Bijlage B Uitgangspuntennotitie Kunst en Cultuur.pdf

-r

mum ţ&gĒ

!îï*Ŵį wwêêm. wm

gsm®

'-htŕTT3^' 'SM*',"' iŕ m č^*Ji

Witġanġspuntennotitie ÉKunsten'Cultuur! Çcj II

t

ŜSiéüfcř

ŗ

.

jīmìàăŵMM «Ŝfóà;

gemeente harderwijk

Over deze notitie Dit is een uitgangspuntennotitie. In deze notitie geeft het college aan, wat de kracht en de waarde van kunst en cultuur zijn voor Harderwijk en wat de uitgangspunten zijn voor het beleid van het college op het gebied van kunst en cultuur. Het college vindt dat belangrijk, juist nu door de coronacrisis de culturele sector in grote onzekerheid verkeert. Vanwege deze crisis en de daarmee samenhangende omstandigheden kunnen het kunst- en cultuurbeleid en de uitvoering ervan op dit moment niet adequaat worden beschreven. Met deze notitie wordt op hoofdlijnen de richting aangegeven van het nog op te stellen beleid. De notitie begint met in het kort de uitgangspunten van het kunst- en cultuurbeleid voor de komende periode. Daarna volgen context en uitwerking. Het culturele netwerk in Harderwijk wordt gevormd door een groot aantal instellingen en verenigingen. Een aantal van hen werkt professioneel, het overgrote deel wordt gedragen door vrijwilligers. Wat hen verbindt is hun passie voor kunst en cultuur. Het hele netwerk ondervindt ernstige gevolgen van de coronacrisis. Kunst en cultuur leveren een wezenlijke bijdrage aan het behalen van de integrale beleids­ doelen van het college op de drie pijlers participatie, educatie en economie. De uitgangspun­ ten voor het kunst- en cultuurbeleid en de beleidsdoelen centreren zich dan ook rond deze thema's.

In deze notitie wordt ingegaan op de manier waarop kunst en cultuur bijdragen aan participatie, educatie en economie in Harderwijk. Tot slot wordt een aantal randvoorwaarden benoemd voor het verwezenlijken van deze bijdrage. 'Kunst en cultuur' omvat alle kunstvormen. In de regel worden onder 'kunst' de beeldende kunsten geschaard en onder 'cultuur' de overige vormen. In deze notitie wordt soms 'cultuur' gebruikt als kortere term voor het geheel van 'kunst en cultuur'.

1

„

wSSSŴ ‘SaB

De uitgangspunten van het kunst- en cultuur beleid voor de periode 2021-2024 in het kort De uitgangspunten zijn gegroepeerd in de drie pijlers

Wij vinden het belangrijk dat inwoners met talent

participatie, educatie en economie.

worden gestimuleerd om dit talent verder te ontwik­ kelen. Ook vinden we het belangrijk dat de geschie­

Uitgangspunt pijler Participatie: wij vinden het belang­

denis van Harderwijk voor iedereen toegankelijk is.

rijk dat alle inwoners van Harderwijk kunnen meedoen

Om dat te bereiken, willen we ook in de komende

aan de samenleving, anderen kunnen ontmoeten en

beleidsperiode kunst en cultuur inzetten.

hun netwerk kunnen uitbreiden. Om dat te bereiken, willen we ook in de komende beleidsperiode kunst en

Uitgangspunt pijler Economie: wij vinden het be­

cultuur inzetten.

langrijk dat Harderwijk een eigen identiteit heeft en mede om die eigenheid wordt gekozen als een plek

Uitgangspunt pijler Educatie: wij vinden het belangrijk

om te bezoeken, te winkelen, vrije tijd te besteden, te

dat mensen van alle leeftijden op alle niveaus de mo­

gaan wonen en te gaan werken. Om dat te bereiken,

gelijkheid hebben om zich te ontplooien, om nieuwe

willen we ook in de komende beleidsperiode kunst

dingen te leren en om hun creativiteit en verbeelding

en cultuur inzetten.

vorm te geven.

