Boekwerkbegroting 2022 definitief.pdf

- 73 -

Wonen en zorg Inwoners in kwetsbare situatie Al enige jaren wordt gesignaleerd hoe het tekort aan geschikte woningen een sta in de weg vormt voor het oplossen van sociale problematiek. De uitstroom uit Beschermd Wonen stagneert (onnodig beroep op zorg), en economisch daklozen kunnen hun situatie niet verbeteren zolang zij niet over geschikte woonruimte beschikken. Ouderen. Over twintig jaar zijn er naar schatting bijna twee keer zoveel 75+ ers als nu. Daarnaast stijgt de gemiddelde leeftijd van ouderen en blijven zij steeds langer, al dan niet alleenstaand, zelfstandig wonen. Dit betekent aanpassing en uitbreiding van de bestaande woningvoorraad aangevuld met een aangepaste infrastructuur voor passende zorg, afgestemd op de vraag van de toekomst. Jongeren. Het gebrek aan passende, betaalbare woonruimte op de huidige, oververhitte woningmarkt belemmert met name jongeren in hun verzelfstandiging. Hierdoor doen zich in kwetsbare huishoudens tevens veel problemen voor die alleen echt opgelost kunnen worden door voldoende geschikte woonruimte. AZC en inburgering  Het asielzoekerscentrum op Kranenburg Noord heeft in de tweede periode van de bestuursovereenkomst (19 juli 2021-1 juni 2026) een basiscapaciteit van 500 en een buffer van 300. Tot 1 augustus 2022 heeft het COA de ruimte om dit te realiseren.

Afhankelijk van de bezetting van het COA zal blijken of de buffercapaciteit wel of niet ingezet moet blijven worden voor opvang.  Met ingang van 1 januari 2022 voert de gemeente de regie over de inburgering van asielstatushouders, gezins- en overige migranten met inburgeringsplicht. Dit vanwege de nieuwe wet Inburgering. Na de implementatie vanuit de EHZ gemeenten wordt de uitvoering van de inburgering vanaf 2022 gedaan door Meerinzicht.

Verbonden partijen Meerinzicht Sociaal Domein Inclusief Groep Beleidskaders  Beleidskader Jeugd. In één keer goed. 2015 – 2018.  Beleidsnota bestaanszekerheid en schulddienstverlening 2021-2024  Beleidsregels wet Inburgering (2021)  Bestuursovereenkomst inzake de vestiging van een opvangcentrum voor asielzoekers (2021-2026).  Deelverordening Eenmalige activiteitensubsidies welzijn, cultuur, sport en zorg.  Inkoopvisie Jeugdhulp, 2017.  Integraal lokaal Uitvoeringsplan Jeugd Harderwijk 2019-2023.  Integrale verordening sociaal domein gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde 2021  Nadere regels subsidie Geluksroute.  Niemand op de reservebank. Meedoen, leren en werken. Uitwerking werkgeversdienstverlening EHZ 20152017.  Nota “Snel en volwaardig meedoen; kader 2022-2026 nieuwe wet Inburgering, EHZ  Nota sturing en bekostiging Jeugdhulp 2018 e.v.  Nota Inburgering. Van nieuwkomer tot Harderwijker 2018-2022.  Op volle kracht vooruit. Overbruggingsprogramma informele zorg en uitvoeringsagenda Eenzaamheid 20212023.  Rapport Wijkaanpak 2012-2015, + Notitie voortzetting Harderwijkaanpak", 2016.  Regioplan Laaggeletterdheid 2020-2024.  Samen voor elkaar. Wmo beleidsnota 2012-2015, addendum 2016.  Samen thuis op de Noord-Veluwe Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Noord-Veluwe 2020-2023.

 Subsidieregeling Beschermd Wonen gemeente Harderwijk 2020  Regiovisie Samen tegen huiselijk geweld 2020-2023  Transformatieplan samenwerking NoordVeluwe 2018-2021 (Jeugdhulp).  Uitgangspuntennotitie Transitie AWBZ - WMO 2013.  Uitvoeringsprogramma 2022-2024 EHZ kader Snel en volwaardig meedoen wet Inburgering  Uitvoeringsplan Jeugdhulp gemeenten Noord-Veluwe 2018 e.v.  Verordening Inrichting Anti-discriminatievoorziening Gemeente Harderwijk 2011.  Verordening Sociale Adviesraad Harderwijk 2017  Visie op bewindvoering: Samenwerking in de schulddienstketen. - 74 -

B TAAKVELDEN 6.1

Taakveld Voorveld, Samenkracht en burgerparticipatie

Portefeuillehouder(s):

G.J. van Noort / M. Companjen ( kinderopvang) Samenleving E. Homburg

Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Wat willen we bereiken? 1.Het op goede wijze laten uitvoeren van de opvang van jonge kinderen. 2.Een goede laagdrempelige, toegankelijke en preventieve dienstverlening zodat iedere inwoner op passende wijze mee kan doen in onze samenleving vanuit een duurzaam individueel welbevinden. 3.Het faciliteren van ontmoetingen en vergroten van onderlinge cohesie, burgerschap en samen(draag)kracht. 4. Een voorveld ketenaanpak waarin professionals, inwoners en gemeente met elkaar mensgericht samen werken. Wat doen we daarvoor? Onder dit taakveld vallen de BBV taakvelden 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie en 6.2 Wijkteams. Regulier kinderopvang ● Inspecteren en handhaven uitvoering Wet Kinderopvang ● Actueel houden van het Landelijk Register Kinderopvang Specifiek Jaarlijks moeten alle opvanglocaties (Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang, Gastouderbureaus en min. 5% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang) worden bezocht voor een inspectie. Terugblik In 2020 is het beschikbare budget (€ 90.514,00) op € 4.948,00 na volledig gebruikt voor de taken voor het toezicht en de handhaving van Kinderopvang. In 2020 is door Corona maatregelen en sluiting van de kinderopvang € 34.598,00 onbenut gebleven. Naar verwachting zal ook in 2021 budget onbenut blijven door gelijke omstandigheden als in 2020. 2022 Voor 2022 worden geen bijzonderheden verwacht.

Cliëntondersteuning ● Het uitvoeren onafhankelijke cliëntondersteuning. het bieden van onafhankelijke begeleiding van inwoners bij systeemvragen of ondersteuningsvragen. ● Wettelijk ligt er de taak bij de gemeente om deze dienstverlening aan te bieden aan inwoners. Het beschikbare bedrag van 212.000 is ingezet en de taken zijn in 2020 conform prestatieafspraken uitgevoerd. Terugblik De ervaring leert dat veel inwoners nog niet bekend zijn met deze mogelijkheid voor begeleiding of ondersteuning. In 2020 is er gestart met het transformeren van de dienstverlening, deze zichtbaarder te maken en anders te gaan noemen. Namelijk inwonersondersteuning. Ten tijden van corona hebben wij gezien dat er meer contacten zijn geweest aangaande inwonersondersteuning. Passende woonruimte of een indicatievraag (wmo of participatie) zijn onderwerpen die vaak voorkomen. Voor 2022 Deze ontwikkeling zal doorgezet worden, hetgeen betekent dat er meerdere aanbieders specialistischere inwonersondersteuning zullen gaan bieden. Bijv. specifiek gericht op mantelzorg. Financieel zal dit een onderlinge verschuiving betekenen in de besteding. Harderwijk zijn wij samen Al ons voorveld, samenkracht, burgerschap en welzijnsbeleid wordt uitgevoerd vanuit de programma’s Harderwijk zijn wij samen. ● welzijnswerk in de wijk en buurten ● ontmoetingen en participatie voor inwoners mogelijk maken

- 75 -

● ● ● ● ● ● ●

platform krachtig kleurrijk Harderwijk mantelzorgondersteuning en ouderenadvies vrijwilligerswerk en servicepunt respijtzorgvoorzieningen faciliteren dementievriendelijke stad met een odensehuis informele zorg en advies voor inwoners faciliteren welbevinden vergroten en eenzaamheid bespreekbaar maken

