Bijlage 2 Review PMD pilot IPR Normag
Tekst van het document
IPR-NORMAG
Review
Adviesrapport
Datum
26 mei 2024
:
Adviseur:
ing. (geanonimiseerd) (IPR Normag) |
Drs.
Aanleiding voor de review In de
gemeente Harderwijk
ingezameld Omrin)
veel
zo
mogelijk
betreft diftar de
aanpak
en
wordt het PMD
door middel
en
tieerde tarieven
Om
scheidingsmodel Harderwijk
PMD
van
huishoudens
tezamen
met het restafval
nascheiding bij Afvalsturing
Friesland
(handelsnaam
herwonnen.
van
Gemeente
(diftar) toe bij de inzameling
op basis
volume
van
Harderwijk past daarbij ook gedifferen-
van
het restafval met
toekomst
derwijk
ook
voor
ber 2023
een
pilot uitgevoerd met het bronschei-
dingsmodel. Daarbij
wordt
goede
een
PMD
Dit
frequentie.
en
vraag te kunnen beantwoorden of dit nascheidingsmodel de
daarin het PMD.
keuze
door de
voor
de
Har-
gemeente
is, is in de periode juli tot en met
decem-
inwoners
gescheiden aangeboden. Op
basis
deze de
de uitkomsten
van
ervaringen
en
pilot en aanvullende praktijkinformatie
toepassing
en
resultaten
bron-
van
en
gemeente scenario’s
“Scheiden
uitgewerkt
Bronscheiden.
a.
PMD:
van
ja of nee?” twee
Scheiden
van
PMD
met diftar op basis
gemeente Harderwijk.
Nascheiden.
PMD
het PMD
wordt
tezamen
van
IPR
Normag
Het
adviesrapport onderzoekt
is verzocht
om
in
een
review
op basis
inzameling
die of
PMD-bronscheidingssysteem
mening
op het gebied
van
inwoners
door Omrin
restafval
wordt
ingezameld
nagescheiden.
den, uitgangspunten Inwoners betalen
en
uit te van
de
voeren
op het
In
com-
PMD-pilot,
adviesrapport (28 mei 2024). de
ervaringen en resultaten
referentiegemeenten, sorteeranalyses, enquêtes milieu
van
over
In deze review hebben
van
huishoudelijk
gewicht.
met PMD
resultaten
met het
volume-frequentie. Feitelijk de huidige
de review
van
een
pilot gemeente Harderwijk
bn
van
technisch/mechanisch
binatie met diftar op basis
Aanpak
PMD
de
aan
situatie in de
waarna
de
van
onderling vergeleken:
en
bron in combinatie
b.
over
naschei-
dingsmodellen, zijn een het adviesrapport
1
met
een
dan wel
een
nascheidingsmodel
(meer gescheiden PMD)
en
uitkomsten
bestudeerd
en
literatuurstu-
leidt tot betere
kosten. Ook
mogelijk PMD-bronscheidingssysteem
wij de businesscases
en
wordt
onderzocht.
daarbij de gebruikte
objectief beoordeeld gevalideerd.
de
Ook
metho-
zijn in het
bedrag (jaarlijks basistarief afvalstoffenheffing) en een variabel tarief afhankelijk huishoudelijk restafval met en minicontainer wordt aangeboden of in een verzamelcongedeponeerd. een
vast
het aantal keer dat
tainer wordt
Review advies
PMD
gemeente Harderwijk
26 mei 2024
1/10
advies en de onderliggende businesscases (de scenario’s) onderzocht of er eventuele zwakke punten of risico’s zijn. De review is uitgevoerd in april-mei 2024 , waarbij de volgende aanpak is gevolgd: •
Bestuderen van de businesscase-documentatie. Dit betreft de hiervoor genoemde documentatie en bronnen. In voorkomende gevallen zijn ter verduidelijking of ter bevestigen vragen voorgelegd , en beantwoord door de ambtelijk adviseurs van de gemeente. De volgende documenten en bronnen zijn daarvoor bestudeerd. o Adviesrapport PMD scheidingsmodel “Scheiden van PMD: ja of nee?” , gemeente Harderwijk , 28 mei 2024. o
Raadsinformatiebrief: Eindstand PMD pilot , gemeente Harderwijk , 16 januari 2024;
o
Rapportage Evaluatie PMD-pilot , Right Marktonderzoek
Advies B.V. , 19 februari 2024. Dit betreft de rapportage met aanpak en uitkomsten van de online enquête onder inwoners en gevoerde gesprekken.