í

De waarden van kunst en cultuur Kunst en cultuur: *

hebben een autonome, intrinsieke waarde - de waarde van de expressie van de kunstenaar en van de perceptie van de toeschouwer (schoonheid, herkenning, of juist nieuwsgierigheid naar het onbekende)

*

stimuleren creativiteit en out-of-the-box-denken, wat nodig is voor innovatie

*

vormen een wezenlijk onderdeel van de identiteit van mensen en van een plaats

*

dragen bij aan het welbevinden en de gezondheid van de mensen die eraan meedoen

*

zijn niet competitief, maar roepen juist op tot samenwerken

*

zorgen voor een dynamische en 'aangeklede' openbare ruimte

*

dragen bij aan een goed vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven en nieuwe inwoners

*

leveren een bijdrage aan de plaatselijke economie.

Door middel van culturele activiteiten kunnen mensen: *

meedoen aan de samenleving: jong, oud, met of zonder beperking, vanuit alle achtergronden

*

elkaar ontmoeten

*

een zinvolle tijdsbesteding ervaren

*

hun kennis en vaardigheden inzetten voor anderen

*

samenwerken aan een gemeenschappelijk doel

*

nieuwe dingen leren

*

hun verbeelding vormgeven

*

leren zich een oordeel te vormen.

4

Het belang van kunst en cultuur voor de gemeente Harderwijk Specifiek voor onze gemeente is van belang dat kunst

Niet alleen door het wegvallen van toneelvoorstel­

en cultuur mensen met elkaar verbinden en met de

lingen en de sociale contacten tijdens de koorrepe-

plek waar zij wonen, met het verleden en met de

titie, maar ook door het wegvallen van een zinvolle

toekomst. Kunst en cultuur is het fundament van de

invulling van de vrije tijd voor vrijwilligers, die van­

samenleving.

wege hun leeftijd vaak tot de risicogroep behoren.

Wat iemand een 'Harderwieker' maakt, is cultuur.

Ook voor jongeren was het gebrek aan fysiek contact en de mogelijkheid zich te uiten door middel van

Hoezeer de sociale cohesie wordt gestimuleerd door

bijvoorbeeld muziek en kunst, nadelig. De culturele

cultuurdeelname, bleek tijdens de lockdown. Mensen

infrastructuur (het geheel van culturele voorzienin­

van alle leeftijdscategorieën merkten de fysieke en

gen en netwerken) van Harderwijk is voor een deel

psychische gevolgen van het gebrek aan sociale con­

ook de sociale infrastructuur.

tacten en aan de invulling van hun vrije tijd.

wăm, ■rĩ*TIS^

-V-- '

f.

- * V* Ŵ*',,5»*. 'įŷ ’' ŵ -Xfc

'ázs&Sà [0:

ĩm

pp If'L 1 ţjļŕ ŕ r'

; -r-r-

mm '~

*

mm

' -.

';r'

\i( ' - ~-

V i ' 'ĩľ'ļjt

V.r?.

mm

--

Wie vormen het culturele netwerk van Harderwijk? Het culturele netwerk van Harderwijk wordt gevormd door de talloze culturele instellingen, stichtingen en verenigingen die in onze stad actief zijn. Niet alle koren, bands, orkesten, dansgroepen, toneelclubs en andere initiatieven zijn bij de gemeente bekend. Dat hoeft natuurlijk ook niet. We noemen hieronder kort de meest bekende instellingen. De rol van al die andere instellingen is zeker niet minder belangrijk. Juist kleinschalige organisaties dicht bij huis - het koortje op het werk, de schoolband - zijn van vitaal belang voor de sociale cohesie. Mede door corona worden in de toekomst samenwerken en het delen van faciliteiten binnen het culturele netwerk steeds belangrijker én vanzelfsprekender.

De Stichting Stadsmuseum exploiteert het Stadsmuseum (tentoonstellingen beeldende kunsten de vaste collectie stadsgeschiedenis, die tegen betaling kunnen worden bezocht, daarnaast gratis toegankelijke tentoonstellingen op de begane grond en beeldentuin) en het Marius van Dokkum Museum. De Stichting ont­

De Stichting Podia Harderwijk (SPH)

vangt subsidie voor het Stadsmuseum.

beheert en exploiteert het Theater Harder­

In 2019 waren er 16.000 betalende bezoekers

wijk, Poppodium Estrado en de Catharina-

voor het Stadsmuseum en bijna 30.000 bezoe­

kapel. Tot 2020 programmeerde SPH op

kers voor de gratis toegankelijke begane grond.

