DEF - Accountantsverslag 2025 W.G. - gemeente Harderwijk
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025
Gemeente Harderwijk 18 JUNI 2026
Per saldo persoonlijker
Aan de gemeenteraad van de gemeente Harderwijk Postbus 149 3840 AC Harderwijk
Datum 18 juni 2026 Ons kenmerk ACV2025 Behandeld door J.H. Hop RA
Geachte leden van de gemeenteraad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Harderwijk aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2025. De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Harderwijk. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Harderwijk voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. W.G. A. (Antine) van de Groep MSc RA Partner
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
2
Inhoudsopgave Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
▪ Bestuurlijke samenvatting controle 2025
4
▪ Belangrijkste bevindingen uit onze controle
8
▪ Rechtmatigheidsverantwoording
18
▪ De financiële positie van uw gemeente
22
▪ Financiële positie ▪ Resultaatanalyse
▪ Organisatie
28
▪ Administratieve organisatie en interne beheersing
▪ IT-audit
31
▪ Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen
Organisatie
Organisatie
▪ Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving
▪ Overige aangelegenheden
33
▪ Bijlagen
36
IT-audit
IT-audit
▪ Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Overig
Overig
▪ Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle ▪ Bijlage 1c: In de controle opgenomen aanpassingen
Bijlagen
Bijlagen
▪ Bijlage 1d: In de controle opgenomen aanpassingen rechtmatigheidsverantwoording ▪ Bijlage 1e: Tekortkomingen in de toelichtingen
▪ Bijlage 1f: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
▪ Bijlage 2: Onafhankelijkheid
3
Bestuurlijke samenvatting
Per saldo persoonlijker
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2025 Inleiding
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Getrouwheidsoordeel
•
Wij zijn voornemens een XXX oordeel te verstrekken voor de getrouwheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 4.400.000.
Controleproces
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken gereed, het controledossier was nagenoeg compleet. Wij hebben de eerste deelwaarnemingen aan het begin van onze controle uitgezet, onze aanvullende vragen zijn direct beantwoord en/of via de aanvullende vragenlijst in GoogleDrive. Deze acties hebben bijgedragen aan het voorspoedige verloop van het controleproces. Wij willen de ambtelijke organisatie graag bedanken voor hun inzet en adequate oplevering en beantwoording van onze vragen.
Pagina 9
Kwaliteit verslaggeving
•
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Pagina 10
Grondexploitatie - proces
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. De gemeente heeft de schattingen en veronderstellingen toereikend onderbouwd en heeft ten aanzien van de kosten- en opbrengstenstijging gebruik gemaakt van Outlook Metafoor in combinatie met de NVM, BDB-index en het CBS. De gemeente maakt bij de herzieningen en calculaties gebruik van de applicatie TotalLink. Dit werkt goed en naar behoren. Door het gebruik van de applicatie is sprake van bestendige berekeningen, is de foutgevoeligheid rondom rekenkundige onjuistheden klein en worden mutaties onderbouwd met bijlagen. Wij hebben de schattingen en veronderstellingen bekeken en verenigen ons met de herzieningen zoals opgemaakt door de gemeente. Wij stellen vast dat de grondexploitaties op basis van een betrouwbare schatting tot stand zijn gekomen.
Pagina 11
Schatkistbankieren
•
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2025 per kwartaal een limiet van € 4,3 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2025 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Harderwijk in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Pagina 17
Pagina 9
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
5
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2025 Inleiding
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Sociaal domein
•
Het sociaal domein, te weten de sociale uitkeringen in natura (WMO en Jeugdwet) als de uitkeringen in geld (Participatiewet, BBZ etc.) zijn gemandateerd aan gemeenschappelijke regeling Meerinzicht. Wij hebben vanuit Meerinzicht de controlememoranda met uitkomsten ontvangen omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van deze sociale uitkeringen in geld en natura: • Wij hebben in de sociale uitkeringen in natura geen onzekerheden en/of afwijkingen voor getrouwheid geconstateerd. • Wij hebben in de sociale uitkeringen in geld geen onzekerheden en/of afwijkingen voor getrouwheid geconstateerd. • Wij hebben in de PGB bestedingen geen onzekerheden en/of afwijkingen voor getrouwheid geconstateerd.
Pagina 17
Overige Gemeente-specifieke onderwerpen
•
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van de gemeente Harderwijk voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anti-cumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
Pagina 18
Rechtmatigheidsverantwoording
•
Wij hebben de rechtmatigheidsverantwoording gecontroleerd op haar getrouwheid in lijn met de handreiking 1152 van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. In lijn met deze handreiking hebben wij afzonderlijke werkzaamheden gedaan op de werkzaamheden van de VIC-functie, op het voorwaarden-, M&O-, en begrotingscriterium. Het college heeft voor circa € 2,3 miljoen rechtmatigheidsfouten geconstateerd. Dit is lager dan de verantwoordingsgrens van € 4,4 miljoen.
