Begroting 2024 - 2027

Begroting 2024 - 2027

Inhoudsopgave 1.

2.

3

4

5

Algemeen ............................................................................................................................................- 3 1.1.

Voorwoord...................................................................................................................................- 4 -

1.2.

Financiële positie .......................................................................................................................- 5 -

1.3.

Leeswijzer ...................................................................................................................................- 8 -

Programmaplan ...................................................................................................................................- 9 2.0

Programma 0 Bestuur en Ondersteuning .................................................................................- 10 -

2.1

Programma 1 Veiligheid............................................................................................................- 26 -

2.2

Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ..........................................................................- 34 -

2.3

Programma 3 Economie ...........................................................................................................- 42 -

2.4

Programma 4 Onderwijs ...........................................................................................................- 49 -

2.5

Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................- 57 -

2.6

Programma 6 Sociaal domein...................................................................................................- 66 -

1.7

Programma 7 Volksgezondheid en milieu ................................................................................- 84 -

1.8

Programma 8 Ruimte en wonen ...............................................................................................- 91 -

Paragrafen.........................................................................................................................................- 97 3.1

Paragraaf Lokale heffingen .......................................................................................................- 98 -

3.2

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................- 105 -

3.3

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen.................................................................................- 111 -

3.4

Paragraaf Financiering............................................................................................................- 114 -

3.5

Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................................- 119 -

3.6

Paragraaf Wet Open Overheid (WOO) ...................................................................................- 121 -

3.7

Paragraaf Verbonden partijen .................................................................................................- 123 -

3.8

Paragraaf Grondbeleid............................................................................................................- 136 -

Financiële begroting ........................................................................................................................- 140 4.1

Resultaatbepaling en –bestemming........................................................................................- 141 -

4.2

Totaaloverzicht baten, lasten en resultaatbestemming ...........................................................- 142 -

4.3

Toelichting baten en lasten .....................................................................................................- 145 -

4.4

Toelichting op reserves en voorzieningen ..............................................................................- 146 -

Bijlagen............................................................................................................................................- 148 5.1

Meerjareninvesteringsplan ......................................................................................................- 149 -

5.2

Overzicht baten en lasten per taakveld naar indeling Iv3 .......................................................- 153 -

5.3

Kerngegevens .........................................................................................................................- 155 -

5.4

Totaaloverzicht voorgesteld nieuw beleid ...............................................................................- 156 -

5.5

Afkortingenlijst.........................................................................................................................- 157 -

-2-

1.

Algemeen

-3-

1.1.

Voorwoord

Vandaag bouwen aan morgen Dat is het credo van het college van Harderwijk. We hebben te maken met grote opgaven rondom wonen, duurzaamheid, mobiliteit, onderwijs en zorg voor elkaar. Dit vraagt om actie. . We zijn trots op de actie die we dagelijks zien bij veel inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. En ook de gemeente zit niet stil. Ook volgend jaar bouwen we woningen en vergroenen we onze gemeente. We brengen zorg en welzijn dicht bij onze inwoners en geven dit vorm in samenredzame wijken en buurten. We werken aan betere bereikbaarheid en goede onderwijshuisvesting. Dit doen we door het fietsgebruik verder te stimuleren en te faciliteren, door ondernemers meer en beter ondersteunen en doordat we betere en beter betaalbare jeugdzorg willen aanbieden. Ook onderzoeken we, of we met een extra regeling armoede kunnen bestrijden. Dit doen we in een financieel zeer uitdagende tijd. Sluitende begroting Voor 2024 en 2025 hebben we een sluitende begroting. Bij de Kadernota hebben we al een aantal ingrepen gedaan om dit te realiseren. Bijvoorbeeld door onze kosten voor onderhoud niet te indexeren en door het tweejaarlijks verhogen van de parkeertarieven. Daarnaast hebben we bij het opstellen van de begroting meerdere tariefberekeningen uitgebreid tegen het licht gehouden en zoveel mogelijk kostendekkend gemaakt. Dat levert ons een structureel voordeel op.

Door deze ingrepen hebben we voor de komende twee jaar rust in onze begroting. Incidentele voordelen zijn er ook. Bijvoorbeeld doordat enkele grote projecten later worden opgeleverd. Denk daarbij aan de derde sporthal bij De Sypel en de parkeergarage(s) in het Waterfront. Forse uitdaging vanaf 2026 Voor de jaren 2026 en 2027 houden we, net als veel andere gemeenten in Nederland, rekening met een forse teruggang in inkomsten. Dit komt vooral doordat de Rijksoverheid gemeenten vanaf 2026 fors gaat korten. In gemeenteland staat 2026 inmiddels bekend als het ‘Ravijnjaar’. Om het huishoudboekje van de gemeente Harderwijk op langere termijn op orde te houden, kijken we nu al kritisch naar onze toekomstige inkomsten en uitgaven. Dit doen we doordacht. We maken geen overhaaste keuzes. Bij de Kadernota 2025-2028 komen we met een pakket aan keuzes, die ervoor moeten zorgen dat we onze financiën langdurig op orde hebben en houden. Harderwijk moet door Het Ravijnjaar komt op ons af, maar inwoners, ondernemers en organisaties kunnen niet wachten en stilstaan tot wij als gemeente keuzes hebben gemaakt. De maatschappij moet door en gaat door, of wij keuzes maken of niet. Onze oproep aan Den Haag is dan ook: laat Harderwijk niet stilvallen. Gefundeerde keuzes Om Harderwijk door te laten gaan, is het tijd voor gefundeerde keuzes. Niet alleen binnen de gemeente, maar ook bij de Rijksoverheid.

Op dit moment kunnen we niet anders dan uitgaan van de huidige plannen van het Rijk. We zullen onze partners, inwoners, ondernemers en organisaties met wie we samenwerken, dan ook laten weten dat we een pas op de plaats moeten maken. We werken aan een zienswijze bij onze gemeenschappelijke regelingen. We gaan in gesprek met organisaties die subsidie van ons krijgen, over de stijging van kosten en salarissen die ook hen treft. En met alle andere gemeenten blijven we -via de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)- druk uitoefenen op de Rijksoverheid om de geplande bezuinigingen op de gemeenten terug te draaien.

Namens het college van burgemeester en wethouders,

Wilco Mazier, Wethouder Financiën

-4-

1.2.

Financiële positie

Actualisatie Het vertrekpunt in de actualisatie van ons meerjarenperspectief wordt bepaald door de lopende begroting 2023-2026, aangevuld met de uitkomsten van de meicirculaire 2023 en de Kadernota 2024-2027. Ontwikkeling begrotingssaldo (bedragen x € 1.000,-)

Jaarschijf

2024

2025

2026

2027

Saldo jaar schijf 2024 Begroting 2023-2026 (incl. besluitvorming)

2.534

4.720

-1.353

-4.370

Collegeprogramma en overige aanmeldingen KN 2023-2026 (1e begrotingswijziging)

-2635

-2428

-552

-626

a.

Meerjarige effecten overige begrotingswijzigingen 2023

-174

-682

240

334

b.

Effecten meicirculaire Gemeentefonds 2023

183

625

270

2.776

Startpunt Subtotaal Begrotingssaldo

-92

2.235

-1.395

-1.886

c.

