83 Documenten zijn op verzoek op verzoek aan huis bezorgd. In totaal heeft de Stadswinkel 22.365 bezoekers gehad met een topmaand in juni met ruim 2500 bezoekers, Gemiddeld werden er 1.300 telefoontjes per week ontvangen. Burgerlijke stand Aantal aktes die zijn opgemaakt voor: Geboorte 2.104 (1.768 aangiften zijn digitaal via e-dienst gedaan) Overlijden 802 (729 aangiften zijn digitaal via e-dienst gedaan) Huwelijk en echtscheiding 164 Partnerschapsregistratie 86 Erkenning 209 Naamkeuze 1 Basisregistratie De reguliere taken van de BRP zijn uitgevoerd. Uit de laatstgehouden bestandscontrole van het ministerie van Binnenlandse zaken bleek een percentage van 99,9% correcte persoonslijsten (persoonslijst is een set met gegevens over 1 persoon). Verkiezingen De gemeenteraadsverkiezingen zijn achter de rug. Deze zijn goed verlopen. Tot aan 2028 vindt er jaarlijks een verkiezing plaats.

- 16 -

0.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden E. Enklaar / W. Mazier Stad & Omgeving A. Koopmans

Wat wilden we bereiken? Het in bezit hebben van (bouw)gronden is ingegeven vanuit strategisch oogpunt of omdat ontwikkeling pas op de langere termijn is voorzien. • Bouwgrond: teneinde zorg te dragen voor voldoende bouwlocaties t.b.v. woningen en gebouwen voor openbare en maatschappelijke doelen afgestemd op behoeften en verkoopbaarheid; • Industrie- en bedrijventerrein: waardoor bedrijven met een lokale en regionale binding kunnen uitbreiden en/of er nieuwe bedrijven gevestigd kunnen worden ter handhaving en uitbreiding van de werkgelegenheid; Het gemeentelijk vastgoed van de gemeente Harderwijk beheren voor de functie waar het voor bedoeld is, waarbij gestreefd wordt naar een evenwicht tussen de opbrengsten uit verhuur en verpachting enerzijds en de daaraan gekoppelde beheerlasten anderzijds. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier • Adviseren en ondersteunen van diverse afdelingen bij de aan- en verkoop van gronden en het begeleiden van nieuwbouw, verbouw en onderhoud van gebouwen; • Opstellen en uitvoering geven aan meerjarenonderhoudsplannen en jaarlijkse werkplannen; • Beheren dagelijks en contractonderhoud. Specifiek Beheer gemeentelijke gebouwen • Aan de hand van een schouw van de gemeentelijke gebouwen is het ‘Meerjarenonderhoudsplan 2021-2024’ opgesteld.

Op basis hiervan worden jaarlijks de werkplannen vastgesteld, op basis waarvan onderhoud aan gemeentelijke gebouwen wordt uitgevoerd. • In 2022 is gewerkt aan het opstellen van een Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP), waarin verbeteringsmaatregelen op het gebied van duurzaamheid uitgewerkt worden die bij de reguliere onderhoudswerkzaamheden kunnen aansluiten. Besluitvorming over het DMJOP vindt in 2023 plaats. • Er is een volledige inventarisatie uitgevoerd van eigendommen en juridisch gebruik; deze wordt jaarlijks geactualiseerd. • In de organisatie verankeren van de coördinatie van actief vastgoedbeheer Nieuw beleid • Renovatie mess terrein Kranenburg-Noord (bestuurlijke verplichting) Op 28 mei 2020 heeft de raad ingestemd met het voorstel van de aankoop van het voormalige militaire complex Kranenburg-Noord. Op het terrein staat een voormalige officiersmess. Dit is een gemeentelijk monument. De staat van onderhoud van de mess is slecht. Om het pand/monument te kunnen behouden en te verhuren zal groot bouwkundig onderhoud en een grondige renovatie uitgevoerd moeten worden. Voor de voorbereiding van de renovatie is door de raad een krediet beschikbaar gesteld. In 2022 is een voorlopig ontwerp opgesteld. Het opstellen van een definitief ontwerp en de besluitvorming over het beschikbaar stellen van het voor de renovatie benodigde krediet zal in 2023 plaatsvinden.