Pagina 20
•
De rechtmatigheidsafwijkingen groter dan de rapporteringsgrens van € 50.000 zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Voor verdere toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk “Rechtmatigheidsverantwoording”
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
6
Bestuurlijke samenvatting Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Financiële positie
•
De financiële positie ultimo 2025 is verbeterd ten opzichte van 2024. Met name het gevolg van het positieve resultaat over 2025 ad. € 19,1 miljoen (voor bestemming).
Pagina 23
•
Het weerstandsvermogen bedraagt € 43,0 miljoen. De weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 25,3. miljoen. Dit leidt tot een ratio weerstandsvermogen van 1,7.
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
•
Samenvatting
Samenvatting
Interne beheersing
•
Bevindingen
Bevindingen
•
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
•
Financiële positie
Financiële positie
•
Organisatie
Organisatie
•
IT-audit
IT-audit Overig
Overig
•
In het najaar 2025 hebben wij onze interimcontrole uitgevoerd, waarbij wij de administratieve organisatie en interne beheersing in opzet en bestaan hebben getoetst. De bevindingen hebben wij aan het college gerapporteerd via onze management letter. Onze algemene indruk van de gehele administratieve organisatie en interne beheersing is positief, echter zien wij verbetermogelijkheden binnen de processen en samenwerking met GR Meerinzicht. Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij beter inzicht gekregen in de administratie organisatie en interne beheersing rondom het proces van subsidievaststellingen. Wij zien daarin een aantal verbetermogelijkheden. Zie daarvoor pagina 29 van dit accountantsverslag. In de management letter hebben wij enkele terugkerende bevindingen gerapporteerd die ten opzichte van eerdere jaren niet zijn opgevolgd. Wij raden de gemeente aan om blijvende aandacht te besteden aan het inkoop- en aanbestedingsproces. Tijdens de interimcontrole zijn ook de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld die zijn ingeregeld bij de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en de financiële administratie, zoals belegd bij GR Meerinzicht. Onze bevindingen zijn gedeeld in de management letter aan GR Meerinzicht en wij raden de gemeente aan kennis te nemen van onze bevindingen.
De gemeente heeft bedrijfsvoeringstaken ondergebracht bij GR Meerinzicht. Echter blijft het ontwikkelen van een beleidsvisie de verantwoordelijkheid van de gemeente, ook voor uitbestede bedrijfsvoeringstaken. Gezien de ontwikkelingen binnen diverse domeinen blijft het van belang dat de gemeente samen met GR Meerinzicht blijft werken aan het verder optimaliseren van de administratieve organisatie en interne beheersing, zowel voor financiële- als ITprocessen. In onze managementletter hebben wij in het bijzonder aandacht gevraagd voor de ontwikkelingen in de cyberbeveiligingswetgeving.
Pagina 29
Pagina 31
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
7
Belangrijkste bevindingen
Per saldo persoonlijker
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Wij verstrekken een controleverklaring bij de jaarrekening 2025 met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Harderwijk uitgevoerd en verstrekken een controleverklaring met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid bij deze jaarrekening.
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anticumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijking geïdentificeerd groter dan de vastgestelde rapporteringsdrempel vanuit het controleprotocol gemeente Harderwijk van € 50.000 die van invloed is op het vermogen of het resultaat van de gemeente. Hiervoor verwijzen wij naar de bijlage 1a. Fouten en onzekerheden in de PGB bestedingen
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met een oordeel met beperking bij de verantwoording PGB Jeugd 2025 verstrekt, vanwege rechtmatigheids- en getrouwheidsafwijkingen.
IT-audit
IT-audit Overig
Overig
Als gevolg van de fouten in de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2025 van de SVB leidt dit tevens tot een afwijking in onze controle voor de getrouwheid en de rechtmatigheid van de uitgaven voor PGB Jeugd. Deze afwijking is niet opgenomen in het (verplichte) overzicht van controleverschillen omdat deze kleiner is dan de rapportagedrempel van ons als accountant ad. € 50.000.
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa-bijlage
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd U heeft ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
De Controleverordening gemeente Harderwijk (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2025 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Harderwijk Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage 2 bij deze rapportage.
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2025 geconstateerd.
9
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
€ 4.400.000
Boekjaar 2025
Bevindingen
Bevindingen
Goedkeuringstoleranties
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2025. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
€ 4.400.000
€ 50.000
Financiële positie Wijziging Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado)
Organisatie
Overig
In 2025 is de Bado gewijzigd, waardoor de grondslag voor het berekenen van de goedkeuringstoleranties is gewijzigd. Voor boekjaar 2025 geldt als grondslag 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan reserves. De goedkeuringstolerantie geldt sinds 2025 voor zowel fouten als onzekerheden. In 2024 was de grondslag 1% van de totale lasten inclusief dotaties aan reserves voor fouten en 3% van de totale lasten inclusief dotaties aan reserves voor onzekerheden. Deze wijziging is in 2025 doorgevoerd in de controleverordening van de gemeente Harderwijk.