Kadernota 2024-2027: -

Structurele en incidentele aanmeldingen

-3.161

-2.545

-3.615

-2.900

-

Dekking vanuit algemene reserve en overige dekkingsmiddelen

3.968

1.894

283

283

d.

Zorgkosten sociaal domein/rijksbijdrage BUIG/taakstelling sociaal domein

-982

-828

-1.126

-894

e.

Verbonden partijen

-2.021

-2.126

-2.441

-2.569

f.

OZB opbrengsten, overige belastingen en heffingen

2.113

2.117

2.124

2.131

g.

Indexatie budgetten (incl. verwacht effect niet-indexeren materiële budgetten)

-371

-365

-351

-346

h.

Salarisbegroting Gemeente Harderwijk en stelpost cao ontwikkelingen

-2.598

-2.419

-2.302

-2.314

i.

Inzet stelpost loon- en prijsontwikkeling vanuit meicirculaire 2023

3.690

3.675

3.300

3.166

j.

Kapitaallasten

1.301

279

-17

-26

k.

Diverse

94

35

-78

-130

1.941

1.952

-5.618

-5.485

Voordeel

Voordeel

Nadeel

Nadeel

Begrotingssaldo Begroting 2024-2027

Begrotingsresultaat 2024-2027 De opbouw van het begrotingsresultaat 2024-2027 is als volgt te verklaren: Nr. Toelichting Meerjarige effecten begrotingswijzigingen a. Het effect vanuit begrotingswijzigingen bestaat voornamelijk uit het effect van de septembercirculaire 2022, de tweede bestuursrapportage 2022 en de bestuursrapportage Meerinzicht 2022 en de eerste tussentijdse rapportage 2023. Effecten meicirculaire Gemeentefonds 2023 b. Conform advisering is het effect van de meicirculaire Gemeentefonds 2023 verwerkt in de begroting. In de uitkomst van de meicirculaire was rekening gehouden met een stelpost voor loon- en prijsontwikkeling. Deze stelpost wordt nu ingezet onder i. Kadernota 2024-2027 De structurele en incidentele aanmeldingen van de vastgestelde Kadernota zijn verwerkt in de begroting. De dekking vanuit reserves c. en overige dekkingsmiddelen (anders dan het begrotingssaldo) zijn hierbij separaat weergegeven. Een totaaloverzicht van nieuw beleid wordt gepresenteerd in hoofdstuk 5.4. Zorgkosten sociaal domein/rijksbijdrage BUIG/taakstelling sociaal domein d. De hogere lasten voor de programmagelden zijn o.a. het gevolg van loon-, prijs- en volumeontwikkelingen. In programma 6 wordt een uitgebreide toelichting gegeven, ook op het gedeeltelijk invullen van de taakstelling.

Verbonden partijen De hogere kosten van de begrotingen van de diverse verbonden partijen zijn voornamelijk het gevolg van de cao ontwikkelingen. De e. individuele begrotingen van de verbonden partijen en de ontwikkelingen daarin zijn separaat in advisering gebracht aan de raad waarna de raad een zienswijze heeft in kunnen dienen. OZB opbrengsten De gemiddelde woningwaarde in Gemeente Harderwijk stijgt harder dan het landelijk gemiddelde en waar in de begroting 2023 f. rekening mee is gehouden. Dit leidt tot hogere OZB opbrengsten. Voor een nadere duiding van deze post wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen onderdeel OZB. Indexatie budgetten De budgetten worden geïndexeerd met het in de kadernota bepaalde indexpercentage. In de kadernota is ook besloten de eigen g. materiële kostenbudgetten niet te indexeren. Er wordt gesproken over een ‘verwacht’ effect omdat het na besluitvorming pas technisch wordt uitgevoerd. h. Salarisbegroting en cao ontwikkeling

-5-

Nr. Toelichting De salarisbegroting Gemeente Harderwijk is geactualiseerd incl. de effecten van de CAO 2023. Tevens is er een stelpost CAO 2024 opgenomen conform het indexpercentage zoals bepaald in de Kadernota. Inzet stelpost loon- en prijsontwikkeling i. Voor het opvangen van indexeringen en CAO 2023 effecten wordt de stelpost loon en prijsindexatie ingezet. Kapitaallasten Het voordeel op de kapitaallasten in 2024 wordt veroorzaakt door het doorschuiven van investeringen. Het gaat met name om het j. doorschuiven in tijd van de parkeergarages in het Waterfront en de investeringen van De Sypel en de bijbehorende derde sporthal. Door het na 31-12-2023 opleveren van de derde sporthal wordt de afschrijvingslast een jaar vertraagd. Dit levert een voordeel op in 2024. Diverse k. Diverse kleinere posten

Ontwikkelingen begrotingsresultaat 2024-2027 Het begrotingssaldo na bestemming bedraagt in 2024 € 1,9 miljoen positief. Het meerjarenperspectief laat vanaf 2026 een negatief beeld zien. Door de VNG ook wel Ravijnjaar genoemd. Dit komt doordat het accres voor 2026 vastgezet is op de stand uit de Miljoenennota 2021, in afwachting van een nadere uitwerking van gemeentefinanciering vanuit het Rijk. De ontwikkelingen vanuit de Septembercirculaire 2023 zijn niet in deze begroting verwerkt. Hierover volgt afzonderlijke advisering. Weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is de geprognosticeerde weerstandscapaciteit weergegeven. In deze stand is rekening gehouden met de besluitvorming over de Jaarrekening 2022, de inzet bij de kadernota 20242027 en de claims op de algemene reserve. (bedragen x €1.000) Berekening weerstandsvermogen

Prognose stand na verwerking resultaat/KN2024/claims

Geïdentificeerde risico’s n.a.v. actualisatie eind 2022

21.028 21.028

20.841 20.841

187

1,0

161 161 21.189

n.v.t. n.v.t. -/- 20.841

161 161 348

1,0

Incidenteel Algemene reserve Subtotaal incidenteel Structureel Onvoorzien Subtotaal structureel Totaal incidenteel en structureel

Overschot / tekort

Ratio weerstandsvermogen

Het vrij besteedbare bedrag binnen de algemene reserve was bij de jaarrekening 2022 € 3,4 miljoen. Bij de kadernota 2024-2027 is de algemene reserve voor een bedrag van € 3,2 ingezet als dekking. Lokale lastendruk De gemeentelijke woonlasten worden gevormd door het gemiddelde bedrag, dat een huishouden betaalt aan onroerende zaakbelasting, reinigingsheffing en rioolrechten. In de volgende tabel geven wij de ontwikkeling weer van de belangrijkste heffingen voor een huishouding met een gemiddelde woningwaarde van € 366.500.

