Hoogbouwvisie_Harderwijk_Commentaarnota 0811.pdf

Maar uiteindelijk moet een hoogbouweffectrapportage (voor een concreet bouwplan) uitwijzen wat de precieze effecten op de directe omgeving en de stad zijn.

g. Uit onderzoek blijkt dat er in 2040 behoefte is aan ruim 4.400 woningen, waarvan ca. 1.200 woningen als appartement” (blz.1). Dat er behoefte is aan wonen in appartementen is evident. Maar is ook gepeild of deze toekomstige woningzoekenden op grote(re) hoogte willen wonen? Ik pleit er voor woonwensen eerst op een goede manier te koppelen aan de gewenste bouwhoogte. Er is inderdaad een significante behoefte aan wonen in de vorm van een appartement. Het bouwen van appartementen gebeurt door stapeling van woningen en daarmee lijkt het aannemelijk dat men bewust voor het wonen op hoogte kiest. Voor Harderwijk is dit echter niet expliciet onderzocht. h. Uit de paragrafen 1.2. en 1.3 blijkt, dat er een analyse is gemaakt als leidraad voor de keuze van geschikte hoogbouwlocaties. Het wordt niet duidelijk door wie die analyse is gemaakt, welke afwegingen in dat kader zijn gemaakt en of die analyse ooit met de bevolking is gedeeld en een bestuurlijke fiat heeft gekregen. De gehele inhoud van de hoogbouwvisie, waaronder de ruimtelijke analyse van de stad, is in eigen beheer opgesteld door medewerkers van de gemeente Harderwijk. De concept hoogbouwvisie heeft op 30 augustus door het college van B&W een bestuurlijke fiat gekregen en is vervolgens openbaar met de inwoners gedeeld. Paragrafen 1.2 en 1.3 zijn slechts een beknopte samenvatting van de hoofdstukken 3 en 4.

Hoogbouwvisie Harderwijk - COMMENTAARNOTA

i. De eveneens in paragraaf 1.2. opgenomen definities van (middel)hoogbouw zijn onvoldoende onderbouwd. Een gemiddelde boomhoogte van 23 meter mag dan wellicht wel kloppen vooral in de nieuwere woonwijken wordt deze gemiddelde hoogte (bijna) nergens gehaald en kan een gebouw tot deze hoogte tot in lengte van jaren (te) dominant overkomen. Voor hoogbouw (+) lijkt het er sterk op dat de maximale maatvoeringen (vooral) zijn gekozen omdat de (ranke) Vuurtoren in het Waterfront toevallig 53 meter is en hoogbouw hoger dan 70 meter extra bouwkundige eisen met zich meebrengt. Ook het argument, dat Harderwijk ooit een (eenzame) kerktoren van deze hoogte heeft gehad, overtuigt niet. Bovendien zijn kerktorens en de vuurtoren s ranke bouwwerken zodat deze niet als ijkpunt kunnen dienen voor hoogbouw met een aanzienlijk robuustere vormgeving. Paragraaf 1.2 is slechts een beknopte samenvatting van de verdere onderbouwing in hoofdstuk 3. Het klopt dat hoogbouw in nieuwe wijken dominanter kan zijn dan een plek in de stad met veel volwassen bomen. Het overgrote deel van de stad kent echter volwassen bomen, vandaar dat deze keuze voor het omslagpunt naar hoogbouw gehanteerd is.

Bij hoogbouw + is expliciet voor de Vuurtoren (bestaande hoogste gebouw) als referentiepunt gekozen, vandaar de vraag in de enquête vanuit het online stadsgesprek of we als Harderwijk wel of niet hoger moeten bouwen dan de Vuurtoren, vandaar de categorie hoogbouw +. Hoger bouwen dan 70 meter lijkt voor Harderwijk onvoldoende realistisch omdat de bouwkosten flink duurder worden en daarmee de betaalbaarheid door de beperkte grondwaarde onder druk komt te staan. De verwijzing naar de oude kerktoren wordt gezien als een historisch referentiepunt. Vanuit deze overwegingen lijkt 70 meter voor Harderwijk een natuurlijke bovengrens te kunnen zijn.

33

j. Ik onderschrijf de noodzaak van een hoogbouweffectrapportage (blz. 7 en paragraaf 6). In de eerste plaats: de gemeente wil deze alleen verplicht stellen voor hoogbouw en hoogbouw plus. Ik pleit er voor een hoogbouweffectrapportage ook te eisen voor middelhoogbouw. Ook bebouwing tot 7 lagen (t/m 23 meter) kan zeer nadelige effecten hebben op de omgeving (b.v. windval). Een hoogbouweffectrapportage kan deze effecten in een vroeg stadium onderkennen. In de tweede plaats: Ik mis een opsomming van minimaal verplichte elementen die in een hoogbouweffectrapportage dienen te worden onderzocht. Ik vind het beslist noodzakelijk in de definitieve Hoogbouwvisie een lijst van onderwerpen op te nemen waaraan in een dergelijke rapportage minimaal verplicht aandacht moet worden besteed, inclusief de benoeming van de wettelijke normen en eisen (waaronder NEN en TNO). De suggestie over een hoogbouweffectrapportage bij middelhoogbouw zal worden betrokken bij de afweging richting besluitvorming en de raad zal uiteindelijk een keuze maken. Zoals in hoofdstuk 6 omschreven staat, moet de hoogbouweffectrapportage op alle genoemde aspecten uit de hoogbouwvisie een antwoord kunnen geven. Alle wettelijk en technische normen en eisen zijn te gedetailleerd en daardoor bewust niet opgesomd omdat er van een initiatiefnemer verwacht wordt dat zijn plan daaraan voldoet.