Terugblik Vanwege corona hebben wij gezien dat de verbindende factor van ontmoetingen faciliteren, groepsactiviteiten en fysieke activiteiten grotendeels geen doorgang hebben gevonden. Echter zijn er andere coronaproof manieren gevonden om wel het inwonerscontact te kunnen blijven faciliteren. Kijkend naar de bestedingen zien wij dat er door beperkte inzet van eerdere jaren een bedrag van 201.000 is overgeheveld om dit in 2021 conform uitvoeringsprogramma uit te voeren. De verwachting ligt er dat er ook in 2021 onderbesteding zal zijn vanwege de beperkte mogelijkheden inzake corona. In 2021 zal er herziend beleid worden vastgesteld (overbruggingsnotitie HZWS) met een hernieuwde bijbehorende begroting. inclusief in de buurt ● werken aan een ketenaanpak waarin mensgericht, maatwerk en welbevinden centraal staat. ● inwoners de ruimte geven om zelf passend regie te voeren, dichtbij huis potentieel te kunnen inzetten. ● onderlinge cohesie in de wijk onder buurtgenoten te vergroten en intensiveren ● integraliteit in de benadering en aanpak van casuïstiek leidend is. terugblik Het afgelopen jaar is doorgegroeid onder begeleiding van een transformatie versneller binnen het project inclusief in de buurt. Het denken van positieve gezondheid en geluksgericht werken is omarmd en verder toegepast in de aanpak en werkwijze.

Door samen met uitvoerders en financierders aan tafel te zitten, zijn de lijnen kort en kan er snel maatwerk geleverd worden. Gemeenschappelijk eigenaarschap alsook financiële verantwoordelijkheid samen dragen zijn twee termen die in het proces aandacht vragen komend jaar. De bestedingen zijn conform verwachting verlopen. Nieuw beleid Overbrugging Notitie Harderwijk zijn wij samen; op volle kracht. Verlenging Welzijnsbeleid Programma's vrijwilligerswerk & informele zorg en toevoeging aanpak eenzaamheid. In november 2021 zal dit door de raad behandeld worden. Kadernota Regenbooggemeente Een structureel budget van € 47.000 opnemen in de kadernota om Harderwijk als regenbooggemeente op de kaart te zetten. Het budget zal worden gebruikt voor de uitvoering van de vastgestelde beleidsnotitie en uitvoeringsplan Regenbooggemeente 2020 - 2023 en bijbehorende uitvoeringsagenda 2021- 2023. Ombuigingen Verlaging diverse budgetten Op grond van de resultaten over de afgelopen periode kunnen een aantal budgetten afgeraamd worden zonder dat dit (grote) invloed zal hebben op de realisatie van de taken.

Het betreft de volgende zaken: ● Exploitatiesubsidie de bogen (€ 5.000 in 2022 oplopend tot € 20.000 in 2025 ● Initiatief buurtproject (vanaf 2023 € 8.000 jaarlijks) ● Stadswerkplaats (€ 6.250 in 2022 oplopend tot € 25.000 in 2025) ● Big data onderzoek (vanaf 2022 € 5.000 jaarlijks) Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie totaal

2022 5.090 -235 0 0

2023 4.952 -235 0 0

2024 4.905 -235 0 0

2025 4.894 -235 0 0

4.854

4.717

4.670

4.659

- 76 -

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves

2022

TV62 - Wijkteams - totaal

6.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2023

2024

2025

229 0 0 -1.007

119 0 0 0

119 0 0 0

119 0 0 0

-778

119

119

119

Participatie G.J. van Noort Samenleving V. Schouten

Wat willen we bereiken? ● Bijstandsgerechtigden activeren om aan het werk te gaan door het bieden van ondersteuning in de vorm van begeleiding/bemiddeling naar werk, scholing, leerwerktrajecten e.d. Hiertoe hoort ook arbeid in wsw verband. ● Een uitkering bieden aan degene die dat echt nodig heeft en het daarbij ondersteuning bieden om zo snel mogelijk weer zelfstandig deel te kunnen nemen aan de maatschappij ● Bestaanszekerheid voor alle inwoners uit Harderwijk: “elke inwoner van Harderwijk heeft de mogelijkheid om met eigen inzet en naar eigen inzicht, een leefsituatie te creëren waarin hij/zij veilig kan wonen en meedoen. Daarbij heeft hij/zij de mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen.” Wat doen we daarvoor? Onder dit taakveld vallen de BBV taakvelden 6.3 Inkomensregelingen, 6.4 Begeleide participatie en 6.5 Arbeidsparticipatie. Regulier ● Het rechtmatig verstrekken van bijstandsuitkeringen; ● Het verstrekken van tijdelijke loonkostensubsidies aan werkgevers die klanten met een afstand tot de arbeidsmarkt een passende werkplek bieden. ● Het verstrekken van structurele loonkostensubsidies aan werkgevers die klanten met een arbeidsbeperking een passende of beschutte werkplek bieden.

● Het uitvoeren van (een deel van) het minimabeleid door het verstrekken van (financiële) voorzieningen aan mensen met een laag inkomen; ● Het verbinden van activiteiten en (beleids)terreinen die invloed hebben op bestaanszekerheid van inwoners (denk aan cultuur, sport, welzijn/zorg, schulddienstverlening). ● Het bemiddelen van mensen naar werk, leerwerkplekken, werkervaringsplekken, stages, etc.; ● Het activeren van mensen om te participeren (Participatiehuis); ● Een lokaal ingebedde werkgeversbenadering en werkgeversdienstverlening, waarbij we samenwerken met gemeenten en andere organisaties in de arbeidsmarktregio; ● Het tegengaan van laaggeletterdheid (18 jaar en ouder); ● Het bieden van een passende werkomgeving aan mensen met een arbeidsbeperking. De uitvoering van de Wsw is ondergebracht bij de Inclusief Groep. Specifiek  Implementeren van de Wet Inburgering die per 1 januari 2022 in werking treedt

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV63 - Inkomensregelingen - totaal

2022 18.213 -13.926 0 0

2023 18.213 -13.926 0 0

2024 18.212 -13.926 0 0

2025 18.212 -13.926 0 0

4.287

4.287

4.285

4.285

- 77 -

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV64 - Begeleide participatie - totaal Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV65 - Arbeidsparticipatie - totaal

2022 4.698 0 0 0

2023 4.570 0 0 0

2024 4.499 0 0 0

2025 4.422 0 0 0

4.698

4.570

4.499

4.422

2022 1.416 0 0 0

2023 1.416 0 0 0

2024 1.416 0 0 0

2025 1.416 0 0 0

1.416

1.416

1.416

1.416

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Banen per 1.000 inwoners van 15-64 jaar (Bron: meerdere bronnen)

800 600

Harderwijk

400 Gemeenten 25.00050.000 inwoners

200 0 2017

2018

2019

2020

Netto arbeidsparticipatie (Bron: CBS)

71,0% 70,0% 69,0%

Harderwijk

68,0% 67,0%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

66,0% 65,0% 2017

2018

2019

2020

- 78 -

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners (Bron: CBS)

350 300

Harderwijk

250

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

200 2017

2018

2019

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar (Bron: CBS)

400 300

Harderwijk

200 Gemeenten 25.00050.000 inwoners

100 0 2017

2018

2019

2020

Facultatieve beleidsindicatoren Percentage huishoudens en onderverdeling per soort huishouden met een bijstandsuitkering (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

80% Alleenstaande

60% 40%

Alleenstaande ouder

20% 0% 2018

2019

Gehuwd/samenwon end

Aantal huishoudens participatiewet per voorziening (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0

Bijzondere bijstand Maatschappelijke bijdrageregeling Bijstandsuitkering

2018

2019

2020

- 79 -

Aantal inwoners met WW-uitkering (Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers))

700 650 600 550 500 450 400

Aantal

2018

2019

Percentage inwoners met WW-uitkering (Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers)

1,50% 1,00% % van totaal aantal inwoners

0,50% 0,00% 2018

2019

Onderverdeling bestaanszekerheid (Bron: factsheets sociaal domein)