Wat hebben wij er voor gedaan? Op basis van het vastgestelde ‘Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) 2021-2024’ hebben College en raad ingestemd met het op basis daarvan uitgewerkte Werkplan 2022 en de daarvoor benodigde financiële middelen beschikbaar gesteld. In samenwerking met de gebouwenbeheerders van MIZ is hieraan concreet uitvoering gegeven. In lijn met het MJOP2021-2024 is in 2022 gestart met de voorbereidingen van een op te stellen en voor besluitvorming aan het college en de raad voor te leggen Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP). Hiervoor zijn energieaudits uitgevoerd en worden op basis daarvan uit te voeren maatregelen en de daaraan verbonden kosten uitgewerkt. In 2022 zijn de voorbereidingen gestart voor renovatie van de voormalige mess op het terrein Kranenburg-Noord. Er is inmiddels een Voorlopig-ontwerp opgesteld en op basis daarvan is een budgetraming gemaakt. Eén en ander zal in 2023 verder worden uitgewerkt in een Definitief-ontwerp.

- 17 -

Alle gemeentelijke gebouwen zijn geïnventariseerd, waarbij tevens per pand het (juridisch) gebruik is vastgelegd. Dit overzicht is en zal gebruikt worden voor het (verder) optimaliseren per pand van (beheers- en onderhouds)kosten en opbrengsten. 0.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Overhead W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Wat wilden we bereiken? Inzichtelijk maken van de niet rechtstreeks toe te rekenen overheadlasten. De kosten voor overhead of ook wel bedrijfsvoeringskosten van de gemeente zijn die kosten die niet direct zijn toe te rekenen aan de overige taakvelden binnen de gemeentebegroting. Het gaat hierbij om alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en medewerkers. De sturing van het primaire proces vindt plaats binnen de gemeente zelf (directie en teamleiders). De ondersteuning hiervan wordt geleverd vanuit Meerinzicht. Het doel is om deze ondersteuning te kunnen bieden tegen een zo hoog mogelijke kwaliteit en tegen zo laag mogelijke kosten waarbij voortdurend wordt gestreefd naar verbetering van de werkprocessen en routines, met daarin het belang van de inwoners als uitgangspunt. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier Taken op het gebied van: • managementondersteuning binnen het primair proces (directie, teamleiders). • financiën, administratie, beheer, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; • personeel en organisatie; • inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement); • juridische zaken • bestuurszaken en bestuursondersteuning; • informatievoorziening en automatisering (ICT); • facilitaire zaken en huisvesting; • documentaire informatievoorziening (DIV); Nieuw beleid 1. Formatie onderzoeker MIZ 2.

Doorontwikkeling en innovatie van het team DIV (documentaire informatievoorziening) en de digitalisering van de poststromen en het archiefwaardig werken binnen Domein Sociaal. 3. E-depot streekarchief, aansluiten van gemeentelijke applicaties op het E-depot streekarchivariaat NoordWest Veluwe. 4. Kostenverdeling MIZ 5. Personeelslasten domein Ruimte, structurele werkzaamheden structureel gaan dekken Ombuigingen 1. Indexering eenmalig niet toepassen. 2. Doorbelasting personeelskosten grondexploitatie 3. Abonnementenbudget bijstellen 4. Verhuur stadhuis – een extra deel stadhuis verhuren a €30.000,- extra inkomsten. Wat hebben wij er voor gedaan? Nieuw beleid Het nieuwe beleid genoemd bij 1 t/m 4 zijn uitgevoerd door Meerinzicht. Onder taakveld 0.1 wordt ingegaan op de uitvoering van MIZ op deze taken in 2022. Personeelskosten domein Ruimte: Inmiddels is het domein Stad en Omgeving geworden en zijn de personeelslasten verdeeld onder de teams. De structurele werkzaamheden zijn structureel gedekt bij aanvang van begroting 2022. Dit is bij het opstellen van de begroting reeds gerealiseerd. Ombuigingen Via de management- en bestuursrapportage is gerapporteerd over de ombuigingen. De ombuigingen die betrekking hebben op dit taakveld zijn allemaal gerealiseerd, met uitzondering van het verhuren van een extra - 18 -