deze locaties. In 2019 bood SPH in totaal

Ruim 44.000 betalende bezoekers bezochten het

365 activiteiten aan die een kleine 35.000

Marius van Dokkum Museum, dat daarmee ook

bezoekers trokken.

een belangrijke trekker is voor de binnenstad. In het Stadsmuseum zijn bovendien regelmatig lezingen en collegereeksen. De Stichting Stads­

Vanaf 2020 is Stichting Stad als Podium (SAP)

museum Harderwijk legt verbinding met andere

de instelling die, in een netwerksamenwerking

culturele en maatschappelijke partners.

met een groot aantal culturele instellingen binnen Harderwijk, podiumactiviteiten programmeert op bij de voorstelling passende binnen- en buitenlocaties en daarmee (ook)

VjkfìWM

nieuw aanbod én nieuw publiek weet aan te De Popschool Harderwijk biedt (pop)muziek-

trekken. Met deze benadering van podium­

educatie en (pop)muziekcultuur in Harderwijk.

kunsten vanuit inhoud en vernieuwing lijkt

Popschool Harderwijk actief is in het primair en

SAP zelfs landelijk een ongebaand pad in te

voortgezet onderwijs, zorg en welzijn en verzorgt zij workshops en clinics mm

slaan. SAP is nog in ontwikkeling en werkt nauw samen met SPH.

Stichting Cultuurkust biedt vrije-tijdscursussen

Amateurtoneelvereniging Theaterwerkplaats

en workshops aan in verschillende kunst­

heeft eigen regisseurs, grimeurs en decor­

disciplines, maar ook cultuureducatie in het

bouwers en uiteraard toneelspelers. De vereniging brengt meerdere producties

primair onderwijs, maatwerk voor de maat­

per jaar op de planken.

schappelijke zorg en workshops aan bedrijven. Ook organiseert Cultuurkust open podia en festivals. Cultuurkust is niet alleen actief in

Het Podiumspektakel zet elke twee jaar

Harderwijk, maar ook in de gemeenten

een unieke muzikale theatervoorstelling in

Nunspeet, Ermelo, Putten en Nijkerk.

Harderwijk in de open lucht neer, gebaseerd op gebeurtenissen in de geschiedenis van de stad. Tegelijkertijd worden met deze productie

Bibliotheek Noordwest Veluwe verzorgt de

ook allerlei geledingen uit de samenleving

openbare bibliotheekfunctie voor de gemeen­

met elkaar verbonden. Elke theatervoorstelling

ten Nunspeet, Ermelo, Putten en Harderwijk. De

wordt drie avonden achter elkaar opgevoerd

belangrijkste taken van de bibliotheek zijn het

H

en trekt in totaal zo'n 3.500 personen publiek.

stimuleren van leesplezier en het bevorderen van het lezen, het bevorderen van de taalvaardigheid en het bevorderen van informatievaardigheid (waaronder digitale vaardigheden). In 2019 had de vestiging Harderwijk in het Huis van de Stad

Literaire culturele kring Apollo organiseert onder meer literaire avonden met bekende auteurs en een cultuurcafé met open podium.

10.000 leden en werd de bibliotheek zo'n 184.000 keer bezocht. Tijdens de coronacrisis is het aantal uitleningen sterk gestegen

Muziekverenigingen Crescendo en de

Stedelijke Harmonie verzorgen beiden muziekopleidingen voor hun leden, geven concerten en treden op bij diverse evenementen.

Vertegenwoordigers van de culturele sector (niet alleen van de genoemde instellingen) hebben in een aantal bijeenkomsten hun visie gegeven op het belang van kunst en cultuur voor de pijlers participatie, educatie en economie. De opbrengst van deze bijeenkomsten vormt de basis voor deze notitie.

