Bijlage 1 Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023_2026.pdf

Inwoners denken mee De gemeenteraad heeft een motie aangenomen voor het vormen van een Adviescommissie Inclusie. En daarbij aangegeven dat vanuit de algemene middelen geld beschikbaar komt voor een vergoeding aan de leden. Het college heeft haar steun uitgesproken voor de intentie van deze motie. Bij het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda zijn we in gesprek gegaan met bestaande adviesgroepen en inwoners over hoe dit kan worden ingericht. We zijn gekomen tot een voorstel voor een meer informele invulling: een leernetwerk in plaats van een commissie. Vanaf 2023 vragen we hiervoor €15.000 per jaar (+ € 5.000 aanloopkosten 1e jaar, ontwikkeling 2e tm 4e jaar).

Communicatie Ook hier geldt dat we zoveel mogelijk aansluiten bij wat er al is. Voor de inwoners en organisaties waar we mee samen werken, doen we het volgende: • We verspreiden de intentie van deze Verbeteragenda en vragen daar aandacht voor via social media, online stadsgesprek en toegankelijke folders. Deze verspreiden we bij de plekken waar veel inwoners komen (bibliotheek e.d.) • Vanuit de Verbeteragenda zal vooral aansluiting worden gezocht bij bestaande publiekscampagnes die te maken hebben met inclusie en de vier verbeterpunten. Denk aan ‘Harderwijk zijn we samen’. • Daarnaast zal publiciteit worden gegeven aan het leernetwerk van inwoners. De inhoud daarvan gaat in samenspraak met de deelnemers.

10 26

In 2022/2023 doen we mee met een intervisieproject van de VNG met andere gemeenten.

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

Ontwikkelen beleid inclusieve organisatie Tot slot is een kadernota-aanvraag gedaan van eenmalig € 50.000 voor het ontwikkelen van een inclusiebeleid voor de interne organisatie.

Terugkoppeling aan de gemeenteraad De gemeenteraad volgt de uitvoering op drie manieren: 1.

De gemeenteraad heeft in het coalitieakkoord opgenomen dat zij bij ieder raadsvoorstel een inclusieparagraaf willen. Gezien de omvang en complexiteit van het onderwerp vergt dit enige voorbereiding. • Om hier echt betekenis aan te geven, is het van belang dat inclusie vanaf het begin van projecten wordt meegenomen. En niet pas bij de besluitvorming. • Daarnaast zijn er onderwerpen die alleen maar om inclusie draaien (denk aan een nota bestaanszekerheid) en onderwerpen waar inclusie geen rol speelt (denk aan een raadsvoorstel om jaarstukken van een verbonden partij vast te stellen). Bij de eerste categorie is een inclusieparagraaf overbodig. Bij de tweede is het ‘niet van toepassing’. • Inclusie is een heel breed onderwerp. Het ligt voor de hand om in deze inclusieparagraaf de vier verbeterpunten leidend te laten zijn. Maar de mate waarin dit al is meegenomen zal verschillen. We stellen voor om de eerste helft van 2023 te gebruiken (parallel aan het leertraject) om hier intern de communicatie en processen voor af te stemmen. De gemeenteraad kan dan vanaf de tweede helft 2023 deze paragraaf terugzien in de raadsvoorstellen.

2.

De gemeente ontvangt een terugkoppeling in de jaarlijkse begroting en rekening van de gemeente. Aanvullend daarop geven we jaarlijks een overzicht van de opbrengst van de leertrajecten. Hierin is ook de inbreng van het leernetwerk van inwoners terug te vinden.

3.

In 2024 ontvangt de gemeenteraad een rapportage met een voorstel voor de uitvoering van de Verbeteragenda in de periode tweede helft 2024-2026. In 2026 onderzoeken we wat de Lokale Inclusie Agenda heeft opgebracht. En wat er eventueel veranderd moet worden in de volgende Lokale Inclusie Agenda. Daar volgen misschien ook andere verbeterpunten uit.

Overige opmerkingen De gemeente kent al heel veel beleid dat bijdraagt aan inclusie. Binnen dit beleid vinden ook continue ontwikkelingen plaats. Er wordt geëvalueerd en geleerd. Wanneer dit relevant is voor de vier verbeterpunten of voor de leerprojecten, zal gekeken worden waar we elkaar kunnen versterken.

