Bijlage B_Rapport Circulair Harderwijk.pdf

95

BRONNEN INTRODUCTIE

MATRIAALSTROOMANALYSE

1.

Stockholm Resilience Centre. (2010). Annual report 2009. Stockholm.

13. Lehne, J., Preston, F., 2018, Making Concrete Change: Innovation in Low-carbon Cement and Concrete, Chatham House report

2.

Raworth, K. (2017). Doughnut economics : seven ways to think like a 21st-century economist. London: Random House.

3.

Haas, W., Krausmann, F., Wiedenhofer, D., & Heinz, M. (2015). How circular is the global economy?: An assessment of material flows, waste production, and recycling in the European Union and the world in

14. European Commission, 2011, EU, Energy Efficiency and CO2- Reduction in the Iron and Steel Industry 15. Milieucentraal, 2019, Voedselverspilling huishoudens in Nederland in 2019

bij

2005. Journal of Industrial Ecology, 19(5), 765-777.

16. CBS, 2019, Meeste afval en hergebruik materialen in bouwsector,

4.

Gladek, E. (2019). The seven pillars of the circular economy.

17. CE Delft, 2013, Milieu-impact van betongebruik in de Nederlandse bouw

5.

Planbureau voor de Leefomgeving. (z.d.). Circulaire Economie. Geraadpleegd op 21 april 2020, van https://themasites.pbl.nl/circulaire-economie/

18. CBS Statline, 2018, gemeentelijke afvalstoffen; hoeveelheden

6.

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. (2019, 22 augustus). Nederland circulair in 2050. Geraadpleegd op 21 april 2020, van https:ZZwww. rijksoverheid.nl/onderwerpen/circulaire-economie/ nederland-circulair-in-2050

7.

Copper8 (2013)

8.

UNEP. (2017). Resilience and Resource Efficiency in Cities. Retrieved from https://wedocs.unep. org/bitstream/handle/20.500.11822/20629/ Resilience resource efficiency cities. pdf?sequence=1&isAllowed=y

ROADMAP 19. De gemeente Harderwijk. (2017). De Energieke stad

VISIELIJN 1A 20. RAU B.V. (2018, 13 augustus). Liander. Geraadpleegd op 16 maart 2020, van https://www.rau.eu/portfolio/ liander/ 21. Almere 2.0. (z.d.). Home. Geraadpleegd op 19 maart 2020, van https://www.scan-almere.nl/

9. World Bank, 2018, https://data.worldbank.org/ indicator/SP.URB.TOTL.in.zs 10. Visiedocument: Harderwijk

Ambities

Circulaire

Economie

11. Duurzaamheidsvisie Harderwijk: De Duurzame Stad 12. De circulaire stad: pijler van de duurzaamheidsvisie

CIRCULAIR HARDERWIJK

96

VISIELIJN 1B

VISIELIJN 3

22. RVO, Transitieteam. (2018). Transitieagenda Bouw. Geraadpleegd van https'J/www.rijksoverheid. nl/binaries/rijksoverheid/documenten/ rapportenZ2018Z01Z15Zbijìage-4-transitieagendabouw/bijlage-4-transitieagenda-bouw.pdf

32. Kennisportaal Ruimtelijke adaptatie (2020). Geraadpleegd op 22 April 2020, van https:// ruimtelijkeadaptatie. nlZ@216510/groen-dakbushokjes-utrecht/

23. BlueCity. (z.d.). BlueCity Visie. Geraadpleegd op 16 maart 2020, van https://www.bluecity.nl/overbluecity/ 24. UpCycle City Almere. (z.d.). Meer dan een recyclingperron. Geraadpleegd op 19 maart 2020, van https://upcyclecity.almere.nl/ambities/upcyclecentrum/ 25. Park2020. (z.d.). Park2020. Geraadpleegd op 16 maart 2020, van http://www.park2020.com/ 26. Plan Bureau van de Leefomgeving (2015), De R-Ladder 27. RVO, Transitieteam. (2018). Transitieagenda Bouw. Geraadpleegd van https'J/www.rijksoverheid. nl/binaries/rijks overheid/documenten/ rapportenZ2018Z01Z15Zbijlage-4-transitieagendabouw/bijlage-4-transitieagenda-bouw.pdf