Bijlagen
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2025 uitgevoerd met inachtneming van de Bado en uw vastgestelde controleverordening, wat heeft geleid tot de volgende goedkeuringstoleranties:
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Bijlagen
€ 2,175.000
Boekjaar 2024
€ 6.525.000
€ 50.000
Fouten Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Onzekerheden
Rapporteringstolerantie van de accountant
10
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening
Grondexploitaties
De jaarstukken 2025 van uw gemeente bestaan uit:
De gemeente Harderwijk heeft vermogen geïnvesteerd in de grondexploitaties. Dit blijft een grote en belangrijke post. De twee belangrijkste mutaties in de boekwaarde van de grondexploitaties zijn dit jaar enerzijds de realisaties (kosten en opbrengsten 2025) van de gronden met een gesaldeerd effect van € 554.000 en een beperkte vrijval van de voorziening grondexploitatie Waterfront ad. € 27.000.
•
Het jaarverslag 2025 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2025 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
€ 90,0
Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
€ 70,0
•
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
€ 30,0
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de toelichtingen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
Overig
Overig
€ 100,0
€ 88,6
€ 88,9
€ 88,7
€ 80,0
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Ontwikkeling boekwaarde (in mln)
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
€ 71,3
€ 60,0
€ 55,3
€ 55,9
2024
2025
€ 50,0 € 40,0
€ 20,0 € 10,0 €2020
2021
2022
2023
Tot en met 2031 moet de gemeente nog € 51,0 miljoen investeren en € 127,3 miljoen verkopen om deze complexen allen af te kunnen ronden.
11
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Opbrengsten- en kostenstijging
Belangrijkste conclusies waardering grondexploitaties
Een belangrijk element in de jaarlijkse herzieningen betreft de kosten- en opbrengstenstijging. Gemeente Harderwijk maakt daarbij gebruik van Outlook Metafoor, de Nederlandse Vereniging van Makelaars en Taxateurs (NVM), de Bureau Documentatie Bouwwezen (BDB)-index en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Bevindingen
Bevindingen
Tussentijdse winstneming
Financiële positie
Op grond van het BBV neemt de gemeente winst op basis van de percentage of completion-methode. Dus wanneer er zowel kosten als opbrengsten in een jaar zijn gerealiseerd wordt een deel van de geprognotiseerde winst in dat jaar naar rato van de gerealiseerde kosten en opbrengsten genomen. Bij de gemeente Harderwijk is voor grondexploitatie Drielanden in 2025 een winst genomen van € 2.718.000. Conform de eindwaarde van Drielanden resteert er een te nemen resultaat van € 9.892.000.
Organisatie
Voor grondexploitatie Waterfront is geen sprake van een winstname. Voor deze grondexploitatie is een verliesvoorziening getroffen als gevolg van de negatieve eindwaarde van circa 65,5 miljoen.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Organisatie
IT-audit
Voor grondexploitatie Lorentz III is in 2025 een winst genomen van € 1.537.000. Conform de eindwaarde van Lorentz III resteert er een te nemen resultaat van € 8.742.000.
Overig
Voor de restkavels, betreffende Lorentz II, Sypel, en Tonsel is in 2026 een totaal resultaat genomen van € 276.000. Conform de eindwaarde van deze restkavels resteert er een nog te nemen resultaat van € 1.720.000.
IT-audit
Overig
Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Op basis van onze werkzaamheden hebben wij enerzijds vastgesteld dat de onderbouwingen, veronderstellingen en schattingen welke ten grondeslag liggen aan de nog te realiseren kosten en opbrengsten welke samen de eindwaarde vormen betrouwbaar zijn. Tevens hebben wij vastgesteld dat de berekende winstnames over 2025 in lijn zijn met de voorschriften van de BBV.
12
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Voorzieningen Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Wij hebben dit jaar geen correcties geconstateerd. Voorziening pensioen zittend en/of gewezen wethouders (nog niet pensioengerechtigd) inclusief waardeoverdracht ABP Eén van de voorzieningen die de gemeente in haar jaarrekening verantwoord die betrekking heeft op toekomstige verplichtingen is de voorziening pensioen zittend en/of gewezen wethouders (nog niet pensioengerechtigd). Hiermee zijn de toekomstige pensioenen voor zowel de wethouders als de partners daarvan voorzien. Deze voorziening moet op 1 januari 2028 worden overgedragen aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) op grond van de Wet Toekomst Pensioenen. Deze voorziening kende tot en met 2024 een dekkingsgraad van 100 procent. Omdat het ABP een hogere dekkingsgraad kent moet de voorziening hierop worden aangepast naar de dekkingsgraad die het ABP per 31 december van een verslagjaar hanteert. Op 31 december 2025 is dit 123,5 procent.