Woonlasten woning met gemiddelde WOZ-waarde

Begroting 2023

WOZ – waarde

331.000

Rekentarief OZB

0,09181

OZB

303,89

Werkelijk 2023* 355.500

Begroting 2024

Stijging Stijging 2024 o.b.v. 2024 o.b.v. begroting werkelijk 2023 2023

366.500 0,09173

326,38

336,19

10,63%

3,00%

Afvalstoffenheffing (bruto)

277

277

281

1,44%

1,44%

Riool- en waterzorgheffing

147,25

147,25

155,5

5,60%

5,60%

Totaal

728,14

750,63

772,69

6,12%

2,94%

-12

-12

716,14

738,63

772,69

7,90%

4,61%

-/- korting tarief door dekking uit Algemene Reserve Totaal OZB - Afval – Riool- en waterzorgheffingen

*vanwege de extreme WOZ waarde ontwikkeling zijn de kolommen m.b.t. de werkelijke OZB lasten in 2023 toegevoegd. Voor werkelijk 2023 geldt wel dat dit voor de OZB nog niet definitief is vastgesteld en om een inschatting gaat. Voor afval zijn tevens de cijfers nog niet bekend en is de begroting overgenomen. **In de paragraaf lokale heffingen is een uitgebreidere toelichting op de tabel opgenomen.

-6-

Begrote lasten 2024 Bestuur en ondersteuning Veiligheid 9%

Verkeer, vervoer en waterstaat

15%

8%

3% 5%

1%

Economie Onderwijs

4% 8%

Sport, cultuur en recreatie Sociaal domein

47%

Duurzaamheid en milieu

Ruimte en wonen

Begrote baten 2024 Algemene Uitkering Gemeentefonds

1%

0%

Overige inkomsten van Rijk/ andere overheden

3%

1%

Lokale heffingen (zie paragraaf lokale heffingen) Bijdragen uit reserves / voorzieningen

7%

3%

Huuropbrengsten

14% 50%

Pacht

21%

Grex Dividenden en winsten Overige inkomsten (incl bespaarde rente)

-7-

1.3.

Leeswijzer

De begroting is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgebouwd uit de volgende onderdelen: Algemeen Een algemeen deel waarin het voorwoord is opgenomen en de financiële positie van de gemeente. Programmaplan Een programma plan met daarin de negen begrotingsprogramma’s. We hanteren de volgende uitgangspunten voor vorm en inhoud van het programmaplan: • Al ons werk brengen we in beeld, dus zowel de ‘going concern’ als de projectmatige activiteiten. • We gaan pragmatisch om met indicatoren. In nieuwe, en te actualiseren beleidsnota’s, zullen indicatoren en streefwaarden worden opgenomen. In deze begroting zijn, naast de verplichte indicatoren, bij een aantal programma’s een aantal facultatieve indicatoren opgenomen, dit laatste in overleg met de auditcommissie. • We geven inzicht in alles waar de gemeente geld aan uitgeeft door budgetten aan prestaties te koppelen. • Per begrotingsprogramma verwijzen we duidelijk naar financiële informatie in de bijlagen en geven we een samenvatting van die informatie in het programma. De opbouw per programma is als volgt: • A Algemeen deel - Inhoud programma - Ontwikkelingen - Verbonden Partijen: aangegeven wordt per programma welke verbonden partij bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Uitgebreide informatie over de verbonden partijen is opgenomen in de afzonderlijke paragraaf hierover.

- Beleidskaders. • B Taakvelden - Bij de programma’s geven we antwoord op de twee W-vragen, dit doen we per taakveld,: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? o Regulier (jaarlijks terugkerend) o Specifiek (speciale aandacht eerste begrotingsjaar) o Nieuw beleid (hoofdzakelijk onderwerpen uit kadernota) - Indicatoren per taakveld: per indicator worden realisatiewaarden vermeld over de laatste vier jaar (wanneer voorhanden). In de toekomst willen we hier ook realistische streefwaarden aan koppelen. Ook is de bron vermeld. Naast de verplichte indicatoren worden hier de door de gemeenteraad gekozen (facultatieve) indicatoren opgenomen. • C Totaaloverzicht - Financieel overzicht per programma - Analyse huidige begroting ten opzichte van vorige begroting Paragrafen Programma overstijgende informatie over bijvoorbeeld verbonden partijen, lokale heffingen en het weerstandsvermogen zijn in separate paragrafen samengebracht. Financiële begroting In de financiële begroting is voornamelijk, zoals de naam al doet vermoeden, het cijfermatige onderdeel van de begroting opgenomen. U kunt hier o.a. de balans vinden met de toelichtingen. Bijlagen Diverse bijlagen, waaronder een overzicht van het meerjarig investeringsplan, een taakveldenoverzicht IV3, een overzicht van de kerngegevens een totaal overzicht van het voorgestelde nieuwe beleid.

Vergelijkende cijfers Als vergelijkende cijfers zijn de rekening 2022 en de begroting 2023 (de primitieve begroting, aangevuld met de begrotingswijzigingen tot en met juli 2023) opgenomen. Ook zijn de uitkomsten van de 1e Berap, meicirculaire 2023 verwerkt in de voorliggende begroting om een zo actueel mogelijk overzicht van de begroting saldi te krijgen. Formele besluitvorming over de meicirculaire vindt in het najaar van 2023 plaats. De cijfers in de tabellen in de begroting zijn in duizendtallen (tenzij anders vermeld). Door afronding kunnen in de financiële tabellen geringe verschillen ontstaan. -8-

2.

Programmaplan

-9-

2.0 Programma 0 Bestuur en Ondersteuning A ALGEMEEN Doelstelling De gemeente Harderwijk heeft een open cultuur. Het kwaliteitsniveau van onze dienstverlening aan klanten is excellent. De klant staat centraal in alles wat wij doen. De ambtelijke ondersteuning is professioneel en werkt op basis van de uitgangspunten: ''Open, Ontspannen en Ondernemend". Om doelen te bereiken werken wij vaak samen in (tijdelijke) netwerken op basis van het principe: 'coalition of the willing'. Oftewel partners die dezelfde resultaten willen bereiken. Deze partners zijn inwoners, het maatschappelijk middenveld, ondernemers, onderwijs en overheden. Er wordt samengewerkt in wisselende samenstellingen, passend bij de opgave. Doelstelling Bestuurskracht en Samenwerking • Het versterken van onze positie, het partnerschap en de samenwerking. • Het verbeteren van de samenwerking met onze partners. • Het verbeteren van de samenwerking met het maatschappelijk middenveld. Doelstelling Dienstverlening Een professionalisering van de dienstverlening aan inwoners en bedrijven. Dit doen we door, in gezamenlijkheid met Ermelo, Zeewolde en Meerinzicht, de ingang voor inwoners en bedrijven te professionaliseren. En door een nadrukkelijker samenwerking met de vakspecialisten te organiseren.

Doelstelling Samenwerking in Meerinzicht • Meerinzicht voert voor Gemeente Harderwijk de Bedrijfsvoeringstaken en het Sociaal Domein uit. Doelstelling Bestuur & organisatie • De gemeenteraad stelt kaders en controleert. • Het college van burgemeester en wethouders geeft dagelijks sturing aan de gemeente.

Inhoud Het programma omvat alle taken van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning en dienstverlening hierbij door de gemeentelijke organisatie. Tot dit programma behoren ook de algemene dekkingsmiddelen (inkomsten die de gemeente min of meer vrij kan besteden), de gemeentelijke basisadministratie en de interne en externe dienstverlening. Ontwikkelingen Bestuurskracht en Samenwerking • Perspectief op EHZ-samenwerking: Dit betreft een nog te starten proces over mogelijkheden van intensivering van de (ambtelijke) samenwerking. • Gebiedsagenda Veluwe: de Veluweagenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. De komende jaren werken we gezamenlijk verder aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. De thema’s zijn: o Behoud en herstel van ecologische diversiteit; o Een bredere benadering van het begrip recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het aantrekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Toerisme is een middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken; o Meer aandacht voor de wensen, belangen en betrokkenheid van bewoners bij ontwikkelingen op de Veluwe. De ontwikkelingen rondom de Veluweagenda 2030 zijn in programma 3 Economie beschreven.