deel van het stadhuis. Hiervoor is nog geen nieuwe huurder aangetrokken. De ombuiging blijft taakstellend bestaan tot een nieuwe huurder wordt gevonden. Toelichting op het realiseren van de ombuiging m.b.t. doorbelasting personeelskosten aan grondexploitaties: In 2022 zijn we, om de ombuiging te realiseren, ook aan de slag gegaan met het toerekenen van overheadslasten aan de anterieure overeenkomsten (ruimtelijke projecten waarbij het eigendom niet bij de gemeente ligt). De kosten die taakveld 0.4 aan de taakvelden 8.1 en 8.2 doorbelast zijn per saldo 0 omdat de opbrengsten hiervan ook op taakveld 8.1 en 8.2 verantwoord worden. Verplichte beleidsindicatoren Formatie, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2017-2022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

7 6,5 6 5,5 5 2017

2018

2019

2020

2021

2022

Bezetting, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2017-2022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

7 6,5 6 5,5 5 2017

2018

2019

2020

2021

2022

Apparaatskosten, kosten per inwoner (Bron: 2017-2022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

€ 800 € 600 € 400 € 200 €0 2017

2018

2019

2020

2021

2022

- 19 -

Externe inhuur, kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur (Bron: 2017-2022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

15% 10% 5% 0% 2017

2018

2019

2020

2021

2022

Overhead, percentage van de totale lasten (Bron: 20172022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

10% 9%

8% 7% 6% 2017

2018

0.5 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2019

2020

2021

2022

Taakveld Treasury W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Wat wilden we bereiken? Binnen de kaders van de Wet fido en het treasurystatuut wordt de treasuryfunctie uitgevoerd. De risico’s moeten hierbij, zoals omschreven in het treasurystatuut, aanvaardbaar en beheersbaar zijn. Het doel van de treasuryfunctie is: • Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; • Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitrisico’s; • Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; • Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet fido respectievelijk de limieten en richtlijnen van het treasurystatuut. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier • Periodieke controle van de liquiditeitsbehoefte met mogelijk het aantrekken van leningen of uitzetten van gelden tot gevolg; • Het onderhouden van contacten met geldverstrekkers (banken) t.b.v. het aantrekken van leningen en het uitzetten van lang- en kortlopende gelden; • Tijdig informeren van het bestuur bij het aantrekken van langlopende leningen. • Binnen dit taakveld worden ook de dividendopbrengsten verantwoord. Ombuiging Reëel ramen dividend De dividenden die de gemeente ontvangt worden structureel te laag geraamd.

Op basis van reëel ramen kunnen deze bijgesteld worden en daarmee begrotingsruimte opleveren. Structureel is dit een voordeel van € 15.000.

- 20 -

Wat hebben wij er voor gedaan? In de 2de management- en bestuursrapportage 2022 is gemeld dat er wellicht een kasgeldlening aangetrokken moest worden waardoor de rentelasten zouden stijgen. Dit in 2022 niet nodig geweest. Het reëel ramen van dividend is bijgesteld op begrotingsbasis. Of de ombuiging gerealiseerd zou worden kon pas bij de jaarrekening met zekerheid gesteld worden omdat bijvoorbeeld een BNG en een Alliander geen uitspraken doen over de dividendverwachting. De ombuiging is in 2022 gerealiseerd. 0.61 0.62 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld OZB woningen en niet-woningen W. Mazier Mens & Maatschappij F. Wind