VISIELIJN 4 34. CBS (2019, december). Geraadpleegd op 17 maart 2020, van https://harderwijk.incijfers.nl/dashboard/ 35. Goede Buren (2020). Geraadpleegd op 22 April 2020, van http://goede-buren.nl/ 36. SallandCentraal (2019, 14 januari). Geraadpleegd op 17 maart 2020, van httpsJ/www.sallandcentraal. nìZ2019Z01Zrok-n-ruiì-kìedingruiì-beìeeft-tweedeeditie/ 37. De Volkskrant (2019, 28 oktober). Geraadpleegd op 7 april 2020, van https://www.volkskrant.nl/ nieuws-achtergrond/het-succesverhaal-van-horstaan-de-maas-we-zijn-nederlands-kampioen-afvalscheiden~b8c78e78/ 38. Transitie Nederland. Geraadpleegd op 19 maart 2020, van https://transitiontowns.nl/tt/

VISIELIJN 2 28. Rijkswaterstaat. (2013). Nederlands afval in cijfers, gegevens 2006-2010 . Geraadpleegd van https:// lap3.nl/publish/pages/138148/rws nederlands afval in cijfers gegevens 2006-2010.pdf 29. CE Delft, 2013. Milieu-impact van betongebruik in de Nederlandse bouw- Status quo en toetsing 30. New Horizon. (2019, 17 september). Over ons. Geraadpleegd op 17 maart 2020, van https:// newhorizon.nl/newhorizon/over-ons/ 31. Brand, S. (1995). How Buildings Learn. Geraadpleegd van https://www.researchgate.net/ publication/274629834 How buildings learn

METABOLIC

33. C2C Venlo. (2020). Geraadpleegd op 22 April 2020, van https://c2cvenlo.nl/stadskantoor-venlo/

Qopperf»

39. Publiek

kader

Huishoudelijk

Afval

2025,

Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https:ZZwww. vang-hha.nl/algemene-onderdelen/programma/

97

BIJLAGE 1: OPBOUW IMPACTSCORES INTERVENTIES Basis

1 punt

Heeft deze interventie invloed op een significant ^ 30oZo) gedeelte van de doelgroep?

1 punt

Draagt deze interventie concreet bij aan het verminderen van materiaalgebruik en/of klimaatimpact?

1 punt

Realiseert deze interventie een faciliterende voorwaarde om duurzaamheidsdoelen te bereiken?

1 punt

Heeft deze interventie invloed op meer dan één van de volgende categorieën? (bewoners, bedrijven, Gemeente)

1 punt

CIRCULAIR HARDERWIJK

98

BIJLAGE 2: SCAN GEMEENTELIJKE ORGANISATIE SCAN GEMEEN TELIJKE ORGANISATIE De gemeente Harderwijk kan het goede voorbeeld geven door het slim invullen van de openbare ruimte en het bieden van een handelingsperspectief voor specifieke doelgroepen. Om het goede voorbeeld te kunnen geven is h et van belang om bewust naar de potentiële impact te handelen. 'Deze sectie geeft inzicht in de impact vat d e gemeentelijke organisatie door het in kaart brengen van: 1.

Het elektriciteits-, gasAafbeelding 23, 25 en 26);

en

waterverbruik

2.

Het ingebedde waterverbruik en de CO2-uitstoot gerelateerd aan de inkoop (Afbeelding 24).'