• Samenwerking Gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde: Deze samenwerking speelt langs twee sporen: o De gemeenschappelijke regeling Meerinzicht. Meerinzicht voert de bedrijfsvoeringstaken en de sociaal domein-taken uit. o De strategische en beleidsmatige samenwerking. Dit vindt in 2024 onder andere plaats aan de hand van de volgende inhoudelijke thema’s: ▪ Dienstverlening: Er is een programma Dienstverlening opgestart voor de drie gemeenten en Meerinzicht. Dit programma heeft tot doel om de dienstverlening te verbeteren in de vier organisaties, waarbij harmonisatie en standaardisatie uitgangspunten zijn; ▪ Gebiedsagenda EHZ/Regioarrangement EHZ: - 10 -

•

•

In de gebiedsagenda zijn drie actielijnen opgenomen: Ruimte, Wonen, Werklocaties en een lobbyagenda (bereikbaarheid, recreatie en toerisme). • Regioarrangement EHPZ: Er is een regioarrangement Gemeenten Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde in voorbereiding. De drie perspectieven van het regioarrangement zijn: o Leefbare steden en regio’s o Landschap, natuur en landbouw (stikstofvraagstuk) o Energie en (circulaire) economie. Inhoudelijk zijn er overeenkomsten tussen de gebiedsagenda en het regioarrangement, zoals bijvoorbeeld de ruimtelijke puzzel. Wij onderzoeken de mogelijkheid van integratie van beide processen, inclusief de inrichting van de bestuurlijke governance. RS4: In 2023 hebben de samenwerkende gemeenten Doetinchem, Harderwijk, Tiel en Zutphen besloten waar RS4 zich de komende jaren op focust. Er zijn drie projecten genoemd waaruit die focus blijkt: een aantrekkelijke en toekomstbestendige binnenstad, vernieuwende culturele voorzieningen en ‘erfgoed als visitekaartje’. Op deze projecten kunnen we van elkaar leren en samen optrekken naar de provincie.

Dienstverlening Binnen Gemeente Harderwijk worden veel activiteiten ontplooid om de dienstverlening te verbeteren. Mede ingegeven door de coronacrisis zijn er bijvoorbeeld meerdere processen gedigitaliseerd (o.a. doorgeven verhuizing). Dit inrichten van e-diensten maakt onderdeel uit van het programma Dienstverlening, wat met Ermelo, Zeewolde en Meerinzicht gezamenlijk wordt opgepakt. Doelstelling overall van het programma Dienstverlening is te komen tot één functioneel Klant Expertise Centrum (KEC) voor de primaire dienstverlening aan de inwoners van EHZ, waarbij op elke locatie een fysieke ingang blijft. Hiermee beogen we de volgende doelstellingen na te streven: • dienstverlening die begrijpelijk en toegankelijk is (verder) te ontwikkelen; • de online dienstverlening verder te verbeteren; • onze dienstverlening kwalitatief te verbeteren; • onze dienstverlening efficiënter in te richten, met gebruikmaking van landelijke standaarden en oplossingen. We streven ernaar om de inwoner vaker te consulteren bij het inrichten van de dienstverleningsprocessen, zodat we vaker voldoen aan de verwachtingen van de inwoners van Harderwijk en Hierden. De verwachting is dat de start van 2024 hectisch zal worden. Er staan meerdere wetswijzigingen gepland, waar we mee te maken krijgen.

Per 1 januari 2024 gaat de Omgevingswet in, verder wordt het mogelijk om bij geboorte kinderen een dubbele achternaam te geven én in het eerste kwartaal krijgen we te maken met de zogenaamde paspoortpiek. Al deze ontwikkelingen zullen druk(te) op gaan leveren. We zijn ons daar nu op aan het voorbereiden, ook hierin zoeken we nadrukkelijk de samenwerking met de andere gemeenten. Verkiezingen 2024 In juni 2024 worden de verkiezingen voor het Europees Parlement gehouden.

Verbonden partijen • Meerinzicht Beleidskaders • Harderwijk zijn wij samen; visie op burgerschap.

B TAAKVELDEN 0.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Bestuur J. Joon Mens & Maatschappij M. van Ittersum

Wat willen we bereiken? Op basis van artikel 6 van de gemeentewet is het voor een gemeente verplicht om een gemeenteraad, een college en een burgemeester te hebben. Daarnaast verplicht de gemeentewet iedere gemeente om een rekenkamer of een - 11 -

rekenkamerfunctie vorm te geven (artikel 81a t/m 81k en artikel 182 t/m 185). Verder is het in de gemeentewet de verplichting een griffie te hebben (artikel 107 t/m 107e gemeentewet). In dit taakveld zijn de lasten opgenomen die direct verband houden met de gemeentelijke bestuursorganen en de directe ondersteuning daarvan: - Het college van burgemeester en wethouders; - De gemeenteraad en de raadscommissies; - De ondersteuning en advisering van de raad in de vorm van een griffie; - De lokale rekenkamer; - Landelijke- en regionale bestuurlijke samenwerkingsverbanden Gestreefd naar een open en constructieve bestuurscultuur, waarbij er ruimte is om elkaar aan te spreken op houding en gedrag. Bestuurders en gekozen volksvertegenwoordigers van een gemeente dienen het algemeen belang en zijn er voor alle inwoners van de stad. Bestuurlijke integriteit houdt in dat de verantwoordelijkheid die met de functie samenhangt wordt aanvaard en dat de bereidheid er is daarover verantwoording af te leggen. Wat doen we daarvoor? Regulier RS4 In 2023 hebben de samenwerkende gemeenten Doetinchem, Harderwijk, Tiel en Zutphen een whitepaper opgesteld. Hierin staat beschreven waar de RS4 zich de komende jaren op focust en waar hulp van de provincie gewenst is. Het whitepaper is kort na de provinciale verkiezingen aangeboden de Provinciale Staten van Gelderland.

Ook heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden met de volledige colleges van B&W van de vier gemeenten, om elkaar (beter) te leren kennen en door te praten over de focusgebieden. Gebiedsagenda Veluwe De Veluweagenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. De komende jaren werken we gezamenlijk verder aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. De thema’s zijn: • Behoud en herstel van ecologische diversiteit; • Een bredere benadering van het begrip recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het aantrekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Toerisme is een middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken; • Meer aandacht voor de wensen, belangen en betrokkenheid van bewoners bij ontwikkelingen op de Veluwe. De ontwikkelingen rondom de Veluweagenda 2030 zijn in programma 3 Economie beschreven. Samenwerking Gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde Gemeenschappelijke regeling Meerinzicht – Domein Bedrijfsvoering De bedrijfsvoeringstaken zijn in Meerinzicht ondergebracht. Binnen domein bedrijfsvoering wordt een groot deel van de middelen ingezet voor reguliere taken ter ondersteuning van de bedrijfsvoering van de vier organisaties.