o
Memo Bron- versus nascheiding , Omrin , 5 februari 2024. Dit betreft een memo
en
Omrin waarin informatie wordt verstrekt over de (feitelijke) scheidingsresultaten van de nascheidingsinstallatie en daarmee samenhangende financiële aspecten voor de verrekeningen met gemeente Harderwijk. In dit bericht worden ook ervaringscijfers van Omrin-gemeenten gepresenteerd die PMD nascheiden in combinatie met gedifferentieerde tarievan
(diftar op basis van gewicht) voor ingezameld restafval. De inhoud van dit memo is verwerkt in het adviesrapport van 28 mei 2024. Cijferopstelling doorrekening van de scenario’s bronscheiding PMD en nascheiding PMD inclusief diftar op basis van gewicht , gemeente Harderwijk (document “berekening scenario’s harderwijk. xlsx”). ven
o
•
Identificatie van uitgangspunten en aannames die zijn gehanteerd bij de uitwerking van de scenario’s. En toetsing van uitgangspunten en aannames op validiteit en relevantie. Hierbij is dus ook gekeken naar de bron en onderbouwing. Betreft dit bijvoorbeeld aantoonbare ervaringen in de eigen praktijk of schattingen en beredeneerde aannames. De gebruikte gegevens en bronnen om ervoor te zorgen dat ze betrouwbaar en
•
up-to-date zijn. Review van de scenario-analyse. De opzet van beide scenario’s is beoordeeld op volledigheid en juistheid. Bij het opstellen van beide scenario’s is primair gekeken naar de (te verwachten) effecten op de onderdelen van het huishoudelijk afvalbeheer dit door de systeemkeuze worden geraakt (verschillenanalyses). Dit maakt de opzet overzichtelijk en ‘to the point’.
•
Identificatie van gevoelige aannames die een grote invloed hebben op de resultaten en beoordeel de robuustheid van de businesscase tegen variaties in deze aannames. En kritische beoordeling van potentiële risico's en onzekerheden die verband houden met de uitgangspunten en aannames van de businesscase.
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
2/10
In het vervolg van deze review geven wij eerst onze beoordeling van de uitgevoerde pilot. Gevolgd door een review van de twee scenario’s bronscheiden van PMD en nascheiden van PMD. Tot slot een samenvattende conclusie. Review van de pilot Beoordeling opzet en uitvoering van de pilot
Op basis van de ontvangen documentatie waarin verslag wordt gedaan van de voorbereiding , uitvoering en beoordeling van de pilot achten wij duidelijk en gedegen. Inwoners zijn vooraf en tijdens de uitvoering van de pilot goed geïnformeerd en betrokken. Er zijn vooraf aan de pilot meerdere online campagnes gedraaid op verschillende (sociale media) kanalen. Daarnaast is er op verschillende fysieke plekken kenbaar gemaakt dat de pilot zou starten. Tijdens de pilot zijn er continue campagnes gedraaid. Er zijn circa 32 openbare bovengrondse PMD containers op 8 verschillende locaties geplaatst. Er is vooraf ook overwogen om in deze pilot (ook) PMD aan huis in te zamelen met minicontainers. Echter daar is uiteindelijk – ook in samenspraak met de gemeenteraad – niet voor gekozen. Gedurende de pilot is frequent en consequent gemonitord. Zowel de hoeveelheid van ingezameld materiaal als ook de kwaliteit (zuiverheid) op basis van frequentie sorteeranalyses. De PMD-pilot toont een aanbiedpercentage van 36% , wat lager is dan het gemiddelde van
59% 2 in vergelijkbare gemeenten.