1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0

2018 2019 2020 Individuele Inkomenstoeslag

Bijzondere Regeling bijstand voor chronisch zieken financiële dienstverlening

6.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

PC regeling

Taakveld WMO G.J. van Noort Samenleving H. Kraaijenhof

Wat willen we bereiken? Het bevorderen van zelfredzaamheid en het bieden van hulp en ondersteuning aan inwoners die dat écht nodig hebben en voor wie meedoen is de samenleving niet vanzelfsprekend is. We hebben daarvoor een sterke basisinfrastructuur met algemene- en voorliggende voorzieningen. Maatwerkvoorzieningen worden verstrekt als algemene- en voorliggende voorzieningen niet passend zijn. - 80 -

Wat doen we daarvoor? Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO), 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ en 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Regulier  Ondersteuning bij zelfredzaamheid in vorm van diensten (vooral begeleiding) en goederen (rolstoelen e.d.);  Bevorderen van de sociale samenhang, de mantelzorg en vrijwilligerswerk, de toegankelijkheid van voorzieningen, diensten en ruimten voor mensen met een beperking, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld;  Het bieden van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Zorg.  Dak- en thuislozen opvang/zorg en doorstroombeleid/voorzieningen; Specifiek  Doordecentralisatie van Beschermd Wonen

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV66 - Maatwerkvoorziening (WMO) - totaal Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV671 - Maatwerkdienstverlening 18+ - totaal

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV681 - Ge-escaleerde zorg 18+ - totaal

2022 1.446 0 0 0

2023 1.444 0 0 0

2024 1.445 0 0 0

2025 1.445 0 0 0

1.446

1.444

1.445

1.445

2022 11.238 -276 0 0

2023 11.235 -276 0 0

2024 11.234 -276 0 0

2025 11.234 -276 0 0

10.962

10.959

10.958

10.958

2022 20.709 -19.677 0 0

2023 20.409 -19.381 0 0

2024 20.408 -19.381 0 0

2025 20.408 -19.381 0 0

1.032

1.028

1.027

1.027

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners (Bron: CBS MSD WMO)

800 700

Harderwijk

600 Gemeenten 25.00050.000 inwoners

500 400 2017

2018

2019

2020

- 81 -

Facultatieve beleidsindicatoren Aantal cliënten WMO (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

2.900 2.400 1.900 Aantal

1.400 900 400 2018

2019

Percentage cliënten WMO (Bron: Jaarverslag Meerinzicht))

8,00% 6,00% 4,00%

% van totaal aantal inwoners

2,00% 0,00% 2018

2019

Unieke cliënten WMO per voorziening (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

2000 Begeleiding 1500 1000

Hulp bij het huishouden

500

Hulpmiddelen en diensten

0 2018

2019

6.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Jeugdzorg G.J. van Noort Samenleving T. Renee

Wat willen we bereiken? Het veilig en gezond opgroeien van jeugdigen met voldoende aandacht voor persoonlijke groei en het ontwikkelen van talenten. Een jeugdstelsel dat kansen biedt en stuurt op het beperken van risico’s is een belangrijke focus. Het is de ambitie van de gemeente om een doorgaande lijn van jeugdondersteuning te creëren: van sterke basisvoorzieningen voor iedereen, tot specialistische hulp voor de groep die dit nodig heeft.

- 82 -

Wat doen we daarvoor? Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- en 6.82 Geëscaleerde zorg 18Regulier: We zijn als gemeente het lokale teams van de Centrum voor Jeugd en Gezin, zorgaanbieders en Meerinzicht vanuit verschillende rollen gezamenlijk verantwoordelijk voor een effectieve en efficiënte inrichting van dit speelveld. Daarin hebben we het gezamenlijke belang om de jeugdige en zijn leefwereld leidend te laten zijn. 1. Centrum voor jeugd en gezin Het CJG is een netwerkorganisatie waar inwoners terecht kunnen voor alle vragen over opvoeden en opgroeien. Binnen het CJG werken Jeugd en Gezinswerkers, jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen met een brede expertise om de ondersteuning op maat te arrangeren. Er is één aanspreekpunt voor het gezin: één gezin, één plan, één regisseur. Samen met het gezin wordt bepaald wat de ondersteuningsbehoefte is, waarbij de professionals op het juiste moment zwaardere -of juist lichtere- hulp kunnen inzetten. ● ●

Het CJG team (zet vrij toegankelijke hulp en ondersteuning in en verzorgd de toeleiding naar niet vrij toegankelijke) zet in op verbinding met onder meer het onderwijs, welzijnspartners, sportverenigingen, huisartsen en de uitvoerders van Wmo, inburgeringswet en de Participatiewet binnen de gemeenten. We werken samen met aanbieders en CJG partners aan de transformatie van de niet vrij toegankelijke zorg.

2. Specialistische jeugdhulp In de regio werken we samen om de inkoop van specialistische jeugdhulp te realiseren. Hieronder vallen dagbesteding, dagbehandeling, kort verblijf, jeugd GGZ, klinisch jeugd GGZ, pleegzorg, residentiele jeugdhulp, jeugdzorgplus en crisishulp. Daarnaast werken we bovenregionaal samen voor Veilig Thuis en Jeugdbescherming en - reclassering in de Gelderse Verbeteragenda. 3 . Landelijk transitiearrangement (LTA) Namens gemeenten heeft de VNG afspraken gemaakt met landelijke jeugdhulpaanbieders met een specialistische functie. 4. Persoons Gebonden Budget (PGB) Jeugd Op het moment dat jeugdigen en ouders in aanmerking komen voor jeugdhulp op basis van een individuele voorziening, kunnen zij kiezen voor zorg in natura of een persoonsgebonden budget. 5. Monitoring en sturing is noodzakelijk om grip te krijgen op de uitgaven jeugdhulp, inzicht te krijgen in de werking van onze lokale teams en de kwaliteit van de geboden (niet vrij toegankelijke) jeugdhulp (contractmanagement, samenwerking tussen uitvoering en beleid in de lokale teams, kwaliteitscontroles richting de zorgaanbieders) Specifiek ● Vanaf 2022 wordt het CJG verder versterkt met GGZ- expertise en op het gebied van ambulante jeugdhulp. Hiermee beogen we de kinderen/gezinnen eerder te ondersteunen waarmee duurdere jeugdhulp voorkomen wordt. Tevens wordt hiermee normalisatie nog meer bevorderd.

● We zetten in op een heldere afbakening van verantwoordelijkheden tussen onder meer ouders, onderwijs en gemeente, waarbij de opgroeikansen van het kind centraal blijven staan. ● De pilot van de POH-Jeugd vanuit het CJG bij de huisartsen, wordt versterkt voortgezet bij minimaal 4 huisartsenpraktijken. ● De komende periode zetten we ons in om het sociaal domein efficienter en effectiever te maken, hiervoor is een Impactanalyse uitgevoerd, na oplevering worden er op basis van de uitkomsten waarin interventies beschreven die het sociaal domein beter en slimmer kunnen maken.

Nieuw beleid Ombuigingen Taakstelling Sociaal Domein In het vastgestelde ombuigingsplan is een taakstelling opgenomen voor het Sociaal Domein. De taakstelling is in 2022 € 500.000 en vanaf 2023 structureel € 750.000. Het is een taakstelling voor het hele sociale domein maar is opgenomen onder taakveld Jeugdzorg omdat dit taakveld een groot deel van de taakstelling in zal vullen.