Welke invloed heeft de coronacrisis op de culturele instellingen? Uiteraard hebben de corona-uitbraak en de daarmee samenhangende maatregelen ook de culturele instellingen hard geraakt. Zij hebben tijdens de verschillende lockdowns hun deuren moeten sluiten. Een aantal instellingen heeft in deze periodes creatieve manieren bedacht om toch hun publiek te kunnen bereiken en heeft ingezet op online contacten. De kennis en ervaring die zij daarmee hebben opgedaan, nemen ze vanzelfsprekend mee. Toch ondervindt de hele culturele sector de nadelige gevolgen van de lockdowns en van de 1,5-meter-maatregelen. Welke langere-termijngevolgen dit uiteindelijk heeft, zowel financieel als sociaal als inhoudelijk, kan pas worden vastgesteld na afloop van de coronacrisis, wanneer er sprake is van een terugkeer naar 'normaal'.

7

Wat doet de gemeente op het gebied van kunst en cultuur? De gemeente faciliteert en stimuleert culturele in­

Harderwijk ziet een voortrekkersrol voor zichzelf in de

stellingen, zodat zij in staat zijn om in Harderwijk een

samenwerking met de andere gemeenten binnen de

goed cultureel en kunstzinnig klimaat in stand te

regio Noord-Veluwe en met gemeenten buiten deze

houden, onder meer door middel van samenwerking

regio. De kennis en expertise van de Harderwijkse

in een stevig cultureel en maatschappelijk netwerk.

culturele instellingen zou interessant kunnen zijn voor

Soms is de gemeente ook opdrachtgever, bijvoorbeeld

instellingen uit andere gemeenten. Daarmee sluiten

als het gaat om het vormgeven van de openbare

we aan bij de lijn die de provincie Gelderland kiest,

ruimte met beeldende kunst of gedichten.

voor het denken in regionale en bovenregionale

Dat faciliteren en stimuleren gebeurt soms door

samenwerking in plaats van een uitsluitend lokale

middel van een subsidie (aan de hand van vooraf

focus.

vastgestelde criteria), maar kan bijvoorbeeld ook de vorm aannemen van hulp bij het vinden van geschikte

Op het specifieke gebied van kunst en cultuur bestaat

huisvesting of het met elkaar in contact brengen van

er voor een gemeente maar één wettelijke verplich­

mensen en instellingen. Culturele instellingen hebben

ting, namelijk die om de inwoners toegang te bieden

niet alleen contact met andere culturele instellingen,

tot een bibliotheekvoorziening. Daarnaast speelt

maar ook met maatschappelijke instellingen.

cultuur een rol in de taak die gemeenten vanuit het VN-verdrag Handicap (2016) hebben om iedereen de mogelijkheid te bieden volwaardig aan de samenle­ ving deel te nemen.

^ u

Wat was de focus van het vorige kunst- en cultuurbeleid? De vorige cultuurnota heette Bouwen aan Betekenis, nota kunst en nota cultuur in Harderwijk 2011-2016. In deze nota lag de focus met name op: ^

de sleutelpositie van kunst en cultuur

^

de rol van cultuur voor een aantrekkelijke leefomgeving

^

een duidelijke identiteit van de stad richting bezoekers en toeristen

^

kunst en cultuur als middel voor de beleving van en de dialoog over kernwaarden.

In de afgelopen jaren is de focus van het maatschappelijk beleid verschoven naar: ^

participatie en

^

educatie

Ook is het belang van cultuur voor de lokale economie is nog beter onderkend dan tijdens de vorige beleids­ periode. Met deze verschuiving van focus is het wenselijk geworden het kunst- en cultuurbeleid te herzien.

Wat zijn de doelstellingen van het kunst- en cultuurbeleid 2021-2024? Met het kunst- en cultuurbeleid voor de komende periode worden de volgende doelstellingen nagestreefd.

Op het gebied van participatie:

Alle inwoners van Harderwijk en Hierden moeten kunnen meedoen in de samenleving door actieve en/of passieve cultuurdeelname. Door middel van cultuur kunnen zij elkaar ontmoeten en (samen)werken aan eigen of gezamenlijke (culturele) doelen. Cultuur biedt hen een zinvolle invulling van hun vrije tijd, waarbij zij hun kennis en kunde kunnen inzetten.