Bijvoorbeeld op het terrein van personeel, juridische dienstverlening, inkoop en communicatie. De dienstverlening blijft zich wel ontwikkelen. In de paragraaf verbonden partijen zijn een aantal voorbeelden toegelicht: • Transformatie-, standaardisatie- en harmonisatieopgave • Investeren in versteviging ICT architectuur en trend naar SaaS-diensten • Realisatie van de strategische HRM kalender Gemeenschappelijke regeling Meerinzicht – Domein Sociaal In najaar 2023 stellen de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde de nota sociaal domein vast. Het sociaal domein wordt vormgegeven langs vier maatschappelijke opgaven: Kansrijk opgroeien, Samenredzaamheid, Bestaanszekerheid en Perspectief op (on)betaald werken en Zelfstandig thuis. In deze visie worden strategische doelen vastgesteld die richting geven aan de uitvoering door Meerinzicht en andere partners in het sociaal domein zo als het Centrum voor Jeugd en Gezin, lokale welzijnsorganisaties en aanbieders van individuele voorzieningen. Monitoring, sturing en verantwoording vormen onderdeel van deze nota. Voor Meerinzicht geeft de visie een basis waar vanuit ze kan handelen en gemeenten zullen de opdracht aan Meerinzicht Domein Sociaal, aan de hand van de nota, herijken. Ook landelijk zijn er beleidsontwikkelingen, die impact hebben op de dienstverlening en bedrijfsvoering van domein sociaal.

De onderwerpen die in de paragraaf verbonden partijen kort worden toegelicht zijn: • Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) • Afschaffing abonnementstarief Wmo • Hervormingsagenda Jeugd

Sturingsinformatie en gestructureerde informatievoorziening Meerinzicht Op 21 april 2022 heeft de gemeenteraad de aanbevelingen uit het “Rekenkameronderzoek naar Meerinzicht” overgenomen. De kernboodschap is om tot meer sturingsinformatie en gestructureerde informatievoorziening te komen. Via een twee sporen aanpak (beleid sociaal domein en bedrijfsvoering Meerinzicht) krijgt de inrichting van dashboards, het opstellen van informatieprotocollen en het formuleren van kritische prestatie indicatoren vorm. Voor - 12 -

de begeleiding van het gezamenlijke traject met de raden van Ermelo en Zeewolde is een externe adviseur aangetrokken. In 2023 wordt dit traject afgerond. Gebiedsagenda EHZ en Regioarrangement EHPZ Het vervolgproces van de vastgestelde Gebiedsagenda EHZ geven we samen met de gemeenten Ermelo, Zeewolde en de colleges van Gedeputeerde Staten van de provincies Flevoland en Gelderland vorm. Het vormgeven van het vervolgproces geldt ook voor het Regioarrangement EHPZ aangevuld met de gemeente Putten en de waterschappen Vallei en Veluwe en Zuiderzeeland. Speerpunten voor 2024 zijn het opleveren van de definitieve versie van het Regioarrangement EHPZ 2023, inclusief de inrichting van de governance (bestuurlijk en ambtelijk) en het definiëren en opstellen van de uitvoeringsagenda’s. Nieuw beleid Enquête bestuur van de stad We meten de tevredenheid van inwoners over het gemeentebestuur via een enquête. En we vragen inwoners naar hun ervaringen met de gemeente. We vragen een onafhankelijk en gespecialiseerd onderzoeksbureau om deze enquête op te stellen en uit te voeren. De uitkomsten nemen we onder andere mee in de midterm review van het collegeprogramma en strategische raadsagenda. Midterm Review Collegeprogramma en Strategische Raadsagenda 2022-2026 In het collegeprogramma 2022-2026 hebben we afgesproken om in 2024 een midterm review op te stellen.

Met de midterm review laten we zien wat we hebben gedaan aan de uitvoering van het collegeprogramma en de strategische raadsagenda. En communiceren we dit actief naar inwoners en raadsleden. We maken in de midterm review inzichtelijk wat er in 2022 tot 2024 is gedaan om de afspraken uit het collegeprogramma en de strategische raadsagenda 2022-2026 te realiseren. Hierover communiceren we actief naar inwoners en raadsleden. Perspectief op EHZ-samenwerking Samen met Ermelo en Zeewolde werken we aan de gebiedsagenda EHZ en het regioarrangement EHPZ. We starten een proces over de mogelijkheden van versterking van de (ambtelijke) samenwerking. 0.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Burgerzaken J. Joon Mens & Maatschappij I. Noordijk

Wat willen we bereiken? De inwoners van gemeente Harderwijk ervaren de gemeente als een klantgerichte en professionele organisatie, waarmee je veilig en betrouwbaar zaken kunt doen en die van toegevoegde waarde is voor de Harderwijker samenleving. Het Klant Contact Centrum (KCC) is de poortwachter voor de publieke dienstverlening: het eerste aanspreekpunt voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Zowel telefonisch, online en aan de balie. Een waardevolle en gastvrije rol in de gemeentelijke dienstverlening wordt vervuld door op een klantgerichte en vriendelijke manier de taken uit te voeren. Wat doen we daarvoor? Regulier • Verstrekken van diverse documenten (zoals reisdocumenten en rijbewijzen) en uittreksels en het innen van leges hiervan; • Het registreren en muteren van persoonsgegevens in de basisregistratie personen (BRP); • Persoonsinformatiemanagement: vaststellen identiteit en registratie van persoonsgegevens; • Tegengaan identiteits- en adres gerelateerde fraude; • Het opmaken van akten op gebied van geboorte, overlijden en huwelijk; • Voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties en het innen van leges hiervoor; • Uitvoeren Naturalisatie ceremonie bij verkrijging van het Nederlanderschap en het innen van naturalisatieleges; • Het organiseren van verkiezingen en referenda; • Het op grond van specifieke privacywetgeving verstrekken van informatie uit de BRP en

de registers van de Burgerlijke Stand; • Het gastvrij en correct doorverwijzen (zowel fysiek als telefonisch) van burgers naar de juiste plek binnen de organisatie; • Werken op afspraak waardoor er minder wachttijden aan de balies ontstaan; • Het uitreiken van reisdocumenten en rijbewijzen; - 13 -

• •

Het opnemen en doorzenden van binnengekomen meldingen/klachten op diverse terreinen (Snel Herstel); Beheren van gevonden en verloren voorwerpen;

Basistaken De gemeente (team KCC en team Vergunningverlening, Informatievoorziening en Beheer (VIB) taakveld Burgerzaken) is verantwoordelijk voor het verlenen van diensten, zoals de aanvraag en uitgifte van rijbewijzen en reisdocumenten, aanvragen Nederlanderschap, voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties. Op basis van artikel 229 van de Gemeentewet heeft de gemeente de bevoegdheid om kosten hiervoor in rekening te brengen als tegenprestatie voor deze door de gemeente geleverde diensten, de zogeheten leges. De beïnvloedbaarheid van de lasten en baten binnen dit taakveld is vrij beperkt, aangezien het de uitvoering van wettelijke taken betreft en een aantal legesopbrengsten worden gemaximeerd door wettelijke bepalingen. Burgerlijke stand Op basis van de regelgeving omtrent de Burgerlijke Stand (voornamelijk het Burgerlijk Wetboek) en de 'Wet op de lijkbezorging' houden aangewezen ambtenaren van de burgerlijke stand namens de gemeente diverse registers bij en worden daarnaast werkzaamheden verricht op het gebied van huwelijken, geboortes, overlijden, erkenningen en dergelijke. Basisregistraties De Basisregistraties Personen (BRP) is de verplicht te voeren basisregistratie op het gebied van persoonsgegevens. Overheidsinstanties en –instellingen zijn verplicht de gegevens in de BRP te gebruiken voor het uit voeren van hun taak.