- 83 -

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV672 - Maatwerkdienstverlening 18- - totaal Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV682 - Ge-escaleerde zorg 18- - totaal

2022 16.904 0 0 0

2023 16.913 0 0 0

2024 16.917 0 0 0

2025 16.917 0 0 0

16.904

16.913

16.917

16.917

2022 3.597 0 0 0

2023 3.598 0 0 0

2024 3.597 0 0 0

2025 3.597 0 0 0

3.597

3.598

3.597

3.597

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Jongeren met een delict voor de rechter (Bron: CBS)

2% Harderwijk 1% Gemeenten 25.00050.000 inwoners 0% 2016

2017

2018

2019

Achterstand onder jeugd – Kinderen in uitkeringsgezin (Bron: CBS)

6% 5% 4% 3% 2% 1% 0%

Harderwijk Gemeenten 25.00050.000 inwoners 2016

2017

2018

2019

Achterstand onder jeugd – Werkloze jongeren (Bron: CBS)

3% 2% Harderwijk

2% 1%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

1% 0% 2016

2017

2018

2019

- 84 -

Jongeren met jeugdhulp in % van alle jongeren tot 18 jaar (Bron: CBS)

12,5% 12,0% Harderwijk

11,5% 11,0%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

10,5% 10,0% 2017

2018

2019

2020

Jongeren met jeugdbescherming (Bron: CBS)

1,50% 1,00%

Harderwijk

0,50%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

0,00% 2017

2018

2019

2020

Jongeren met jeugdreclassering (Bron: CBS)

0,50% 0,40% Harderwijk

0,30% 0,20%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

0,10% 0,00% 2017

2018

2019

2020

Facultatieve beleidsindicatoren Unieke cliënten Jeugd per voorziening (Bron Jaarverslag Meerinzicht)

800 GGZ 600

Ambulant JB/JR

400

Dyslexie 200

Residentieel Pleegzorg

0 2018

2019

2020

- 85 -

Percentage verwijzingen (Bron: 2018: Jaarverslag Meerinzicht; 2019: Dashboard Jeugd)))

60% 50%

CJG

40%

Huisarts

30%

Rechter/RvK/OvJ

20%

Gecertificeerde instelling

10%

Jeugdarts/medisch specialist

0%

Zelfverwijzer/geen verwijzer 2018

2019

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 6 Programma 6 Sociaal domein Lasten

Rekening Begroting 2020 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV62 - Wijkteams TV63 - Inkomensregelingen TV64 - Begeleide participatie TV65 - Arbeidsparticipatie TV66 - Maatwerkvoorziening (WMO) TV671 - Maatwerkdienstverlening 18+ TV672 - Maatwerkdienstverlening 18TV681 - Ge-escaleerde zorg 18+ TV682 - Ge-escaleerde zorg 18Lasten - Totaal Baten TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV62 - Wijkteams TV63 - Inkomensregelingen TV65 - Arbeidsparticipatie TV66 - Maatwerkvoorziening (WMO) TV671 - Maatwerkdienstverlening 18+ TV672 - Maatwerkdienstverlening 18TV681 - Ge-escaleerde zorg 18+ TV682 - Ge-escaleerde zorg 18Baten - Totaal Programma - saldo voor bestemming Dotatie aan TV62 - Wijkteams reserves TV63 - Inkomensregelingen Dotatie aan reserves - Totaal Onttrekking TV62 - Wijkteams uit reserves

5.051 66 22.995 4.962 1.130 2.086 9.332 15.224 24.423 4.278 89.546 -419 -12 -19.082 -29 25 -197 -69 -23.376 -8 -43.167 46.379 345

6.720 320 20.636 4.859 1.673 1.482 10.521 14.130 24.397 4.177 88.915 -581 -500 -15.928 0 52 -240 0 -23.238 0 -40.435 48.480 1.896

5.090 229 18.213 4.698 1.416 1.446 11.238 16.904 20.709 3.597 83.539 -235 0 -13.926 0 0 -276 0 -19.677 0 -34.114 49.425 0

4.952 119 18.213 4.570 1.416 1.444 11.235 16.913 20.409 3.598 82.868 -235 0 -13.926 0 0 -276 0 -19.381 0 -33.818 49.049 0

4.905 119 18.212 4.499 1.416 1.445 11.234 16.917 20.408 3.597 82.752 -235 0 -13.926 0 0 -276 0 -19.381 0 -33.818 48.933 0

4.894 119 18.212 4.422 1.416 1.445 11.234 16.917 20.408 3.597 82.663 -235 0 -13.926 0 0 -276 0 -19.381 0 -33.818 48.844 0

61 406 -805

0 1.896 -4.743

0 0 -1.007

0 0 0

0 0 0

0 0 0

Onttrekking uit reserves - Totaal Programma - saldo na bestemming

-805 45.981

-4.743 45.632

-1.007 48.418

0 49.049

0 48.933

0 48.844

- 86 -

Lasten TV61 Samenkracht en burgerparticipatie 229

Lasten TV62 Wijkteams

3.597 5.090 Lasten TV63 Inkomensregelingen 20.709

Lasten TV64 Begeleide participatie

18.213

Lasten TV65 Arbeidsparticipatie Lasten TV66 Maatwerkvoorziening (WMO)

4.698 16.904

Lasten TV671 Maatwerkdienstverlening 18+

1.416 11.238

1.446

Lasten TV672 Maatwerkdienstverlening 18Lasten TV681 Ge-escaleerde zorg 18+ Lasten TV682 Ge-escaleerde zorg 18-

Financiële analyse begroting 2022 ten opzichte van begroting 2021: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2021 Begroting 2022 Verschil Onderwerp Nieuw beleid Onderhanden werk Doorberekende salariskosten Verschil in mutatie reserve SD 2022 t.o.v. 2021 Coronamiddelen 2021 Hogere raming WsW Hogere kosten Wmo vervoer Programmagelden, inclusief PGB uitgaven Hogere raming Stichting Jeugd Noord Veluwe i.v.m. versterking CJG Diverse Totaal

Bedrag

Nadeel (N) Voordeel (V)

€ 45.632.000,€ 48.418.000,-/- € 2.786.000,Bedrag 47.000,1.576.000,29.000,2.340.000,925.000,150.000,120.000,1.802.000,809.000,10.000,2.786.000,-

N Nadeel (N) Voordeel (V) N V N N V N N N N V N

Toelichting op de financiële analyse: Nieuw beleid Een specificatie van nieuw beleid wordt onderaan deze analyse in tabelvorm weergegeven. Onderhanden werken: Vanuit de jaarrekening 2020 zijn budgetten meegenomen naar 2021. Dit zijn incidentele budgetten voor 2021. In 2022 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Doorberekende salariskosten Door de hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen, de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s en extra ureninzet bij grondexploitaties kan er binnen het programma sprake zijn van een voor of nadeel. - 87 -

Reserve sociaal domein: De geraamde mutatie op de reserve sociaal domein is voor 2022 ruim € 2,3 miljoen lager dan in 2021. De geraamde mutaties zijn op basis van eerdere besluitvorming. Coronamiddelen 2021: De door het rijk beschikbaar gestelde coronacompensatie is incidenteel voor 2021. Dit leidt tot een verschil tussen 2021 en 2022. Het gaat in 2021 in programma 6 om middelen vanuit het 4e steunpakket voor o.a. sociaal en mentaal welzijn en voor Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). WsW: Er wordt een hogere bijdrage geraamd voor de Wet sociale Werkvoorziening. Dit is op basis van de bij de meicirculaire 2021 gepubliceerde hogere integratie-uitkering Participatie (programma 0). Wmo vervoer: De stijging in kosten voor Wmo vervoer wordt veroorzaakt door: • Toepassing van jaarlijkse indexatie op tarieven; • Inefficiëntie in het vervoer als gevolg van het uittreden van de provincie (OV-vangnet); • Verwachte toename in het gebruik na de corona-pandemie; • Afname van de Wmo-subsidie van provincie Gelderland. Programmagelden, PGB en BUIG: Meerinzicht heeft op basis van hun bevindingen van de afgelopen jaren een (meerjaren)begroting opgesteld voor de programmagelden Jeugd, Participatiewet en Wmo, voor de onderdelen waarvoor Meerinzicht in de uitvoering verantwoordelijk is. Daarnaast is ook de raming voor de Stichting Jeugd Noord Veluwe (CJG) bijgesteld.