Binnen de gemeentelijke organisatie is het gemeentelijk vastgoed de grootste stroomverbruiker (41,70z0). Hierop volgt de openbare verlichting (OV) met 34,40z0. In deze laatste categorie (OV) waren er geen uitschieters qua verbruik. Het grondstofgebruik binnen gemeentelijk vastgoed varieert wel meer per locatie. Daarom zijn de grondstofstromen door het gemeentelijk vastgoed verder in kaart gebracht. De grafieken hieronder geven het stroom-, gas- en waterverbruik weer van het gemeentelijk vastgoed, zowel per oppervlak (links) am in totaal (rechts). Hieruit komen, in absolute termen, het Rijwielhuis, het Stadhuis, Centrum de Bogen en zwembad de Sypel naar voren als de grootste verbruikers. De Sypel alleen is hierin specifiek verantwoordelijk voor meer energieen warmteverbruik dan alle andere gemeentelijke gebouwen bij elkaar (15.500 GJ, waarvan 3.800 GJ aan elektriciteit en 11.700 GJ aan warmte). Om een duidelijk beek! te krijgen van de impact die de gemeentelijke organisatie heeft is een impactanaly se gedaan van de complete gemeentelijke organisatie. Hierbij is gekeken naar de emissie van CO2 eq. en de ingebedde water impact van zowel de energieconsumptie als ingekochte producten.

In de kleine (gele) diagrammen (bovenaan) is de complete impact diagram te zien, waareij duidelijk wordt dat de energieconsumptie verantwoordelijk is voor het grootste gedeelte van de impact op het gebied van CO2

METABOLIC

Qopperf»

eq. als ingebed water. In de grote diagrammen is verder gekeken naar de impact van de ingekochte materialen. Hierbij wordt duidelijk dat het wagenpark (brandstoffen) voor een groot gedeelte van de resterende CO2 impact verantwoordelijk is. Kleding is voor een groot percentage verantwoordelijk voor de ingebedde water impact. Niet alle materiaalstromen van de gemeente Harderwijk opgenomen binnen deze impactanalyse door gebrek aan data. Zo is bijvoorbeeld data met betrekking tot voedselconsumptie van de gemeentelijke organisatie niet meegenomen. Zoals gebleken is uit de analyse van de gemeente Harderwijk (zie Afbeelding 6) is voedsel een impactvolle stroom. Om compleet beeld te krijgen van de impact van de gemeentelijke organisatie is het belangrijk deze in een volgende analyses wel mee te nemen.

o,ae

',tX

3

9 Gemeentelijke Gebouwen 9 OV 9 Parkeren Rioolgemalen 9 Overig 9 Scholen

Afbeelding 23: Stroomverbruik van de gemeentelijke organisatie.

99

■I Elektriciteitverbruik

HI Gasverbruik

HI Waterverbruik

4,00,25

0,20

0,15

(D (D

0,10 ro

0,05

0,00

16.000

■5 c

2.000

14.000 12.000

5 5

ÜT

ū 10.000 o 0 3Ì 8.000

iT

CD

»

< CD 1.000

Ū

P

J 2 U

6.00 0 4.000

500

Ĵ

2.000 0

Ŵ)

n

Kt cSnjn"

men

lái

-Ŵ

«O

0Ü

ü sr

Afbee/c/ŕng 24: Stroom-, gas-, en waterverbruik van het gemeentelijk vastgoed in 2018 mirt uitschieters in liet Rijwielhuis,

heít Stadhuis eb de SypeL

CIRCULAIR HARDERWIJK

100

n

~»ri/

1.3X

į II-. įŕ 4^ 4 „4

an Sypel # Scholen n Ge eîihte^ ijlce; Gebouwen

«O Qr

1g Werven Begraafplaatsen

Afbeelding 25: Gasverbruik van de gemeentelijke organisatie in 2018.

Overig Burgemeester de Meesterstraat tijdelijke watervoorziening Stadhuis Pet kermis Triasplein Sypel Ijsbaan

20.0X

Afbeelding 26: Waterverbruik van de gemeentelijke organisatie in 2018.

METABOLIC

Qopperf»

4 .4