Op basis van onze expert opinie verwachten wij dat het lage aanbiedpercentage in de pilot mede het gevolg is van de gekozen inzamelmethode met (alleen) brengvoorzieninenerzijds , en de nog relatief korte tijd waarin huishoudens gevraagd zijn PMD gescheiden aan te bieden. In het algemeen vergt een verandering een inzamelsysteem een bepaalde periode van gewenning en leren. gen
Het vervuilingspercentage van het PMD tijdens de pilot was gemiddeld 196% , , wat een
relatief gunstige uitkomst is. Ook ten opzichte van de landelijke gemiddelden (richting 27-28% vervuiling). In onze optiek hangt deze relatief hoge zuiverheid van het PMD ook samen met de relatief lage inzamelrespons: inwoners moeten echt de moeite nemen om het PMD weg te brengen naar 1 van de 8 locaties. Bruikbaarheid van de uitkomsten ten behoeve van de businesscases Wij constateren dat de uitkomsten
van
de pilot weliswaar nuttige inzichten bieden , maar
niet volledig representatief zijn voor een scenario
bronscheiden van PMD zoals dit in Harderwijk vorm zal krijgen. De omstandigheden en opzet van de pilot zijn niet representatief voor de wijze waarop de gescheiden inzameling van PMD in de praktijk zal voor
2 Opgave
Eureco Kenniscentrum Afval aan gemeente Harderwijk. Betreft bronscheidingsgemeenten met dezelfde hoogbouwklasse als Harderwijk. Harderwijk telt 31% hoogbouw. Dit komt overeen met Hoogbouwklasse B conform Benchmark Huishoudelijk Afval (30 – 49%).
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
3/10
worden uitgevoerd. Het serviceniveau van de in de pilot gehanteerde inzamelmethode is relatief laag ten opzichte van het alternatief waarbij inzamelen van PMD (bij laagbouw) aan huis plaatsvindt. Ook wanneer in een toekomstige situatie gewerkt zou worden met alleen verzamelcontainers voor PMD dat verwachten wij dat het aantal locaties (in de pilot 8) zal worden verhoogd. Voor de inzameling van textiel zijn in Harderwijk al op 11 locaties inzamelcontainers beschikbaar. Het lage serviceniveau verklaart in onze optiek dan ook de relatief lage inzamelrespons van PMD in de pilotsituatie. Voor gemeenten met de schaal , gebiedskenmerken
stedelijkheidskenmerken van Harderwijk zal een systeem van bronscheiden van PMD in principe het ophalen van PMD
en
huis (met minicontainers of zakken) zijn , en verzamelcontainers voor de hoogbouw. Het is dan ook een goede keuze om juist dit bronscheiding-scenario in het adviesrapport uit te werken en te vergelijken met het scenario van nascheiden. aan
Uit de enquêtes blijkt ook een discrepantie tussen de intenties van mensen over hun scheidingsgedrag en hun werkelijke gedrag. De resultaten van de enquêtes kunnen niet direct worden vergeleken met feitelijk gedrag tijdens de pilot , wat voorzichtigheid vereist bij interpretatie. Niettemin biedt de pilot nuttige inzichten en aandachtspunten bij het uitwerken van de beide scenario’s en opstellen van het advies. Waaronder het inzicht dat de toegepaste
inzamelmethode (alleen verzamelcontainers) tot een lage inzamelrespons heeft geleid , en daarmee in deze vorm geen goed alternatief vormt voor de huidige situatie. Hiermee is bij de uitwerking en inrichting van het scenario nascheiden dus ook rekening gehouden , en wordt uitgegaan van inzameling van PMD aan huis met minicontainer. Review scenario Bronscheiding van PMD Toelichting scenario Dit scenario omvat het gescheiden inzamelen van PMD in combinatie met diftar op basis
volume-frequentie. Bij huishoudens met grondgebonden woningen (circa 14. 000) wordt het PMD aan huis ingezameld met minicontainers. Huishoudens in hoogbouw van
(circa 7. 000) kunnen het PMD brengen
de circa 100 ondergrondse containers. Huishoudelijk restafval wordt ook aan huis opgehaald met minicontainers en inwoners in hoogbouw brengen dit naar ondergrondse containers. Voor het aanbieden van restafval is – zoals in de huidige situatie - diftar op basis van volume frequentie van toepasnaar
