Bijlage 2. Meicirculaire Gemeentefonds 2024 nader toegelicht

Meicirculaire Gemeentefonds 2024 nader toegelicht 1. Inleiding Jaarlijks verschijnen drie circulaires. De meicirculaire is de vertaling van de Voorjaarsnota van het Rijk, de septembercirculaire is gebaseerd op de Miljoenennota en de decembercirculaire rondt het uitkeringsjaar af. Door het Ministerie van BZK is op 27 mei 2024 de meicirculaire 2024 gepubliceerd. De Voorjaarsnota van het Rijk is opgesteld door het demissionaire kabinet. Het Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet is nog niet vertaald in de meicirculaire. 2. Samenvatting In de meicirculaire 2024 is de belangrijkste ontwikkeling de invoering van de nieuwe normeringssystematiek vanaf 2024. Eerder was afgesproken dat de nieuwe normering vanaf 2027 in zou gaan. De groei van het gemeentefonds is vanaf 2024 gekoppeld aan de 8-jarige historische groep van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Het naar voren halen van de nieuwe systematiek heeft een nadelig effect. Daarnaast zijn de percentages voor loon- en prijsstijgingen bijgesteld op basis van het CEP en wordt vanaf 2024 voor indexatie overgestapt op een indexatie op basis van prijs binnenlands product (pbbp). Dit heeft eveneens een negatief effect op de accressen. Samenvattend leidt de Meicirculaire voor de gemeente Harderwijk tot de volgende uitkomsten: Tabel Effect Meicirculaire bedragen x € 1.000

Onderwerp

2024

2025

2026

2027

2028

Meicirculaire 2024

104.187

106.558

100.100

101.212

102.330

Decembercirculaire 2023

102.641

103.922

95.112

96.251

97.024

1.546

2.636

4.988

4.961

5.306

-1.218

-951

-906

-899

-914

-3.985

-3.629

-3.613

-3.594

-2.383

-2.307

-2.274

-1.930

-1.857

-1.476

Bruto effect Meicirculaire 1 Taakmutaties (koppeling met beleidsterrein) 2 Stelpost loon- en prijsontwikkeling 3 Stelpost volumeontwikkelingen 4 Stelpost jeugdzorg - hervormingsagenda Netto-effect Meicirculaire

-1.254 321

-3.554

(positief getal = voordelig; negatief getal = nadelig)

Het netto resultaat van de meicirculaire is betrokken bij het financieel perspectief 2025-2028 wat wordt geschetst in de Kadernota 2025-2028. 3. Taakmutaties Voor een aantal onderwerpen ontvangt de gemeente extra geld. Conform bestaand beleid worden deze middelen beschikbaar gehouden voor deze onderwerpen. Op de belangrijkste taakmutaties wordt een toelichting gegeven. Overzicht taakmutaties Onderwerp

bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

2027

2028

Wmo hulpmiddelen

11

16

Werkdrukverlaging jeugdbescherming

80

83

78

78

79

Aanpak armoede en schulden

86

88

85

87

89

86

81

82

82

821

678

662

652

664

1.218

951

906

899

914

Vrijval reservering compensatieregeling Voogdij 18+ Uitvoeringskosten omgevingswet

170

Uitvoeringskosten LBV en LBV-plus

50

Mutatie uitkering Participatie Totaal taakmutaties

Wmo hulpmiddelen

1

Het scheiden van wonen en zorg in de Wlz (Wet langdurige zorg) leidt bij gemeenten tot meerkosten. Bepaalde hulpmiddelen die bij zorg met verblijf vanuit de Wlz worden gefinancierd, worden bij andere leveringsvormen vanuit de Wmo gefinancierd. De meerkosten van gemeenten worden gedekt vanuit de Wlz. Voor 2024 en 2025 ontvangt Harderwijk resp. € 11.000 en € 16.000. Deze middelen worden ingezet ter dekking van de hogere zorgkosten sociaal domein in 2024 en 2025.

Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen (GI’s). Hiervoor is € 60 miljoen benodigd. In het bestuurlijk akkoord is afgesproken dat het ministerie van JenV vanaf 2024 structureel jaarlijks € 30 miljoen bijdraagt aan deze werkdrukverlaging. Het bestuurlijk akkoord is van kracht, tot het moment dat een wettelijke regeling voor het Toekomstscenario of een wettelijke regeling voor een landelijk tarief voor maatregelen van jeugdbescherming en jeugdreclassering in werking treedt, al dan niet als onderdeel van een wettelijke regeling ter implementatie van de Hervormingsagenda. Met het bestuurlijk akkoord zijn afspraken gemaakt hoe gemeenten en GI’s aan de hand van het inlooppad stapsgewijs toewerken naar het landelijk tarief. Met dit inlooppad wordt het landelijk tarief en de daarbij passende werkdruk zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk 1 januari 2026 gerealiseerd. Harderwijk ontvangt structureel afgerond € 80.000. Deze middelen worden ingezet ter dekking van de hogere uitgaven vanaf 2024 binnen de jeugdzorg voor jeugdbescherming en jeugdreclassering.

Aanpak armoede en schulden Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet via het gemeentefonds € 40 miljoen aan structurele middelen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden beschikbaar gesteld. Hierdoor worden gemeenten verder in staat gesteld om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden. Voor Harderwijk betreft het een bedrag van structureel ca. € 86.000. Dit wordt toegevoegd aan het budget bestaanszekerheid.

Vrijval reservering compensatieregeling Voogdij 18+ In de meicirculaire 2022 is het budget van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering. Op de integratie-uitkering is een reservering achtergebleven voor eventueel nog toe te kennen compensatieregelingen. Dit restbudget (€ 32,1 miljoen) wordt nu voor 2025 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering. Vanaf 2025 stijgt de Algemene uitkering structureel met € 81.000. Bij de begroting 2025-2028 worden deze middelen ingezet ter dekking van de zorgkosten sociaal domein.

Uitvoeringskosten omgevingswet Met de ontvangen middelen kunnen gemeenten in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten in kaart worden gebracht. Op de aanvullende post bij het ministerie van Financiën staat nog een reservering van in totaal ruim € 80 miljoen in 2025 voor gemeenten. Deze middelen zullen naar verwachting in een volgende circulaire worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Voorgesteld wordt om de nu ontvangen middelen toe te voegen aan de bestemmingsreserve Implementatie Omgevingswet.

Uitvoeringskosten LBV en LBV-plus Sinds 3 juli 2023 zijn de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) opengesteld, waarmee ondernemers subsidie kunnen ontvangen om hun veehouderijlocatie(s) te beëindigen. De doelstelling van deze subsidieregelingen is om de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden te verminderen. De subsidieregelingen brengen werkzaamheden voor gemeenten, als het bevoegd gezag, met zich mee. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) wil deze gemeenten daarin ondersteunen.

Participatie Verhoging rijksbijdrage beschut werk Naar aanleiding van een onderzoek naar de financiering van beschut werk heeft het rijk besloten het budget voor beschut werk op te hogen. Uit het onderzoek is gebleken dat de uitvoering van beschut werk

2

voor gemeenten tot financiële tekorten heeft geleid. De begeleidingsvergoeding per dienstverband is daarom opgehoogd. Voor Harderwijk gaat het voor 2024 om een bedrag van € 75.000, oplopend naar € 93.000 in 2027. De middelen worden ingezet als dekking voor de hogere re-integratiekosten. Verhoging WsW bijdrage De integratie-uitkering Participatie is verhoogd als gevolg van loon- en prijsontwikkeling. Bij de begroting 2025-2028 worden deze middelen ingezet ter dekking van de hogere bijdrage aan de Inclusief Groep. Tegemoetkoming sociaal ontwikkelbedrijven De integratie-uitkering wordt incidenteel in 2024 opgehoogd om gemeenten tegemoet te komen bij de financiële uitdagingen die zij ervaren rondom de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven.

3