Wat wilden we bereiken? De gemeente draagt zorg voor het leveren van WOZ-waarden van goede kwaliteit, waarbij alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoen aan de door de Waarderingskamer gestelde kwaliteitseisen. Over de vastgestelde WOZ-waarden wordt overeenkomstig de verordening OZB belasting geheven. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier De gemeente draagt zorg voor het leveren van WOZ-waarden van goede kwaliteit, waarbij alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoen aan de door de Waarderingskamer gestelde kwaliteitseisen. Over de vastgestelde WOZ-waarden wordt overeenkomstig de verordening OZB belasting geheven. Wat hebben wij er voor gedaan? Alle objecten zijn in 2022 voorzien van een WOZ-waarde en OZB-aanslag

0.63 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Parkeerbelasting W. Mazier Stad & Omgeving K.J. de Groote

Wat wilden we bereiken? Een marktconform parkeertarief. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier • In dit taakveld zijn de baten met betrekking tot de parkeerbelasting opgenomen. Naast de opbrengst uit de verkoop van parkeertijd in de garages, terreinen en het straat parkeren biedt de gemeente ook abonnementen en vergunningen aan. Daarnaast worden opbrengsten gerealiseerd vanuit opgelegde boetes (naheffingsaanslagen) op de locaties waar vooraf betaald parkeren van toepassing is; • Jaarlijks ter besluitvorming aanbieden van de verordening parkeerbelastingen. Wat hebben wij er voor gedaan? De tarieven voor betaald parkeren en vergunning parkeren als onderdeel van de verordening parkeerbelastingen ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.

- 21 -

0.64

Taakveld Belastingen overig

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

W. Mazier Mens & Maatschappij F. Wind

Wat wilden we bereiken? Naast de belastingen die in de taakvelden hierboven worden genoemd biedt de Gemeentewet de ruimte om een drietal overige belastingen te heffen. Deze belastingen zijn: hondenbelasting, reclamebelasting en precariobelasting (artikel 228). De inkomsten voor toeristenbelasting, afvalstoffenheffing en rioolrechten worden verantwoord onder respectievelijk de taakvelden economische promotie, afval en riool. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier Binnen de wettelijke kaders zorg dragen voor een tijdige heffing en inning van de gemeentelijke belastingen. Heffing en inning van de gemeentelijke belastingen wordt uitgevoerd door Meerininzicht.

Wat hebben wij er voor gedaan? De aanslagen zijn tijdig opgelegd en geïnd. Er zijn geen grote achterstanden in betalingen of openstaande posten. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

900 850 800

Harderwijk

750 700

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

650

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

600 550 2017 2018 2019 2020 2021 2022

*Voor de jaren 2017, 2021 en 2022 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 en Gemeenten 50.000 - 100.000 geen data beschikbaar.

- 22 -

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

950 900 850

Harderwijk

800 Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

750 700

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

650 600 2017 2018 2019 2020 2021 2022

*Voor de jaren 2017, 2021 en 2022 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 en Gemeenten 50.000 - 100.000 geen data beschikbaar.

Facultatieve beleidsindicatoren Lokale woonlasten (Bron: Begrotingen gemeente Harderwijk) Onderwerp

2018

2019

2020

2021

2022

2023

WOZ-waarde

223.000 238.000 259.000 268.000 296.000

331.000

Rekentarief OZB

0,12345 0,11521 0,10631

0,1087

0,1005

0,09181

OZB

270,30

274,20

275,34

291,31

297,48

Afvalstoffenheffing

194,00

198,00

205,50

212,00

230,00

Rioolheffing

154,00

157,00

157,00

144,75

144,75

TOTAAL

618,3

629,2

637,84

648,06

672,23

303,89 277,00 147,25 728,14

* In 2022 is in het tarief afvalstoffenheffing gedempt met €30