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Als onderdeel van onze controle vragen wij uw organisatie jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad (of met de auditcommissie). Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In voorgaande jaren heeft gemeente Harderwijk in samenwerking met de partners in EHZM beleid op het gebied van fraudepreventie ontwikkelt. Dit beleid is vastgelegd in het stuk “Beleid Fraudepreventie”. Dit stuk is nog steeds van kracht in 2025. Een verdere operationalisering van het beleid is uitgewerkt in het “Werkplan Fraudepreventie: risico inventarisatie Harderwijk”. Verder merken wij op dat de gemeente in haar paragraaf bedrijfsvoering specifieke aandacht heeft besteed aan frauderisicobeheersing.
Tevens zien wij frauderisico’s terug in het Interne controleplan voor 2025. Dit getuigt van het specifiek toepassen en integreren van het fraudebeleid in de operationele taken en verantwoordelijkheden van de gemeente.
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
13
Belangrijkste bevindingen in onze controle Rapporteren over fraude
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving.
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit geldt niet alleen op de werkvloer, maar vraagt ook iets van organisatie en bestuur.
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Met ingang van 2022 is het op grond van de verslaggevingsregels voor veel organisaties verplicht om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. Voor gemeenten geldt een aanbeveling om hierover te rapporteren vanuit de Kadernota Rechtmatigheid. Voor gemeenten geldt echter vanuit Artikel 2:391 lid 1 BW dat voornaamste risico’s dienen te worden toegelicht in onder andere de paragraaf bedrijfsvoering. Wij dienen als uw accountant er op toe te zien dat het college B&W rapporteert over de voornaamste frauderisico’s en het fraudemanagement van de gemeente.
De afgelopen jaren hebben we steeds aandacht gevraagd voor het opstellen van een (fraude)risicoanalyse en de rapporteringsverplichting in veel sectoren is een volgende stap in dit proces. De gemeente Harderwijk beschikt over een stelsel aan maatregelen om fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Zoals benoemd vormen de documenten “Beleid Fraudepreventie Harderwijk” en “Werkplan Fraudepreventie: risico inventarisatie Harderwijk” hier de kern in. Dit is kort benoemd in de jaarrekening, namelijk in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hiertoe verwijzen wij ook in onze controleverklaring in sectie “Controle-aanpak frauderisico’s”. De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen.
Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties en het naleven van aanbestedingsregels. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. Wij merken daarbij op dat wij de integriteitskwesties deze mondeling besproken hebben omdat de gemeente geen systematische registratie van integriteitskwesties bijhoudt. Wij verwijzen hiervoor naar ons advies hierover in onze managementletter 2025.
14
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Vanwege de geopolitieke situatie, de inflatie, de energieprijsontwikkeling en ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants is, net als bij het onderwerp fraude, steeds vaker informatie in de controleverklaring opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. De continuïteitsafwegingen worden bij u op dit moment veelal expliciet gemaakt en zijn onderdeel van het proces waarin organisatie en bestuur worden betrokken. Dit heeft haar weerslag in bijvoorbeeld paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, waarin u aandacht heeft voor uw risicobeheersing en de gestelde norm kengetallen waarop de provincie Gelderland haar beoordeling baseert.
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
15
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Sociaal domein (3 decentralisaties) Voor de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB’s) geëvalueerd.
Inhoudsopgave
Zorg in Natura/Jeugdzorg en WMO In de bestedingen aan zorgaanbieders WMO en Jeugd hebben wij in 2025 geen ongecorrigeerde onzekerheden of afwijkingen voor de getrouwheid geconstateerd. De controle op de bestedingen Jeugdwet/WMO worden uitgevoerd door Meerinzicht en haar accountant op getrouwheid en rechtmatigheid.
PGB’s en Sociale Verzekeringsbank Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2025 verstrekt. Voor de gemeente Harderwijk heeft de accountant van de SVB fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. De geconstateerde fouten vallen onder de rapporteringstolerantie, waardoor deze niet staan benoemd in de bijlage 1.
Rechtmatigheid
Schatkistbankieren
€25.000.000,00 Financiële positie
Financiële positie
€20.466.316 €20.000.000,00
Organisatie
€18.562.582
Organisatie IT-audit
IT-audit
Wij constateren dat de kosten Jeugdwet opnieuw zijn gestegen ten opzichte van het 2024 met circa € 1,9 miljoen. De belangrijkste redenen hiervoor zijn een toename in de zorgaanvragen en hogere tarieven. Hier staan ook hogere baten voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang tegenover. De WMO lasten zijn tevens gestegen ten opzichte van voorgaand boekjaar met circa €0,7 miljoen.