Ten opzichte van de begroting 2021-2024 leidt dit tot een hogere raming van structureel € 2.610.600,-. Het totaaloverzicht ziet er als volgt uit: Programmagelden Jeugd, incl PGB Hogere kosten versterking CJG Programmagelden Wmo, incl PGB Programmagelden Participatie Lagere rijksbijdrage BUIG Totaal hogere lasten Extra rijksmiddelen Jeugd Totaal

2022 -1.568.800 -808.600 -449.300 296.000 -79.900 -2.610.600 4.240.000 1.629.400

2023 -1.568.800 -808.600 -449.300 296.000 -79.900 -2.610.600 2.511.600 -99.000

2024 -1.568.800 -808.600 -449.300 296.000 -79.900 -2.610.600 2.298.000 -312.600

2025 -1.568.800 -808.600 -449.300 296.000 -79.900 -2.610.600 2.041.200 -569.400

De hogere lasten worden deels veroorzaakt door loon-, prijs- en volumeontwikkelingen. De compensatie vanuit het rijk voor loon- en prijscompensatie is onderdeel van de meicirculaire Gemeentefonds. Hierin is niet meer te onderscheiden welk deel voor het sociaal domein is. Jeugd Er is een lichte toename in het aantal cliënten te zien. Dit kan het effect zijn van extra hulp die is opgestart na corona. De dalende trend bij residentiele zorg zet door. Daar tegenover staat een stijging van de ambulante zorg. Veel ondersteuningsvragen worden binnen het CJG beantwoord, inclusief tijdelijke lichte ondersteuning. Dit heeft echter tot gevolg dat de gespecialiseerde jeugdhulp veel meer complexe casuïstiek toegewezen krijgt. Versterking CJG In 2022 wordt versterkt uitvoering gegeven aan het gedeeltelijk verplaatsen van de specialistische GGZ deskundigheid, die nu nog achter in de keten aanwezig is, naar de voorkant van het CJG. Dit zal bijdragen aan een betere triage. In situaties waarin vragen van ouders en jongeren zodanig zijn dat ze niet simpel zijn op te lossen, hoort als eerste stap een goed beeld te worden verkregen van de samenhangende factoren die een rol spelen in de problematiek. In vakjargon wordt dan gesproken van een ‘verklarende analyse’.

Zeker in de meer complexe en zorgelijke situaties is het dan zeer helpend als er specialistische deskundigheid (GGZ en gezins- en systeem kennis) beschikbaar is in het Centrum voor Jeugd en Gezin. In de analyse die zich voordoen in opgroeien en opvoeden moet oog zijn voor zowel psychologische als pedagogische en sociale factoren. Een brede blik, bij voorkeur vanuit interprofessioneel perspectief helpt in het tegengaan van onnodige medicalisering en bevordert de normalisatie. Het draagt bij aan het doen wat nodig is en in één keer goed. Het CJG wordt vanaf 2022 verder versterkt op het gebied van ambulante jeugdhulpverlening. Dit behoort al tot de basistaken van het CJG, maar door de toename aan vragen over ambulante jeugdhulpverlening is het CJG niet in staat al deze ondersteuningsvragen zelf uit te voeren. Door een kwantitatieve versterking op dit gebied, kan het CJG meer inwoners ondersteuning bieden en hoeft dit niet door gespecialiseerde jeugdhulp plaats te vinden.

- 88 -

Door deze versterkingen op GGZ terrein en ambulante jeugdhulp is een afname in de gespecialiseerde jeugdhulp te verwachten. Het kost in deze fase wel eerst extra investering in het CJG. Ook hier gaan de kosten voor de baat. We organiseren hierdoor de jeugdhulp nog dichterbij en laagdrempeliger. De hogere bijdrage voor het CJG wordt gedekt uit de programmagelden jeugd (onderdelen GGZ en ambulant) en de extra rijksmiddelen jeugdzorg. Participatie Vanuit de begroting 2021 was gerekend in een toename in het aantal uitkeringen door de effecten van de coronacrisis. Gebleken is dat de effecten van de crisis op het aantal uitkeringen niet zo groot is. De begroting is naar beneden bijgesteld. Wmo Het beroep op maatwerkvoorzieningen Wmo blijft stijgen. Dit wordt veroorzaakt door de vergrijzing, langer thuis wonen en de afname in beschikbaarheid van mantelzorgers. Extra rijksmiddelen jeugd Het kabinet heeft besloten in 2022 € 1,314 miljard aan gemeenten beschikbaar te stellen vanwege tekorten in de jeugdzorg. Dit is bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen. Aan de extra beschikbaar gestelde middelen ligt een Hervormingsagenda Jeugd ten grondslag. Voor Harderwijk gaat het om een bedrag van € 4,2 miljoen. Effectuering hiervan vindt plaats in de septembercirculaire 2021. De bekostiging vanaf 2023 wordt overgelaten aan een nieuw kabinet.

Het Rijk, de toezichthouders en de VNG hebben de afspraak gemaakt dat, vooruitlopend op de definitieve besluitvorming, gemeenten 75% van de bedragen uit de Hervormingsagenda Jeugd als stelpost in de meerjarenbegroting op mogen nemen. In de begroting van Harderwijk is al rekening gehouden met een stelpost van afgerond € 950.000 op basis van de eerder beschikbaar gestelde € 300 miljoen. De extra op te nemen stelpost bedraagt: 2023: € 2,5 mln 2024: € 2,3 mln 2025: € 2,0 mln Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen, de toelichting is opgenomen onder de betreffende taakvelden: Nieuw beleid

Omschrijving

PROG6 Sociaal domein TV61 - Samenkracht en Regenbooggemeente burgerparticipatie TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie - Totaal PROG6 Sociaal domein - Totaal

Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 47

47

47

47

47 47

47 47

47 47

47 47

- 89 -

2.7 Programma 7 Volksgezondheid en milieu A ALGEMEEN Doelstelling Wij werken aan een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Duurzaamheid staat centraal in ons handelen. Ook verwachten wij van inwoners en ondernemers dat duurzaamheid bij het realiseren van hun plannen het uitgangspunt is. Uitvoeringsprogramma ‘Toekomstbestendig Harderwijk’ Om uitvoering te geven aan de in juli 2020 vastgestelde duurzaamheidsvisie, zullen we een uitvoeringsprogramma ontwikkelen en gaan uitvoeren. Uitwerking hiervan vindt plaats aan de hand van de volgende vier pijlers: energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Werken aan een gezonde leefomgeving Met inwoners zoeken we naar innovatieve oplossingen voor geluidsoverlast van de A28. Wij stimuleren alle inwoners om een actieve en gezonde leefstijl te hanteren door in te zetten op gezond opgroeien, gezond ouder worden en een gezonde leefomgeving Onder andere door het stimuleren van gezonde keuzes (leefstijl) met de lokale uitvoeringsagenda van de nota ‘Samen voor een gezond Noord Veluwe’. Inhoud Dit programma omvat activiteiten die gericht zijn op gezondheidszorg, milieu, integrale handhaving en vergunningverlening, afvalverzameling en reiniging, water en riolering alsmede de gemeentelijke begraafplaats.

Ontwikkelingen Verbonden partijen Omgevingsdienst Noord Veluwe (ODNV).

