Boekwerkbegroting 2023-2026.pdf

Begroting 2023-2026

-2-

Inhoudsopgave 1.

2.

3

4

5

Algemeen ............................................................................................................................................- 4 1.1.

Voorwoord ...................................................................................................................................- 4 -

1.2

Financiële positie .......................................................................................................................- 5 -

1.3

Leeswijzer ...................................................................................................................................- 8 -

Programmaplan .................................................................................................................................- 10 2.0

Programma 0 Bestuur en Ondersteuning .................................................................................- 11 -

2.1

Programma 1 Veiligheid............................................................................................................- 29 -

2.2

Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ..........................................................................- 38 -

2.3

Programma 3 Economie ...........................................................................................................- 48 -

2.4

Programma 4 Onderwijs ...........................................................................................................- 54 -

2.5

Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................- 62 -

2.6

Programma 6 Sociaal domein ...................................................................................................- 73 -

2.7

Programma 7 Volksgezondheid en milieu ................................................................................- 90 -

2.8

Programma 8 Ruimte en wonen ...............................................................................................- 98 -

Paragrafen.......................................................................................................................................- 104 3.1

Paragraaf Lokale heffingen .....................................................................................................- 105 -

3.2

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................- 111 -

3.3

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................- 116 -

3.4

Paragraaf Financiering............................................................................................................- 119 -

3.5

Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................................- 124 -

3.6

Paragraaf Verbonden partijen .................................................................................................- 127 -

3.7

Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................- 139 -

Financiële begroting ........................................................................................................................- 142 4.1

Resultaatbepaling en –bestemming........................................................................................- 143 -

4.2

Totaaloverzicht baten, lasten en resultaatbestemming ...........................................................- 144 -

4.3

Toelichting baten en lasten .....................................................................................................- 146 -

4.4

Toelichting op reserves en voorzieningen ..............................................................................- 147 -

Bijlagen............................................................................................................................................- 149 5.1

Meerjareninvesteringsplan ......................................................................................................- 150 -

5.2

Overzicht baten en lasten per taakveld naar indeling Iv3 .......................................................- 152 -

5.3

Kerngegevens .........................................................................................................................- 154 -

5.4

Totaaloverzicht voorgesteld nieuw beleid ...............................................................................- 155 -

-3-

1. 1.1.

Algemeen Voorwoord Samen bouwen aan de toekomst… Dat is het motto van het nieuwe college. Bouwen aan de toekomst vraagt niet zelden om actie in het heden. In deze begroting, die onlosmakelijk verbonden is met het collegeprogramma, is die actie concreet gemaakt. Los van beleid, los van plannen, maar als antwoord op wat er nu nodig is. …maar eerst aan de dag van morgen Met de coronacrisis nog vers in het geheugen, hebben we te maken met een energiecrisis en koopkrachtcrisis. Elk met eigen gevolgen en impact. Deze crises maken bij de voordeur geen onderscheid in wie er last van heeft en wie het bespaard blijft. De uitdagingen zijn voor iedereen voelbaar, en de zorgen groot. Er is teveel gaande om alleen maar vooruit te kijken naar de kansen van de toekomst. Vandaag is namelijk actie vereist. En dat gebeurt, zo laat deze begroting zien. We helpen onze inwoners met een aantal steunmaatregelen: het verlagen van woonlasten, reservering van een bedrag voor het ondersteunen van maatschappelijke organisaties zodat zij hun energierekening kunnen betalen. En er komt een plan om 1000 huishoudens te helpen die te maken hebben met energiearmoede. We helpen onder andere met de inzet van klusteams die helpen huizen te verduurzamen. De steunmaatregelen bestaan naast landelijke maatregelen en liggen binnen de mogelijkheden van de gemeente Harderwijk.

Begroting als basis voor nu, collegeprogramma voor de toekomst Deze begroting is een doorvertaling van de Kadernota 2023-2026 en de besluitvorming daarbij. Tegelijk met de begroting ligt dit jaar ook een collegeprogramma in de raad. Waarbij de bouwstenen voor de toekomst aan de gemeenteraad voorgelegd worden. Wij willen u vragen de twee stukken in samenhang te bekijken en te beoordelen; Met in de begroting juridische en bestuurlijke verplichtingen én onze plannen om inwoners te ondersteunen zijn opgenomen. In het collegeprogramma vindt u onze visie en ambities voor de komende jaren. Financiële uitdagingen Dit is de eerste begroting waarin het “Ravijnjaar 2026” zoals dat door de VNG wordt genoemd, zichtbaar wordt doordat 2026 in beeld komt. De begroting is opgesteld vóór Prinsjesdag ’22, maar bij het schrijven van dit voorwoord wordt inmiddels duidelijk dat het Ravijnjaar al gedeeltelijk gedempt gaat worden door het Rijk. Al is dit nog niet genoeg. We zorgen ervoor dat u als gemeenteraad de financiële gevolgen van Prinsjesdag (septembercirculaire) inzichtelijk heeft voorafgaand aan het debat over deze begroting. In de oplegger zal ook het financiële effect van het collegeprogramma en de afwegingen over de ‘overige aanmeldingen’ kadernota in beeld gebracht worden.

Zo heeft u bij het debat een compleet beeld en kunnen we met elkaar het goede gesprek hebben en de prioriteiten stellen die nodig zijn om onze doelen te realiseren. Tot slot We maken graag van de gelegenheid gebruik om ook ons vertrouwen uit te spreken. Vertrouwen in elkaar om door deze uitdagende tijden heen te komen. En vertrouwen in de veerkracht van gemeente Harderwijk om voor elkaar te zorgen en elkaar te helpen. Want Harderwijk zijn wij samen. Namens het college van Burgemeester en wethouders,

Wilco Mazier Wethouder Financiën

-4-

1.2 Financiële positie Actualisatie Het vertrekpunt in de actualisatie van ons meerjarenperspectief wordt bepaald door de lopende begroting 2022-2025, aangevuld met de uitkomsten van de meicirculaire 2022 en de Kadernota 2023-2026. Ontwikkeling begrotingssaldo (bedragen x € 1.000,-)

Jaarschijf Saldo begroting 2022-2025 Verwerking amendementen besluitvorming begroting Effecten begrotingswijzigingen Subtotaal Begrotingssaldo 2022-2025 a.

b. c. d. e. f. g. h. i. j.

Kadernota 2023-2026: Juridische verplicht Bestuurlijk verplicht Dekking Kadernota 2023-2026; incidenteel uit algemene reserve Effecten meicirculaire Gemeentefonds 2022 Inzet stelpost loon- en prijsontwikkeling vanuit meicirculaire 2022 Indexatie budgetten Programmagelden sociaal domein/rijksbijdrage BUIG Verbonden partijen Salarisbegroting Harderwijk en stelpost cao ontwikkelingen OZB opbrengsten en overige belastingen Structureel effect 1e bestuursrapportage 2022 Harderwijk Kapitaallasten Diverse Begrotingssaldo Begroting 2023-2026

2023 -422 -5 1.802 1.375

2024 -280 -5 1.826 1.541

2025 669 -5 2.014 2.678

2026 296 -5 2.801 3.092

-431 -1.953 968 4.127 2.500 -781 -3.193 -1.599 -1.100 239 -449 1.146 -29 820 Voordeel

-172 -1.918 461 4.860 2.664 -771 -3.193 -1.489 -1.025 288 -375 235 39 1.145 Voordeel

-224 -2.037 513 5.822 2.662 -770 -3.193 -1.488 -960 307 -301 208 17 3.234 Voordeel