34

k. Paragraaf 2.6. Deze paragraaf gaat uit van zekerheden die voor een (groot) gedeelte nog wensen zijn. Zo is de komst van een intercitystation een belangrijk item maar nog allerminst zeker gesteld. Sterker nog: alle stevige lobby’s ten spijt heeft dit nog niet tot het gewenste resultaat geleid. Ik onderschrijf overigens de noodzaak van een intercitystation in Harderwijk mits dit ook wordt aangevuld met complementair aanvullend openbaar (stads)vervoer. Paragraaf 2.6 schetst slechts een mogelijke (droom)scenario voor Harderwijk. Het klopt dat er al jaren over een IC- status wordt gesproken, maar wie weet is dit in 2040 een feit. l. In paragraaf 4.2. worden de basiskenmerken van de diverse hoogbouwvormen genoemd. Bij middelhoogbouw en hoogbouw wordt o.m. het kenmerk “Nabij voorzieningen en OV” genoemd. Terecht! Maar ook bij hoogbouw Plus is dit een belangrijk basiskenmerk. Ik pleit er voor dat ook hier op te nemen. In het concept wordt op blz. 49 terecht opgemerkt, dat hoogbouw zich bij voorkeur in de nabijheid van voorzieningen moet bevinden; dit is één van de aantrekkelijke redenen om er te gaan wonen. Het is goed om dit onderwerp ook mee te nemen als toetsingspunt in een hoogbouweffectrapportage. Een concentratie van mensen op een plaats zonder de nabijheid van voorzieningen en OV zal leiden tot onnodige verkeersbewegingen.

Dat betekent dat Harderwijk op het gebied van het OV nog wel wat verbeteringen kan gebruiken. In plaats van het uitkleden van de diverse (stads)busdiensten de laatste jaren zal moeten worden geïnvesteerd in ten minste een frequente stadsbusdienst die met voldoende capaciteit vanuit alle delen van de gemeente goede aansluiting geeft op de vertrekkende en aankomende treinen op het (intercity)station. Onder “Openbaar Vervoer” op blz. 51 vind ik een ondersteuning hiervan.

De slotopmerking dat de gemeente hiervoor echter afhankelijk is van de provincie en het Rijk is echter te kort door de bocht. Niet alles kan een gemeente regelen maar een goed OV binnen haar stadsgrenzen is een directe verantwoordelijkheid van de gemeente! Het ontbreekt in Harderwijk aan een OV-beleid(snota) op basis waarvan gefundeerde beslissingen kunnen worden genomen. Momenteel overkomt de gemeente Harderwijk van alles op het gebied van het OV(waaronder het schrappen van de spitstreinen naar en van Amersfoort per eind december) zonder hier op basis van beleid adequaat op te kunnen reageren. (Een daarover door mij op 9 december 2020 aan uw college geschreven brief met als onderwerp: “Stadsdienst lijn 1(RRReis) met ingang van 13 december 2020.” is nimmer officieel beantwoord en verbeteringen zijn tot op heden ook uitgebleven). Zoals beschreven in paragraaf 4.2 voldoet hoogbouw + in de basis aan de kenmerken van hoogbouw. Zoals in hoofdstuk 6 omschreven staat, moet de hoogbouweffectrapportage op alle genoemde aspecten uit de hoogbouwvisie een antwoord kunnen geven. De gemeente Harderwijk heeft geen uitgebreid inhoudelijk(e) beleid(snota) op het gebied van openbaar vervoer omdat onze impact te gering is. Beleid op en uitvoering van openbaar vervoer is ondergebracht bij rijks- en provinciale overheid. Als gemeentelijke overheid hebben we hier beperkt invloed op.

Een concreet voorbeeld hiervan is het schrappen van de spitstreinen Harderwijk-Nijkerk-Amersfoort, al vanaf oktober 2022 vanwege extra ICtreinen op Amersfoort-Zwolle (vanwege uitvallen Hanzelijn). In de nieuwe dienstregeling 2023 komen deze spitstreinen op voorstel van NS niet terug als gevolg van gebrek aan gekwalificeerd personeel bij NS. Vanaf december 2022 is de nieuwe vervoerder EBS voornemens om de frequentie van de stadsdienst te verhogen en ook om snellere streeklijnen naar onder andere Apeldoorn en vice versa te rijden.

Hoogbouwvisie Harderwijk - COMMENTAARNOTA

m. Kansrijke locaties voor hoogbouw +. Het valt op dat deze locaties – afgezien van Nieuw Weiburg) – liggen op plaatsen vrij ver van voorzieningen en zeker niet goed bereikbaar per OV. Een multifunctionele plint onder dergelijke gebouwen kan nooit voorzien in een adequaat aanbod van voorzieningen en een slechte aansluiting op het OV leidt tot allerlei complicaties en zal b.v. het autogebruik alleen maar bevorderen met alle nadelen van dien (milieu, grotere parkeerbehoefte). Ook zijn diverse van deze locaties gelegen nabij snelwegen; de nadelen daarvan (geluid, fijnstof, lichthinder) worden niet of onvoldoende onderkend. Het klopt dat er een aantal hoogbouw + locaties langs de A28 en N302 gezocht worden. Dit is ingegeven vanuit de gedachte om de entrees van Harderwijk beter te markeren en er logische oriëntatiepunten langs de lange lijnen van de stad kunnen ontstaan. Er wordt hierin niets over de specifieke invulling / programma en tijdspad van mogelijke realisatie gezegd. Het kan zijn dat sommige locaties helemaal niet of pas over 20 jaar gerealiseerd gaan worden. De milieukundige opmerkingen zijn zeker een aandachtspunt in de verdere uitwerking en haalbaarheid van een mogelijk bouwplan.

35

n. Nieuw Weiburg een goede locatie voor hoogbouw(+)? Alleen al vanwege de omringende bebouwing (Nachthok, Stadsweiden/Stromenwaard), Stationslaan is dit een zeer slecht idee. Het gaat hier om de ontwikkeling van een gebied midden tussen woonwijken. In de klankbordgroep Nieuw Weiburg is hierover al het nodige gezegd en een verwijzing naar het besprokene aldaar volstaat. In Nieuw Weiburg moet worden aangesloten op de hoogten die momenteel al in dit gebied aanwezig zijn (kantoorgebouw rotonde Westermeenweg/ Westeinde: 22 meter; Schelpenhoek: 28 meter) met de grootste aandacht op een goede aansluiting op de aangrenzende woonwijken. Ook bij deze aangepaste hoogten zal in Nieuw Weiburg vooraf een hoogbouweffectrapportage per onderdeel van de gewenste hoogbouw moeten uitwijzen of dit haalbaar en kansrijk is. Het klopt dat Nieuw Weiburg gezien wordt als een logische locatie voor hoogbouw (+). Dit heeft te maken met de centrale ligging, het voorzieningenniveau en het aangrenzende trein- en busstation. Nieuw Weiburg kan straks een visitekaartje afgeven en de entree van Harderwijk versterken. Hoogbouw kan hierin helpen. Deze hoogbouwvisie zegt echter niets over de concrete invulling van een bouwplan. Wel is het belangrijk dat er in bouwhoogte een goede aansluiting met de omliggende buurten wordt gezocht.