Op het gebied van educatie:

Cultuur draagt eraan bij dat inwoners van Harderwijk en Hierden een leven lang kunnen leren. Op school en buitenschools is er cultuureducatie voor de jeugd en er zijn cursussen en workshops voor volwassenen. Er is ruimte voor talentontwikkeling en voorbereiding op een beroepsopleiding. Cultuur levert een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van laaggeletterdheid en aan het verwerven van digitale vaardigheden. Door deel­ name aan culturele activiteiten kan iedereen zich op diverse terreinen en niveaus blijven ontwikkelen. Meer in het algemeen draagt cultuurdeelname bij aan de ontwikkeling van creativiteit en inventiviteit.

Op het gebied van economie:

Cultuur geeft een gemeente een eigen gezicht. Een breed aanbod van culturele activiteiten voor alle inwoners draagt substantieel bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor nieuwe inwoners en bedrijven. Bovendien doen bezoekers aan culturele activiteiten ook bestedingen bij de lokale ondernemers. Kunst, cultuur en erfgoed zijn belangrijke trekkers voor toeristen. Daarnaast is er een zeker economisch voordeel wanneer door middel van cultuur sociale problematiek, zoals eenzaamheid en de negatieve gevolgen daarvan voor de gezondheid, of jeugdproblematiek, kan worden verminderd of zelfs voorkomen.

9

Víŕï. »

De uitgangspunten voor het kunst- en cultuurbeleid 2021-2024

Pijler Participatie Uitgangspunt Wij vinden het belangrijk dat alle inwoners van Harderwijk kunnen meedoen aan de samenleving anderen kunnen ontmoeten en hun netwerk kunnen uitbreiden. Om dat te bereiken, willen we ook in de komende beleidsperiode kunst en cultuur inzetten.

j-'k- -

sĩ

yiŕ

. ■č'

Cultuur draagt bij aan participatie doordat mensen die actief

Maar ook kan door het inzetten van cultuur het beroep dat

dan wel passief aan cultuur doen, anderen ontmoeten en

moet worden gedaan op professionele jeugdhulpondersteu-

met anderen samenwerken aan gezamenlijke doelen. Met

ning afnemen.

name is dit te zien bij gezamenlijke activiteiten als muziek maken of een toneelvoorstelling op de planken brengen.

Het culturele veld spant zich in om cultuur laagdrempelig

Maar ook het bezoeken van een concert of een tentoonstel­

aan te bieden. Er zijn verschillende mogelijkheden voor

ling brengt mensen tot elkaar: gezamenlijke interesse en het

mindervermogenden om aan cultuur deel te nemen.

uitwisselen van ervaringen en meningen zijn belangrijke

Activiteiten vinden niet alleen plaats in de binnenstad, maar

elementen voor meer diepgaande gesprekken.

ook in de wijken. Het Marius van Dokkummuseum biedt inhoudelijk toegankelijke kunst, waar ook mensen op af

Cultuur bewerkstelligt sociale cohesie op het niveau van de

komen die niet zo vaak naar een museum gaan.

gemeente, maar ook in wijken en buurten en zelfs op straat­ niveau. Elkaar kennen is een voorwaarde voor het vragen

Een belangrijk aspect van cultuur en van culturele

én bieden van onderlinge hulp en steun. Door middel van

instellingen is, dat er veel, heel veel vrijwilligers werken.

cultuur kunnen mensen een sociaal netwerk opbouwen en

De bibliotheek en het Stadsmuseum bijvoorbeeld, zouden

onderhouden. Het hebben van zo'n netwerk draagt bij aan

niet kunnen bestaan zonder vrijwilligers, die daarmee een

sociale zekerheid en daarmee aan welzijn en welbevinden.

(letterlijk en figuurlijk) waardevolle bijdrage leveren aan de samenleving.

Mensen willen graag ergens bij horen en gewaardeerd worden. Door hun capaciteiten (op alle niveaus) in te zetten

Het Stadsmuseum, de Popschool en Cultuurkust ontvangen

voor culturele doelen, ervaren vrijwilligers voldoening.

sinds twee jaar een extra subsidie waarmee doelen worden

In het verlengde hiervan draagt cultuur ook bij aan het

nagestreefd die raakvlak hebben met het sociaal domein,

welbevinden van mensen, aan hun gezondheid en hun

bijvoorbeeld het betrekken bij kunst en cultuur van

veerkracht.

bijzondere doelgroepen als mensen met een fysieke of verstandelijke beperking. Op deze manier wordt innovatief