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

27

BIJLAGE 1 Hoe hebben inwoners meegedacht? We hebben inwoners op verschillende manieren benaderd. In totaal hebben 65 mensen meegedacht.. • We hebben overlegd met een aantal groepen die al meedenken met de gemeente. • We hebben twee open avonden en een -middag georganiseerd. We zijn in kleine groepjes in gesprek gegaan over wat de deelnemers over vier jaar verbeterd wilden zien. We hebben aparte afspraken gemaakt met inwoners wel mee wilden denken, maar niet op deze avonden/middag konden komen. • We hebben twee groepen inwoners bezocht, van wie we weten dat zij zelden op bijeenkomsten van de gemeente afkomen.11

Bestaande participatiegroepen

Deelnemers

Regenboogambassadeurs en meedenker

5

Sociale Adviesraad

4

Werkgroep Toegankelijkheid

4

Inwonerbijeenkomsten (o.a. inwoners actief in vrijwilligersorganisaties zoals de Voedselbank, amateurkunst, ouders van een kind met een beperking, deelnemers aan de Geluksroute, Prokkeldeelnemer) 19 mei Ontmoetingsavond

13

24 mei Ontmoetingsavond

12

3 juni Inloopmogelijkheid

2

Individuele gesprekken

6

Bezoek aan inwoners op locatie Ouderparticipatiegroep ZorgDat (inwoners met een taalachterstand)

6

Bezoekers en ervaringsdeskundigen Praktijkhuis (ontmoetingsplek voor inwoners met psychische problemen)

6

2 gesprekken met professionals

11

28

2 5

Het geplande gesprek bij het Talenthouse kon niet doorgaan. We zoeken voor de inbreng van jongeren aansluiting bij het participatietraject voor de nieuwe Nota Domein Sociaal (november 2022). Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

BIJLAGE 2 Input commissie Samenleving en Sociale Adviesraad bij de startnotitie Vragen vanuit commissie Samenleving bij behandeling Startnotitie Lokale Inclusie Agenda Harderwijk en Hierden 13 januari 2022 Beleid: wie vallen tussen wal en schip?

Besteed in de LIA ook een paragraaf hoe om te gaan met crisissituaties/bijzondere situaties zoals nu met corona: om juist dan de kwetsbare mensen te helpen?

Zie bijlage 4.

Overzicht van groepen die tussen wal en schip vallen: komen die terug in de Lokale Inclusie Agenda?

Zie bijlage 4.

Meeste speeltuinen in Harderwijk zijn niet inclusief, behalve op de Hofdijkstraat (signaal van ouders met kind met beperking).

Bij de vaststelling van de Startnotitie is hierover een motie ingediend en aangenomen.

Voorkom dat mensen steeds opnieuw hun verhaal moeten doen.

Blijven we mee bezig (o.a. inkoop Jeugd, leerlingenvervoer). Maar soms ook lastig met privacy.

Is er budget om maatwerk te leveren? (zoals een apart budget met eenvoudige spelregels)

Voor extra maatwerk is niet altijd extra geld nodig. Er is wel al een apart budget voor tussen wal en schipsituaties bij het sociaal domein.

Hoe geeft de gemeente vorm aan de voorbeeldfunctie?

Moet de ambtelijke organisatie zelf niet inclusiever zijn (afspiegeling, inclusie in DNA)? Hoe zijn medewerkers van de Gresbo onderdeel van de gemeentelijke organisatie?

Nemen we mee in het project Inclusieve organisatie

Overig

Pleidooi meer externe monitoring (naast de bestaande instrumenten), bv een sociale raad?

Waar doelstellingen wijzigen, en waar de huidige monitorinstrumenten niet voldoende zijn, zullen we dit uitbreiden. Ook in afwachting van hoe de uiteindelijke Lokale inclusie agenda er uit ziet.

BIJLAGE 3 Overzicht van hoe de gemeente met inwoners in overleg gaat Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

29

Bestaande adviesgroepen

30

Cliëntenraad MIZ

Deze is in oprichting.

Div werkgroepen vanuit Welzijn

Er zijn verschillende themagroepen waarin de gemeente, professionals en inwoners samenwerken: o.a. Dementievriendelijk Harderwijk en Kwetsbare ouderen. Ook voor het programma Eenzaamheidsbestrijding zullen inwoners benaderd worden.

Kleurrijk Harderwijk

Een netwerk van welzijns- en zorgorganisaties en de gemeente, die samen hun cultuursensitieve werkwijze willen verbeteren. Met inzet van sleutelfiguren (zie ‘Overigen’) en Inclusie Ambassadeurs.

Leespanel

Dit panel bestaat uit ervaringsdeskundigen met laaggeletterdheid, die op verzoek teksten kunnen tegenlezen.

Ouderenpanel Leerlingenvervoer

Deze is in oprichting.