Het is bijvoorbeeld niet wenselijk dat een hoge toren pal naast een grondgebonden eengezinswoning komt te staan. Daarom is een zorgvuldige en gelaagde opbouw in bouwhoogtes van belang om negatieve effecten voor de bestaande omgeving zoveel mogelijk te beperken.

36

o. Paragraaf 5. Als zwak punt van hoogbouw wordt de kans op anonimiteit en eenzaamheid genoemd. Een niet te onderschatten nadeel! In paragraaf 5.4. wordt hieraan aandacht besteed. Onvoldoende aandacht naar mijn stellige overtuiging! Ik mis hier b.v. het benoemen van initiatieven van wooncorporaties en CPO-achtige constructies, die onder meer kunnen leiden tot een hechte zelfredzame woongemeenschap. Deze suggestie met betrekking tot anonimiteit en eenzaamheid zal worden betrokken bij de afweging richting besluitvorming en de raad zal uiteindelijk een keuze maken. p. “Hoogbouw moet voor iedereen bereikbaar zijn”. Bouwen in de hoogte werkt kostenverhogend, zeker bij het geschetste droombeeld. Waar nu al “uitgeklede” nieuwbouw niet voor iedereen bereikbaar is zal dat zeker gelden voor de duurdere hoogbouw. Uit de praktijk blijkt, dat woontorens overwegend welgestelde tweeverdieners aantrekt. Aan hoe dat kan worden voorkomen wordt onvoldoende aandacht besteed. De slogan in paragraaf 7 (Hoogbouw met voldoende betaalbare woningen die bereikbaar zijn voor iedereen) zal ook echt waar gemaakt moeten worden en verdient een betere verankering in de Hoogbouwvisie! Deze suggestie met betrekking tot betaalbaarheid van een woning in hoogbouw zal worden betrokken bij de afweging richting besluitvorming en de raad zal uiteindelijk een keuze maken.

q. In zijn algemeenheid vraag ik aandacht voor twee artikel en, te weten: a. van Platform 31 getiteld “Hoogbouw efficiënt, maar niet per se veilig” (9 oktober 2019), waarin de (sociale) veiligheidselementen worden belicht; b. van Ronald Rovers getiteld “Hoogbouw: nergens goed voor..” (18 mei 20219), waarin een aantal ook in de Concept-Hoogbouwvisie van Harderwijk verkondigde waarheden over hoogbouw worden weerlegd. De in deze artikelen aangehaalde items komen (voor een gedeelte) in de concept Hoogbouwvisie Harderwijk niet, onvoldoende of onjuist voor het voetlicht en verdienen op zijn minst nadere aandacht. Hoogbouw is inderdaad niet dé oplossing voor verdichting van de stad en geen doel op zich. De definitie van laagbouw en hoogbouw is voor elke stad verschillend en daarmee niet altijd goed vergelijkbaar. Parijs is inderdaad een goed voorbeeld van een hoge dichtheid op een leefbare manier, maar in de praktijk is de bouwhoogte in Parijs (zelfs veelal tot 7 a 8 bouwlagen) vergelijkbaar met de definitie van de ondergrens van de voor Harderwijk voorgestelde hoogbouw. Los van het feit dat de bouwhoogte in Parijs onderdeel is van een gigantisch stedelijk weefsel met een extreme vorm van functiemenging en dichtheid, dat in alle opzichten totaal niet met Harderwijk vergelijkbaar is.

Wat betreft de energetische kritiek uit het genoemde artikel; het klopt dat hoogbouw een hogere energievraag per m² vloeroppervlak heeft. Om die reden is het zo dat, hoe hoger het gebouw, hoe lastiger het is het betreffende gebouw energieneutraal te krijgen met alleen traditionele technieken. De hoogbouwvisie vraagt daarom aandacht voor een optimale mogelijkheid voor de inpassing van (collectieve) WKO systemen zodat een duurzame warmte en koude opwekking mogelijk wordt en installaties op het dak worden gereduceerd. De gemeente zal een stevigere rol gaan innemen in

Hoogbouwvisie Harderwijk - COMMENTAARNOTA

de schaarse ruimte in de ondergrond inzake de toepassing van (collectieve) energiesystemen op basis van WKO, dan wel smart thermische grids. Aan de andere zijde is het ook zo dat de gemiddelde energievraag van een appartement veel lager is dan een gelijksoortige woning met een gelijke oppervlakte als grondgebonden woning. Daarnaast is het ook van groot belang om in de geveldelen zonne-energieopwekking te integreren. Tot slot is het juist dat bij hoogbouw de hoeveelheid materialen per m² gerealiseerd vloeroppervlak toeneemt. De gemeente Harderwijk stuurt om die reden bij gronduitgifte op een lage MPG score om dit effect te verminderen. r. Hoofdstuk 7 is duidelijk te vrijblijvend. Ik pleit er voor in dit hoofdstuk de minimale eisen te noemen waaraan hoogbouw moet voldoen en dan kan de titel bijvoorbeeld. luiden: “Hoogbouw zal minimaal aan de volgende eisen moeten voldoen:” Het zou kunnen worden gekoppeld met de minimale eisen die aan een hoogbouweffectrapportage moeten worden gesteld. Nog afgezien daarvan zal het lijstje moeten worden uitgebreid met: … op loopafstand van voorzieningen en het OV. Hoofdstuk 7 is niet meer dan een expliciete opsomming van een (weliswaar ideale) uitwerking van een hoogbouwplan, ter afsluiting van de visie. Hoogbouw op loopafstand van voorzieningen en het OV is een goede toevoeging.

Hoofdstuk 6 beschrijft juist de manier waarop hoogbouw getoetst wordt en waar hoogbouw aan moet voldoen.