-347 -1.950 549 176 2.657 -760 -3.193 -1.526 -887 324 -301 218 -5 -1.953 Nadeel

Het effect vanuit begrotingswijzigingen bestaat voornamelijk uit het effect van de september- en decembercirculaire 2021. Het hierboven genoemde begrotingssaldo bevat zowel structurele als incidentele baten en lasten. Door incidentele baten, lasten en reservemutaties hierop te corrigeren wordt het structurele begrotingssaldo bepaald. Structureel begrotingssaldo Begrotingssaldo (na bestemming) Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen uit reserves (incidenteel) Onttrekkingen uit reserves dekking kapitaallasten (structureel) Begrotingssaldo (voor bestemming) Onttrekkingen uit reserves dekking kapitaallasten (structureel) Incidentele baten en lasten (saldo) Structureel begrotingssaldo

2023 820 1.208 -2.475 -459 -906 459 1.186 739

2024 1.145 107 -517 -524 212 522 739 1.473

2025 3.234 231 -540 -527 2.398 528 737 3.663

2026 -1.953 231 -575 -490 -2.787 490 620 -1.677

Dit structurele saldo zal voor de provincie geen aanleiding zijn de vorm van toezicht te wijzigen. Het totale begrotingssaldo is hierbij het uitgangspunt. Onttrekkingen uit reserves ter dekking van kapitaallasten mogen worden toegerekend aan de structurele baten. In het eerste deel van de tabel wordt het begrotingssaldo gecorrigeerd met alle mutaties reserves. In het tweede deel van de tabel wordt het begrotingssaldo van bestemming vervolgens gecorrigeerd met de onttrekkingen aan de bestemmingsreserves kapitaallasten en het saldo van de incidentele baten en lasten (zie hiervoor 4.2 Totaaloverzichten van baten, lasten en resultaatbestemming).

-5-

Begrotingsresultaat 2023-2026 De opbouw van het begrotingsresultaat 2023-2026 is als volgt te verklaren: Nr. Toelichting Kadernota 2023-2026 a. De juridisch en bestuurlijk verplichte aanmeldingen zijn verwerkt in de begroting. Een totaaloverzicht van nieuw beleid wordt gepresenteerd in hoofdstuk 5.4. Effecten meicirculaire Gemeentefonds b. Conform advisering is het effect van de meicirculaire Gemeentefonds 2022 verwerkt in de begroting. In de uitkomst van de meicirculaire was rekening gehouden met een stelpost voor loon- en prijsontwikkeling. Deze stelpost wordt nu ingezet. Indexatie budgetten c. De algemene budgetten, inclusief de overdrachten aan gesubsidieerde instellingen, zijn conform het indexatiepercentage in de meicirculaire 2022 geïndexeerd. Programmagelden sociaal domein De hogere lasten voor de programmagelden zijn o.a. het gevolg van loon-, prijs- en volumeontwikkelingen. Daarnaast heeft de d. invoering van de Wet nieuw woonplaatsbeginsel binnen jeugd een nadelig effect. In programma 6 wordt een uitgebreide toelichting gegeven. Omtrent de begroting CJG vindt separate advisering plaats en is nog niet meegenomen in de voorliggende begroting. Verbonden partijen e. De hogere kosten van de begrotingen van de diverse verbonden partijen zijn voornamelijk het gevolg van de cao ontwikkelingen. Salarisbegroting en cao ontwikkeling f.

De salarisbegroting Harderwijk is geïndexeerd met 3,6% voor loonontwikkeling vanuit de meicirculaire 2022. OZB opbrengsten g. De hogere opbrengsten zijn het gevolg van de inflatiecorrectie en areaaluitbreiding. Structureel effect eerste bestuursrapportage 2022 Harderwijk Vanuit de eerste bestuursrapportage 2022 zijn de meerjarige effecten, in het kader van reëel ramen, meegenomen in deze h. begroting. Het gaat o.a. om een hogere bijdrage aan Meerinzicht voor Harderwijkse specifieke dienstverlening, het naar beneden bijstellen van verschillende inkomstenramingen, het bijstellen van de verzekeringspremies en de tijdelijke uitbreiding van het KCC. Kapitaallasten Het voordeel op de kapitaallasten in 2023 wordt veroorzaakt door het doorschuiven van investeringen. Het gaat met name om i. investeringen van De Sypel en de bijbehorende derde sporthal. Door het na 31-12-2022 opleveren van de derde sporthal wordt de afschrijvingslast een jaar vertraagd. Dit levert een voordeel op in 2023. Daarnaast bleek er een dubbele kapitaallast in de begroting te zitten. Dit is herstelt en valt dus vrij in het begrotingssaldo. Diverse j. Diverse kleinere posten

Ontwikkelingen begrotingsresultaat 2023-2026 Het begrotingssaldo na bestemming bedraagt in 2023 € 820.000 positief. Na correctie van incidentele baten, lasten en reservemutaties is het structurele begrotingssaldo € 739.000 positief. Het meerjarenperspectief laat een negatief beeld zien. Vooral het laatst jaar, jaar 2026, wat door de VNG ook wel Ravijnjaar 2026 wordt genoemd. Dit komt doordat het accres voor 2026 vastgezet is op de stand uit de Miljoenennota 2021, in afwachting van een nadere uitwerking van gemeentefinanciering vanuit het Rijk. De ontwikkelingen vanuit de Septembercirculaire 2022 konden nog niet in deze begroting worden verwerkt. Hierover volgt afzonderlijke advisering. Collegeprogramma Belangrijk is om op te merken dat in deze begroting de juridische en bestuurlijke verplichtingen vanuit de kadernota 2023-2026 zijn opgenomen. In het collegeprogramma worden de overige voorstellen voor nieuw beleid betrokken. Daarna kan de begroting en het collegeprogramma in één geheel integraal afgewogen worden. Daarna worden deze als eerste begrotingswijzigingen verwerkt. Dit betekent dat het gepresenteerde begrotingssaldo nog onderhevig is aan invloed van deze stukken. Energielasten Net zoals onze inwoners heeft ook de gemeente last van de stijgende energielasten.

Op dit moment zijn de energielasten met het percentage prijsontwikkeling uit de meicirculaire 2022 geïndexeerd, maar nog niet met de extreme prijsstijgingen. In het bijgaande college- en raadsvoorstel is advisering opgenomen hoe hier mee om te gaan.

-6-

Weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is de geprognosticeerde weerstandscapaciteit weergegeven. In deze stand is rekening gehouden met de besluitvorming over de Jaarrekening 2021, de inzet bij de kadernota 2023-2026 en de claims op de algemene reserve. (bedragen x €1.000) Berekening weerstandsvermogen

Prognose stand na verwerking resultaat/KN2023/claims

Geïdentificeerde risico’s n.a.v. actualisatie eind 2021

39.637 39.637

24.148 24.148

15.489 15.489

161 161 39.798

n.v.t. 24.148

161 161 15.650

Incidenteel Algemene reserve Subtotaal incidenteel Structureel Onvoorzien Subtotaal structureel Totaal incidenteel en structureel

