Bijlage 3 Notitie “Monitoring tonnages en diftar opbrengst Harderwijk 2022”.pdf

Monitoring tonnages en diftaropbrengst Harderwijk 2022 30 augustus 2022 door Jan Willem van Dalen, Cyclusmanagement In deze rapportage wordt op basis van de registratiegegevens (ingezamelde vrachten en aanbiedingen) een nieuwe monitor gepresenteerd naar de ontwikkelingen in aantallen, verwerkingskosten en diftaropbrengst. Hierbij spelen twee vragen: ● Wat is de verwachting voor 2022? ● Is de realisatie van de tonnages en de opbrengst uit de variabele heffing in lijn met de geraamde aantallen in de begroting 2022? Voor deze monitoring is gebruik gemaakt van de volgende registratiegegevens ontvangen: ● aantal aanbiedingen OC en minicontainers eerste helft 2022 ● dataset ingezamelde tonnages rest, PMD, GFT en papier 2020, 2021 en 2022 (tm week 25); ● dataset aanbiedingen per week (1e helft 2022) ● dataset aantal uitgezette minicontainers restafval Verder nog beschikbaar ● dataset uitgezette minicontainers gft en aanbiedingen minicontainers gft per week ● kostenboekingen afval 1e helft 2022 De cijfers zijn doorgerekend en vergeleken met de aannames in de begroting 2022.

1

1

Huisaansluitingen en vaste heffing

Meerinzicht geeft de volgende aantallen huishoudens voor Harderwijk op (stand rond 1 juli 2022):

In de werkbegroting 2022 zijn we uitgegaan van 20.177 volledig betalende huisaansluitingen. De vaste tarieven afvalstoffenheffing zijn als volgt vastgesteld:

In de eerste helft 2022 is netto voor € 1.811.000 aan vaste afvalstoffenheffing opgelegd. Dit is inclusief teruggaven. Omgerekend gaat dat dus om 19.840 aansluitingen (= € 1,8 miljoen : € 91,28). In de tweede helft 2021 is netto voor slechts € 5.500 aan aanslagen vaste heffing opgelegd. De GFT-compensatie (teruggave voor aansluitingen die nog niet op een GFT-systeem waren aangesloten) is al wel verrekend. Dit gaat om € 217.000 aan teruggave. De aanslag variabele heffing en de aanslag vaste variabele heffing (voor adressen zonder diftar-registratie) worden in het begin van 2023 opgelegd. variabele aanslag en de Bevindingen tot nu toe: ● 337 aansluitingen minder dan begroot. Nadeel vaste heffing € 31.000. ● plus € 217.000 teruggave GFT-compensatie hoogbouw 1.1

Woonadressen met minicontainers

In de 1e helft 2022 is bij 13.890 woonadressen ten minste één restcontainer geleegd (in 2021 was dat bij 13.570 woonadressen). Verder is bij 535 woonadressen zonder REST-lediging ten minste één GFT-container geleegd (in 2021 was dat bij 396 woonadressen). Zie data DVL 8jul22. In de werkbegroting is geen verdeling tussen hoog- en laagbouw aangegeven. De aantallen proberen we te schatten.

2

1.2

Aanbiedingen restafval

uit 2022-07-08 dataset adressen met en zonder passen: Aantal Adressen actief alleen pas 6.507 pas en restcontainer 13.761 onbekend 358 totaal 20.626 Naar schatting hebben 13.890 aansluitingen een restafvalbak en hebben 6.736 alleen een pas (deel vd onbekende zijn pro rata verdeeld). 1.3

Aanbiedingen ondergrondse restcontainers

In de eerste helft 2022 waren er 5.561 adressen die met hun pas op een ondergrondse container hebben aangeboden. Dat betekent dat er naar schatting 946 adressen met een pas (14%) geen afval hebben aangeboden. Het gaat hier om leegstand, nulaanbieders en adressen die (nog) zonder pas afval op collectieve containers (1100 liter) konden aanbieden. Verder speelt mee dat door registratieproblemen een deel van de aanbiedingen in niet is geregistreerd. Die problemen zijn in week 24/25 opgelost. De verwachting is dat het percentage pasaanbiedingen zonder aanbiedingen nu zal afnemen. 1.4

Aanbiedingen restbakken

In de eerste helft 2022 zijn 108.000 restcontainers geleegd bij 13.222 adressen. Naar schatting is bij 539 adressen met restcontainer geen restcontainer aangeboden. Dit betreft leegstand en andere nul-aanbieders. Dit aantal van 539 adressen lijkt een acceptabel aantal.