RegenboogAmbassadeurs

Zij geven advies op Regenboog beleidsontwikkeling en –uitvoering. Ook wordt 2x per jaar een Regenboog-inspraakavond georganiseerd.

Sociale Adviesraad

Betrokken inwoners met ervaringsdeskundigheid/werkervaring, die adviseren over voorgenomen sociaal beleid. Dit komt voort uit een wettelijke verplichting tot cliëntenparticipatie (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet). De Harderwijkse adviesraad stelt zich proactief op en oriënteert zich ook op vroegtijdige betrokkenheid bij het opstellen van beleid.

Speaking Minds

De gemeente onderzoekt de mogelijkheid om jongeren te betrekken bij het beleid. Speaking Minds is een methode die gepromoot wordt door Save the Children. Deze methode sluit aan bij de maatschappelijke stages die gemeente Harderwijk al inzet.

Werkgroep Toegankelijkheid

Betrokken ervaringsdeskundigen met fysieke/zintuiglijke beperkingen adviseren de gemeente over de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Eén lid neemt ook deel aan de Regionale Klankbordgroep reizigersvervoer.

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

Inzet van ervaringsdeskundigheid Praktijkhuis

Een plek in de stad, waar inwoners met psychische problemen ondersteuning krijgen van ervaringsdeskundigen. Het praktijkhuis is gericht op ‘herstel’ in plaats van ‘behandeling’. De ervaringsdeskundigen hebben ook inbreng in het project Inclusief in de buurt in de Stromenwaard (zie 3.5).

Ervaringsdeskundigheid CJG

O.a. bij de cursus Geef me de vijf voor ouders met een kind met autisme. Eén ouder die deze cursus heeft gevolgd wordt nu ingezet bij andere gezinnen. Ook binnen het Praktijkhuis is een ouder met een lichtverstandelijke beperking (LVB), die contact heeft met andere LVB-ouders. Zij worden nu nog vaak in het ‘standaard aanbod’ meegenomen, maar er is behoefte aan andere ondersteuning.

Living Lab ‘Waarde van bewegen’

Ervaringsdeskundigen helpen inwoners met psychische klachten om weer te gaan sporten.

Overigen Kwaliteitscontroles Wmo

Wmo-cliënten worden periodiek bevraagd naar hun ervaringen met de hulp die ze hebben gekregen. De informatie uit deze controles wordt gebruikt om de aanbieders te evalueren.

Q4C cliëntInspecteurs

Het kwaliteitsonderzoek van het CJG maakt gebruik van cliëntinspecteurs: ouders interviewen ouders, jongeren interviewen jongeren.

Sleutelpersonen Poolse en Turkse gemeenschap

Voor een aantal gemeenschappen zijn sleutelpersonen actief, die verbinding leggen tussen de inwoners uit hun gemeenschap en voorzieningen die er zijn. En die hen helpen om de weg te vinden in de samenleving.

Daarnaast voert de gemeente actief overleg met verschillende representatieve organisaties. Denk aan de wijk- en buurtorganisaties, de Vereniging tot behoud van de woonwagencultuur Harderwijk en ouderenbonden. Tot slot houden ook onze maatschappelijke partners zich bezig met (cliënten)participatie. Denk aan cliëntraden bij zorgorganisaties, huurdersvereniging/ bewonerscommissies van woningcorporaties en ouderraden bij scholen.

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

31

BIJLAGE 4 Voorbeelden van inwoners die tussen wal en schip vallen Inwoners kunnen op verschillende manieren tussen wal en schip vallen. Omdat zij nét buiten een regeling of voorziening vallen en hierdoor een schrijnende situatie ontstaat. Of omdat de gemeente en de samenleving niet weten, dat zij nergens terecht kunnen. Of omdat de inwoners zelf geen hulp zoeken. Inwoners, professionals en ambtenaren hebben een aantal voorbeelden genoemd. We kunnen deze situaties niet in één keer voor iedereen oplossen. Het is belangrijk dat we ons bewust zijn van deze inwoners. En dat we met hen zoeken naar manieren waarop we toch de situatie kunnen verbeteren. De lijst laat ook zien dat het om heel verschillende situaties gaat. En dat er soms al wel inzet is. Maar niet bekend bij iedereen. Inwoners van wie niet altijd bekend is dat zij tussen wal en schip vallen, bijvoorbeeld bij vrijetijdsbesteding Jongeren met een LVB, die bij de activiteiten Ouders van deze jongeren hebben een stichting opgericht. voor volwassenen met een LVB geen aansluiting Vanuit deze stichting Doe maar mee organiseren zij vinden. activiteiten voor hun jongvolwassen kinderen (20-30 jaar).