sing. Praktische uitvoerbaarheid Dit scenario is praktisch goed uitvoerbaar. Er zijn veel met Harderwijk vergelijkbare gemeenten die de inzameling van PMD op deze wijze georganiseerd hebben. Het is een in de praktijk beproefd model. Voor inwoners is de meest zichtbare wijziging het uitbreiden van het aantal minicontai-
huis. Inwoners ontvangen een extra container voor PMD. Dit heeft tot gevolg dat het huidig aantal minicontainers (restafval , GFT en oud papier) toeneemt tot vier. Dit ners aan
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
4/10
kan voor een aantal huishoudens qua beschikbare ruimte een uitdaging zijn. Maar in de praktijk zijn er genoeg voorbeeld van gemeenten waar huishoudens vier minicontainers aan huis hebben. Hoewel uit de enquête blijkt dat 60% van de respondenten de voorkeur geeft aan brengvoorzieningen , is in deze vraagstelling de bereikbaarheid van deze voorzieningen niet duidelijk. Niet kan worden uitgesloten dat men de verwachting heeft dat verzamelcontainers nabij de woning worden geplaatst. Uit de enquête blijkt dat circa 30% de voor-
keur geeft aan een minicontainer aan huis. Beoordeling uitgangspunten en aannames
In deze businesscase zijn de inzamelfrequentie van PMD aan huis , de inzamelrespons en de mate van vervuiling belangrijke variabelen die van invloed zijn op de (financiële) uitkomst. Wij beoordelen de gehanteerde uitgangspunten en aannames als volgt: •
Inzamelfrequentie en inzamelkosten In de businesscase worden deze als niet gewijzigd verondersteld. Dit is – voor het doel van deze businesscase - een prima uitgangspunt. Vanuit logistiek oogpunt moeten de hoeveelheden PMD en restafval als aparte stromen in de huidige én in de nieuwe situatie worden ingezameld en getransporteerd. Grosso modo zijn de hiermee gemoeide (inzamel)kosten in beide scenario’s gelijk omdat het totaal aantal inzamelrondes in principe niet wijzigt. Bij bronscheiden worden restafval en PMD beide elke 4 weken ingezameld. Bij nascheiden wordt het restafval (met
•
PMD) elke 2 weken aan huis ingezameld. Inzamelrespons PMD: 20 kg/inw. per jaar.
36% van het PMD wordt daarbij gescheiden aangeboden. Dit is een tamelijk conservatieve aanname. In de businesscase wordt er weliswaar terecht op gewezen dat gemeenten met een hoger inzamelrespons al enige jaren PMD gescheiden inzamelen (en actief de inzamelrespons hebben bevorderd. Daarom is de gehanteerde 20 kg/inw. wellicht in de startperiode voor Harderwijk representatief , maar kan wel rekening worden gehouden met een toename in de daaropvolgende jaren. Een inzamelrespons richting 30 tot maximaal 40 kg/inw. wordt dan niet uitgesloten. Op basis van de Benchmark Huishoudelijk Afval (klasse D , peiljaar 2022) wordt bij de deelnemende gemeenten 29 kg/inw. PMD ingezameld. Op basis van onderzoeken in onze eigen adviespraktijk worden waardes tussen 30 en 40 kg/inw. per jaar gerealiseerd. Dit betreft gemeenten die al enige jaren ervaring hebben met gescheiden inzameling van PMD , het PMD aan huis inzamelen én diftar (volumefrequentie) toepassen. •
Vervuiling/zuiverheid (afkeur): 30%. Ten opzichte van de gemeten vervuilingsen ten opzichte van het landelijk gemiddelde (27 – 28%) is graad in de pilot (196%) , dit een relatief hoge waarde als uitgangspunt in de businesscase. Bovendien worden (landelijk) en naar verwachting zullen ook extra maatregelen worden getroffen om de kwaliteit van ingezameld PMD te verbeteren. Zie bijvoor-
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
5/10
beeld de suggesties in Handreiking Kwaliteit PMD.3 Echter voor nu vinden wij de gehanteerde 30% een werkbaar uitgangspunt omdat dit overeenkomt met het landelijk (gemeten) gemiddelde. Wel adviseren wij om een gevoeligheidsanalyse op deze variabele uit te voeren. •
Inzamelvergoeding PMD De businesscase hanteert een inzamelvergoeding van € 245-, per ton. Dit was ten tijde van het opstellen van de businesscase de actuele waarde. Recent is de inzaper ton. melvergoeding voor 2024 door Verpact vastgesteld op € 26107 ,
Kortom , een aantal aannames in de businesscase zijn in onze optiek redelijk conservatief c. q. behoudend.