B TAAKVELDEN 7.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Volksgezondheid M. Companjen Samenleving T. Renee

Wat willen we bereiken? De gemeente stimuleert en activeert de eigen verantwoordelijkheid bij inwoners om te kiezen voor gezonde leefgewoonten, die positief bijdragen aan gezond opgroeien en gezond ouder worden. Wat doen we daarvoor? Regulier  Bevorderen gezonde leefstijl, o.a. door preventie en voorlichting met betrekking tot middelengebruik, met name op voortgezet onderwijs;  Bevorderen gezonde en actieve leefstijl ouderen;  Aansluiting bij landelijke campagne NIX<18;  JOGG gemeente;  Buurtsport coaches.  Gezamenlijk met 22 gemeenten zijn we verantwoordelijk voor de GGD NOG de gezondheidsdienst van de gemeenten. De GGD werkt aan het bevorderen van de gezondheid en het voorkomen van gezondheidsproblemen bij de inwoners van Noord- en Oost-Gelderland.  Jeugdgezondheidszorg wordt uitgevoerd conform gemaakte contractafspraken met Icare JGZ en GGD NOG, onderdeel van deze afspraken is het Rijksvaccinatieprogramma (Wet publieke gezondheid) Nieuw beleid Opstellen van de nieuwe lokale uitvoeringsagenda Gezondheidsbeleid 2022-2025

- 90 -

2022

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV71 - Volksgezondheid - totaal

7.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2023

2024

2025

2.251 0 0 0

2.574 -296 0 0

2.571 -296 0 0

2.571 -296 0 0

2.251

2.278

2.275

2.275

Taakveld Riolering B. van Bijsteren Stadsbedrijf J. Dirksen

Wat willen we bereiken?  Het zorgdragen voor een doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater ter bescherming van de volksgezondheid en milieu;  Het voorkomen van water op straat;  Het beheren en nemen van doelmatige maatregelen ter voorkoming van structurele grondwateroverlast. Wat doen we daarvoor? Regulier  Zorgdragen voor reiniging, inspectie en onderhoud van de hoofdriolering incl. huisaansluitingen en voorzieningen zoals kolken, gemalen, schuiven en infiltratievoorzieningen;  Curatief onderhoud (herstellen van schade);  Het doorvoeren van verbeteringen;  Projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie) vanuit het OMP (Operationeel Maatregelen Programma);  Meten, beheren en verstrekken van informatie over grondwaterstanden. Specifiek Uitvoeren van het 2e deel van het re-lining project van het hoofdriool in de Oranjelaan.(gedeelte tankstation Shell t/m rotonde Berekuil). Dit wordt gelijktijdige meegenomen met het gepland Groot onderhoud aan de N303 door de provincie Gelderland. Nieuw beleid Kadernota Water en Klimaatadaptatie werkregio NW-Veluwe Voorzetten van regionale samenwerking op het gebied van water en klimaatadaptatie. De uitgaven werden tot en met 2021 mede gedekt vanuit restant budget RNV/SNV.

Een van de regionale projecten betreft het voortzetten stimuleringsregeling klimaat adaptieve maatregelen privaat terrein alsmede de daarmee samenhangende communicatie en begeleiding vanuit Loket Veluwe Duurzaam. Dit heeft beide een relatie met de pijler “klimaatadaptatie” in de vastgestelde duurzaamheidsvisie. De kosten ad € 50.000 per jaar worden voor € 20.000 gedekt door een bijdrage van derden ad € 20.000 per jaar. Het restant ad € 30.000 komt jaarlijks ten laste van de reserve duurzaamheid. Ombuigingen Onderhoud randmeren Het onderhoud aan stortsteen/palen langs het randmeer kan de komende jaren op een lager niveau uitgevoerd worden wat een besparing oplevert van € 10.000 per jaar. Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves

2022 2.484 -3.567 0 0

2023 2.487 -3.567 0 0

2024 2.462 -3.567 0 0

2025 2.459 -3.567 0 0

TV72 - Riolering - totaal

-1.083

-1.080

-1.104

-1.108

- 91 -

7.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Afval B. van Bijsteren Ruimte E. Roza

Wat willen we bereiken? Het op een milieutechnisch verantwoorde en doelmatige wijze, tegen aanvaardbare en kostendekkende tarieven, inzamelen, overslaan, transporteren en verwerken van het huishoudelijk afval. Wat doen we daarvoor? Regulier  Het (gescheiden) inzamelen van huishoudelijk afval;  Het exploiteren van het milieupark met kca-depot;  De afvalstoffen zoveel mogelijk hergebruiken en recyclen, en anders zo duurzaam mogelijk verwerken;  Het ontwikkelen, monitoren en bijstellen van het afvalstoffenbeleid;  Het verlenen van kwijtschelding en het treffen van een financiële compensatie voor mensen met medisch afval;  Het registreren van het aantal aanbiedingen restafval en het innen van afvalstoffenheffing;  Het informeren van onze inwoners over het afvalbeleid;  Het schoonhouden van de openbare ruimte en de handhaving. Nieuw beleid Vanaf 1-1-2022 wordt de nieuwe strategie Van Afval Naar Grondstof, Harderwijk op weg naar een circulaire stad (VANG-strategie) ingevoerd (raadsbesluit 9 juli 2020, registratienummer 20h0001735 / h200017936). Het doel van dit nieuwe beleid is om de hoeveelheid restafval omlaag te brengen en het percentage gescheiden schone grondstoffen te laten stijgen. Daarvoor zijn de volgende beleidsmaatregelen: - een nieuwe berekenwijze van de afvalstoffenheffing: een vast en een variabel deel.

o het vaste deel verschilt per eenpersoons- en meerpersoonshuishouden; o het variabele deel wordt bepaald op basis van het aantal aanbiedingen restafval (volume/frequentie). Inwoners kunnen hiermee zelf invloed uitoefenen op de hoogte van de afvalstoffenheffing: als je goed afval scheidt en daardoor minder restafval overhoudt, hoef je ook minder vaak je restafvalcontainer aan te bieden of minder vaak een zak te storten in een ondergrondse container en betaal je dus ook minder. Dit is vergelijkbaar met andere nutsvoorzieningen, zoals gas, water en elektra; - uitbreiding van het serviceniveau: o twee keer per jaar gratis grof vuil wegbrengen naar het milieupark; o gratis wegbrengen van verpakkingsmateriaal dat is gemaakt van plastic, metalen en drankenkartons (PMD) naar het milieupark en; o de uitbreiding GFT-verzamelcontainers voor groente-, fruit- en tuinafval voor hoogbouw, stapelbouw en binnenstad) - communicatiecampagne; - afvalcoaching. Het doel van het variabele tarief is dat mensen bewuster met hun afval omgaan en daarmee zelf meer invloed hebben op de hoogte van hun afvalstoffenheffing. Bij optimale afvalscheiding betaalt men minder dan als men niet zou scheiden.

Dit volgens het principe van ‘de vervuiler betaalt’ Het vaste tarief van de afvalstoffenheffing wordt verlaagd en daar boven op komt een variabel tarief per lediging of inworp van restafval, dit als prikkel om het afval beter te scheiden. De genoemde flankerende beleidsmaatregelen gaan daarbij helpen. Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV73 - Afval - totaal

2022 5.181 -5.958 0 -37

2023 5.136 -5.958 0 -37

2024 5.135 -5.958 0 -37

2025 5.135 -5.958 0 -37

-814

-858

-860

-860

- 92 -

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Hierbij dient opgemerkt te worden dat deze cijfers het totaal opgehaalde restafval inclusief verpakkingsmateriaal van Plastic, Metalen en Drankenkartons (PMD) is. Omdat Harderwijk het PMD uit het restafval laat nascheiden door de afvalverwerker (Omrin), geeft dit een vertekend beeld. Vanaf eind 2021 publiceert CBS de cijfers voor 2020, exclusief PMD. Omvang huishoudelijk restafval in kg per inwoner (Bron: CBS)

250 200 Harderwijk

150 100

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

50 0 2016

2017

2018

2019

Ruimt 7.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Milieubeheer M. Companjen Ruimte T. Meuwissen

Wat willen we bereiken? Milieukwaliteit is een belangrijk onderdeel van de beleving van de leefomgeving. Hierbij hebben we het over de milieuaspecten zoals; geluid, geur, bodem, externe veiligheid en luchtkwaliteit en milieugezondheidskwaliteit. De milieuaspecten zijn vooral van belang bij ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de effecten van de ontwikkeling acceptabel moeten zijn en tenminste voldoen aan de wettelijke eisen. Aanvullend op de wettelijke eisen zijn in het Milieubeleidsplan Harderwijk per milieuaspect stadsambities geformuleerd. Het doel van een Milieubeleidsplan is het zorgdragen voor de leefomgeving. Met duurzaamheid draait het niet alleen om het hier en nu, maar ook om het elders en later. Dit betekent dat je rekening houdt met de gevolgen van je handelen voor mensen die ergens anders leven en voor mensen die later zullen leven.