32

Inwoners met een minimum inkomen hebben vaak maar een heel beperkt netwerk. Er is geen geld om deel te nemen aan sociale activiteiten. Inwoners met inkomen nét boven de 120% minimumnorm: vallen buiten regelingen. Maar hebben soms te maken met omstandigheden, waardoor zij financieel in grote problemen raken.

Inwoners kunnen wel financiële ondersteuning krijgen. Er zijn verschillende regelingen voor kinderen, die opgroeien in armoede. Maar zoals een professional stelt: Als mensen geen netwerk hebben, is ook de weg naar voorzieningen lastiger te vinden. ‘Je krijgt geen tips van vrienden, familie’. De Voedselbank geeft aan, dat zij in sommige gevallen tijdelijk ‘noodpakketten’ geven aan inwoners.

Bewoners AZC (met name de vrouwen) hebben weinig activiteiten waar zij aan deel kunnen nemen.

Het COA heeft zelf een aantal activiteitenbegeleiders. Ook het Platform Welkom Vluchtelingen (waarin verschillende organisaties samenwerken) en ZorgDat organiseren activiteiten. Zoals speciale vrouwengroepen. Het verloop onder de bewoners is echter groot. En zij hebben zelf geen zicht op hoe lang ze blijven.

Mensen met maag/darm/leverziekten blijven thuis (uit angst dat er geen toilet beschikbaar is).

De gemeente is aangesloten bij de Hoge Nood app. Deze en zorgt ervoor dat inzichtelijk is waar openbaar toegankelijke toiletten zich bevinden. Een aantal winkels, horecazaken en culturele instellingen hebben hun toilet opengesteld.

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

Inwoners die niet uit de voeten kunnen met bestaande regelingen en voorzieningen Kinderen die niet in het onderwijssysteem passen (soms al vanaf heel jong), denk aan thuiszitters. Maar ook kinderen/jongeren die naar een zorgboerderij gaan in afwachting van het vinden van een goede onderwijsplek. Of een kind met down die na het doorlopen van het reguliere basisonderwijs geen plek vindt op het reguliere voortgezet onderwijs.

Het Rijk werkt aan 25 verbeterpunten voor passend onderwijs. Zo is er o.a. een tijdelijke regeling op basis waarvan afgeweken mag worden van de wet. Onderwijsgeld mag op basis daarvan tijdelijk ingezet worden op een zorgboerderij of bij een orthopedagogische dagcentrum. Mogelijk wordt de wet in de toekomst aangepast. Het onderwijs is gebonden aan regels en kan niet altijd voor individueel onderwijs zorgen. Daarvoor zijn er verschillende typen scholen.

Een tekort aan werkplekken voor dagbesteding/ werkervaringsplaatsen voor jongeren. Zij vallen daardoor vaak tussen wal en schip. Het aanbod van werk is weinig divers.

Voor jongeren is er de mogelijkheid een traject te volgen bij de Inclusief Groep. Die trajecten zijn gericht op zowel groepen als individuen (kwetsbare jongeren), bekend met LVB of psychiatrie. Het programma is gericht op het aanleren en verstevigen van werknemersvaardigheden. Als het nodig is, is er in het traject ook aandacht voor knelpunten op andere leefgebieden. Het is doel is dat iedere jongere een trajectplan krijgt waarin de ontwikkeldoelen- en kwalificaties zijn benoemd. Waardoor er zicht komt op kansrijke beroepen.

Inwoners met combinaties van beperkingen zoals verstandelijke én psychische beperkingen. Behandelingsmogelijkheden zijn lastig te vinden. Zorgaanbieders hebben angst om deze op te pakken. Zo ook bij chronisch daklozen met een bijzondere levensstijl, bij wie instanties op een gegeven moment afhaken.

Het uitgangspunt bij de maatschappelijke zorg, is dat we NOOIT onze handen van iemand aftrekken. We blijven altijd in contact, ondanks dat we (nog) geen oplossingen hebben. In de samenwerking met de ketenpartners merken we regelmatig dat het ons lukt om toch tot nieuwe oplossingen te komen. Al gaat daar soms veel tijd overheen.

Ouders van een kind met een (ernstige) meervoudige beperking, die eigenlijk standaard een out of the box-oplossing nodig hebben. Of inwoners met een beperking die heel weinig voorkomt.