Belangrijk is daarom de gevoeligheid van de uitkomst van de businesscase te beoordelen indien minder conservatieve aannames worden gehanteerd. De volgende cijferopstelling vergelijkt de businesscase met de huidige
aannames
(A) met
de situatie waarin inzamelrespons in plaats van 20 kg/inw. (36%) is verhoogd tot 30 kg/inw. en de inzamelvergoeding voor PMD is verhoogd tot € 26107 , per ton. De afkeur 30% is niet gewijzigd. De berekende kosten van de businesscase dalen daardoor met circa € 150.000-, per jaar (21%). van
PMD per inwoner (KG) restafval (ton) inwoners afkeur kosten OC per jaar 10 jaar afschrijving) lease + cms minicontainer aansluitingen laagbouw aantal OC's PMD voor hoogbouw extra transportkosten per ton verwerkingskosten rest verbrandingsbelasting overslag en transport (p/t) rest overslag en transport (p/t) PMD bronscheidingsvergoeding pt PMD Totaal
A. businesscase
B. gevoeligheid
€ €
€ €
€ € € € € €
totaal 20 6. 290 49. 000 30% 1.00000 , 814 , 14. 000€ 113. 960 100€ 100. 000 200€ , 12. 580 5900€ , 371. 110 3570€ 224. 553 , 1102€ , 69. 316 460€ , 4. 508 -24500€ -168. 070 , € 727. 957
€ € € € € €
totaal 30 5. 800 49. 000 30% 1.00000 , 814 , 14. 000€ 113. 960 100€ 100. 000 200€ , 11. 600 5900€ , 342. 200 3570€ , 207. 060 1102€ , 63. 916 460€ , 6. 762 -26100€ , -268. 569 € 576. 929
Een cruciale factor en variabele in deze businesscase betreft de (bruto) hoeveelheid ingezameld PMD en de mate van verwachte afkeur van het materiaal waaruit de netto hoeveelheid te sorteren PMD resteert waarvoor een inzamelvergoeding van Verpact wordt verkregen. In veel referentiegemeenten die PMD grotendeels aan de bron (aan huis) gescheiden inzamelen (met minicontainers) is de hoeveelheid veelal groter dat de aanname in de businesscase voor de gemeente Harderwijk. Een actuele en onzekere factor betreft de mate van vervuiling als gevolg waarvan het ingezamelde materiaal geheel of gedeeltelijk wordt afgekeurd. De daarmee gemoeide kosten zijn tweeledig. Ten eerste de gederfde inzamelvergoeding voor het PMD van € 245 , per ton. Ten tweede de kosten voor het verwerken c. q. verbranden van afgekeurd materiaal. Hiervoor geldt minstens het tarief voor verbranding van huishoudelijk restafval , maar vaak een hoger tarief als gevolg van de hoger calorische waarde van het materiaal. 3 https://www. nedvang. nl/wp-content/uploads/2021/07/101270-PKO-Handreiking-kwaliteit-PMD-
13juli2021. pdf
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
6/10
Onzekerheden omtrent de landelijke afspraken rond bronscheiding van PMD Actueel is de landelijke discussie tussen VNG/NVRD en Verpact omtrent de afspraken over – met name – het bronscheiden van PMD. Dit betreft bijvoorbeeld de normen voor de afkeur van vervuild PMD , de inzamelvergoeding voor brongescheiden PMD en de duurzaamheidsambities met betrekking tot preventie en hergebruik van verpakkingen. Zie bijlage 1. voor een nadere toelichting. De uitkomsten van deze discussie en onderhandelingen die nu 2024) , zijn nog niet bekend. En leiden tot onzekerheden
van start gaan (lente
voor met name gemeenten
die
PMD gescheiden inzamelen of gemeenten zoals Harderwijk die de afweging maken om van
nascheiding over te stappen op het model van bronscheiding.