€15.000.000,00 €11.411.076
€10.638.477
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2025 per kwartaal een limiet van € 4,3 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de overdan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2025 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Harderwijk in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Overig
Overig
€10.000.000,00
Bijlagen
€5.000.000,00
Bijlagen
€2.165.000 €2.305.000
€Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Jeugdwet Bestedingen 2025
WMO Bestedingen 2024
PGB bestedingen
16
Belangrijkste bevindingen in onze controle Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT)
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt.
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2025 niet meer bedragen dan € 246.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2025 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
17
Rechtmatigheids verantwoording
Per saldo persoonlijker
-
Rechtmatigheidsverantwoording Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Rechtmatigheidsverantwoording
Kade s echtmatigheid
Het boekjaar 2025 is het derde jaar waarin het college een rechtmatigheidsverantwoording opneemt in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording geeft inzicht in hoeverre de gemeente Harderwijk rechtmatig heeft gehandeld. De aspecten die in de voorbereiding van de rechtmatigheidsverantwoording aan de orde komen zijn het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik.
Bij het controleren van de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij ons naast landelijke wet- en regelgeving gebaseerd op de volgende gemeentelijke kaders:
Samenvatting
•
Controleverordening
•
Financiële verordening, inclusief verantwoordingsgrens
•
Normenkader
•
Normenkader vertaald in een toetsingskader
Enkele voorbeelden van landelijke wet- en regelgeving zijn:
Bevindingen
Bevindingen Begrotingscriterium Rechtmatigheid
Voorwaarden criterium
Misbruik en oneigenlijk gebruik
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig
Rol van de acco ntant De accountant geeft nadat het college de rechtmatigheidsverantwoording heeft opgesteld een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening waarin de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen. De accountant geeft geen afzonderlijk oordeel over de rechtmatigheid. Dit betekent onder meer dat afwijkingen van rechtmatigheid (voor zover deze niet ook van invloed zijn op het getrouwe beeld), geen invloed hebben op de strekking van de controleverklaring. Hierdoor kan het bijvoorbeeld voorkomen dat er omvangrijke afwijkingen van rechtmatigheid zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording van het college, terwijl de strekking van de controleverklaring toch goedkeurend is.
•
Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies
•
Aanbestedingswet 2012
•
Gids Proportionaliteit
Gemeente Harderwijk heeft de kaders tijdig geactualiseerd. Deze nieuwe “Financiële verordening gemeente Harderwijk 2024” is per 20 maart 2026 vastgesteld door de gemeenteraad. Wijziging BADO norm Op bladzijde 10 van dit verslag noemden wij dat de toleranties voor onze controlewerkzaamheden met ingang van 2025 zijn aangepast. Deze aanpassing is ook van toepassing op de toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording. Dit betekent dat voor zowel fouten als onduidelijkheden een tolerantie van toepassing is van 2% ten opzichte van 1% voor fouten en 3% voor onduidelijkheden in boekjaar 2024.
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
19
Rechtmatigheidsverantwoording Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
In de rechtmatigheidsverantwoording 2025 rapporteert het college een totale onrechtmatigheid van € 2.323.000, waarbij een bedrag van € 0 conform de afspraken met de gemeenteraad acceptabel is. Het college rapporteert daarmee een netto onrechtmatigheid van € 2.323.000.
Begrotingscriterium Het begrotingscriterium heeft te maken met het budgetrecht van de raad. Iedere wijziging van baten, lasten of investeringen moet aan u worden voorgelegd. Als binnen een programma de werkelijke lasten de begrote lasten overschrijden en deze overschrijding is niet gemeld dan is deze onrechtmatig.
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten, zoals geconstateerd door de VIC-functie
Begrotingscriterium Voorwaardencriterium
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
€ 6.000 € 2.317.000
M&O-criterium
€0
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Totale rechtmatigheidsfouten
€ 2.323.000
Verantwoordingsgrens (2%)
€ 4.400.000
Ruimte onder de grens niet goedkeurend oordeel rechtmatigheid
€ 2.077.000
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Onderschrijdingen van lasten en over- of onderschrijdingen van baten moeten tijdig worden gemeld omdat anders ook sprake kan zijn van onrechtmatigheid. Lagere lasten of hogere baten bieden u immers de gelegenheid een andere bestemming voor die middelen te vinden. Wat tijdig is heeft u in 2025 geregeld in de aangepaste financiële verordening. Hierin liggen de afspraken tussen het college en de raad over tijdigheid vast. Effectief is in deze verordening geregeld dat de genoemde afwijkingen tot en met de aanbieding van de jaarrekening gemeld mogen worden. Overschrijdingen van de lasten kunnen alleen met een raadsbesluit geaccordeerd worden.
Onrechtmatigheden begrotingscriterium
De totale afwijking als gevolg van het begrotingscriterium is € 6.000. Dit gaat om lasten-overschrijvingen op vier investeringskredieten.