In een duurzame toekomst heeft de volgende generatie dezelfde kansen als de huidige generatie! Wat doen we daarvoor? Regulier Milieu Kort samengevat voert de Omgevingsdienst Noord Veluwe de volgende milieutaken uit:  adviseren over het milieudeel van de omgevingsvergunning voor vergunningplichtige bedrijven;  behandelen van diverse meldingen (Activiteitenbesluit, slopen, mobiel breken bouw- en sloopafval,);  behandelen van milieuklachten over bedrijfsmatige activiteiten;  uitvoering van het milieutoezicht op deze bedrijven en op (asbest)sloopwerkzaamheden;  adviseren over geluid, bodem, luchtkwaliteit, geur en externe veiligheid;  bestrijding en aanpak van milieu-incidenten  adviseren over natuur en ecologie Duurzaamheid Het uitvoeren van de projecten zoals opgenomen in de uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Hiermee wordt gewerkt aan de duurzaamheidsdoelen, zoals opgenomen in de duurzaamheidsvisie “De Duurzame Stad”

- 93 -

Nieuw beleid Kadernota 1. Regionaal energieloket Met behulp van het regionale energieloket Veluwe Duurzaam worden inwoners en ondernemers voorgelicht over duurzaamheidsmaatregelen en energiebesparing op gebouwniveau. Dit draagt bij aan de doelstellingen van de duurzaamheidvisie, voornamelijk de pijler energietransitie. Om te zorgen dat het energieloket onafhankelijk hulp en advies kan bieden, dragen alle 7 regiogemeenten van de Noord-Veluwe bij aan het energieloket. Via deze kadernota wordt de dekking aangevraagd voor de jaren 2022 t/m 2024. De kosten worden naar ratio van inwoner verdeeld. Het aandeel voor de gemeente Harderwijk bedraagt dan €55.000,-. Door de subsidie van de provincie Gelderland van €25.000,- , is er nog een jaarlijkse eigen bijdrage van de gemeente Harderwijk nodig is van € 30.000,- . (€55.000 - €25.000 = €30.000,-) 2. Duurzaamheid IHP (Integraal Huisvestingsplan Onderwijs) Binnen het door het college vastgestelde projectplan IHP staat voor 2022 het opstellen van de business cases voor elk van de scholen op basis van de dan uitgevoerde quickscans / gebouwinventarisaties op het programma. Dit is nodig om de vastgestelde routekaart duurzaamheid onderwijs te kunnen volgen Voor het (laten) opstellen van deze business cases en vertalen naar onderhoudsplannen per schoolgebouw is een eenmalig budget nodig van € 40.000. Ombuigingen 1.

De energieke stad Door 20% van het beschikbare budget af te ramen en dus minder in te zetten op dit onderdeel wordt een besparing gerealiseerd van jaarlijks € 21.214. 2. Verduurzaming sportverenigingen Er wordt de laatste jaren geen gebruik meer gemaakt van het fonds voor verduurzaming van sportverenigingen. Het beschikbare structurele budget van € 5.285 kan hierdoor vrijvallen. Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV74 - Milieubeheer - totaal

2022 2.268 -27 8 -30

2023 1.963 15 8 -71

2024 1.963 15 8 -71

2025 1.908 40 8 -41

2.220

1.915

1.915

1.915

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Hernieuwbare elektriciteit (Bron: Klimaatmonitor-RWS)

25,00% 20,00% Harderwijk

15,00% 10,00%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

5,00% 0,00% 2016

2017

2018

2019

- 94 -

Facultatieve beleidsindicatoren CO2-emissie per ton excl. CO2-uitstoot auto(snel)wegen (Bron: klimaatmonitor)

250 240 230 220 210 200 190 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Te Taakveld Begraafplaatsen en crematoria

7.5 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

J. de Jong Stadsbedrijf K.J. Bakema

Wat willen we bereiken? Creëren en in stand houden van een functionele en piëteitsvolle laatste rustplaats toegankelijk voor een ieder. De gemeente heeft de plicht op grond van de wet op de lijkbezorging om een gemeentelijke begraafplaats te exploiteren. Wat doen we daarvoor? Regulier  Het onderhoud aan de begraafplaatsen volgens kwaliteitsniveau A;  Een correcte begeleiding en service bij het begraven en een tevreden “klant”, waarbij binnen de vastgestelde kaders zo veel mogelijk rekening wordt gehouden met de individuele wensen Nieuw beleid  Realiseren van natuurbegraven Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV75 - Begraafplaatsen en crematoria - totaal

2022

2023

2024

2025

874 -1.004 0 0

873 -1.004 0 0

871 -1.004 0 0

871 -1.004 0 0

-129

-131

-132

-133

- 95 -

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 7kale initiatieven te geven, een passend woningaanbod te bieden en te zorgen voor een Programma 7 Duurzaamheid en milieu Lasten

TV71 - Volksgezondheid TV72 - Riolering TV73 - Afval TV74 - Milieubeheer TV75 - Begraafplaatsen en crematoria Lasten - Totaal Baten TV71 - Volksgezondheid TV72 - Riolering TV73 - Afval TV74 - Milieubeheer TV75 - Begraafplaatsen en crematoria Baten - Totaal Programma - saldo voor bestemming Dotatie aan TV74 - Milieubeheer reserves Dotatie aan reserves - Totaal Onttrekking TV73 - Afval uit reserves TV74 - Milieubeheer TV75 - Begraafplaatsen en crematoria Onttrekking uit reserves - Totaal Programma - saldo na bestemming

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2.368 2.877 2.251 2.574 2.571 2.571 2.269 4.318 2.484 2.487 2.462 2.459 4.915 5.090 5.181 5.136 5.135 5.135 2.138 2.989 2.268 1.963 1.963 1.908 919 837 874 873 871 871 12.608 16.111 13.059 13.032 13.003 12.943 -68 -449 0 -296 -296 -296 -3.600 -5.511 -3.567 -3.567 -3.567 -3.567 -5.294 -5.104 -5.958 -5.958 -5.958 -5.958 -44 -201 -27 15 15 40 -990 -987 -1.004 -1.004 -1.004 -1.004 -9.997 -12.253 -10.555 -10.808 -10.808 -10.783 2.611 3.858 2.504 2.223 2.194 2.160 8 861 8 8 8 8 8 -16 0 -9 -25 2.594

861 -272 -1.391 0 -1.664 3.055

8 -37 -30 0 -67 2.445

8 -37 -71 0 -108 2.123

8 -37 -71 0 -108 2.094

8 -37 -41 0 -78 2.089

Financiële analyse begroting 2022 ten opzichte van begroting 2021: Ontwikkeling saldo programma

Bedrag

Begroting 2021 Begroting 2022 Verschil Onderwerp Nieuw beleid Onderhanden werken Kapitaallasten Doorberekende salariskosten TV 72 Rioolbeheer TV 73 Afval TV 74 Duurzaamheid Diversen Totaal

Nadeel (N) Voordeel (V) 3.054.773,2.444.810,609.963,-

Bedrag 106.000,688.527,671.780,187.000,104.268,577.059,19.552,19.216,609.963,-

V Nadeel (N) Voordeel (V) N V N V N V V V V

- 96 -

Toelichting op de financiële analyse: Nieuw beleid Een specificatie van nieuw beleid wordt onderaan deze analyse in tabelvorm weergegeven. Onderhanden werken: Vanuit de jaarrekening 2020 zijn budgetten meegenomen naar 2021. Dit zijn incidentele budgetten voor 2021. In 2022 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze worden toegerekend aan de betreffende taakvelden/programma’s. Doorberekende salariskosten Door de hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen, de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s en extra ureninzet bij grondexploitaties kan er binnen het programma sprake zijn van een voor of nadeel. TV 72 Rioolbeheer Er is sprake van een nadelig resultaat vanwege hogere kosten voor groot onderhoud en herstelwerkzaamheden TV 73 Afval Het voordeel binnen dit taakveld betreft enerzijds het wegvallen van de invoeringskosten van Vang. Dit waren incidentele budgetten die in 2021 zijn begroot om de werkzaamheden mbt Vang uit te kunnen voeren. Anderzijds zijn door het invoeren van Vang meer leges geraamd in 2022 ten opzichte van 2021. TV 74 Duurzaamheid Betreft aframing van het structurele budget ‘De Energieke Stad’ vanuit de Ombuigingen 2022 - 2025.