Review scenario Nascheiden van PMD Toelichting scenario PMD wordt tezamen met het huishoudelijk restafval ingezameld waarna het PMD technisch/mechanisch door Omrin wordt nagescheiden. Bij huishoudens in de laagbouw (circa 12. 000) wordt het restafval (met PMD)
huis opgehaald met minicontainers. Inwoners in hoogbouw (circa 7. 000 huishoudens) kunnen dit brengen naar de onderaan
grondse containers. Ook hier wordt het aanbieden van het restafval variabel geprijsd. Echter niet op basis van volume-frequentie waarmee een (oneerlijke) prijsprikkel zou ontstaan op ook het aanbieden van een grondstof: het volumineuze PMD. Maar met diftar op basis van gewicht. Daarbij vindt de verrekening grotendeels plaats op basis van het gewicht van het aanwezige restafval. Het volumineuze PMD heeft een laag soortelijk gewicht. Praktische toepasbaarheid Dit scenario en de uitwerking van voorzieningen in combinatie met diftar op basis van gewicht is volgens IPR Normag een realistisch en goed uitvoerbaar model voor de ge-
Harderwijk. Voor het nascheiden kan immers worden aangesloten op de huidige praktijk , en met het toepassen van diftar op basis van gewicht heeft Omrin al ervaring in meente
aantal gemeenten. Vooral de combinatie met diftar op basis van gewicht geeft een krachtige extra impuls voor huishoudens om andere grondstoffen zoals GFT , oud papier en karton , textiel en glas zo veel als mogelijk te scheiden. een
Beoordeling uitgangspunten , aannames
en uitkomsten
In deze businesscase zijn voornamelijk de techniek en prestaties bij het nascheiden van huishoudelijk restafval door Omrin van belang. De ‘gedragscomponent’ is in vergelijking met het bronscheidingsmodel veel minder relevant. Dit scenario omvat dus grotendeels continuering van het systeem van nascheiding van PMD in de gemeente Harderwijk. Hiervoor hoeven geen
aannames
worden gedaan , en
wordt gebruik gemaakt van de feitelijke prestaties en resultaten in praktijk.
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
7/10
Wel is een nieuw element de overstap naar diftar op basis van gewicht. Deze overstap leidt tot extra (prijs)prikkels voor inwoners om grondstoffen zoals GFT , oud papier , glas en textiel nog beter te scheiden. Hiervoor wordt in de businesscase voornamelijk een toename van het gescheiden GFT verwacht. De hoeveelheid extra gescheiden GFT wordt in de businesscase geprognosticeerd op basis van de relatief grote hoeveelheid GFT dat zich nog in het restafval bevindt (sorteeranalyse 59 kg/inw. ) én de ervaringen in andere gemeenten (in deze casus gemeente Heerenveen)
die de overstap hebben gemaakt van diftar op basis van volume-frequentie naar diftar op basis van gewicht. Een toename van gescheiden ingezameld GFT in de gemeente Harderwijk met circa 26 kg/inw. achten wij een
realistische aanname.