Cultuur zorgt voor verbinding tussen mensen van verschil­

aangesloten bij de werkwijze van de Geluksroute en

lende achtergronden en leeftijden, en tussen mensen die

Positieve Gezondheid. Vanzelfsprekend werken de culturele

uiteenlopende vaardigheden hebben. Daarmee wordt ook

instellingen samen met andere maatschappelijke instellingen

een bodem gelegd voor dialoog tussen mensen met ver­

die zich er ook voor inzetten dat zo veel mogelijk mensen

schillende meningen. Dit zien we bij uiteenlopende

kunnen meedoen aan de samenleving. Naast onderwijs,

activiteiten zoals het Podiumspektakel en voorstellingen

welzijn en zorg is sport een partner waarmee de samen­

van de Theaterwerkplaats, maar ook bij de podium­

werking steeds belangrijker wordt. De doelen die met het

programmering van (voorheen) SPH en (nu) SAP. Cultuur

sportbeleid worden nagestreefd, komen immers voor een

raakt hiermee aan burgerschap en maakt dan ook onderdeel

deel overeen met die van het cultuurbeleid: meedoen,

uit van activiteiten zoals Kleurrijk Harderwijk.

gezondheid, zinvolle vrijetijdsbesteding. GA!Harderwijk is hierin een belangrijke spil.

Festivals zijn een uitgesproken voorbeeld van culturele activiteiten die voor verbinding zorgen, niet alleen tussen

Cultuur als middel om participatie te bewerkstelligen, raakt

deelnemende organisaties onderling, maar ook binnen het

aan heel veel beleidsterreinen. Het voert te ver om deze hier

diverse publiek dat door festivals wordt aangetrokken.

allemaal te benoemen, maar het is duidelijk dat cultuur een integraal onderdeel vormt van de middelen die voor dit doel

Cultuur draagt bij aan integratie, zeker ook door activiteiten met als doel het terugdringen van laaggeletterdheid en het verbeteren van digitale vaardigheden. Hierin speelt de bibliotheek een belangrijke rol. Theater, dans, zang en muziek worden ingezet om taalvaardigheid te bevorderen.

worden ingezet.

Pijler Educatie Uitgangspunt Wij vinden het belangrijk dat mensen van alle leeftijden op alle niveaus de mogelijkheid hebben om zich te ontplooien, om nieuwe dingen te leren en om hun creativiteit en verbeelding vorm te geven. Wij vinden het belangrijk dat inwoners met talent worden gestimuleerd om dit talent verder te ontwikkelen. Ook vinden we het belangrijk dat de geschiedenis van Harderwijk voor iedereen toe­ gankelijk is. Om dat te bereiken, willen we ook in de komende beleidsperiode kunst en cultuur inzetten.

Cultuur biedt mensen van alle leeftijden mogelijkheden om

Uiteraard zijn er ook mogelijkheden om naast het regulier

zichzelf te ontwikkelen op elk gewenst niveau. Door

onderwijs cursussen te volgen: muziekles, toneelles,

middel van cultuur kun je nieuwe dingen leren - over kunst

schilderles, dansles - als hobby of als voorbereiding op een

en cultuur, maar ook over andere onderwerpen en over

beroep. Zowel lessen voor amateurs als talentonwikkeling

jezelf. Dit gebeurt uiteraard op scholen. Veel culturele

worden in Harderwijk onder meer aangeboden door

instellingen in Harderwijk zijn betrokken bij kunst- en

Cultuurkust en de Popschool. Kruisverbanden tussen scholen

cultuuronderwijs in het primair en het voortgezet onderwijs.

en culturele instellingen om culturele ontwikkeling verder te

Zo verzorgt Cultuurkust het Kunstmenu, Cultuureducatie

stimuleren, liggen voor de hand. Als gemeente

met Kwaliteit en het Leerorkest voor het primair onderwijs

willen we nog meer inzetten op talentontwikkeling, ook voor

en biedt de Popschool projecten aan voor het voortgezet

talentrijken uit de regio.

onderwijs. Maar het kan zelfs al vroeger beginnen: Muziek op Schoot is een programma voor heel jonge kinderen en speelt

De geschiedenis van een stad kan je veel vertellen over de

in op het muzikale en ritmegevoel van baby's en

maatschappij van nu. Hiervoor kan men onder meer terecht

peuters. Ook in buitenschoolse programma's is een deel van

bij de stadsgidsen, het Stadsmuseum, Oudheidkundige

het aanbod cultureel. De doorstroom van binnenschoolse

Vereniging Herderewich, de Stichting Joods Erfgoed

naar buitenschoolse educatie verbindt de pijlers Educatie

Harderwijk en het Historisch Kenniscentrum.

en Participatie.