Overschot / tekort

Ratio weerstandsvermogen

1,6 1,6

Het vrij besteedbare bedrag binnen de algemene reserve was bij de jaarrekening 2021 € 18 miljoen. Bij de kadernota 2023-2026 is de algemene reserve voor een bedrag van € 2,5 miljoen ingezet als dekking voor de incidentele aanvragen, waardoor het vrij besteedbare bedrag uitkomt op € 15,6 miljoen. Bij het coalitieakkoord is afgesproken om een woonfonds en een duurzaamheidsfonds van ieder € 5 miljoen in te stellen. Bij deze begroting wordt daarnaast voorgesteld een bestemmingsreserve te vormen van € 4,2 miljoen voor hogere gemeentelijke energielasten 2023 en 2024 én een bestemmingsreserve te vormen à € 500.000,- in een nog nader uit te werken subsidieregeling voor maatschappelijk georiënteerde verenigingen, stichtingen e.d. voor een tegemoetkoming in de stijgende energielasten. Daarnaast wordt er een demping van het afvaltarief voorgesteld. Verloop algemene reserve begroting 2023-2026 Vrij besteedbare ruimte algemene reserve bij jaarrekening 2021 Inzet Kadernota 2023-2026 Duurzaamheidsfonds Woonfonds Vormen bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten Vormen bestemmingsreserve tegemoetkoming energie verenigingen, stichtingen e.d. Demping tarief afvalstoffenheffing à €12,- per huishouden Vrij besteedbare ruimte na besluitvorming x €1.000,-

totaal 17.980 -2.491 -5.000 -5.000 -4.200 -500 -252 537

Lokale lastendruk De gemeentelijke woonlasten worden gevormd door het gemiddelde bedrag, dat een huishouden betaald aan onroerende zaakbelasting, reinigingsheffing en rioolrechten. In de volgende tabel geven wij de ontwikkeling weer van de belangrijkste heffingen voor een huishouding met een gemiddelde woningwaarde van € 331.000. Woonlasten woning met gemiddelde WOZ-waarde WOZ – waarde Rekentarief OZB OZB Afvalstoffenheffing (bruto) Rioolheffing Totaal -/- korting tarief door dekking uit AR -/- korting tarief door amendement -/- korting tarief door amendement aanvullend Totaal demping Totaal OZB - Afval – Rioolheffingen exclusief demping 2023 -/- korting tarief door dekking uit AR 2023 (voorstel) Totaal OZB - Afval – Rioolheffingen

2022 296.000 0,1005 297,48 260,00 144,75 702,23 -12,00 -10,00 -8,00 -30,00 672,23 672,23

2023 331.000 0,09181 303,89 277,00 147,25 728,14

0,00 728,14 -12,00 716,14

stijging

3,69%

8,32% 6,53%

-7-

1.3

Leeswijzer

De begroting is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgebouwd uit de volgende onderdelen: Algemeen Een algemeen deel waarin het voorwoord is opgenomen en de financiële positie van de gemeente. Programmaplan Een programma plan met daarin de negen begrotingsprogramma’s. We hanteren de volgende uitgangspunten voor vorm en inhoud van het programmaplan: • Al ons werk brengen we in beeld, dus zowel de ‘going concern’ als de projectmatige activiteiten. • We gaan pragmatisch om met indicatoren. In nieuwe, en te actualiseren beleidsnota’s, zullen indicatoren en streefwaarden worden opgenomen. In deze begroting zijn, naast de verplichte indicatoren, bij een aantal programma’s een aantal facultatieve indicatoren opgenomen, dit laatste in overleg met de auditcommissie. • We geven inzicht in alles waar de gemeente geld aan uitgeeft door budgetten aan prestaties te koppelen. • Per begrotingsprogramma verwijzen we duidelijk naar financiële informatie in de bijlagen en geven we een samenvatting van die informatie in het programma. De opbouw per programma is als volgt: • A Algemeen deel - Inhoud programma - Ontwikkelingen - Verbonden Partijen: aangegeven wordt per programma welke verbonden partij bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Uitgebreide informatie over de verbonden partijen is opgenomen in de afzonderlijke paragraaf hierover.

- Beleidskaders. • B Taakvelden - Bij de programma’s geven we antwoord op de drie W-vragen, dit doen we per taakveld,: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? o Regulier (jaarlijks terugkerend) o Specifiek (speciale aandacht eerste begrotingsjaar) o Nieuw beleid (hoofdzakelijk onderwerpen uit kadernota en ombuigingen) Wat mag het kosten? - Indicatoren per taakveld: per indicator worden realisatiewaarden vermeld over de laatste vier jaar (wanneer voorhanden). In de toekomst willen we hier ook realistische streefwaarden aan koppelen. Ook is de bron vermeld. Naast de verplichte indicatoren worden hier de door de gemeenteraad gekozen (facultatieve) indicatoren opgenomen. • C Totaaloverzicht - Financieel overzicht per programma - Analyse huidige begroting ten opzichte van vorige begroting Paragrafen In het programmaplan staat niet alles over de begrotingsprogramma’s. Programma overstijgende informatie over bijvoorbeeld verbonden partijen, lokale heffingen en het weerstandsvermogen is apart in paragrafen samengebracht. Financiële begroting In de financiële begroting is voornamelijk, zoals de naam al doet vermoeden, het cijfermatige onderdeel van de begroting opgenomen. U kunt hier o.a. de balans vinden met de toelichtingen.

Bijlagen In hoofdstuk 5 zult u diverse bijlagen aantreffen waaronder een overzicht van het meerjarig investeringsplan, een taakveldenoverzicht IV3, een overzicht van de kerngegevens een totaal overzicht van het voorgestelde nieuwe beleid.

-8-

Vergelijkende cijfers Als vergelijkende cijfers zijn de rekening 2021 en de begroting 2022 (de primitieve begroting, aangevuld met de begrotingswijzigingen tot en met juni 2022) opgenomen. Ook zijn de uitkomsten van de 1e Berap, meicirculaire 2022 en de 2e begrotingswijzingen ODNV verwerkt in de voorliggende begroting om een zo actueel mogelijk overzicht van de begroting saldi te krijgen. Formele besluitvorming over deze onderwerpen vindt in het najaar van 2022 plaats. De cijfers in de tabellen in de begroting zijn in duizendtallen (tenzij anders vermeld). Door afronding kunnen in de financiële tabellen geringe verschillen ontstaan. Kadernota Bij de voorbereiding op de kadernota is de behoefte aan nieuwe initiatieven geïnventariseerd. Vanuit deze inventarisatie zijn de juridisch en bestuurlijke verplichte onderdelen verwerkt in deze begroting.

-9-

2.

Programmaplan

- 10 -

2.0 Programma 0 Bestuur en Ondersteuning A ALGEMEEN Doelstelling De gemeente Harderwijk heeft een open cultuur. Het kwaliteitsniveau van onze dienstverlening aan klanten is excellent. De klant staat centraal in alles wat wij doen. De ambtelijke ondersteuning is professioneel en werkt op basis van de uitgangspunten: ''Open, Ontspannen en Ondernemend". Om doelen te bereiken werken wij vaak samen in (tijdelijke) netwerken op basis van het principe: 'coalition of the willing'. Oftewel partners die dezelfde resultaten willen bereiken. Deze partners zijn inwoners, het maatschappelijk middenveld, ondernemers, onderwijs en overheden. Er wordt samengewerkt in wisselende samenstellingen, passend bij de opgave. Doelstelling Bestuurskracht en Samenwerking • Het versterken van onze positie, het partnerschap en de samenwerking. • Het verbeteren van de samenwerking met onze partners. • Het verbeteren van de samenwerking met het maatschappelijk middenveld. Doelstelling Dienstverlening Een professionalisering van de dienstverlening aan inwoners en bedrijven. Dit doen we door, in gezamenlijkheid met Ermelo, Zeewolde en Meerinzicht, de ingang voor inwoners en bedrijven te professionaliseren. En door een nadrukkelijker samenwerking met de vakspecialisten te organiseren. Doelstelling Samenwerking in Meerinzicht • Meerinzicht voert voor Harderwijk de Bedrijfsvoeringstaken en het sociale domein uit.

Doelstelling Bestuur & organisatie • De gemeenteraad stelt kaders en controleert. • Het college van burgemeester en wethouders geeft dagelijks sturing aan de gemeente.