3

2

Ontwikkeling aanbiedingen en variabele opbrengst restafval

Voor het aanbieden van restafval brengt de gemeente Harderwijk vanaf 2022 een variabel tarief in rekening. De tarieven zijn: ● inworp restafval in ondergrondse container: € 1,60 ● aanbieding minicontainer restafval € 8,00 (240 liter) en € 4,50 (140 liter) ● voor gebruik van collectieve rolcontainers (1100 liter) geldt geen diftartarief, maar een verhoogd vastrecht. In 2021 hadden 1,8% van het de geleegde minicontainers restafval een volume van 140 liter en de andere 98,2% een volume van 240 liter. Dat betekent dat het (gewogen) gemiddelde ledigingstarief € 7,94 bedraagt. In de eerste helft 2022 (H1-2022) is de verdeling vergelijkbaar (1,9% 140 liter en 98,1% 240 liter) met een gemiddeld ledigingstarief van € 7,93. 1.5

Ontwikkelingen aanbiedingen en opbrengst minicontainers restafval

Er zijn verschillende aantallen ledigingen begroot: ● Voor het ledigingscontract 2022 met Aconov zijn 222.000 ledigingen restafval begroot. Dat is 8.538 ledigingen per inzamelronde; ● De begrote diftaropbrengst 2022 bedraagt 20.177 aansluitingen à € 120,08 o Naar schatting hebben 13.890 aansluitingen een restcontainer (uit dataset DVL 30jun22). Daarmee is de begrote opbrengst laagbouw 13.890 * € 120,08 = € 1.668.000 o Dat geeft € 1,668 miljoen / € 7,93 = 210.000 begrote aanbiedingen per jaar (15,1 aanbiedingen per laagbouwadres). Dat is 8.076 aanbiedingen per 2 weken. In de volgende grafieken staat de ontwikkeling van de aanbiedingen restafval. Met de invoering van diftar is een duidelijke trendbreuk zichtbaar. ● Het aanbiedpercentage minicontainers is gedaald van 91% (2021) naar 57%-60% (2022). De laatste maanden stabiliseert dit op 57%. ● De diftaropbrengst laagbouw pakt iets hoger uit dan begroot: 12.000 extra aanbiedingen à € 7,93 = € 95.000.

4

5

1.6

Ontwikkelingen inworpen en opbrengst ondergrondse containers

De volgende grafieken laten de ontwikkelingen van de inworpen in de ondergrondse containers zien en de opbrengst op basis van het tarief van € 1,60 per inworp. Aangezien de registratie op de ondergrondse containers in 2020 en 2021 niet volledig was, zijn die cijfers niet weergegeven.

In de volgende tabel staan enkele kengetallen en de verwachting voor heel 2022. Het aantal aansluitingen is geschat. En daarom is ook het aantal inworpen en de opbrengst per aansluiting een schatting.

conclusie: ● vooralsnog € 286.000 (2022) minder opbrengst pasaanbiedingen dan begroot ● dit trekt naar verwachting in de 2e helft 2022 nog iets bij, aangezien registratieproblemen OC’s in juni 2022 zijn opgelost.

6

1.6.1

Inkomstenderving vanwege veelaanbieders

De raad heeft besloten de variabele afvalstoffenheffing te maximeren tot het bedrag dat betaald moet worden voor 26 aanbiedingen 240 liter restcontainers à € 8,00. Dat betekent dat er maximaal 130 inworpen à € 1,60 in rekening worden gebracht. In het eerste half jaar 2022 zijn er 344 adressen met 65 inworpen of meer. Deze veelaanbieders hebben in dit half jaar samen 10.000 keer afval boven de norm aangeboden. Dat geeft een inkomstenderving van € 32.000 op jaarbasis. 1.6.2

Inkomstenderving vanwege medische passen

Er zijn 44 medische passen uitgegeven. Voor aanbiedingen met deze passen wordt geen variabele afvalstoffenheffing in rekening gebracht. Op basis van het aantal inworpen in het eerste half jaar 2022 is sprake van een inkomstenderving van € 5.000 op jaarbasis.