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
20
Rechtmatigheidsverantwoording Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Voorwaardencriterium
Misbruik en oneigenlijk gebruik
De totale omvang van de uitgaven waarbij sprake is van het niet voldoen aan het voorwaardencriterium is afgerond € 2.317.000 (€ 1.912.000 aanbestedingen en € 405.000 subsidies) en bestaat uit inkopen/aanbesteden wat oudere lopende contracten zijn die voor 2025 al zijn afgesloten. Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen.
Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden.
De voorwaarden zijn afkomstig uit de regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: termijnen, grondslagen, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Het tot stand komen van grotere inkoopcontracten is bijvoorbeeld aan bepaalde voorwaarden verbonden (de Aanbestedingswet). De onrechtmatigheid van de inkopen en aanbestedingen is het gevolg van het niet voldoen aan de voorwaarden zoals die zijn opgenomen in de Aanbestedingswet 2012, de gids proportionaliteit en de overige wet- en regelgeving op het gebied van aanbesteden.
Harderwijk beschikt over het Beleid Fraudepreventie waarmee periodiek vastgesteld wordt of er sprake is geweest van misbruik of oneigenlijk gebruik, Er zijn geen bevindingen die te maken hebben met misbruik en oneigenlijk gebruik.
Organisatie Toetsing rechtmatigheid mutaties bestemmingsreserves
IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Wij hebben geconstateerd dat de VIC niet volledig is geweest in haar werkzaamheden inzake het voorwaardencriterium. In de risicoanalyse is opgenomen dat de mutatie reserves in scope zijn. Er zijn echter geen werkzaamheden verricht ten aanzien van mutaties van de reserves omdat hier alleen sprake zou zijn van getrouwheidseisen. Voor mutaties van bestemmingsreserves is goedkeuring van de Raad nodig waardoor deze mutaties onderdeel horen te zijn van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee van de werkzaamheden van de VIC. Wij adviseren u om met ingang van boekjaar 2026 jaarlijks een controle te verrichten op de mutaties in de reserves. Deze bevinding heeft voor boekjaar 2025 geen effect op de rechtmatigheidsverantwoording.
21
Financiële positie
Per saldo persoonlijker
Financiële positie In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2024 toegenomen In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2025 bedraagt circa € 15,3 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds circa € 4,7 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 circa € 19,1 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 39,9% van het balanstotaal (2024: 36,0% van het balanstotaal).
Bevindingen
Vermogenspositie
Rechtmatigheid
Toename
Rechtmatigheid
Afname
Totaal
€ 140.000 Financiële positie
Financiële positie
€ 120.000
Organisatie
Organisatie
€ 100.000
€ 91.007
€ 3.486
€ 94.493
€ 15.655
€ 107.960
Gerealiseerd resultaat
Eigen vermogen 31.12.2024
€ 14.376
€ 122.336
Gerealiseerd resultaat
Eigen vermogen 31.12.2025
€ 92.305 € -2.188
IT-audit
IT-audit
€ 80.000
€ 60.000
Overig
Overig € 40.000 Bijlagen
Bijlagen
€ 20.000 €-
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Eigen vermogen 31.12.2021
Gerealiseerd resultaat
Eigen vermogen 31.12.2022
Gerealiseerd resultaat
Eigen vermogen 31.12.2023
23
Financiële positie Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Saldo baten en lasten
Gerealiseerde resultaten
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2025 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 14,3 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € -/- 3,1 miljoen. Dit is een voordeel van afgerond € 17,4 miljoen.
€ 30.000 € 25.000
€ 23.030 € 19.164
€ 20.000 € 15.339 € 15.000 € 10.697
€ 9.584
€ 10.000
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
€ 5.000
Exploitatieresultaat (in € 1.000)
€ 2.940
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Totale baten
€ 234.005
Totale lasten
€ 219.630
€-
2020
Organisatie Gerealiseerde saldo van baten en lasten
€ 14.375
IT-audit
IT-audit
Af: stortingen in reserves
€ 8.883
Bij: onttrekkingen aan reserves
€ 13.672
Overig
Overig
2021
2022
2023
2024
2025
In hoofdstuk `Toelichting op het overzicht van baten en lasten’ van de jaarstukken 2025 wordt in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Belangrijke wijzigingen die daar worden genoemd zijn per saldo de incidentele baten en lasten (€ 3.943) en de tussentijdse resultaatnemingen naar aanleiding van de herziening in de grondexploitatie (€ 1.813).
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Saldo mutaties reserves
€ 4.789
Gerealiseerd resultaat
€ 19.164
24
Financiële positie
Wee standscapaciteit (in € mln) € 50,0
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Het weerstandsvermogen is toegenomen
€ 45,0
Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar bladzijde 212 in uw jaarverslag 2025) bedraagt € 43,0 miljoen positief (2024: € 40,2 miljoen positief).