Inhoud Het programma omvat alle taken van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning en dienstverlening hierbij door de gemeentelijke organisatie. Tot dit programma behoren ook de algemene dekkingsmiddelen (inkomsten die de gemeente min of meer vrij kan besteden), de gemeentelijke basisadministratie en de interne en externe dienstverlening. Ontwikkelingen Bestuurskracht en Samenwerking • RS4: In 2022 is een gezamenlijke bijeenkomst met de gemeenten Doetinchem, Tiel, Zutphen en de provincie Gelderland geweest. Deze bijeenkomst ging over de maatschappelijke en economische waarde van cultuur in onze regio’s. Naar aanleiding van deze bijeenkomst komen de cultuuradviseurs van de vier gemeenten nu elk kwartaal (digitaal) bijeen om kennis uit te wisselen. Onderdeel hiervan is de uitwerking van de uitkomsten van de bijeenkomst. • Gebiedsagenda Veluwe: de Veluweagenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. De komende jaren werken we gezamenlijk verder aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie.

De thema’s zijn: o Behoud en herstel van ecologische diversiteit; o Een bredere benadering van het begrip recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het aantrekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Toerisme is een middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken; o Meer aandacht voor de wensen, belangen en betrokkenheid van bewoners bij ontwikkelingen op de Veluwe. • Samenwerking Ermelo, Harderwijk en Zeewolde: Deze samenwerking speelt langs twee sporen: o De gemeenschappelijke regeling Meerinzicht. Meerinzicht voert de bedrijfsvoeringstaken en de sociaal domein-taken uit. o De strategische en beleidsmatige samenwerking. Dit vindt in 2023 onder andere plaats aan de hand van de volgende inhoudelijke thema’s: ▪ Dienstverlening: Er is een programma Dienstverlening opgestart voor de drie gemeenten en Meerinzicht. Dit programma heeft tot doel om de dienstverlening te verbeteren in de vier organisaties, waarbij harmonisatie en standaardisatie uitgangspunten zijn.

- 11 -

▪

Gebiedsagenda EHZ: de gebiedsagenda is voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 in drie gemeenteraden vastgesteld en in twee colleges van Gedeputeerde Staten. De raden van Ermelo en Harderwijk hebben moties en amendementen aangenomen. Hiermee is het kader voor het vervolg bepaald. In de gebiedsagenda zijn verschillende actielijnen opgenomen: Ruimte, Wonen, Werklocaties en de lobbyagenda. Door de gezamenlijke gebiedsgerichte regionale aanpak vergroten we onze kansen op succes.

Dienstverlening Binnen Harderwijk worden veel activiteiten ontplooid om de dienstverlening te verbeteren. Mede ingegeven door de coronacrisis zijn er bijvoorbeeld meerdere processen gedigitaliseerd (o.a. doorgeven verhuizing). Dit inrichten van e-diensten maakt onderdeel uit van het programma Dienstverlening, wat met Ermelo, Zeewolde en Meerinzicht gezamenlijk wordt opgepakt. Binnen dit programma werken we in brede zin aan de professionalisering van onze dienstverlening. Burgerschap In 2018 is de ‘Harderwijk zijn wij samen: een terug- en vooruitblik rondom Burgerschap’ vastgesteld door de raad. In deze notitie werd geïnventariseerd hoe Burgerschap in Harderwijk sinds 2010 is vormgegeven. De portefeuille burgerschap is toe aan hernieuwde positionering. Met de notitie Samen Verder wordt de gemeenteraad de kans geboden om de kaders voor burgerschap vast te stellen. Deze is notitie is in maart 2022 vastgesteld door de raad incl. uitvoeringsprogramma voor de projecten van de komende raadsperiode. De middelen worden via de kadernota 2023-2026 structureel aangevraagd waarna iedere periode een uitvoeringsagenda wordt aangeboden. Verkiezingen 2023 Op 15 maart 2023 worden de Provinciale Statenverkiezingen en Waterschapsverkiezingen gehouden.

Verbonden partijen • Meerinzicht Beleidskaders • Harderwijk zijn wij samen; visie op burgerschap.

B TAAKVELDEN 0.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Bestuur H.J. van Schaik Mens & Maatschappij K. Hulskes

Wat willen we bereiken? Op basis van artikel 6 van de gemeentewet is het voor een gemeente verplicht om een gemeenteraad, een college en een burgemeester te hebben. Daarnaast verplicht de gemeentewet iedere gemeente om een rekenkamer of een rekenkamerfunctie vorm te geven (artikel 81a t/m 81k en artikel 182 t/m 185). Verder is het in de gemeentewet de verplichting een griffie te hebben (artikel 107 t/m 107e gemeentewet). In dit taakveld zijn de lasten opgenomen die direct verband houden met de gemeentelijke bestuursorganen en de directe ondersteuning daarvan: - Het college van burgemeester en wethouders; - De gemeenteraad en de raadscommissies; - De ondersteuning en advisering van de raad in de vorm van een griffie; - De lokale rekenkamer; - Landelijke- en regionale bestuurlijke samenwerkingsverbanden Gestreefd naar een open en constructieve bestuurscultuur, waarbij er ruimte is om elkaar aan te spreken op houding en gedrag. Bestuurders en gekozen volksvertegenwoordigers van een gemeente dienen het algemeen belang en zijn er voor alle inwoners van de stad. Bestuurlijke integriteit houdt in dat de verantwoordelijkheid die met de functie samenhangt wordt aanvaard en dat de bereidheid er is daarover verantwoording af te leggen.

- 12 -

Wat doen we daarvoor? Regulier RS4 RS4: In 2022 is een gezamenlijke bijeenkomst met de gemeenten Doetinchem, Tiel, Zutphen en de provincie Gelderland geweest. Deze bijeenkomst ging over de maatschappelijke en economische waarde van cultuur in onze regio’s. Naar aanleiding van deze bijeenkomst komen de cultuuradviseurs van de vier gemeenten nu elk kwartaal (digitaal) bijeen om kennis uit te wisselen. Onderdeel hiervan is de uitwerking van de uitkomsten van de bijeenkomst. Gebiedsagenda Veluwe De Veluweagenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. De komende jaren werken we gezamenlijk verder aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. De thema’s zijn: • Behoud en herstel van ecologische diversiteit; • Een bredere benadering van het begrip recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het aantrekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Toerisme is een middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken; • Meer aandacht voor de wensen, belangen en betrokkenheid van bewoners bij ontwikkelingen op de Veluwe. Samenwerking Ermelo, Harderwijk en Zeewolde Governance De ambtelijke governance is in 2022 verstevigd.

Er is een netwerkdirectie ingesteld, waarin het management van vier organisaties (Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht) is vertegenwoordigd. Het ambtelijk opdrachtgeverschap van strategische en beleidsmatige EHZM-onderwerpen, zoals bijvoorbeeld de Gebiedsagenda en dienstverlening is in de Netwerkdirectie EHZM belegd. Ook worden de gezamenlijke onderwerpen vanuit Meerinzicht afgestemd.

Gemeenschappelijke regeling Meerinzicht Meerinzicht voert de bedrijfsvoeringstaken en de sociaal domein-taken uit. Het domein Bedrijfsvoering voert reguliere taken ter ondersteuning van de bedrijfsvoering van de drie brongemeenten en Meerinzicht zelf uit op het terrein van personeel, organisatie en communicatie. De inkoop wordt op basis van een inkoopkalender daar waar mogelijk op regionale schaal georganiseerd. De gemeentelijke belastingen worden door Meerinzicht opgelegd en ingevorderd. Facilitaire dienstverlening wordt verzorgd en het gebouwbeheer van het gemeentelijk vastgoed gepland en uitgevoerd. Daarnaast wordt de documentaire informatievoorziening uitgevoerd. De financiële dienstverlening en de P&C-cyclus van de brongemeenten en Meerinzicht wordt geleverd alsmede de interne controlefunctie. Meerinzicht adviseert, ondersteunt en beheert rondom alle vraagstukken op het vakgebied informatisering en automatisering. Speerpunten zijn: Informatiebeveiliging, privacy en datagedreven werken. Voor het sociaal domein werken we aan een nieuwe integrale visie.