37

Conclusie: deze zienswijze geeft aanleiding tot aanpassing van de hoogbouwvisie, te weten; ■ ■ ■ ■

■

38

aandacht voor brandveiligheidsrisico’s; aandacht voor sociale aspecten, zoals doelgroepen, leefbaarheid en diversiteit; de woonbehoefte richting 2040 meer toelichten en de woonwensen voor hoogbouw nader kwalificeren en kwantificeren; het benoemen van initiatieven van wooncorporaties en CPO-achtige constructies, die onder meer kunnen leiden tot een hechte zelfredzame woongemeenschap om de kans op anonimiteit en eenzaamheid te verkleinen. een hoogbouweffectrapportage ook voor de categorie middelhoogbouw (12 t/m 23 meter hoogte) van toepassing verklaren.

Zienswijze 8 Mijn eerste indruk van de hoogbouwvisie voor Harderwijk. Amateuristisch en snel, op het laatste moment, in elkaar gezet. Het komt over, alsof er alleen een stagiaire aan heeft gewerkt. Een ambtenaar heeft dit bevestigd op 14 september 2022 in het huis van de Stad. De visie heeft een hoog ‘copy past’ gehalte uit de NvU voor Nieuw Weiburg. “Logisch”, reageerde een ambtenaar. Ofwel de Hoogbouwvisie heeft maar één doel extreme ‘hoogte accenten’ voor de Weiburg mogelijk te maken en zelfs de waarheid hiervoor verdraaid. Daarbij het college alle vrijheid te geven tot 23 meter - overal in Harderwijk - betonnen bomen te bouwen. Vanaf september 2021 is er met de aanzet tot de concept hoogbouwvisie een start gemaakt. De hoogbouwvisie is op een zorgvuldige wijze, met de inbreng van ca. 25 collega’s vanuit allerlei vakdisciplines in het fysieke en sociale domein, tot stand gekomen. Daarnaast heeft er een themasessie op directieniveau en een themasessie met het college van B&W plaatsgevonden. De aanzet tot de hoogbouwvisie is gemaakt voordat de Nota van Uitgangspunten voor Nieuw Weiburg is opgesteld. De hoogbouwvisie geeft op basis van de hiërarchie van het stedelijk weefsel van Harderwijk op de schaal van de stad kansrijke locaties voor hoogbouw aan.

Uit een ruimtelijke analyse van de bestaande stad blijkt dat hogere bebouwing nooit op een willekeurige plek in de stad staat, dat geldt ook voor mogelijke toekomstige locaties voor hoogbouw. Hoogbouw is geen doel op zich en is slechts een beperkt middel om op een zorgvuldige manier bij te dragen aan de woningbouwopgave. De hoogbouwvisie is geen vrijbrief om overal in Harderwijk (middel)hoogbouw toe te staan, dat vergt altijd maatwerk en is afhankelijk van de locatie.

Hoogbouwvisie Harderwijk - COMMENTAARNOTA

Onjuistheden in de visie; ‘wees eerlijk en transparant’ U stelt dat de hoogbouwvisie (p4 ) naar aanleiding is van een motie van de gemeenteraad. Dit is deels waar. De opdracht van de gemeenteraad kwam pas - nadat leden van de Klankbordgroep Nieuw Weiburg- de politiek heeft gewezen dat een hoogbouwvisie noodzakelijk is voor Harderwijk en dat dit belooft is. De gemeenteraad gaf het college uiteindelijk de opdracht. De aanleiding tot de noodzaak van een hoogbouwvisie is onder andere naar aanleiding van diverse discussie over diverse actuele bouwplannen in de stad, waaronder Nieuw Weiburg. Dit heeft geleidt tot een motie in de gemeenteraad, met daarbij het verzoek tot het opstellen van een hoogbouwvisie. Skyline 2040 Vertel waarom pas na 10 jaar met een hoogbouwvisie komt — de opdracht om voor ontwikkelingsmogelijkheden, staat sinds in de structuurvisie 2031 Harderwijk (2012). Leg dan ook uit waarom het college, ruim een jaar na de motie uit 2021 pas acteerde nadat de klankbordgroep Nieuw Weiburg en de gemeenteraad, begin 2022 hierover opheldering wilde. Ofwel de vraag beantwoorden in de visie; Waarom zijn ambtenaren, college en de raad pas na bijna 10 jaar gestart met de hoogbouwvisie.

Het klopt inderdaad dat de Structuurvisie 2031 (2012) beschrijft dat er in het kader van ‘ruimtelijke vitaliteit’ eventueel thematische visies opgesteld kunnen worden, waaronder een visie op hoogbouw. Deze beschrijving in de Structuurvisie 2031 is enigszins vrijblijvend beschreven en gaf toen, door het uitblijven van urgentie en andere prioriteiten, nog geen concrete aanleiding tot het daadwerkelijk opstellen van een hoogbouwvisie. Pas na de motie van de gemeenteraad in 2021 is er concreet gestart met het opstellen van een hoogbouwvisie.

39

Leg dan gelijk uit in de visie: Wat de voordelen zijn van hoogbouw voor de directe omgeving. (omwonenden). Wie krijgen de lusten en wie de lasten? Want binnenstedelijke verdichting zorgt ervoor dat de omgevingskwaliteit, de druk op het omliggende gebied toeneemt. Hiervoor zullen compenserende maatregelen moeten worden getroffen. Hoe wil het college het omliggende gebied ‘compenseren’? Compenseren is niet het instellen van parkeerregulering. Hoogbouw is een middel om bij te dragen aan de woningbehoefte in Harderwijk, waardoor er mensen aan een woning geholpen kunnen worden. Door de groei van de stad en de populariteit van het wonen in Harderwijk is het daarom niet onoverkomelijk dat de bestaande stad (waar mensen soms al jaren wonen) aan verandering onderhevig is. Hoogbouw vraagt om een zorgvuldige inpassing, maar zal toch een bepaalde impact op de bestaande stad hebben. Dit kan betekenen dat bestaande bewoners nadelige effecten van het verdichten van de bestaande stad ondervinden. Compenserende maatregelen kunnen aan de orde zijn wanneer omwonenden bijvoorbeeld door een dusdanige aantasting van hun woongenot met een planschade gecompenseerd worden. Appels met peren vergelijken Een ‘dominante’ boom van 20 meter voor je deur is totaal iets anders dan wolkenkrabber of appartementen complex van ruim 11 meter voor je deur.