€ 40,0 € 35,0 € 30,0
€ 42,3
€ 27,9 € 26,1
€ 24,1
€ 25,0
€ 40,2
€ 24,3 € 20,8
€ 25,2
€ 24,1 € 16,2
€ 20,0
€ 43,0
€ 18,8
€ 15,0 Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een inschatting van het zich kunnen voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Uw gemeente heeft op basis van een kans en impact analyse berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 25,3 miljoen (2024: € 18,8 miljoen). De stijging van het weerstandsvermogen zoals in de grafiek hiernaast weergegeven wordt veroorzaakt door de hoge toevoeging aan de algemene reserve. Het weerstandsvermogen is nog ruim en in lijn met 2021. Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in uw jaarverslag 2025. Ten aanzien van de financiële positie geven wij nog de volgende observatie mee.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
€ 5,0 €2020
2021
2022
Benodigde capaciteit
2023
2024
2025
Beschikbare capaciteit
Ratio weerstandscapaciteit 2,5
Organisatie IT-audit
€ 10,0
Met het oog op het Ravijnjaar dat vanaf 2028 wordt verwacht zal de beschikbare weerstandscapaciteit afnemen nu de verwachte tekorten op basis van uw meerjarenbegroting worden gecompenseerd door vrijval van bestemmingsreserves.
2,0 1,5 1,0 0,5 2020
2021
2022
2023 Ratio
2024
2025
25
Financiële positie Ravijnjaar – vooruitblik op de ontwikkeling van het vermogen Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
U heeft de begroting 2026 vastgesteld inclusief de ramingen voor de jaren 2027 tot en met 2029. U verwacht de komende jaren positieve resultaten te halen doordat u aanspraak gaat maken op vrijval van reserves. Het onttrekken van reserves heeft daarmee effect op het eigen vermogen van de gemeente. In onderstaande staafdiagram hebben wij inzichtelijk gemaakt dat de verwachten stand van het eigen vermogen terugloopt nu het positieve resultaat voortkomt uit de onttrekkingen uit de reserves. Aangezien u genoeg ruimte heeft in het weerstandsvermogen zult u enige jaren de tekorten kunnen opvangen.
Inhoudsopgave
Vermogenspositie
Samenvatting
Samenvatting
Toename
Afname
Totaal
Bevindingen
Bevindingen
€ 140.000 € 122.336
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
€ 4.358 € 117.978
€ 120.000
€ 3.011 € 114.967
€ 930
€ 114.037
€ 712
€ 113.325
Eigen vermogen 31-12-2027
Verwacht resultaat 2028
Eigen vermogen 31-12-2028
Verwacht resultaat 2029
Eigen vermogen 31-12-2029
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
€ 100.000
€ 80.000
€ 60.000
IT-audit
IT-audit € 40.000
Overig
Overig € 20.000 Bijlagen
Bijlagen €-
Eigen vermogen 31-12-2025 Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Verwacht resultaat 2026
Eigen vermogen 31-12-2026
Verwacht resultaat 2027
26
Financiële positie Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Het voorspellend karakter van planning- en controlproducten Vorig jaar hebben wij gewezen op het belang van het voorspellend karakter van planning- en controlproducten. Dit met het oog op het ravijnjaar waarvan toen de effecten in 2026 werden verwacht. Deze verwachting is aangepast naar 2028. Wij willen nogmaals op de aandachtspunten die wij toen noemden om u voor te bereiden op het ravijnjaar: •
Duidelijke en frequente monitoring van financiële prognoses. Zorg ervoor dat p&cproducten regelmatig worden geüpdatet met de meest actuele gegevens om tijdig afwijkingen te signaleren.
•
Prioriteit geven aan en inzicht geven in mogelijke risico’s en robuuste scenario’s en noodmaatregelen. Een aantal elementen die hierin bijdragen:
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
•
Transparante communicatie. Betrek de raad en andere belanghebbenden actief bij het bespreken van financiële prognoses en keuzes, om draagvlak te creëren voor eventuele ingrepen.
•
Focus op strategische keuzes en prioriteren. Adviseer gemeenten om scherpe keuzes te maken in beleidsdoelen en te investeren in wat écht bijdraagt aan maatschappelijke waarde.
•
Gebruik van technologische tools en data-analyses. Stimuleer het gebruik van moderne technologieën om financiële inzichten te verbeteren en de besluitvorming te ondersteunen.
•
Schakel over van handmatige controles naar geautomatiseerde beheersingsmaatregelen. Focus menselijke capaciteit op onderwerpen met kritische betekenis.
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Deze aandachtspunten zijn niet alleen belangrijk met het oog op het ravijnjaar, zij kunnen u helpen uw control op begroting en realisatie te vergroten.
27
Organisatie
Per saldo persoonlijker
Administratieve organisatie en interne beheersing Conclusies per proces Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Wij hebben in het najaar 2025 een interimcontrole verricht bij de gemeente Harderwijk. Tijdens deze interimcontrole richten wij ons vooral op de opzet en bestaan van de administratieve organisatie. Wij verrichten werkzaamheden ten aanzien van de procedures binnen de gemeente voor zover deze van belang zijn om een oordeel te vormen over de getrouwheid van de jaarrekening van de gemeente. Wij hebben hieronder een samenvatting opgenomen van de getoetste processen. Voor onderliggende details en bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter.