Nascheiden bij Omrin omvat dus niet alleen PMD maar er worden ook andere materialen uit het restafval herwonnen dan wel nuttig toegepast. Met name de productie van biogas uit de natte organische fractie leidt tot een verbetering van de milieuprestatie ten opzichte van het bronscheidingsmodel. Omdat de met biogas gereduceerde massa ook wordt meegeteld , leidt het model van nascheiden ten opzichte van bronscheiden tot een betere VANG-prestatie door een extra reductie van restafval per inwoner per jaar. De gehanteerde inzamelvergoeding van Verpact bij nascheiding van PMD bedraagt in De totale kosten van het model € 14-, per ton. Deze vergoeding bedraagt in 2024 € 1471. ,
de businesscase bij nascheiden dalen daarbij van € 518.516-, naar € 513.862-., Een beperkt kostenverschil van € 4.500-., Voor de overige uitgangpunten zoals de input-output (rendement) van de nascheidings-
installatie van Omrin , de verwerkingskosten , de kosten (en korting) van Afvalstoffenbelasting , et cetera , worden de meest actuele (feitelijke) waarden gehanteerd. Conclusie Review Over het geheel concluderen wij dat het adviesrapport en de daarbij gemaakte analyses en berekeningen zorgvuldig en gedegen zijn. De conclusies en uitkomsten van het advies waarbij het nascheidingsmodel zowel financieel als qua VANG-prestatie beter presteert dan bronscheiding , gelden specifiek voor de gemeente Harderwijk en de samenwerking met en nascheiding door Omrin. Deze conclusies hebben dus geen generieke werking voor afwegingen tussen bron-of nascheiden van PMD. Het adviesrapport maakt duidelijk dat een PMD-bronscheidingssysteem diverse uitdagingen voor Harderwijk kent , zoals een hoger vervuilingspercentage en hogere kosten.
de Omrininstallatie en in combinatie met diftar op basis van gewicht , kosenefficiënter lijkt en beter presteert bij het herwinnen van PMD en andere materialen en daarmee het reduceren van het restafval. Dit terwijl het nascheidingsmodel , vooral als gevolg van het rendement
van
Wel is een aantal uitgangspunten en aannames in het scenario bronscheiden in onze optiek tamelijk behoudend. Met name de lage inzamelrespons voor PMD. Daardoor zijn de
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
8/10
kosten van dit scenario relatief hoog. Indien met name deze variabele wordt aangepast , dan verbetert de financiële uitkomst. Het volgende overzicht toont de vergelijking van beide scenario’s inclusief de gecorri-
geerde waarden (hoger inzamelrespons bij bronscheiden , correctie inzamelvergoedingen Verpact bij bron- en bij nascheiden). Het nascheidingsmodel leidt tot circa € 63.000-, lagere kosten per
jaar. De hoeveelheid PMD is vergelijkbaar.
Scenario
Financiën totale kostenper hiuishoude
B r o n s c h e iding P M D met dif t a r volume-frequentie Nascheiding PMD met diftar gewicht
Verschil (nascheiding - bronscheiding)
€ 5 7 6 .9 2 9 n € 513. 862 € - 63. 067
€ 2 7 ,5 € 245, € -30,
PMD kg/inw PMD 2 1 ,0 220, 1 ,0
Opgemerkt moet worden dat in het nascheidingsmodel ook rekening wordt gehouden met een extra scheiding van GFT (26 kg/inw) als gevolg van diftar op basis van gewicht. Diftar op basis van gewicht en deze extra vermindering van huishoudelijk restafval zouden echter ook bij het bronscheidingsmodel gerealiseerd kunnen worden. Wel is een aan nascheiding toe te schrijven extra voordeel het nuttig toepassen van de organisch natte fractie (20 kg/inw)4 en worden extra mineralen nagescheiden (4 kg/inw). Dit draagt zowel bij aan de kostenefficiëntie van nascheiding , en leidt tot een extra reductie van huishoudelijk restafval van 24 kg/inw. Verder willen wij er op wijzen dat het scenario bronscheiden voor gemeente Harderwijk ten opzichte van nascheiden door Omrin meer onzekerheden met zich brengt. Zowel omdat de inzamelrespons en de mate van vervuiling sterk afhangen van het gedrag van de inwoners. En omdat de uitkomsten in het dispuut tussen VNG/NVRD en Verpact over de (nieuwe) voorwaarden voor de Raamovereenkomst nog onzeker zijn.5 De verwachte uitkomsten van het nascheidingsmodel bieden meer zekerheid. Dit betreft
grotendeels technische activiteiten voor het nascheiden van het huishoudelijk restafval. De resultaten bij nascheiding zijn voor Harderwijk naar verwachting gunstiger dan bij bronscheiding , gegeven de specifieke situatie van de gemeente Harderwijk waaronder
het nascheiden in de installatie van Omrin , en de nog onzekere landelijke omstandigheden omtrent het kwaliteitsvraagstuk van PMD , de hoge mate van afkeur en de discussie met Verpact.