Hiermee de kaders baseren voor de hoogbouwvisie is vrij uniek in Nederland. Daarnaast vertellen, vanuit ’historisch’ perspectief, dat Harderwijk al heel lang over hoogbouw beschikt. Hier blijkt dat de opsteller van het stuk een tunnelvisie heeft- en eenzijdig een stuk opstelt dat overduidelijk naar een conclusie toeschrijft. In plaatst van een uitgebalanceerde afweging - met alle voor en nadelen van hoogbouw. Wanneer je de Grote Kerk gebruikt als vergelijkingsmateriaal, mis je gewoon historische kennis en wetenschap

40

over waarom kerktorens, hoog en hoger werden gebouwd. “Kijk ik heb grotere dan die van jouw’. Ook toen was het een prestigeproject. De enige die met ‘wolkenkrabbers’ kunnen pronken zijn de projectontwikkelaars. De keuze voor het omslagpunt van de verschillende categorieën hoogbouw is bepaald aan de hand van de kenmerken en bestaande (historische) hogere bebouwing in de stad. De hoogbouwvisie is een visie op de schaal van de stad. Bomen zijn nou eenmaal voor een groot deel dominant en waardevol in het aanzicht van Harderwijk. Voor het aanzicht van de stad maakt het nogal uit of nieuwbouw onder of boven die bomengrens blijft. Het klopt dat een boom voor een woning anders is dan een woongebouw, maar op dat schaalniveau is de bepaling van de verschillende categorieën hoogbouw niet gebaseerd. In de werkelijke situatie binnen een concreet bouwplan zal hoogbouw altijd zorgvuldig moeten worden ingepast en zijn enorme contrasten tussen hoogbouw en laagbouw niet wenselijk. Een gelaagde opbouw van laagbouw naar hoogbouw is van belang om de impact van hoogbouw op de omgeving te verzachten. Hoogbouw tot en met 2022; “met de neus op de feiten” Wees ook eerlijk in de hoogbouwvisie. Waar nu ‘hoogbouw begint’ en waarom deze hoogte niet de grens is voor “middelhoogbouw’ . Wees ook eerlijk — wat de huidige gemiddelde bouwhoogte is in Harderwijk. Dat zijn meer dan alleen bomen.

Harderwijk is al bekend met het gebruik van de definitie hoogbouw. Deze ‘geschiedenis’ ontbreekt. Hoogbouw zijn appartementencomplexen met 3 bouwlagen (2 verdiepingen), wat in de concept hoogbouwvisie, laagbouw is. Dit is o.a. te lezen in de VANG. Wees volledig. Als de Van de Valktoren wordt gebruikt als vergelijksmateriaal. Benoem dan gelijk de beleidsregel voor Reclamemasten en Zendmasten, waaruit is op te dat o.a. door aanzienlijke hoogte en maatvoering een grote (negatieve) invloed heeft op de omgeving.

De definitie voor hoogbouw is bepaald aan de hand van de gemiddelde boomhoogte en de bestaande gemiddelde bouwhoogte in Harderwijk. Bomen hebben op vele plekken een dominante rol in het aanzicht van Harderwijk. Er is sprake van hoogbouw wanneer bebouwing boven de gemiddelde boomhoogte van volwassen bomen uit steekt en daarmee dus van invloed kan zijn op de ‘skyline’ van de stad. In het VANG- afvalbeleid wordt gesproken van hoogbouw wanneer er meerdere huishoudens boven elkaar wonen (gestapelde woonvormen), maar dat is een andere interpretatie van de term hoogbouw dan dat er in de hoogbouwvisie beschreven wordt. Appartementen kunnen volgens de hoogbouwvisie ook in een woongebouw van 10 meter hoog (3 bouwlagen) gebouwd worden. Volgens de hoogbouwvisie is er dan sprake van laagbouw, daar waar het afvalbeleid dan al van hoogbouw spreekt omdat dit een gestapelde woonvorm is en daarmee van invloed is op het afvalsysteem in de keuze voor wel of geen ondergrondse vuilcontainer. Eerlijkheid is ook volledigheid, en in de visie moet staan; hoe in Harderwijk de afgelopen jaren is omgegaan met hoogbouwplannen. Met het feit dat omwonenden van bouwprojecten en de gemeenteraad meermaals heeft ingegrepen, om de bouw niet zo hoog te laten oplopen. Waardoor bouwplannen als gauw met 20-30% zijn afgetopt. Ook toen waren tekorten op de woningmarkt en een woonopgave.

Vertel ook wat omwonenden in het Waterfront van hoogbouw vinden. En waarom de raad niet instemde met extra bouwlagen bij het Waterfront. In plaats van een summiere omschrijving; Met de hoogbouwvisie worden bewoners, bezwaarmakers, afgestempeld als ‘Nimby’ en als gezeur. “Ontstaan door aanhoudende discussies over bouwhoogtes in bouwplannen.” - Afgelopen jaren was hoogbouw meer dan een discussie.

Hoogbouwvisie Harderwijk - COMMENTAARNOTA

Door het ontbreken van een hoogbouwvisie was er in de afgelopen jaren geen duidelijk kader om hoogbouw aan te toetsen. Dergelijke bouwplannen werden daardoor soms te ad hoc bekeken en er ontstonden bij veel bouwplannen discussies over o.a. de hoogte van de nieuwbouw. Het recent gevoerde online stadsgesprek over hoogbouw maakt aan de hand van 195 ingevulde enquêtes op hoofdlijnen inzichtelijk hoe er over hoogbouw gedacht wordt. De inzenders van deze enquêtes zijn volledig anoniem en daardoor is er bijvoorbeeld geen inzicht in hoeveel inwoners van het Waterfront aan de enquête hebben deelgenomen. In 2010 bleek al dat burgers moeite hebben met ‘hoogbouw’ zo is op te maken uit de notulen van de gemeenteraad; “Wanneer we kijken naar de uitkomsten van het burgerpanel dan zien we dat deze niet zitten te wachten op horizontale uitbreiding en zeker niet op verticale uitbreiding hoogbouw -. Aan de uitkomsten zien we ook dat de burger graag ziet dat er nieuwe plannen worden gemaakt om na 2020 op te pakken. We moeten absoluut plannen gaan maken. Wat wil de ChristenUnie straks? Hoe zien wij Harderwijk in 2030? -bron: notulen raadsvergadering van de gemeente Harderwijk, gehouden op donderdag 20 mei 2010 van 19.30 tot 21.20 uur in het stadhuis.