De gemeente wil het voor ouders makkelijker maken om praktische zaken te regelen, door meer samen te werken met bijvoorbeeld verzekeraars bij inzet van hulpmiddelen. Ook wordt het proces voor het realiseren van woningaanpassingen anders ingericht, waardoor er meer keuzevrijheid is bij de uitvoering ervan.

Inwoners die vastlopen in de GGZ (bijvoorbeeld door wachtlijsten, systematiek van vergoedingen, protocollen).

Er is een laagdrempelige inloopvoorziening: het Praktijkhuis. Ervaringsdeskundigen gaan met de bezoekers in gesprek, van mens tot mens. En herstelgericht.

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

33

Schaamte om hulp te vragen, of niet weten dat er ondersteuning mogelijk is Harderwijkers met een migratie-achtergrond, die niet gewend zijn om hulp te vragen.

Vanuit Krachtig Kleurrijk Harderwijk willen organisaties meer cultuursensitief werken (bijvoorbeeld met sleutelpersonen en Inclusie Ambassadeurs).

MKB’ers die veel last hebben gehad van de coronapandemie

In de media staat steeds vaker dat alle groepen last krijgen van financiële problemen. Het lijkt erop dat mensen daardoor iets makkelijker hulp zoeken bij het Financieel Trefpunt.

Oudere inwoners zonder eigen netwerk, dat hen Er is een werkgroep Kwetsbare oudereren, op initiatief van helpt of hulp inschakelt als het nodig is. de Ouderenbonden. Hierin werken ouderenconsulenten en de onafhankelijke cliënondersteuning samen met de gemeente aan oplossingen. Er is ook een Werkgroep Dementievriendelijk Harderwijk. We proberen hier ook inwoners bij te betrekken.

Wat hebben we geleerd van corona? Hoe helpen we inwoners in een kwetsbare situatie? Toen Nederland begin maart 2020 in lockdown ging, hebben de meeste zorg- en maatschappelijke organisaties hier heel snel op ingespeeld. Medewerkers van ZorgDat gingen op de fiets de wijken in. Organisaties waren langer telefonisch bereikaar, soms zeven dagen per week. Er kwamen bellijsten met de meest kwetsbaren. Hulpverlening vond digitaal plaats, of kregen op andere manieren vorm. Ook ontstonden er allerlei initiatieven van inwoners voor elkaar. Tijdens de coronapandemie is volgens de meeste organisaties wel de hulp geboden aan de meest kwetsbaren. En bleek dat sommigen van hen juist meer opbloeiden in een samenleving die meer tot stilstand kwam. Wat de belangrijkste les is, volgens de professionals, is dat de zorginstellingen en de scholen NOOIT meer mogen sluiten. Daar zijn nog steeds de gevolgen van zichtbaar. En hier hebben de meest kwetsbaren waarschijnlijk het meeste geleden.

34

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

BIJLAGE 5 VN Verdrag Handicap Doel Doel van het Verdrag Handicap van de Verenigde Naties is het bevorderen, beschermen en waarborgen van de mensenrechten van mensen met een beperking. Grondbeginselen in het verdrag zijn toegankelijkheid, autonomie en volledige participatie. Het is belangrijk dat de overheid bij het maken van beleid en wetgeving rekening houdt met deze grondbeginselen. In het verdrag is aangegeven wat de overheid moet doen om ervoor te zorgen dat de positie van mensen met een beperking verbetert. Het VN-verdag Handicap trad in Nederland op 14 juli 2016 in werking. Nederland heeft zich hiermee nadrukkelijk verbonden aan het doel dat iedereen volledig (‘volwaardig’) mee kan doen. Denk aan gelijke behandeling, gelijke toegang, onderwijs voor iedereen, mobiliteit, eigen regie en participatie, werk, behoorlijke levensstandaard, vrije tijd (cultuur, sport, recreatie) en zelfstandig juridisch handelen. Dit geldt voor álle (semi-)overheidsinstellingen, dus ook voor de gemeente. Gemeenten Gemeenten zijn verplicht tot het geleidelijk realiseren van het VN-verdrag op de beleidsterreinen waarop zij verantwoordelijkheden hebben. Zo hoeft een gemeente niet alle voorzieningen direct volledig toegankelijk te maken, maar wèl geleidelijk.

Ook hebben gemeenten de opdracht gekregen om in één Lokale Inclusie Agenda op te nemen hoe de gemeenteraad uitvoering geeft aan het VN-verdrag. NB: Ook los van dit verdrag kent de gemeente al veel wettelijke taken en lokaal beleid die bijdragen aan inclusie.

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026

35

36

Verbeteragenda Inclusie Harderwijk en Hierden 2023-2026