1.7

Ontwikkelingen ledigingen 1100 liter containers restafval

Er staan een beperkt aantal 1100 liter containers restafval. Deze worden in een tweewekelijkse route ingezameld. In 2021 ging het in totaal om 308 ledigingen. In de volgende grafiek staat hoe veel containers per ronde zijn geleegd.

7

1.8

Ontwikkeling totale variabele opbrengst

Op basis van de cijfers in de eerste helft 2022 is de geschatte variabele opbrengst 2022 als volgt: ● 284.000 pasaanbiedingen à € 1,60 = €454.400 ● 216.000 aanbiedingen restcontainers à € 7,93 = €1.712.880 ● verwachte bruto jaaropbrengst = €2.167.280 Daar gaat vanaf de inkomstenderving vanwege veelgebruik (€ 32.000) en medisch afval (€ 5.000). Dan resteert €2.130.280 aan verwachte variabele jaaropbrengst. Bij een begrote variabele opbrengst van € 2.434.000 blijft de variabele opbrengst €303.720 achter bij de begroting. 1.9

Opbrengst extra containers

Er wordt een toeslag in rekening gebracht voor een extra rest- of gft-container. Er is in de eerste helft 2022 € 25.000 in rekening gebracht. Dat is € 8.000 lager dan begroot. 1.10 Opbrengst poorttarieven milieupark Vanaf 2022 is het brengen van grof vuil de eerste twee keer gratis, terwijl in 2021 voor alle aanbiedingen € 15 moest worden betaald. Het verwachte effect was: minder poortinkomsten en een hoger afvalaanbod. Bij gebrek aan ervaringscijfers was een goede schatting van de inkomstenderving worden gemaakt. Inkomsten waren € 229.000 (2021) en € 30.000 (eerste helft 2022) en € 90.000 (beg22) lagere inkomsten vanwege aanpassing beleid: eerste 2 keer gratis aanbieden. mogelijk trekken inkomsten in 2e helft 2022 iets bij (omdat 1e twee gratis aanbiedingen al zijn benut). Over heel 2022 wordt de poortopbrengst van € 65.000 verwacht. Dat is € 25.000 lager dan begroot. Resumé: totaal € 326.000 minder inkomsten uit heffingen per aansluiting € 16 lager dan begroot € 31.000 lagere inkomsten vaste heffing € 225.000 lagere inkomsten variabele heffing € 37.000 derving inkomsten vanwege verrekening medisch en kwijtschelding veelgebruik € 25.000 lagere poortinkomsten milieustraat € 8.000 lagere inkomsten extra containers

8

3 1.11

Ontwikkelingen inzamelkosten inzamelkosten minicontainers rest en gft

Contractueel is een vergoeding per lediging vastgelegd.

In de begroting 2022 was uitgegaan van een toename van het aantal aanbiedingen gft. Die afname blijft uit en dat geeft dus een voordeel op de inzamelkosten. Verder is er een klein nadeel ivm hogere inzameltarieven. Zie de volgende tabel.

Lediging rest Lediging gft Totaal

aantal21 332.000 217.500

begroot aantal22 222.000 262.000

1e helft22 108.000 104.500

verwacht aantal22 216.000 210.000

verwacht voordeel22 € 1.000 € 49.000 € 50.000

1.12 inzamelkosten verzamelbakken GFT In de eerste helft 2022 zijn nieuwe verzamelbakken voor GFT geplaatst. De kosten hiervan worden gedekt uit het beschikbare krediet van € 300.000. De inzamelkosten kunnen worden gedekt uit de daarvoor opgenomen stelpost in de begroting 2022.

9

4

Ontwikkeling tonnages

1.13 Ontwikkeling tonnages fijn restafval en gft in grafieken In de volgende grafieken staat het verloop van de ingezamelde hoeveelheden restafval en gft-afval. De cijfers zijn gepresenteerd in tweewekelijkse perioden, zodat – afgezien van inhaaldagen bij feestdagen- altijd sprake is van een volledige inzamelcyclus (minicontainers worden immers tweewekelijks geleegd).