Cultuur past naadloos in het concept Een Leven Lang Leren. Tot op hoge leeftijd kunnen mensen zich ontwikkelen,

Taalontwikkeling, sterk verbonden met leesplezier, is een

nieuwe dingen leren en hun verbeelding vormgeven, ook via

wezenlijke rol van Bibliotheek Noordwest Veluwe. De

minder gebaande paden. De bibliotheek vervult daarin een

bibliotheek biedt een doorlopende lijn voor de taal­

belangrijke rol door het aanbod van media voor mensen die

ontwikkeling van heel jong (BoekStart) via het onderwijs

graag lezen en hun kennis uitbreiden. De Popschool biedt

(Bibliotheek op School, Zomerschool) tot volwassenen

cursussen aan voor 'laatbloeiers'. Maar evengoed zijn er ook

(taallessen aan anderstaligen, laaggeletterdheidsbestrijding

mogelijkheden voor mensen met veel ervaring om die

en trainingen in digitale vaardigheden). Lees- en (digi)taal-

ervaring aan volgende generaties over te dragen. Denk

vaardigheden zijn immers essentieel om goed voorbereid

hierbij aan de reeds genoemde vrijwilligers die zich inzetten

de arbeidsmarkt op te gaan.

voor kunst en cultuur. Een voorbeeld van het gebruik van culturele expressie als

Het Stadsmuseum levert niet alleen een bijdrage aan het

medium om kennis op andere terreinen over te brengen zijn

onderwijs met educatieve programma's, projecten en rond­

de toneelvoorstellingen waarmee aandacht wordt gevraagd

leidingen, maar biedt ook mensen de kans hun vaardig­

voor de Week van de Eenzaamheid.

heden en talenten te ontwikkelen als vrijwilliger of stagiair. Dat laatste geldt, zoals gezegd, voor veel meer culturele

Ook als het gaat om educatie werken culturele instellingen

instellingen en projecten: kunst en cultuur is ondenkbaar

samen met andere maatschappelijke instellingen. Met name

zonder de inzet van vrijwilligers, die zich daarin veelzijdig

de samenwerking met sportinstellingen krijgt steeds meer

kunnen ontwikkelen.

aandacht, omdat doelen en doelgroepen elkaar voor een deel overlappen en de samenwerking goede resultaten kan

De Sport- en Cultuurwijzer maakt het voor alle leeftijden

afwerpen.

mogelijk om laagdrempelig kennis te maken met kunst en cultuur en voor gezinnen met een kleine beurs is er het JeugdFonds Sport en Cultuur. Voor dit laatste fonds worden middelen voor bestaanszekerheid ingezet ten behoeve van laagdrempelige participatie.

13

Pijler Economie Uitgangspunt Wij vinden het belangrijk dat Harderwijk een eigen identiteit heeft en mede om die eigenheid wordt gekozen als een plek om te bezoeken, te winkelen, vrije tijd te besteden, te gaan wonen en te gaan werken. Om dat te bereiken, willen we ook in de komende beleidsperiode kunst en cultuur inzetten.

De verbanden tussen kunst, cultuur en erfgoed enerzijds en

Kunst, cultuur en erfgoed zijn belangrijke componenten van

economie anderzijds kent verschillende aspecten. Cultuur

een aantrekkelijk vestigingsklimaat. De meeste nieuwe

wordt als vanzelfsprekend ingezet om het beeld, het imago

inwoners vinden het belangrijk dat zijzelf en hun kinderen

van een gemeente vorm te geven. Heerlijk Harderwijk maakt

kunnen kiezen uit een breed aanbod aan culturele en kunst­

graag gebruik van het cultureel en erfgoed aanbod om de

zinnige activiteiten. Daarmee wordt de gemeente ook aan­

gemeente op de kaart te zetten.

trekkelijk voor nieuwe bedrijven, wat de werkgelegenheid en het welstandsniveau positief beïnvloedt.