In het visietraject komen opgaven aan de orde die zich nu al aankondigen zoals de toenemende complexiteit van casuïstiek en vraagstukken van inwoners en hun netwerken, de beweging om het maatwerk dichter bij de uitvoeringspraktijk en leefwereld van inwoners te brengen en de transformatie in het sociaal domein, die is gericht op de inzet van collectieve en preventieve voorzieningen in het voorveld. Zo’n benadering zal van invloed zijn op de bedrijfsvoering en aandacht vragen voor de kwaliteit van de interne processen binnen het sociaal domein. Tegelijkertijd vraagt het ook om de benodigde kennis, kwaliteiten en competenties van de medewerkers.

Gebiedsagenda Het vervolgproces van de vastgestelde Gebiedsagenda geven we samen met de gemeenten Ermelo, Zeewolde en de colleges van Gedeputeerde Staten van de provincies Flevoland en Gelderland vorm. Speerpunten voor 2023 zijn de inrichting van de governance (bestuurlijk en ambtelijk) en het definiëren en opstellen van de uitvoeringsagenda. Specifiek Rechtmatigheidsverklaring college Tot en met het boekjaar 2022 geeft de controlerend extern accountant een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening en een oordeel over de rechtmatigheid van de baten en lasten zoals opgenomen in de gemeentelijke jaarrekening. Inmiddels is duidelijk dat met ingang van boekjaar 2023 elke gemeente zelf een rechtmatigheidsverantwoording moeten opnemen in de jaarrekening. In deze verantwoording worden ook de niet rechtmatige posten boven een ondergrens vermeld. Vervolgens beschrijft het college in de bedrijfsvoeringsparagraaf hoe zij deze onrechtmatigheden in de toekomst wil voorkomen. De controlerend extern accountant toetst dan of de rechtmatigheidsverantwoording van B&W (dus ook het overzicht van onrechtmatigheden) juist en volledig is.

- 13 -

Het is (en was eigenlijk altijd al) de verantwoordelijkheid van B&W om aan te tonen dat zij rechtmatig heeft geopereerd. Het verschil met vorige jaren zit er met name in dat B&W meer systematisch onderzoek moet doen op het rechtmatigheidsaspect en dat de “bewering” dat rechtmatig gehandeld is, nog beter moet worden gestaafd door vastleggingen. Dit stelt extra eisen aan de uitvoering van de (verbijzonderde) interne controle. De VNG heeft ook geadviseerd de tijd in de aanloop naar de invoering hiervan te gebruiken als “proefjaar”. Dit advies is bij de opzet van het interne controleplan 2021 opgevolgd. Door het uitstel tot 2023 zal 2022 ook als “proefjaar” worden gebruikt. Hierbij wordt zo veel mogelijk in EHZM-verband gezamenlijk opgetrokken. De opzet om te komen tot een rechtmatigheidsverantwoording is besproken met de nieuwe externe accountant en die heeft deze opzet als “degelijk” bestempeld. In de loop van 2022 zal naar verwachting aan de hand van praktijk in overleg met de (nieuwe) accountant nog een verdere “finetuning” plaatsvinden. Nieuw beleid Bewerken en overbrengen archieven Gemeente Harderwijk De gemeente heeft een wettelijk verplichte opgave liggen voor het bewerken van de fysieke archieven en het overbrengen van het te bewaren deel daarvan naar de gemeentelijke archiefbewaarplaats.

Op basis van een bestuurlijk vastgesteld plan van aanpak is de provincie bereid nog één keer opschorting van de overbrengingstermijn toe te staan. De oudere fysieke archieven dienen nog te worden bewerkt en het permanent te bewaren deel ervan dient naar het SNWV te worden overgebracht (wettelijke verplichting). Het project is reeds in de raad geweest en positief over besloten. De middelen voor 2022 zijn reeds beschikbaar gesteld en de werkzaamheden zijn aanbesteed en gegund. Voor de jaren 2023 t/m 2026 worden de middelen aangevraagd via de kadernota.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV01 - Totaal

0.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2023 -320.600 3.143.358 0 -86.120 2.736.638

2024 -220.600 2.973.586 0 -86.120 2.666.866

2025 -220.600 2.973.586 0 -86.120 2.666.866

2026 -220.600 2.973.586 0 -86.120 2.666.866

Taakveld Burgerzaken W. Mazier/ H.J. Van Schaik Mens & Maatschappij I. Noordijk

Wat willen we bereiken? De inwoners van Harderwijk ervaren de gemeente als een klantgerichte en professionele organisatie, waarmee je veilig en betrouwbaar zaken kunt doen en die van toegevoegde waarde is voor de Harderwijker samenleving. Het Klant Contact Centrum (KCC) is de poortwachter voor de publieke dienstverlening: het eerste aanspreekpunt voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Zowel telefonisch, online en aan de balie. Een waardevolle en gastvrije rol in de gemeentelijke dienstverlening wordt vervuld door op een klantgerichte en vriendelijke manier de taken uit te voeren. Wat doen we daarvoor? Regulier • Verstrekken van diverse documenten (zoals reisdocumenten en rijbewijzen) en uittreksels en het innen van leges hiervan; • Het registreren en muteren van persoonsgegevens in de basisregistratie personen (BRP); • Persoonsinformatiemanagement: vaststellen identiteit en registratie van persoonsgegevens; • Tegengaan identiteits- en adresgerelateerde fraude; • Het opmaken van akten op gebied van geboorte, overlijden en huwelijk; • Voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties en het innen van leges hiervoor; • Uitvoeren Naturalisatie ceremonie bij verkrijging van het Nederlanderschap en het innen van naturalisatieleges; • Het organiseren van verkiezingen en referenda;

- 14 -

• • • • • •

Het op grond van specifieke privacywetgeving verstrekken van informatie uit de BRP en de registers van de Burgerlijke Stand; Het gastvrij en correct doorverwijzen (zowel fysiek als telefonisch) van burgers naar de juiste plek binnen de organisatie; Werken op afspraak waardoor er minder wachttijden aan de balies ontstaan; Het uitreiken van reisdocumenten en rijbewijzen; Het opnemen en doorzenden van binnengekomen meldingen/klachten op diverse terreinen (Snel Herstel); Beheren van gevonden en verloren voorwerpen;

Basistaken De gemeente (team KCC en team Vergunningverlening, Informatievoorziening en Beheer (VIB) taakveld Burgerzaken) is verantwoordelijk voor het verlenen van diensten, zoals de aanvraag en uitgifte van rijbewijzen en reisdocumenten, aanvragen Nederlanderschap, voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties. Op basis van artikel 229 van de Gemeentewet heeft de gemeente de bevoegdheid om kosten hiervoor in rekening te brengen als tegenprestatie voor deze door de gemeente geleverde diensten, de zogeheten leges. De beïnvloedbaarheid van de lasten en baten binnen dit taakveld is vrij beperkt, aangezien het de uitvoering van wettelijke taken betreft en een aantal legesopbrengsten worden gemaximeerd door wettelijke bepalingen. Burgerlijke stand Op basis van de regelgeving omtrent de Burgerlijke Stand (voornamelijk het Burgerlijk Wetboek) en de 'Wet op de lijkbezorging' houden aangewezen ambtenaren van de burgerlijke stand namens de gemeente diverse registers bij en worden daarnaast werkzaamheden verricht op het gebied van huwelijken, geboortes, overlijden, erkenningen en dergelijke. Basisregistraties De Basisregistraties Personen (BRP) is de verplicht te voeren basisregistratie op het gebied van persoonsgegevens. Overheidsinstanties en –instellingen zijn verplicht de gegevens in de BRP te gebruiken voor het uit voeren van hun taak.