Team VIB- taakveld Burgerzaken beheert de BRP en is verantwoordelijk voor het op orde zijn van deze basisregistratie. Verkiezingen Op basis van de Kieswet zijn gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van verkiezingen voor de gemeenteraad, de provinciale staten en het waterschap, de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Specifiek Op 6 juni 2024 worden de verkiezingen van de leden van het Europese Parlement gehouden. Nieuw beleid Het gaat hier voornamelijk om continuering van bestaand beleid: Representatiekosten Naturalisatieceremonie zijn reëler geraamd en daarmee in overeenstemming met de wijze waarop de verplichte naturalisatieceremonie in onze gemeente wordt georganiseerd. Organisatie verkiezingen Door de uitvoering van verplichte en praktische werkzaamheden van de jaarlijkse terugkerende verkiezingen ontstaan achterstanden (en overuren) in het reguliere werk, omdat aan de verkiezingen meer prioriteit wordt gegeven. Er is incidenteel geld beschikbaar gesteld voor formatie ter ondersteuning van het reguliere werk en verkiezingen waardoor achterstanden en overuren in mindere mate gaan oplopen. Voortzetting StembureauApp verkiezingen Sinds een aantal verkiezingen wordt gebruik gemaakt van de StembureauApp op een iPad. Hiervoor is opnieuw incidenteel geld beschikbaar gesteld. Applicatiebeheer Burgerzaken Incidentele toekenning van formatie-uitbreiding applicatiebeheer.

Door het uitvoering geven aan het programma Dienstverlening worden veel zaken digitaal aangevraagd en afgehandeld. Het gevolg hiervan is dat de druk zich in deze processen verplaatst van de mondelinge aanvragen aan de balie naar de digitale aanvragen via de e-diensten. Dit vraagt proces- en technische ondersteuning en structureel beheer van de applicatiebeheerder, waardoor formatieuitbreiding noodzakelijk is. 0.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden W. Mazier Stad & Omgeving A. Koopmans

Wat willen we bereiken? Het in bezit hebben van (bouw)gronden is ingegeven vanuit strategisch oogpunt of omdat ontwikkeling pas op de langere termijn is voorzien. - 14 -

• •

Bouwgrond: teneinde zorg te dragen voor voldoende bouwlocaties t.b.v. woningen en gebouwen voor openbare en maatschappelijke doelen afgestemd op behoeften en verkoopbaarheid; Industrie- en bedrijventerrein: waardoor bedrijven met een lokale en regionale binding kunnen uitbreiden en/of er nieuwe bedrijven gevestigd kunnen worden ter handhaving en uitbreiding van de werkgelegenheid;

Het gemeentelijk vastgoed van de gemeente Harderwijk beheren voor de functie waar het voor bedoeld is, waarbij wordt gestreefd naar een evenwicht tussen de opbrengsten uit verhuur en verpachting enerzijds en de daaraan gekoppelde beheerlasten anderzijds. We willen kaders stellen voor onze vastgoedportefeuille zodat we strategischer en doelmatig met ons vastgoed omgaan. Wat doen we daarvoor? Regulier • Adviseren en ondersteunen van diverse afdelingen bij de aan- en verkoop van gronden en het begeleiden van nieuwbouw, verbouw en onderhoud van gebouwen; • Opstellen en uitvoering geven aan meerjarenonderhoudsplannen en jaarlijkse werkplannen, waaronder ook de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed (DMJOP); • Opstellen vastgoed en accommodatiebeleid; • Beheren dagelijks en contractonderhoud. 0.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Overhead W. Mazier Mens & Maatschappij M. van Ittersum

Wat willen we bereiken? Inzichtelijk maken van de niet rechtstreeks toe te rekenen overheadlasten. De kosten voor overhead of ook wel Bedrijfsvoeringskosten van de gemeente zijn die kosten die niet direct zijn toe te rekenen aan de overige taakvelden binnen de gemeentebegroting. Het gaat hierbij om alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en medewerkers. De sturing van het primaire proces vindt plaats binnen de gemeente zelf (directie en teamleiders). De ondersteuning hiervan wordt geleverd vanuit Meerinzicht. Het doel is om deze ondersteuning te kunnen bieden tegen een zo hoog mogelijke kwaliteit en tegen zo laag mogelijke kosten waarbij voortdurend wordt gestreefd naar verbetering van de werkprocessen en routines, met daarin het belang van de inwoners als uitgangspunt. Wat doen we daarvoor? Regulier Taken op het gebied van: • managementondersteuning binnen het primair proces (directie, teamleiders). • financiën, administratie, beheer, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; • personeel en organisatie; • inkoop (incl.

aanbesteding en contractmanagement); • juridische zaken • bestuurszaken en bestuursondersteuning; • informatievoorziening en automatisering (I&A); • facilitaire zaken en huisvesting; • documentaire informatievoorziening (DIV); Nieuw beleid Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen De duurzaamheidsambities van de gemeente Harderwijk worden vertaald in concrete acties door het actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI). Op deze manier kunnen we jaarlijks acties monitoren en nieuwe initiatieven ondersteunen. Het voorstel hiervoor inclusief een addendum op het inkoopbeleid wordt begin 2024 aan de raad aangeboden. Strategische advisering communicatie De complexiteit van de (uitvoerende) taken van gemeenten neemt toe. Burgers zijn mondig en steeds vaker is gemeentelijk beleid in (sociale) media onderwerp van een publiek debat. De vraag naar meer hoogwaardige professionele ondersteuning door communicatieprofessionals vanuit de EHZM organisaties neemt daarom toe. De inzet van de professionals van team Communicatie wordt de komende jaren minder uitvoerend. In plaats daarvan wordt (strategische) advisering van colleges en directies geïntensiveerd en worden strategische projecten beter ondersteund. Als extra investering en ter versnelling van deze ontwikkeling wordt de formatie tijdelijk uitgebreid. - 15 -

Coördinator Social Return on Investment Het doel van Social Return on Investment (SROI) is om zoveel mogelijk mensen (met een afstand tot de arbeidsmarkt) die zonder reïntegratiesteun niet of moeilijk aan het werk komen, aan het werk of werkervaring te helpen. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om arbeids-, stage-, proef-, of leerwerkplaatsen. Onderdeel van het regionale inkoopbeleid van de deelnemende gemeenten van de ISNV is om SROI bij inkoop een aanbestedingen toe te passen. Hierbij stelt de gemeente als aanbestedende dienst als eis dat de gegunde partij een bepaald percentage (meestal 5%) van de opdrachtsom besteedt aan SROI. De colleges van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde hebben op basis van het college-advies Social Return (maart 2022) besloten in te stemmen met het aanstellen van een coördinator SROI. Deze functionaris fungeert als eerste aanspreekpunt en trekker voor SROI projecten in de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Daarnaast draagt diegene bij aan de inbedding van SROI bij deze gemeenten. Tot slot heeft de SROI coördinator een verbindende rol bij inkooptrajecten en heeft verbinding met het expertisepunt SROI in de arbeidsmarktregio.