Cultuur, cultureel erfgoed en de stadsgeschiedenis vormen een belangrijk onderdeel van de identiteit van een stad. Niet

Ook langs een andere weg levert cultuur een bijdrage aan

alleen het visserijverleden van Harderwijk zegt iets over wie

de werkgelegenheid: vrijwilligerswerk voor culturele

en wat 'de Harderwijker' is, ook al die andere verhalen, voor­

instellingen levert kansen op voor het toeleiden van mensen

werpen, gebouwen, pleinen en plaatsen in de stad maken

naar de arbeidsmarkt.

ons uniek. Podiumkunstvoorstellingen, zowel professionele georganiseerd door Stad als Podium als amateurkunstvoor-

De specifieke kennis en expertise van culturele instellingen

stellingen zoals die van het Podiumspektakel, kunnen die

kan interessant zijn voor het bedrijfsleven en vice versa.

identiteit mede vormgeven en versterken. Verbondenheid

Zo is er een goede relatie tussen het Stadsmuseum en hun

met de eigen stad en identiteit zijn belangrijke factoren

huisbank die het aspect 'geld' ver overstijgt.

voor de binding van inwoners aan bijvoorbeeld hun lokale ondernemers. Een (mede door cultuur) levendige binnenstad

Het meedoen aan culturele activiteiten heeft een aange­

draagt in belangrijke mate bij aan winkel- en horecabezoek.

toond positief effect op het welbevinden van mensen van

Hoewel het onderhouden van het (monumentaal) cultureel

alle leeftijden. Mensen die actief of passief aan kunst en

erfgoed bij het domein Ruimte ligt, is er een aanzienlijke

cultuur doen, voelen zich minder eenzaam en gezonder dan

overlap met kunst en cultuur als het gaat om de positione­

mensen die dat niet doen. Ook op het gebied van jeugd­

ring van het tastbaar verleden van Harderwijk.

problematiek kan cultuur een positieve rol spelen. Het maat­ schappelijk voordeel (en daarmee het economisch voordeel)

Een herkenbare identiteit en een levendig stadscentrum zijn

dat dit oplevert, is niet exact te berekenen, maar moet zeker

ook van groot belang voor het aantrekken van toeristen.

niet worden onderschat.

Voor deze doelgroep én voor de eigen inwoners zijn de festivals in Harderwijk een belangrijke trekker. Lalaland en Blije Bietjes lieten de afgelopen jaren zien dat de avontuurlijke 'reuring' van festivals veel belangstelling voor de stad kan genereren. Ook arrangementen waarin cultuur en erfgoed worden gecombineerd met bijvoorbeeld watertoerisme en de natuur van de Veluwe zijn voor toeristen interessant. Dit raakt niet alleen de gemeente, maar ook de regio Noord-Veluwe en kent (bijvoorbeeld in de vorm van de Hanze) zelfs nationale en internationale aspecten.

15

Randvoorwaarden Om de doelstellingen van het cultuurbeleid te kunnen halen, is ten minste het volgende noodzakelijk: ^

de erkenning van het sociale, educatieve en economische belang van een sterke culturele infrastructuur;

^

een goede samenwerking tussen de culturele instellingen onderling en tussen de culturele instellingen enerzijds en de maatschappelijke instellingen (onderwijs, zorg, welzijn, sport) anderzijds;

^

een goed onderhouden netwerk van gebouwde voorzieningen, waaronder een goed geoutilleerd (multifunctioneel) binnenpodium;

^

een open werkrelatie tussen de structureel gesubsidieerde grotere instellingen en de gemeente;

^

inhoudelijk en bedrijfsmatig zelfstandig functionerende grotere instellingen;

^

een bepaalde mate van zekerheid omtrent gemeentelijke subsidies voor de structureel gesubsidieerde instellingen. Zij dienen ook zelf in te zetten op financiële duurzaamheid;

^

ruimte (vanuit de gemeente en de culturele instellingen) voor innovatie en out-of-the-box-denken, zowel waar het gaat om de culturele activiteiten als daar waar het gaat om bovenlokale en/of boven­ regionale samenwerking.

16