Diversen Per saldo is er voor diverse baten en lasten een voordeel van € 19.216,-. Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen, de toelichting is opgenomen onder de betreffende taakvelden: Nieuw beleid PROG7 Duurzaamheid en milieu TV72 - Riolering TV72 - Riolering - Totaal TV74 - Milieubeheer

Omschrijving Water en Klimaatadaptie werkregio NW-Veluwe Water en Klimaatadaptie werkregio NW-Veluwe (bijdrage derden) Regionaal energieloket Regionaal energieloket (bijdrage derden) Regionaal energieloket (bijdrage dekkingsreserve duurzaamheid) Duurzaamheid IHP

TV74 - Milieubeheer - Totaal PROG7 Duurzaamheid en milieu - Totaal

Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 86 -20 66 55 -25 -30 40 40 106

101 -20 81 55 -25 -30 0 0 81

101 -20 81 55 -25 -30 0 0 81

101 -20 81 0 0 0 0 0 81

- 97 -

2.8 Programma 8 Ruimte en wonen A ALGEMEEN Doelstelling Wij versterken de ruimtelijke kwaliteit door grote ruimtelijke projecten uit te voeren, ruimte voor lokale initiatieven te geven, een passend woningaanbod te bieden en te zorgen voor een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat. Inhoud Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op ruimtelijke ordening (omgevingsvisie, bestemmings- en omgevingsplannen, welstandstoezicht en handhaving), volkshuisvesting (woningbouw nieuw en bestaand, woonwagencentrum) en grondexploitaties. Het versterken en in stand houden van een aantrekkelijk en duurzaam toekomstgericht woon-, werk-, en leefklimaat.

Ontwikkelingen De ontwikkeling rondom de stikstofproblematiek kan van invloed zijn op de planning en uitvoering van ruimtelijke projecten. Na de uitspraak van de Raad van State van mei 2019 is het stikstofdossier zeer relevant geworden voor toekomstige ontwikkelingen. Voor iedere ruimtelijke ontwikkeling moet nagegaan worden in hoeverre deze een stikstofdepositie veroorzaakt. Sinds de uitspraak wordt op verschillende niveaus gewerkt aan oplossingen. Hierdoor komen steeds meer instrumenten beschikbaar die belemmeringen weg nemen bij ruimtelijk projecten. Echter, bij ieder ruimtelijk project moet dit nauwkeurig worden onderzocht waarbij het de verwachting is dat niet alles kan. Ontwikkelingen omtrent het stikstofdossier blijven onder een juridisch vergrootglas liggen. Verbonden partijen  Meerinzicht: digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)en onderhoud gebouwen.  ODNV: advisering Omgevingsvisie en Omgevingsplan.

B TAAKVELDEN 8.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Ruimtelijke ordening J. de Jong Ruimte M. Krijgsman

Wat willen we bereiken? Het versterken en in stand houden van een aantrekkelijk en duurzaam toekomstgericht woon-, werk-, en leefklimaat. Een gedifferentieerd aanbod in woon-, werk, en verblijfslocaties met een zo hoog mogelijk ruimtelijk kwaliteitsniveau. Ruimtelijke kwaliteit kan hierin worden onderscheiden in de gebruikswaarde, de belevingswaarde of de toekomstwaarde van de plek of het object. In het kader van de aankomende nieuwe Omgevingswet gaat participatie en aandacht voor de belangen van de buurt een steeds belangrijkere rol spelen. Wat doen we daarvoor? Regulier  Planologische adviezen over ingediende initiatieven;  Opstellen van gebiedsvisies en/of thematische visies en beleid;  Actualisatie juridisch planologisch kader;  Nieuwe bestemmingsplannen, reguliere- of uitgebreide omgevingsvergunningen ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen;  Omgevingsvergunningen en interne advisering daarover;  Planologische en ruimtelijke ordeningszaken en interne advisering daarover;  Planbegeleiding (toetsing en procedureel) van plannen van derden. Specifiek  Grond aan- en verkopen;  Uitvoering ruimtelijke projecten en beleid;  Actief en faciliterend grondbeleid

- 98 -

2022

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV81 - Ruimtelijke ordening - totaal

8.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2023

2024

2025

974 -322 0 0

839 -119 0 0

839 -119 0 0

839 -119 0 0

651

719

719

719

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) B. van Bijsteren Ruimte R. van der Leeden

Wat willen we bereiken? Het taakveld grondexploitatie niet-bedrijventerreinen is in essentie gericht op het als gemeente actief verwerven, produceren en leveren van bouwrijpe grond om de ruimtelijke doelen op het gebied van wonen en leven te kunnen realiseren. Vanuit haar actieve rol wordt conform het vastgestelde grondbeleid en rekening houdend met de ruimtelijke doelen gezocht naar bedrijfseconomische optimalisatie en adequate beheersing van risico’s.

Wat doen we daarvoor? Regulier  Verwerven, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken van gronden ten behoeve van realisatie van woningbouw en commerciële/maatschappelijke voorzieningen;  Het uitgeven van bouwrijpe kavels;  Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten; Specifiek Drielanden  Bouwrijp maken Harderweide fase 2 en 3;  Realisatie geluidsscherm Harderweide;  Uitgifte gronden in deelcomplexen Groene Zoom en Harderweide;  Tussentijdse verantwoording rijkssubsidie Woningbouwimpuls Harderweide Waterfront  Woonrijp maken deelcomplex de Kades;  Uitgifte gronden in deelcomplex de Kades;  Tussentijdse verantwoording rijkssubsidie Woningbouwimpuls Waterfront Nieuw beleid  Voorbereiding toekomstige grex Weiburg

Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV82 - Grondexploitatie (niet-bedrijventer.) totaal

2022 12.679 -12.679 0 0

2023 7.113 -7.113 0 0

2024 6.002 -6.002 0 0

2025 7.318 -7.318 0 0

0

0

0

0

- 99 -

8.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Wonen en bouwen J. de Jong Ruimte H. Kooistra

Wat willen we bereiken?  Kansen benutten > via de kwaliteit en kwantiteit van de woningvoorraad bijdragen aan de ambities van de gemeente op het gebied van duurzaamheid, economische ontwikkeling en sociaal klimaat;  De basis op orde > iedereen die in Harderwijk wil wonen, vindt binnen afzienbare tijd een woning die past bij zijn of haar wensen en behoeften op het gebied van betaalbaarheid, toegankelijkheid en woonomgeving. Wat doen we daarvoor? Regulier  Uitvoeren van het woonbeleid  Uitvoering geven aan de Woningwet 2015, in het bijzonder de samenwerking met corporaties en huurdersorganisaties om te komen tot prestatieafspraken;  Uitvoering geven aan de Huisvestingsverordening gemeente Harderwijk 2019, o.a. behandeling bezwaarschriften tegen weigering toekennen urgentie  Het monitoren van de woonruimteverdeling (huurwoningen);  Toewijzen van nieuwbouwprojecten en bouwkavels  Behandeling aanvragen Leegstandwet  Behandeling aanvragen stimuleringsregeling sociale huur  Overleg met initiatiefnemers voor woningbouwplannen;  Regionale samenwerking / afstemming met provincie;  Rapportage aan de raad over de voortgang van de woningbouw Nieuw beleid  Woonwagenbeleid  Splitsingsbeleid  Beleid t.a.v. flexibele huisvesting en de huisvesting van arbeidsmigranten in het bijzonder  Bijstellen woningbouwambitie n.a.v.

uitgevoerd woningbehoefteonderzoek  Ontwikkelen en doorontwikkeling van gemeentelijk instrumentarium zoals erfpacht, doelgroepenverordening en starterslening Wat mag het kosten? Lasten Baten Dotatie aan reserves Onttrekking uit reserves TV83 - Wonen en bouwen - totaal

2022 2.260 -1.841 38 0

2023 1.812 -1.790 38 0

2024 1.811 -1.787 38 0

2025 1.811 -1.787 38 0

457

59

62

61

- 100 -