41

Verdichting In de hoogbouwvisie worden verschillende bouwhoogtes genoemd en gedefinieerd. In de hoogbouwvisie worden alleen gebieden benoemd waar hoogbouw en hoogbouw plus gewenst is door het college. Geef ook aan waar en wanneer laagbouw en middelhoogbouw nog mogelijk is Waardoor een beter beeld komt waar woningbouw nog gewenst c.q. nog mogelijk is in Harderwijk. Zodoende kan evenwichtige verdeling plaatsvinden van de lasten van een woonopgave over heel Harderwijk. Een deugdelijk onderbouwing op de vraag waar verdichting wet of niet mogelijk is. Hier gaat de hoogbouwvisie aan voorbij. Ofwel; zonder verdichtingsvise is de hoogbouwvisie niet volledig. Doordat een deugdelijk visie ontbreekt waar wel/niet verdichting mogelijk is. De hoogbouwvisie is inderdaad geen visie op verdichting van de stad. Omdat Harderwijk langzamerhand tegen haar grenzen van grootschalig uitbreiden aanloopt, zal er in toenemende mate meer naar de bestaande stad gekeken moeten worden. Dit noemen we het verdichten van de bestaande stad om de woningbouwopgave een plek te kunnen blijven geven. Verdichting is in de basis overal binnen de bestaande stad mogelijk, maar het moet geen doel op zich zijn. Van kavelsplitsing of optopping van een gebouw op buurtniveau, tot aan nieuwe hoogbouw bij de entree van de stad. Hoogbouw is niet de enige manier van verdichten en is lang niet overal wenselijk of mogelijk.

Er is in de hoogbouwvisie bewust gekozen voor het alleen benoemen van kansrijke locaties voor hoogbouw omdat laagbouw en middelhoogbouw door de beperkte impact op veel meer plekken mogelijk is.

42

Participatie De concept hoogbouwvisie is niet conform het participatiebeleid van de gemeente Harderwijk opgesteld. Hier ontbreekt een controleerbaar proces. Zoals de verwijzing naar het Stadsgesprek op 22 juni j.l. in de Kiekmure. Hier was ik ook aanwezig. Er zijn hier geen verslagen van gemaakt. Geen followup met de deelnemers etc. “Er waren die avond geen felle tegenstanders”, is geen juiste weergave hetgeen die avond is besproken. Op het moment dat er discussie ontstond over ‘hoogbouw”, en ik de cijfers / feiten aanhaalde over plannen voor Weiburg, en aangaf hiermee president wordt geschapen voor heel Harderwijk. Veranderde een meerderheid naar een kritische standpunt. En werd ik door de gespreksleider afgekapt. Het onderwerp ‘hoogbouw’ stond niet expliciet als bespreekstuk c.q. thema. Dus kan het überhaupt niet gebruikt worden als ‘positief ’ geluid voor de hoogbouwvisie. De inwoners van de gemeente zijn op meerdere manieren uitgenodigd om over hoogbouw mee te denken. Er wordt hier gesuggereerd dat de opbrengst van de bijeenkomsten niet serieus genomen wordt. Tijdens de avond in de Kiekmure waren er geen felle tegenstanders, maar er waren inderdaad een aantal kritische geluiden. Het overgrote deel van de aanwezigen die avond zag het nut en de noodzaak van stapeling van woningen vanwege de woningnood en de schaarse ruimte.

Er wordt hier gesuggereerd dat de beoogde gebiedsontwikkeling in Nieuw Weiburg een precedent voor heel Harderwijk schept. Dat is onjuist omdat een dergelijke verstedelijking met dito woningaantallen en voorzieningen lang niet overal passend is.

Eenrichtingsverkeer De gemeente heeft een eerste opzet voor een ‘hoogbouwvisie’ ter kennisgeving voorgelegd aan de klankbord Nieuw Weiburg. Maar niet inhoudelijk besproken. Het was een eenzijdige presentatie. De noodzakelijk discussie over het onderwerp werd niet mogelijk gemaakt door de gemeente, onder leiding van gemeentelijk projectleider. Het klopt dat er in mei 2022 een ‘sneak preview’ over het hoe en waarom van de hoogbouwvisie aan de klankbordgroep Nieuw Weiburg is gepresenteerd en dat het vanuit de ruimtelijke analyse van de basisstructuur van de stad legitiem is om o.a. in Nieuw Weiburg meer de hoogte op te zoeken. Naar aanleiding van de presentatie zijn er door de aanwezigen een aantal vragen gesteld en opmerkingen gemaakt, maar gezien de beperkte tijd op de agenda is er die avond bewust voor gekozen om hier niet uitgebreid over de discussiëren. Burgerpanel Vanuit de KBG is meermaals aangegeven dat hoogbouw niet passend is voor Harderwijk, hoort niet bij de DNA, en voor meer problemen en bezwaren zorgt dan voordelen. Je lost het probleem van een woonopgave op. Maar creëert wel problemen bij de ‘buren’. Hierop geeft de hoogbouwvisie geen antwoorden. Dit kan ik niet terugvinden in de hoogbouwvisie. Als klap op de vuurpijl; burgers krijgen maar 4 weken de tijd om hun visie te delen o.a. via een online stadsgesprek.

Er was gelijktijdig, maar 1 aankondiging op de gemeentelijke pagina, 1 persbericht, 1 x op de sociale media van Harderwijk. Voor zo’n belangrijk onderwerp moet de gemeente meer ballen hebben om actiever de plannen onder de aandacht te brengen. Het lijkt bijna een annexatie van Harderwijk met behulp van een Russisch referendum.