Human Resource Management (HRM) De toenemende dynamiek in organisaties in het algemeen, en de ontwikkeling van EHZM in het bijzonder, leidt tot een toenemende vraag uit de EHZM organisaties voor een meer strategische inzet vanuit HRM. We investeren in deze ontwikkeling. HRM levert een strategisch business partner voor directie en management bij het inrichten en ontwikkelen van EHZM. Daarnaast levert HRM een meer strategische inzet waarbij wordt ingespeeld op de toenemende dynamiek in de organisaties. ICT dienstverlening in een digitale samenleving De invloed van digitalisering op de publieke sector gaat allang niet meer over het werken met computers binnen kantooromgevingen. Het gaat steeds meer over dienstverlening aan onze inwoners, bezoekers en bedrijven. Denk hierbij aan toegang/betaling bij parkeerterreinen; het signaleren van vuilnisbakken die geleegd moeten worden; over kassasystemen van bijvoorbeeld zwembaden, maar ook ondersteuning bij raadsvergaderingen. Digitalisering (en automatisering) van gemeentelijke organisaties beperkt zich daarmee niet meer tot kantoortijden: het maakt een steeds groter onderdeel uit van onze dienstverlening. Daarnaast speelt de reactietijd van ICT op security issues. In het kader van GGI-veilig kan worden geparticipeerd in monitoring van onze ICT-omgeving gedurende 24 uur per dag.

Toenemende inkoop van ICT als beheerde dienst (verSaaSing) ICT-leveranciers bieden hun softwareoplossingen steeds meer als beheerde dienst (Software as a Service) aan. In de kadernota 2023-2026 is de trend van verSaaSing al aangekondigd door Meerinzicht. De SaaS ontwikkeling heeft een positief effect op de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening, doordat de leverancier sneller en wendbaarder kan inspelen op de laatste ontwikkelingen. Echter, de licentiekosten zullen de komende jaren harder stijgen, omdat de leverancier de kosten voor de hosting van de applicaties en het plaatsen van updates ook doorberekent in de softwareprijs. Concreet hanteert Centric een SaaS-only beleid waarbij nieuwe software alleen als SaaS is af te nemen en bestaande software uiteindelijk alleen als SaaS dienst beschikbaar blijft. Als afnemer hebben we hier geen invloed op. Het betreft de applicaties van Belastingen, Sociaal Domein en Burgerzaken. De indicatieve financiële impact van de Centric verSaaSing komt neer op 2 componenten: migratie en projectkosten (eenmalige kosten) en toename van jaarlijkse kosten door de extra exploitatie en beheerkosten (structurele kosten).

De ontwikkeling naar SaaS dienstverlening betekent voor de afdeling I&A dat we de komende jaren te maken hebben met een afbouw in het technisch beheer op de installaties op ons eigen netwerk en een groeiend beheer op technische componenten die daarvoor in de plaats komen. Denk hierbij aan verbindingen, koppelingen, beveiligingscomponenten en dataintegratie. Er is hierbij vooral sprake van een verschuiving van capaciteit. Voor de afname van het installeren van updates komt het inrichten en beheersen van bijvoorbeeld verbindingen, koppelingen en data-integraties terug. Daarnaast blijven wij altijd verantwoordelijk voor de privacy en informatieveiligheid van alle software en informatie hierin; in het geval van SaaS gaat het om een regierol. Dus kortom de ombouw naar een SaaS afnemer neemt eenmalige kosten met zich mee en betekent daarnaast een verschuiving in capaciteit. De licentiekosten die stijgen door verSaaSing is een structureel blijvend verschijnsel en zullen op de begroting gaan drukken.

- 16 -

Beleidsindicatoren Formatie, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2018-2022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

7 6,5 6 5,5 5 2019

2020

2021

2022

2023

2024

Bezetting, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2018-2022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

7

6,5 6 5,5 5 2019

2020

2021

2022

2023

2024

Apparaatskosten, kosten per inwoner (Bron: 2018-2022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

€ 1.000 € 800 € 600 € 400 € 200 €0

2019

2020

2021

2022

2023

2024

*Apparaatskosten zijn vanaf 2023 herrekend, hierin zitten nu ook de PIOFACH taken (Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting) die ondergebracht zijn bij Meerinzicht

- 17 -

Externe inhuur, kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur (Bron: 2018-2022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

15%

10% 5% 0%

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Overhead, percentage van de totale lasten (Bron: 20182022 jaarrekening gemeente Harderwijk)

10% 9% 8% 7% 6% 2019

2020

2021

0.5 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2022

2023

2024

Taakveld Treasury W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Wat willen we bereiken? Binnen de kaders van de Wet fido en het Treasurystatuut wordt de Treasuryfunctie uitgevoerd. De risico’s moeten hierbij, zoals omschreven in het Treasurystatuut, aanvaardbaar en beheersbaar zijn. Het doel van de Treasuryfunctie is: • Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; • Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitrisico’s; • Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; • Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet fido respectievelijk de limieten en richtlijnen van het Treasurystatuut. Wat doen we daarvoor? Regulier • Periodieke controle van de liquiditeitsbehoefte met mogelijk het aantrekken van leningen of uitzetten van gelden tot gevolg; • Het onderhouden van contacten met geldverstrekkers (banken) t.b.v. het aantrekken van leningen en het uitzetten van lang- en kortlopende gelden; • Tijdig informeren van het bestuur bij het aantrekken van langlopende leningen. • Binnen dit taakveld worden ook de dividendopbrengsten verantwoord. Specifiek: De renteontwikkeling is momenteel een actueel onderwerp in de maatschappij.

Ook in de gemeente houden we de ontwikkeling van de rente goed in de gaten, maar zijn gebonden aan wettelijke spelregels waardoor de ruimte beperkt is. In de paragraaf Financiering leest u meer over het onderwerp Treasury.