Wat valt op? ● de hoeveelheid restafval is in 2022 duidelijk minder dan in 2020 en 2021, maar de hoeveelheid is wel hoger dan begroot; ● de hoeveelheid GFT is vergelijkbaar met 2020 en 2021. De begrote toename in 2022 vanwege diftar lijkt achterwege te blijven. Mogelijk trekt dat in het 2e halfjaar 2022 bij nu de voorzieningen GFT-hoogbouw zijn gerealiseerd; ● opvallend is dat de afname restafval niet zichtbaar is in de toename GFT.

10

1.14 Ontwikkeling tonnages papier in grafiek Hieronder de grafiek van de hoeveelheden papier. Dit vanwege de periodiciteit in 4 weken weergegeven.

Wat valt op? ● de tonnages papier 2022 pakken vooralsnog iets lager uit dan 2020 en 2021; ● de verwachte stijging van de tonnages vanwege diftar blijft in ieder geval uit.

11

1.15 Ontwikkeling tonnages grof restafval en hout in grafiek

Wat valt op? ● de hoeveelheid grof restafval wijkt niet wezenlijk af van 2020 en 2021; ● de hoeveelheid hout blijft lager dan eerdere jaren.

12

1.16 Ontwikkeling tonnages in cijfers In de volgende tabel staan de ingezamelde tonnages en de verwachte tonnage 2022, berekend op basis van de procentuele afname/toename in de eerste periode in 2022.

wat valt op? ● er is sprake van een duidelijke procentuele afname van de hoeveelheid restafval ten opzichte van 2021. De afname is echter minder groot dan begroot; ● de verwachte procentuele toename van het gft blijft uit. ● de verwachting papier daalt ook licht ten opzichte van 2021. Ondanks diftar dus. ● hout en grof restafval (milieustraat) liggen beperkt onder hoeveelheid 2021.

13

14

1.17 Financieel effect ontwikkeling tonnages 2022 In de volgende tabel is aangegeven wat het verwachte financiële effect op de verwerkingskosten is.

In de begroting 2022 is gerekend met een papieropbrengst van € 100 per ton. Over de 1e vier maanden 2022 was de papierprijs gemiddeld € 142 per ton. Ondanks de lagere tonnages is de opbrengst dus toch een hoger dan begroot. Wat valt op? ● Nadelen op verwerking van restafval ten opzichte van de begroting worden ruim opgevangen door voordelen op verwerking gft; ● Daarnaast is sprake van een voordeel op papier vanwege de gunstige wereldmarktprijzen.

15

5

Verwachte rekening 2022 en begroting 2023

toelichting; ● beg22-V0 betreft de huidige begroting 2022 (versie 0). Bij de jaarrekening zijn 11k en 88k overgeheveld naar 2022. De raad heeft vastgesteld dat 605K uit de algemene middelen wordt gedekt. Het tarief is dus niet kostendekkend: € 605.000 wordt gedekt uit de algemene middelen. Dat is ongeveer € 30 per aansluiting; ● beg22-V1 is de verwachte rekening 2022 op basis van de realisatiecijfers van het eerste half jaar 2022. Per saldo verloopt de verwachte rekening 2022 conform de begroting. De netto kosten zijn ongeveer 421.000 lager. Daar staat tegenover dat de opbrengst afvalstoffenheffing € 436.000 lager uitpakt (waarvan € 217.000 vanwege compensatie GFT-hoogbouw en € 225.000 lagere variabele opbrengst). ● In de concept-begroting 2023 (beg23-V0) is rekening gehouden met te verwachten hoge prijsindexen voor inzameling. De variabele tarieven zijn gelijk gehouden, zodat de prijsstijgingen via het vaste tarief moeten worden opgevangen. ● Voor een volledige kostendekking uit de tarieven is een stijging van de vaste afvalstoffenheffing met afgerond € 1.014.000 nodig. Tegelijkertijd zal de verwachte opbrengst uit de variabele tarieven in 2023 dalen met circa € 260.000 ( = 13 per aansluiting); ● Dat betekent een verhoging van het vaste tarief met € 51 per aansluiting.

De stijging van het vaste tarief ten opzichte van de begroting 2022 bestaat uit drie componenten: (1) het wegvallen van de dekking uit de algemene reserve (€ 31 per aansluiting), (2) een verschuiving van de variabel naar vaste opbrengst (€ 13 per aansluiting) en (3) netto hogere afvalbeheerlasten (€ 8 per aansluiting). 16