Team VIB- taakveld Burgerzaken beheert de BRP en is verantwoordelijk voor het op orde zijn van deze basisregistratie. Verkiezingen Op basis van de Kieswet zijn gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van verkiezingen voor de gemeenteraad, de provinciale staten en het waterschap, de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Specifiek Op 15 maart 2023 worden de Provinciale Statenverkiezingen en Waterschapsverkiezingen gehouden. Nieuw beleid Burgerschap In 2018 is de ‘Harderwijk zijn wij samen: een terug- en vooruitblik rondom Burgerschap’ vastgesteld door de raad. In deze notitie werd geïnventariseerd hoe Burgerschap in Harderwijk sinds 2010 is vormgegeven. De portefeuille burgerschap is toe aan hernieuwde positionering. Met de notitie Samen Verder wordt de gemeenteraad de kans geboden om de kaders voor burgerschap vast te stellen. Deze is notitie is in maart 2022 vastgesteld door de raad incl. uitvoeringsprogramma voor de projecten van de komende raadsperiode. De middelen worden via de kadernota 2023-2026 structureel aangevraagd waarna iedere periode een uitvoeringsagenda wordt aangeboden.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV02 - Totaal

2023 -892.263 2.419.923 0 0 1.527.660

2024 -892.263 2.335.494 0 0 1.443.231

2025 -892.263 2.267.599 0 0 1.375.336

2026 -892.263 2.230.359 0 0 1.338.096

- 15 -

0.3

Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

E. Enklaar / W. Mazier Stad & Omgeving A. Koopmans

Wat willen we bereiken? Het in bezit hebben van (bouw)gronden is ingegeven vanuit strategisch oogpunt of omdat ontwikkeling pas op de langere termijn is voorzien. • Bouwgrond: teneinde zorg te dragen voor voldoende bouwlocaties t.b.v. woningen en gebouwen voor openbare en maatschappelijke doelen afgestemd op behoeften en verkoopbaarheid; • Industrie- en bedrijventerrein: waardoor bedrijven met een lokale en regionale binding kunnen uitbreiden en/of er nieuwe bedrijven gevestigd kunnen worden ter handhaving en uitbreiding van de werkgelegenheid; Het gemeentelijk vastgoed van de gemeente Harderwijk beheren voor de functie waar het voor bedoeld is, waarbij gestreefd wordt naar een evenwicht tussen de opbrengsten uit verhuur en verpachting enerzijds en de daaraan gekoppelde beheerlasten anderzijds. Wat doen we daarvoor? Regulier • Adviseren en ondersteunen van diverse afdelingen bij de aan- en verkoop van gronden en het begeleiden van nieuwbouw, verbouw en onderhoud van gebouwen; • Opstellen en uitvoering geven aan meerjarenonderhoudsplannen en jaarlijkse werkplannen; • Beheren dagelijks en contractonderhoud.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV03 - Totaal

0.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2023 -979.105 1.739.734 0 -19.620 741.009

2024 -1.019.105 1.856.171 0 -19.620 817.446

2025 -1.019.105 1.856.171 0 -19.620 817.446

2026 -1.019.105 1.856.171 0 -19.620 817.446

Taakveld Overhead W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Wat willen we bereiken? Inzichtelijk maken van de niet rechtstreeks toe te rekenen overheadlasten. De kosten voor overhead of ook wel bedrijfsvoeringskosten van de gemeente zijn die kosten die niet direct zijn toe te rekenen aan de overige taakvelden binnen de gemeentebegroting. Het gaat hierbij om alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en medewerkers. De sturing van het primaire proces vindt plaats binnen de gemeente zelf (directie en teamleiders). De ondersteuning hiervan wordt geleverd vanuit Meerinzicht. Het doel is om deze ondersteuning te kunnen bieden tegen een zo hoog mogelijke kwaliteit en tegen zo laag mogelijke kosten waarbij voortdurend wordt gestreefd naar verbetering van de werkprocessen en routines, met daarin het belang van de inwoners als uitgangspunt. Wat doen we daarvoor? Regulier Taken op het gebied van: • managementondersteuning binnen het primair proces (directie, teamleiders). • financiën, administratie, beheer, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; • personeel en organisatie; • inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement); • juridische zaken

- 16 -

• • • •

bestuurszaken en bestuursondersteuning; informatievoorziening en automatisering (ICT); facilitaire zaken en huisvesting; documentaire informatievoorziening (DIV);

Nieuw beleid Uit Kadernota 2023-2026 1. Bewerken en overbrengen archieven De gemeente heeft een wettelijk verplichte opgave liggen voor het bewerken van de fysieke archieven en het overbrengen van het te bewaren deel daarvan naar de gemeentelijke archiefbewaarplaats. Op basis van een bestuurlijk vastgesteld plan van aanpak is de provincie bereid nog één keer opschorting van de overbrengingstermijn toe te staan. De oudere fysieke archieven dienen nog te worden bewerkt en het permanent te bewaren deel ervan dient naar het SNWV te worden overgebracht (wettelijke verplichting). Het project is reeds in de raad geweest en positief over besloten. De middelen voor 2022 zijn reeds beschikbaar gesteld en de werkzaamheden zijn aanbesteed en gegund. Voor de jaren 2023 t/m 2026 zijn de middelen aangevraagd via de kadernota en betreft het een juridische verplichting. Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV04 - Totaal

2023 -773.794 16.696.199 0 0 15.922.405

2024 -773.794 16.557.670 0 0 15.783.876

2025 -773.794 16.738.315 0 0 15.964.521

2026 -773.794 16.908.237 0 0 16.134.443

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Formatie, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2017-2021 jaarrekening en 2022-2023 begroting gemeente Harderwijk)

7 6,5 6 5,5 5 2017

7

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Bezetting, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2017-2021 jaarrekening en 2022-2023 begroting gemeente Harderwijk)

6,5 6 5,5 5 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

- 17 -

Apparaatskosten, kosten per inwoner (Bron: 20172021 jaarrekening en 2022-2023 begroting gemeente Harderwijk)

€ 800 € 600 € 400 € 200 €0 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 *Apparaatskosten zijn vanaf 2023 herrekend, hierin zitten nu ook de PIOFACH taken (Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting) die ondergebracht zijn bij Meerinzicht Externe inhuur, kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur (Bron: 2017-2021 jaarrekening en 2022-2023 begroting gemeente Harderwijk)

15% 10% 5% 0% 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Overhead, percentage van de totale lasten (Bron: 2017-2021 jaarrekening en 2022-2023 begroting gemeente Harderwijk)

10% 9% 8% 7% 6% 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

0.5 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Treasury W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Wat willen we bereiken? Binnen de kaders van de Wet fido en het treasurystatuut wordt de treasuryfunctie uitgevoerd. De risico’s moeten hierbij, zoals omschreven in het treasurystatuut, aanvaardbaar en beheersbaar zijn. Het doel van de treasuryfunctie is: • Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; • Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitrisico’s; • Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; • Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet fido respectievelijk de limieten en richtlijnen van het treasurystatuut.