4 Hoewel
nuttige toepassing niet kwalificeert als recycling , wordt deze reductie door gemeenten die nascheiden bij Omrin wel een verbetering van de VANG-prestatie meegeteld. 5 Vanaf 1 maart 2024 gaan de Stichting Afvalfonds Verpakkingen en de uitvoerende organisaties Nederland Schoon , Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) en Nedvang samen verder onder de naam Verpact.
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
9/10
Bijlage 1. Landelijke discussie VNG/NVRD bronscheiden van PMD
en
Verpact leidt met
name
tot onzekerheden voor
Landelijk is er discussie over de gehanteerde norm van 15% maximale vervuiling van het PMD. Veel gemeenten die PMD met succes aan de bron inzamelen zonder grote (deel)afkeur zijn in de afgelopen – zeg - drie jaren geconfronteerd met aanzienlijke grote
afkeur en hoge afkeurkosten. Met gerichte maatregelen proberen deze gemeenten de kwaliteit van het ingezamelde PMD te verbeteren. Bijvoorbeeld door betere voorlichting aan inwoners , het monitoren
de kwaliteit en in ‘probleem routes’ kwaliteitscontroles uit te voeren en inwoners te betrekken bij verbeteren van de kwaliteit (c. q. geen materialen bij het PMD deponeren die daar niet in horen zoals (veel) etensresten , papier , textiel , et cetera). van
Deze maatregelen leiden in het algemeen tot verbetering
de kwaliteit (c. q. minder stoorstoffen in het PMD) en daarmee weer een hogere inzamelvergoeding en lagere kosvan
ten voor het verwerken van afgekeurd
materiaal. Met een aantal gemeenten heeft Verpact ook afspraken gemaakt over een ‘tussencategorie’ waar bij een vervuilingsgraad tussen 15 en 35% geen afkeur plaatsvindt , de gemeenten een lagere inzamelvergoeding ontvangt , en het ingezamelde PMD wel wordt gerecycled. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
de NVRD hebben in de afgelopen recente jaren intensief overlegd over de grote afkeur en hoge afkeurkosten met de proen
ducentenorganisaties (Verpact). De door de producenten gestelde (in de raamovereenkomst opgenomen) eisen aan de kwaliteit (maximaal 15% vervuiling) worden door VNG en NVRD niet realistisch geacht. Op basis van landelijke metingen lijkt een vervuiling richting 28% een reële waarde. De insteek is dus ook om deze afspraken op basis van de ervaringen in de praktijk te wijzigen. Daarom heeft de VNG recent (mei 2024) besloten – mede naar aanleiding de motie Losser die door gemeenten in meerderheid wordt omarmd - om de Ketenovereenkomst Ver-
pakkingen 2020-2029 niet te verlengen voor de tweede termijn per 2025. De VNG wil zich samen met de NVRD inzetten om tot nieuwe afspraken met Verpact te komen. Waarbij het scheiden van PMD aan de bron – dat in veel gemeenten de voorkeur krijgt – als inzamelmodel én het model van nascheiden beiden tot de mogelijkheden behoort. De uitkomsten van de onderhandelingen die nu van start gaan (lente 2024) zijn nog niet
bekend. Maar gegeven de actualiteit en recente ervaringen met afkeur elders , is te begrijpen dat de businesscase ‘PMD scheiden aan de bron’ door deze onzekerheden in de gemeente Harderwijk minder gunstig afsteekt tegen het alternatief van ‘nascheiden van PMD door Omrin’.
Review advies PMD gemeente Harderwijk
26 mei 2024
10/10