2 Toereikend
4
Toereikend met verbetermogelijkheden Verbetermogelijkheden
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
In onze controle zijn de volgende significante processen onderkend: 2
•
Administratie & verslaglegging
•
Factuurverwerking en betalingen
•
Algemene uitkering en overige baten
Verbetermogelijkheden:
•
Subsidiebaten en baten uit inkomensoverdrachten
•
Subsidieverstrekkingen en lasten uit inkomensoverdrachten
•
Inkopen en aanbestedingen
Binnen het proces is sprake van significant risico en/of er is sprake van verschillende tekortkomingen observaties binnen de AO/IB en vragen hier op korte termijn uw aandacht voor;
•
Grondexploitaties
•
Fraude- en anti-corruptiebeheersing
Toereikend met verbetermogelijkheden:
IT-audit
IT-audit Overig
Ten aanzien van opzet en bestaan geven wij het proces een classificatie mee:
Binnen het proces is sprake van verhoogd risico en/of er is sprake van verschillende observaties binnen de AO/IB en vragen hier op middellange termijn (opvolging in boekjaar T+1) uw aandacht voor;
Overig Toereikend: Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Binnen het proces is sprake van risico en er is geen sprake van observaties binnen de AO/IB. Hiermee concluderen wij dat dit proces in opzet en bestaan voldoende is om het proces van het opstellen van de jaarrekening te ondersteunen.
29
Administratieve organisatie en interne beheersing Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Wij hebben bij de controle op de rechtmatigheidsverantwoording bevindingen t.a.v. de subsidievaststellingen 2025 over verstrekte subsidies 2024. Gemeente Harderwijk had via afdeling Concern control in samenwerking met de VIC een integrale controle uitgevoerd op de subsidievaststellingen in 2025 over verstrekte subsidies 2024. Uit deze controle zijn bevindingen naar voren gekomen, te weten onduidelijkheden (circa EUR 405.000) t.a.v. de financiële rechtmatigheid en onzekerheden (circa EUR 1.710.000) t.a.v. de getrouwheid rondom prestatielevering van de subsidieverstrekkingen.
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Alhoewel de organisatie een mooie stap heeft gezet in de interne controle op de subsidievaststellingen, adviseren wij de 1e en 2e lijn rondom de analyse van subsidieverantwoordingen inclusief vaststellingen te verbeteren. We zien dat veel verantwoordingsinformatie te laat dan wel in gebreke wordt aangeleverd. Goede afspraken aan de voorkant met subsidieontvangers conform de Algemene Subsidieverordening, een goed monitoringssysteem op voortgang als ook een gedegen vaststellingenproces zouden het proces rondom subsidievaststellingen optimaliseren.
IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
30
IT - audit
Per saldo persoonlijker
IT - audit Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting tekortkomingen IT-audit Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2025 heeft Eshuis ITauditwerkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene IT-beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Harderwijk, zoals belegd bij GR Meerinzicht. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole.
Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.
Organisatie
Tijdens de werkzaamheden voor de jaarrekeningcontrole 2025 zijn voor de gemeente Harderwijk de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld voor de applicaties zoals hieronder benoemd. De bevindingen hebben wij gedeeld in de management letter aan GR Meerinzicht.
IT-audit
Applicatie
Besturingssysteem
Database
Datacenter locatie
Unit4 Financials
Windows Server 2019
OracleDB 19c
Op locatie te Ermelo, Zeewolde en Harderwijk
BCT Corsa Nxt
Windows Server 2019
Progress database
Op locatie te Ermelo, Zeewolde en Harderwijk
Centric Suite4SD
Windows Server 2019
OracleDB 19c
Op locatie te Ermelo, Zeewolde en Harderwijk
Centric Key2Belastingen
Windows Server 2019
OracleDB 19c
Op locatie te Ermelo, Zeewolde en Harderwijk
Organisatie
IT-audit
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
32
Overige aangelegen heden
Per saldo persoonlijker
Overige aangelegenheden Inleiding
Inleiding
In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving laten ondertekenen. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Harderwijk een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Harderwijk
Update inzake Cyberbeveiligingswet De implementatie van de Cyberbeveiligingswet, voortvloeiend uit de NIS2-richtlijn, heeft directe gevolgen voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen en komt steeds dichterbij. Deze wet stelt strengere eisen aan de digitale weerbaarheid en verplicht organisaties die essentiële en belangrijke diensten leveren om adequate maatregelen te treffen voor cyberveiligheid en incidentrapportage. Naar verwachting worden de wetsvoorstellen van de Cbw in het tweede kwartaal van 2026 ingevoerd worden.