Hoogbouwvisie Harderwijk - COMMENTAARNOTA

Hoogbouw vergt een zorgvuldig inpassing, maar dan nog is het geen garantie dat niemand in zijn of haar woonomgeving op welke wijze dan ook gehinderd wordt. Zoals de hoogbouwvisie voorschrijft; een hoogbouweffectrapportage moet vroegtijdig inzicht geven in de effecten van een bouwplan op de omgeving. Wat betreft het DNA van een stad; deze is voor elke stad uniek maar is niet in beton gegoten. Een stad is vanuit de oorsprong constant in verandering, ook Harderwijk. De participatie voor de hoogbouw is zo breed mogelijk uitgezet. Er zijn aankondigingen geweest via alle lokale media en social media en daarna is er nog een bericht ter herinnering uitgegaan. Het is een utopie om te denken dat hiermee alle inwoners bereikt worden. De ervaring leert dat mensen die het onderwerp aanspreekt wel van zich laten horen, maar een groot deel van de inwoners heeft geen interesse of heeft andere prioriteiten. Bovendien is het onderwerp hoogbouw gericht op de schaal van de stad en dat abstractieniveau spreekt niet iedereen aan. Effecten van concrete bouwplannen in de eigen woonomgeving komen met deze visie in deze fase nog nauwelijks aan de orde. Op het moment dat dit wel zo is en er een concreet plan voorligt, vindt daarover een zelfstandige participatie plaats.

Mening van deskundigen De voors en tegens van hoogbouw en verdichting binnen het stedelijk gebied zijn niet, althans onvoldoende afgewogen en inzichtelijk gemaakt. Ofwel een veel te ‘zonnig beeld’ gecreëerd. Met de ‘binnenstedelijke verdichting’, die vaak wordt geprezen, kent echt zijn beperkingen. Als we mensen gezond willen laten leven, dan is groen in de buurt echt belangrijk. Tijdens de coronacrisis zijn we ons daarvan nog eens extra bewust geworden. Daarom is het hoog tijd ermee te stoppen zoveel mogelijk mensen per vierkante meter in de bestaande steden te laten wonen. De ambitie van het kabinet is nu om de komende tien jaar nog bijna

43

een miljoen woningen extra te bouwen en een groot deel daarvan moet in bestaande steden komen: door verdichting en hoogbouw. Adviesbureau Arcadis heeft twintig steden beoordeeld op gezondheid. Groningen, Nijmegen en Maastricht gaan op kop. Daar gaat het erg goed en daarin speelt groen een belangrijke rol. De vier grote steden daarentegen scoren niet goed op de onderdelen ‘gezond milieu’ en ‘gezonde buitenruimte’. En dat heeft alles te maken met het beleid om extra woningen allemaal te bouwen binnen de grenzen van de bestaande steden. (Lees bij Arcadis het onderzoek “Gezonde stad index 2020”) De hoogbouwvisie is een visie op de schaal van de stad en geeft daardoor niet exact voor alle locaties in beeld wat de effecten op de bestaande omgeving zijn. Wanneer een locatie concreet als bouwplan wordt uitgewerkt, is het moment om middels een hoogbouweffectrapportage alle effecten nauwkeurig te onderzoeken. Het klopt dat binnenstedelijke verdichting zorgvuldig moet gebeuren en dat dit ook zijn grenzen kent. Groen in de buurt is zeker belangrijk om de leefbaarheid en gezondheid van de inwoners op peil te houden. De hoogbouwvisie is geen pleidooi om alle groene ruimtes in de stad vol te bouwen. Sterker nog; door de hoogte in te bouwen blijft er naar verhouding meer ruimte over voor groen en dat heeft vervolgens weer een meerwaarde voor de stad.

De Rijksoverheid stelt niet voor niets een pleidooi voor het verdichten van steden. Grootschalige uitbreidingen van dorpen en steden lijken daardoor minder vanzelfsprekend te worden. Daardoor zijn bijvoorbeeld grote investeringen voor nieuwe infrastructuur minder snel nodig en blijft het landschap tussen de dorpen en steden zoveel mogelijk behouden en beschikbaar voor ontspanning en recreatie.

44

Waar dan wel +12 meter hoogbouw? Hoogbouw geeft dan wel mogelijkheden voor meer woningen. En meer ruimte voor groen. Dit laatste wil nog niet zeggen — meer leefbaarheid Want met de toename van de adressendichtheid, dus meer gebruikers van een gebied. De enige plek voor hoogbouw -is aan de randen van de Stad. Het klopt dat hoogbouw (zoals beschreven in de hoogbouwvisie) aan de randen van de stad (langs infrastructuur) één van de kansrijke locaties voor hoogbouw is. Dat de adressendichtheid en het aantal gebruikers van een gebied toeneemt hoeft niet te betekenen dat daarmee de leefbaarheid onder druk komt te staan. Een toename aan mensen in een gebied kan juist ook een positief effect hebben op de sociale interactie en sociale veiligheid op straat.

Samengevat ■ De hoogbouwvisie is niet volledig en verzwijgt en verdraaid de waarheid. ■ In hoogbouwvisie ontbreekt verwijzingen naar bestand beleid met hoogbouw. ■ Zonder verdichtingsvisie is de hoogbouwvisie niet volledig ■ Stop met zoveel mogelijk mensen per m² in de binnen de "stadsgrenzen” te laten wonen. ■ Verdichting zorgt ervoor dat de omgevingskwaliteit, de druk op het omliggende gebied toeneemt ■ De hoogbouwvisie zorgt niet voor een evenwichtige verdeling van de lasten, van een woonopgave, over heel Harderwijk ■ Visie bevat geen compenserende maatregelingen/oplossing bij verdichting, meer bewoners per m2, binnen de stadsgrenzen. ■ Hoogbouwvisie is geen een uitgebalanceerde afweging - met alle voor en nadelen van hoogbouw ■ Hoogbouwvisie is niet samen met de burgers van Harderwijk opgesteld (we zijn geen klapvee) ■ Met de hoogbouwvisie wil het college alleen maar ‘positieve geluiden’ tonen en kritiek wordt bewust weggelaten. ‹ ik was, samen met meerdere burgers, zeer kritisch over hoogbouw tijdens het Stadsgesprek in de Kiekmure.) ■ Hoogbouwvisie beperkt de bewoners in ‘medezeggenschap’ van hun leefomgeving en maakt de gemeente onbetrouwbaar.