- 18 -

Wat doen we daarvoor? Regulier • Periodieke controle van de liquiditeitsbehoefte met mogelijk het aantrekken van leningen of uitzetten van gelden tot gevolg; • Het onderhouden van contacten met geldverstrekkers (banken) t.b.v. het aantrekken van leningen en het uitzetten van lang- en kortlopende gelden; • Tijdig informeren van het bestuur bij het aantrekken van langlopende leningen. • Binnen dit taakveld worden ook de dividendopbrengsten verantwoord. Specifiek in 2023: Voor eind 2022/begin 2023 staat de herziening van het Treasurystatuut gepland. De renteontwikkeling is momenteel een actueel onderwerp in de maatschappij. Ook in de gemeente houden we de ontwikkeling van de rente goed in de gaten, maar zijn gebonden aan wettelijke spelregels waardoor de ruimte beperkt is. In de paragraaf Financiering leest u meer over de rentevisie voor 2023.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV05 - Totaal 0.61 0.62 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2023 -687.665 162.925 0 0 -524.740

2024 -687.665 140.004 0 0 -547.661

2025 -687.665 119.791 0 0 -567.874

2026 -687.665 99.578 0 0 -588.087

Taakveld OZB-woningen en niet-woningen W. Mazier Mens & Maatschappij F. Wind

Wat willen we bereiken? De gemeente draagt zorg voor het leveren van WOZ-waarden van goede kwaliteit, waarbij alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoen aan de door de Waarderingskamer gestelde kwaliteitseisen. Over de vastgestelde WOZ-waarden wordt overeenkomstig de verordening OZB-belasting geheven. Wat doen we daarvoor? Regulier In taakveld 0.61 zijn de lasten opgenomen die horen bij de uitvoering van de Wet WOZ. De uitvoering hiervan is overgedragen aan Meerinzicht. Het gaat hierbij om zaken als de waardering, de heffing en het uitvoering geven aan bezwaar en beroep. De Waarderingskamer controleert en beoordeelt gemeenten op de uitvoering en het Kadaster beheert het landelijke register van de door gemeenten vastgestelde WOZ-waarden, als onderdeel van de Basisregistratie Waardering Onroerende Zaken. In taakveld 0.61 zijn tevens de baten opgenomen vanuit de onroerendezaakbelasting (ozb) op woningen.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV061 - Totaal

2023 -7.050.500 0 0 0 -7.050.500

2024 -7.118.800 0 0 0 -7.118.800

2025 -7.187.200 0 0 0 -7.187.200

2026 -7.255.600 0 0 0 -7.255.600

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV062 - Totaal

2023 -4.827.650 0 0 0 -4.827.650

2024 -4.827.650 0 0 0 -4.827.650

2025 -4.827.650 0 0 0 -4.827.650

2026 -4.827.650 0 0 0 -4.827.650

- 19 -

0.63 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Parkeerbelasting W. Mazier Stad & Omgeving K.J. de Groote

Wat willen we bereiken? Een marktconform parkeertarief Wat doen we daarvoor? Regulier • In dit taakveld zijn de baten met betrekking tot de parkeerbelasting opgenomen. Naast de opbrengst uit de verkoop van parkeertijd in de garages, terreinen en het straat parkeren biedt de gemeente ook abonnementen en vergunningen aan. Daarnaast worden opbrengsten gerealiseerd vanuit opgelegde boetes (naheffingsaanslagen) op de locaties waar vooraf betaald parkeren van toepassing is. • Jaarlijks ter besluitvorming aanbieden van de verordening parkeerbelastingen. Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV063 - Totaal

2023 -2.142.320 0 0 0 -2.142.320

0.64 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2024 -2.142.320 0 0 0 -2.142.320

2025 -2.249.436 0 0 0 -2.249.436

2026 -2.249.436 0 0 0 -2.249.436

Taakveld Belastingen overig W. Mazier Mens & Maatschappij F. Wind

Wat willen we bereiken? Naast de belastingen die in de taakvelden hierboven worden genoemd biedt de Gemeentewet de ruimte om een drietal overige belastingen te heffen. Deze belastingen zijn: hondenbelasting, reclamebelasting en precariobelasting (artikel 228). De inkomsten voor toeristenbelasting, afvalstoffenheffing en rioolrechten worden verantwoord onder respectievelijk de taakvelden economische promotie, afval en riool. Wat doen we daarvoor? Regulier Binnen de wettelijke kaders zorgdragen voor een tijdige heffing en inning van de gemeentelijke belastingen. Heffing en inning van de gemeentelijke belastingen wordt uitgevoerd door Meerinzicht.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV064 - Totaal

2023 -600.809 716.419 0 0 115.610

2024 -600.809 716.419 0 0 115.610

2025 -600.809 716.419 0 0 115.610

2026 -600.809 716.419 0 0 115.610

- 20 -

Beleidsindicatoren Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

900 850 800 750 700 650 600 550

Harderwijk Gemeenten 25.000-50.000 inwoners 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

950 900 850 800 750 700 650 600

Harderwijk Gemeenten 25.000-50.000 inwoners 2017 2018 2019 2020 20212022

Facultatieve beleidsindicatoren Lokale woonlasten (Bron: Begrotingen gemeente Harderwijk) Onderwerp

2018

2019

2020

2021

2022

2023

WOZ-waarde

223.000 238.000 259.000 268.000 296.000 331.000

Rekentarief OZB

0,12345 0,11521 0,10631

0,1087

0,1005 0,09181

OZB

270,30

274,20

275,34

291,31

297,48

303,89

Afvalstoffenheffing

194,00

198,00

205,50

212,00

230,00

277,00

Rioolheffing

154,00

157,00

157,00

144,75

144,75

147,25

TOTAAL

618,3

629,2

637,84

648,06

672,23

728,14

* In 2022 is in het tarief afvalstoffenheffing gedempt met €30

- 21 -

Overzicht Coelo lokale lastendruk 2022 provincie Gelderland: *Tarief is excl

* Tarief Harderwijk is exclusief demping tarief 2022 en berekend volgens methodiek coelo.

0.7

Taakveld Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

W. Mazier Mens & Maatschappij R. de Boer

Wat willen we bereiken? De algemene uitkering vormt de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Het gaat om vrij besteedbare middelen die het Rijk aan de gemeenten beschikbaar stelt. Jaarlijks worden binnen de algemene uitkering ook middelen ontvangen voor de uitvoering van specifieke taakmutaties. In lijn met het huidig beleid worden deze middelen in afwachting van nadere advisering voor een periode van maximaal 1 jaar geparkeerd op de ‘stelpost taakmutaties Gemeentefonds’. Wat doen we daarvoor? Regulier • Analyseren van de circulaires op financiële gevolgen en verwerken in de begroting en de jaarrekening; • Uitkeringsspecificaties (maandelijks) controleren en mutaties verwerken in de administratie; • Vaststellingsbesluiten (jaarlijks) controleren en de gevolgen verwerken in de jaarrekening.

- 22 -

Specifiek in 2023 De ontwikkelingen op het gebied van de circulaires, herverdeling en accresontwikkeling staan momenteel onder constante druk en verandering. In 2022 is binnen Meerinzicht een team uit bestaande financials gevormd van vakexperts die op (o.a.) dit onderwerp kunnen acteren. Op deze wijze komen de gemeenten zoveel mogelijk in control en kunnen ze de gemeenten voorbereiden op de ontwikkelingen die t/m 2026 op ons af komen.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV07 - Totaal

2023 -95.035.891 433.388 0 0 -94.602.503

2024 -96.180.306 426.633 0 0 -95.753.673

2025 -97.727.857 219.592 0 0 -97.508.265

2026 -91.852.320 233.125 0 0 -91.619.195

De taakvelden vanaf taakveld 0.8 zijn met name financieel technische onderwerpen. Op deze taakvelden beantwoorden wij niet de 3 W-vragen maar geven wij aan wat de inhoud is van dit taakveld. 0.8 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Overige baten en lasten W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Inhoud Dit taakveld heeft een technisch karakter en bevat alle baten en lasten die niet toe te rekenen zijn aan de overige specifieke taakvelden in de gemeentebegroting. Stelposten zijn reserveringen die in een later stadium worden doorvertaald naar de overige taakvelden, in afwachting van nadere informatie. Taakstellingen zijn nog te concretiseren bezuinigingen, die niet rechtstreeks te koppelen zijn aan één of meerdere taakvelden en om die reden centraal worden geadministreerd. Onvoorzien Voor het opvangen van onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare lasten, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien is er een structureel budget beschikbaar. Deze dekking kan alleen worden ingezet op basis van een collegebesluit