niet aan op de directe omgeving en is voor hun ook niet relevant. De hoogbouwvisie legt gelijk beperkingen — harde kaders- voor de nog te behandelen Omgevingsvisie en de NvU. Daarbij bevestigd het college dat zij liever niet doet aan participatie en graag de ‘salamiworst’ methode gebruik, dit ten nadele van de bewoners van Harderwijk. Dit is wederom een document waardoor de burgers, bewoners en stemgerechtigden het gevoel krijgen. ‘Wij hebben toch niks te zeggen en te kiezen - het plan ligt al vast’ en of de reactie van een ambtenaar/wethouder; “U heeft toen mogelijkheid gehad om in te spreken. Nu kan het niet meer’

De hoogbouwvisie is een vlag op de modderschuit van Harderwijk. Het geeft geen substantiële verbetering van de identiteit van Harderwijk. Met de voorgesteld hoogbouwvisie vernietigd het college de ‘DNA’ van Harderwijk en miskent hiermee het belang en waarde van participatie (medezeggenschap). Projectontwikkelaars kijken alleen naar hun eigen doelstelling en dat sluit

Conclusie: deze zienswijze geeft aanleiding tot aanpassing van de hoogbouwvisie, te weten;

Hoogbouwvisie Harderwijk - COMMENTAARNOTA

Elke stad is vanuit de oorsprong constant in verandering, ook Harderwijk. Het DNA of identiteit van een stad ligt daardoor niet in beton gegoten. De hoogbouwvisie is geen vrijbrief om overal de hoogte in te gaan en daarmee het ‘DNA van de stad’ te vernietigen. De hoogbouwvisie is daarnaast niet door projectontwikkelaars opgesteld, maar door de medewerkers van de gemeente die werken aan het belang van de stad binnen het kader van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Bovendien is de hoogbouwvisie (en de Nota van Uitgangspunten voor Nieuw Weiburg) nog niet vastgesteld en kan aan de hand van participatie nog aangepast worden. Tot slot wordt er gesuggereerd dat het college liever niet aan participatie doet, maar dat is onjuist. Participatie is het uitgangspunt. Het blijft altijd lastig om alle inwoners bij dergelijke onderwerpen te betrekken, maar ook lang niet iedereen heeft de behoefte om te participeren.

■

Het in de aanleiding van de hoogbouwvisie beschrijven dat het belang van een hoogbouwvisie in de Structuurvisie 2012 al aangegeven wordt.

45

5. Conclusie inspraak Uit alle gesprekken met inwoners, de inspraakreacties en de enquête blijkt dat de meerderheid door de woningnood en schaarse ruimte de keuze voor hoogbouw een logische vinden. Aandachtspunten zijn een zorgvuldige inpassing en een uitstraling die bij Harderwijk moet passen. Mede op basis hiervan is de concept hoogbouwvisie vormgegeven en lijkt daar grotendeels op aan te sluiten.

Wijzigingsvoorstel concept hoogbouwvisie De reacties vanuit de inwoners geven aanleiding om een voorzet richting het college van B&W en de gemeenteraad te doen waarop de concept hoogbouwvisie op een aantal punten gewijzigd wordt. Het voorstel is om de hierna volgende punten in overweging te nemen met het toewerken naar de definitieve versie van de hoogbouwvisie. De punten zijn te vinden op de volgende pagina;

46

A. Ruimtelijke kwaliteit

C. Mens & Maatschappij

1. Een hoogbouweffectrapportage ook voor de categorie middelhoogbouw (12 t/m 23 meter hoogte) van toepassing verklaren. Hiermee worden bouwplannen in deze categorie met extra zorgvuldigheid ingepast. (gerelateerd aan zienswijze 7). 2. Inzetten op een passende architectuur voor Harderwijk met een verwijzing naar de historie en de Veluwe / water. (gerelateerd aan stelling 10 en vraag 3 van het online stadsgesprek).

1. Meer aandacht voor sociale aspecten, zoals doelgroepen, leefbaarheid en diversiteit (gerelateerd aan zienswijze 7, maar alleen meenemen richting herziening woonvisie). 2. De woonbehoefte richting 2040 meer toelichten en de woonwensen voor hoogbouw nader kwalificeren en kwantificeren (gerelateerd aan zienswijze 7, maar alleen meenemen richting herziening woonvisie). 3. Het benoemen van initiatieven van wooncorporaties en CPO-achtige constructies, die onder meer kunnen leiden tot een hechte zelfredzame woongemeenschap om de kans op anonimiteit en eenzaamheid te verkleinen (gerelateerd aan zienswijze 7, maar alleen meenemen richting herziening woonvisie).

B. Kansrijke locaties hoogbouw 1. De locatie van het voormalige geplande treinstation Drielanden aan te wijzen als een kansrijke locatie voor hoogbouw, gezien de ligging aan de zogeheten ‘Tweede Verbindingsroute’ vanuit Ermelo-Putten naar St. Jansdal/Centrumzone inclusief Nieuw Weiburg als strategische locatie op regionaal niveau. (gerelateerd aan zienswijze 6). 2. De locatie van de galerijflats aan de Goeman Borgesiuslaan als hoogbouwlocatie opnemen, omdat hier nu ook hoogbouw staat. (gerelateerd aan opmerking tijdens inloopavond). 3. Meer benadrukken dat hoogbouw op loopafstand van voorzieningen en het OV een meerwaarde biedt door een tekstuele toevoeging in de visie. (gerelateerd aan zienswijze 7).

Hoogbouwvisie Harderwijk - COMMENTAARNOTA

D. Technische aspecten 1. Het expliciet benoemen van aandacht voor brandveiligheidsrisico’s bij de paragraaf ‘technische aspecten’ (gerelateerd aan zienswijze 7).

E. Overige aspecten 1. Het in de aanleiding van de hoogbouwvisie beschrijven dat het belang van een hoogbouwvisie in de Structuurvisie 2012 al aangegeven wordt (gerelateerd aan zienswijze 8). 2. Meer benadrukken dat hoogbouw programma- onafhankelijk is en dus niet alleen gericht is op wonen (gerelateerd aan zienswijze 2).

47