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV08 - Totaal 0.9 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2023 -17.500 -519.157 30.107 -952.815 -1.459.365

2024 -17.500 -468.727 30.107 -460.956 -917.076

2025 -17.500 -474.325 153.683 -513.042 -851.184

2026 -17.500 -369.426 153.683 -548.582 -781.825

Taakveld Vennootschapsbelasting W. Mazier Mens & Maatschappij D. Bos

Inhoud Met ingang van 1 januari 2016 zijn gemeenten belastingplichtig voor wat betreft de vennootschapsbelasting (VpB). Harderwijk is VpB-plichtig voor de inkomsten uit reclame en de winst uit de verwerking van papier, kleding, glas en wit- en bruingoed. Voor het onderdeel reclame is een bezwaarprocedure ingesteld in verband met elders in het land lopende procedures voor de rechtbank en (in hoger beroep) het gerechtshof. Voor het onderdeel winst uit afvalverwerking wordt aangesloten bij een landelijk vastgestelde forfaitaire winstberekening. Tot op heden is de grondexploitatie niet VpB-plichtig omdat er geen sprake is van fiscale winst. De verschuldigde belasting bedraagt tot op heden € 2.500 á € 3.000 per jaar. * Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk

- 23 -

0.10 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Mutaties reserves W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Inhoud Op dit taakveld worden toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves begroot- en vervolgens geboekt, op basis van genomen raadsbesluiten. Het betreft hier de technische verwerking van de reservemutaties binnen alle andere taakvelden, met uitzondering van taakveld '0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten'. * Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk

0.11 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Resultaat van de rekening van baten en lasten W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Inhoud Op dit taakveld wordt het begrotingssaldo van alle andere taakvelden begroot- en geboekt, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het betreft hier de technische verwerking van het begrote resultaat over de gehele gemeentebegroting.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV011 - Totaal

2023 0 820.303 0 0 820.303

2024

2025

2026

0 1.144.504 0 0 1.144.504

0 3.234.053 0 0 3.234.053

0 -1.952.672 0 0 -1.952.672

- 24 -

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 0 Rekening 2021 PROG0 Bestuur en ondersteuning Lasten

Lasten - Totaal Baten

Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves

TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV063 - Parkeerbelasting TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten TV09 - Vennootschasbelastingen (VpB) TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV061 - OZB woningen TV062 - OZB niet-woningen TV063 - Parkeerbelasting TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten

TV04 - Overhead TV08 - Overige baten en lasten Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV01 - Bestuur TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV08 - Overige baten en lasten TV010 - Mutaties reserves Onttrekkingen uit reserves - Totaal Resultaat TV08 - Overige baten en lasten TV011 - Resultaat van de rek. baten en lasten Resultaat - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG0 Bestuur en ondersteuning - Totaal

2.024 2.270 1.229 15.993 1 6 650 0 12 3 22.188 -182 -744 -1.586 -294 -437 -6.528 -4.354 -1.456 -2.002 -85.888 -2 -103.470 -81.282 803 2.717 3.520 0 -20 -121 -7.529 -114 -7.784 0 15.339 15.339 11.076 -70.207

Begroting 2022 2.428 2.439 1.498 16.778 0 0 682 2.020 206 0 26.051 -294 -831 -921 -700 -467 -6.779 -4.687 -2.221 -588 -94.410 -18 -111.914 -85.863 0 5.316 5.316 -42 0 -366 -11.037 -74 -11.520 0 4.500 4.500 -1.703 -87.566

Begroting 2023 3.143 2.420 1.740 16.696 163 0 716 433 -519 0 24.793 -321 -892 -979 -774 -688 -7.051 -4.828 -2.142 -601 -95.036 -18 -113.328 -88.535 0 30 30 -86 -20 0 -953 0 -1.059 0 820 820 -208 -88.743

Begroting 2024 2.974 2.335 1.856 16.558 140 0 716 427 -469 0 24.537 -221 -892 -1.019 -774 -688 -7.119 -4.828 -2.142 -601 -96.180 -18 -114.481 -89.944 0 30 30 -86 -20 0 -461 0 -567 0 1.145 1.145 608 -89.336

Begroting 2025 2.974 2.268 1.856 16.738 120 0 716 220 -474 0 24.417 -221 -892 -1.019 -774 -688 -7.187 -4.828 -2.249 -601 -97.728 -18 -116.204 -91.787 0 154 154 -86 -20 0 -513 0 -619 0 3.234 3.234 2.769 -89.018

Begroting 2026 2.974 2.230 1.856 16.908 100 0 716 233 -369 0 24.648 -221 -892 -1.019 -774 -688 -7.256 -4.828 -2.249 -601 -91.852 -18 -110.397 -85.749 0 154 154 -86 -20 0 -549 0 -654 0 -1.953 -1.953 -2.453 -88.202

- 25 -

Financiële analyse begroting 2023 ten opzichte van begroting 2022: Ontwikkeling saldo programma

Bedrag

Begroting 2022 Begroting 2023 Verschil

87.556.305 88.743.279 1.176.379

Onderwerp

Bedrag

Nieuw beleid Onderhanden werken Kapitaallasten Doorberekende salariskosten Overige doorberekeningen Programma dienstverlening Uitbreiding bestuur Coronamaatregelen verkiezingen Aanpak adreskwaliteit en adresfraude Daling dotatie voorziening MJOP door actualisatie 2021-2024 Dividend OMRIN OZB-woningen en niet-woningen Voor- en natransport P8 – Transport Boulevard Algemene uitkering, taakmutaties en circulaires Mutaties reserves Diversen Resultaat van baten en lasten Totaal

441.256 903.379 127.057 466.458 380.890 24.788 140.000 65.583 26.153 85.163 61.000 412.452 78.500 1.864.537 5.238.849 8.445 3.679.914 1.176.379

Nadeel (N) Voordeel (V)

V Nadeel (N) Voordeel (V) N V V N V N N V V V V V N V N V V V

- 26 -

Toelichting op de financiële analyse: Totaaloverzicht Nieuw Beleid Taakveld 0.2 Burgerzaken 0.4 Overhead 0.4 Overhead Totaal

Onderwerp Uitvoering agenda Burgerschap Bewerken en overbrengen archieven Woonwagenzaken FTE

2023 187.000 254.256 87.000 528.256

2024 187.000 63.956 87.000 337.956

2025 187.000 116.042 87.000 390.042

2026 187.000 238.582 425.582

Waarbij de FTE woonwagenzaken budgettair neutraal is voor dit taakveld omdat deze wordt doorbelast. Onderhanden werken Vanuit de jaarrekening 2021 zijn budgetten meegenomen naar 2022. Dit zijn incidentele budgetten voor 2022. In 2023 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden/ programma’s. Doorberekende salariskosten Door de hogere lasten binnen de salarisbegroting voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen, en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s kan er binnen het programma sprake zijn van een voor of nadeel. Overige doorberekeningen Dit betreft voornamelijk de overhead van Meerinzicht die doorberekend wordt. Daarnaast heeft er doorberekening van overhead aan anterieure overeenkomsten plaats gevonden. Programma dienstverlening De begroting voor 2023 en verder is met ca. 25.000 opgehoogd doordat de bijdrage voor het programma dienstverlening aan Meerinzicht vervalt en de gemeente dit zelf oppakt. Uitbreiding bestuur Na de laatste verkiezingen is het aantal wethouders gestegen. Hiervoor is een bedrag gereserveerd aan loonkosten, pensioenlasten etc.