- 18 -

0.61 0.62 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld OZB-woningen en niet-woningen W. Mazier Mens & Maatschappij F. Wind

Wat willen we bereiken? De gemeente draagt zorg voor het leveren van WOZ-waarden van goede kwaliteit, waarbij alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoen aan de door de Waarderingskamer gestelde kwaliteitseisen. Over de vastgestelde WOZwaarden wordt overeenkomstig de verordening OZB-belasting geheven. Wat doen we daarvoor? Regulier In taakveld 0.61 zijn de lasten opgenomen die horen bij de uitvoering van de Wet WOZ. De uitvoering hiervan is overgedragen aan Meerinzicht. Het gaat hierbij om zaken als de waardering, de heffing en het uitvoering geven aan bezwaar en beroep. De Waarderingskamer controleert en beoordeelt gemeenten op de uitvoering en het Kadaster beheert het landelijke register van de door gemeenten vastgestelde WOZ-waarden, als onderdeel van de Basisregistratie Waardering Onroerende Zaken. In taakveld 0.61 zijn tevens de baten opgenomen vanuit de onroerendezaakbelasting (ozb) op woningen. In paragraaf 3.1 Lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de ozb. 0.63 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Parkeerbelasting W. Mazier Stad & Omgeving R. van Drunen

Wat willen we bereiken? Een marktconform parkeertarief Wat doen we daarvoor? Regulier • In dit taakveld zijn de baten met betrekking tot de parkeerbelasting opgenomen. Naast de opbrengst uit de verkoop van parkeertijd in de garages, terreinen en het straat parkeren biedt de gemeente ook abonnementen en vergunningen aan. Daarnaast worden opbrengsten gerealiseerd vanuit opgelegde boetes (naheffingsaanslagen) op de locaties waar vooraf betaald parkeren van toepassing is. • Jaarlijks ter besluitvorming aanbieden van de verordening parkeerbelastingen. Nieuw beleid De parkeertarieven van alle parkeerproducten worden eens in de 3 jaar met 5% verhoogd. Dit zou per 1 januari 2025 opnieuw het geval zijn. In het kader van de bezuinigingsopgave wordt als onderdeel van de kadernota behandeling door de raad, nu door het college voorgesteld deze tariefsverhoging eens in de 2 jaar door te voeren. De eerstvolgende verhoging is dan op 1 januari 2024. Voorgenoemde is dus onder voorbehoud van besluitvorming door de raad. 0.64 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Belastingen overig W. Mazier Mens & Maatschappij F. Wind

Wat willen we bereiken? Naast de belastingen die in de taakvelden hierboven worden genoemd biedt de Gemeentewet de ruimte om een drietal overige belastingen te heffen. Deze belastingen zijn: hondenbelasting, reclamebelasting en precariobelasting (artikel 228). De inkomsten voor toeristenbelasting, afvalstoffenheffing en rioolrechten worden verantwoord onder respectievelijk de taakvelden economische promotie, afval en riool. Wat doen we daarvoor? Regulier Binnen de wettelijke kaders zorgdragen voor een tijdige heffing en inning van de gemeentelijke belastingen. Heffing en inning van de gemeentelijke belastingen wordt uitgevoerd door Meerinzicht. - 19 -

Beleidsindicatoren Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

900

Harderwijk

850 800

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

750 700 650

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

600 550 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

950

Harderwijk

900 850

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

800 750 700 650 600 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Facultatieve beleidsindicatoren

- 20 -

Overzicht Coelo lokale lastendruk 2023 provincie Gelderland:

0.7

Taakveld Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

De taakvelden vanaf taakveld 0.8 zijn met name financieel technische onderwerpen. Op deze taakvelden beantwoorden wij niet de twee W-vragen maar geven wij aan wat de inhoud is van dit taakveld. Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Wat willen we bereiken? De algemene uitkering vormt de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Het gaat om vrij besteedbare middelen die het Rijk aan de gemeenten beschikbaar stelt. Jaarlijks worden binnen de algemene uitkering ook middelen ontvangen voor de uitvoering van specifieke taakmutaties. In lijn met het huidig beleid worden deze middelen in afwachting van nadere advisering voor een periode van maximaal 1 jaar geparkeerd op de ‘stelpost taakmutaties Gemeentefonds’. Wat doen we daarvoor? Regulier • Analyseren van de circulaires op financiële gevolgen en verwerken in de begroting en de jaarrekening; • Uitkeringsspecificaties (maandelijks) controleren en mutaties verwerken in de administratie; • Vaststellingsbesluiten (jaarlijks) controleren en de gevolgen verwerken in de jaarrekening. Specifiek De ontwikkelingen op het gebied van de circulaires, herverdeling en accresontwikkeling staan momenteel onder constante druk en verandering. In 2022 is binnen Meerinzicht een team uit bestaande financials aangewezen die op (o.a.) dit onderwerp kunnen acteren. Op deze wijze komen de gemeenten zoveel mogelijk in control en kunnen ze de gemeenten voorbereiden op de ontwikkelingen die t/m 2026 op ons af komen.

- 21 -

0.8 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Overige baten en lasten W. Mazier Mens & Maatschappij I. van der Graaf

Inhoud Dit taakveld heeft een technisch karakter en bevat alle baten en lasten die niet toe te rekenen zijn aan de overige specifieke taakvelden in de gemeentebegroting. Stelposten zijn reserveringen die in een later stadium worden doorvertaald naar de overige taakvelden, in afwachting van nadere informatie. Taakstellingen zijn nog te concretiseren bezuinigingen, die niet rechtstreeks te koppelen zijn aan één of meerdere taakvelden en om die reden centraal worden geadministreerd. Onvoorzien Voor het opvangen van onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare lasten, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien is er een structureel budget beschikbaar. Deze dekking kan alleen worden ingezet op basis van een collegebesluit 0.9 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Vennootschapsbelasting W. Mazier Mens & Maatschappij P. Onderdelinden

Inhoud Sinds 1 januari 2016 zijn gemeenten belastingplichtig voor de heffing van vennootschapsbelasting (VPB). Gemeente Harderwijk is voor een deel van haar activiteiten VPB-plichtig. Volgens de Belastingdienst is gemeente Harderwijk belastingplichtig voor de inkomsten uit reclame en de winst welke voortvloeit uit de verwerking van papier, kleding, glas en wit- en bruingoed. De winst uit de verwerking van afval wordt berekend conform een landelijke, vastgestelde forfaitaire methode. Naar onze is mening is gemeente Harderwijk niet belastingplichtig voor de inkomsten uit reclame. In de aangiften vennootschapsbelasting zijn de inkomsten opgenomen conform het standpunt van de Belastingdienst. Na het opleggen van de aanslagen vennootschapsbelasting is tegen het aanmerken van de inkomsten uit reclame als belastingplichtige activiteit bezwaar gemaakt. Indien de bezwaren gehonoreerd worden, volgt er een belastingteruggave aangezien de vennootschapsbelasting reeds voldaan is conform het standpunt van de Belastingdienst. In verband met elders in het land lopende procedures bij de rechtbank en het gerechtshof zijn deze bezwaren aangehouden door de Belastingdienst. Tot op heden heeft gemeente Harderwijk geen VPB-plichtige grondexploitatie omdat er geen sprake is van fiscale winst. De verschuldigde vennootschapsbelasting bedraagt op dit moment ongeveer € 3.000,- per jaar.

* Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk

0.10 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Mutaties reserves W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Inhoud Op dit taakveld worden toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves begroot- en vervolgens geboekt, op basis van genomen raadsbesluiten. Het betreft hier de technische verwerking van de reservemutaties binnen alle andere taakvelden, met uitzondering van taakveld '0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten'. * Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk

- 22 -

0.11

Taakveld Resultaat van de rekening van baten en lasten

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

W. Mazier Mens & Maatschappij T.J. Stuart

Inhoud Op dit taakveld wordt het begrotingssaldo van alle andere taakvelden begroot- en geboekt, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het betreft hier de technische verwerking van het begrote resultaat over de gehele gemeentebegroting.

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 0 PROG0 Bestuur en ondersteuning Lasten

Lasten - Totaal Baten

TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten TV09 - Vennootschasbelastingen (VpB) TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV061 - OZB woningen TV062 - OZB niet-woningen TV063 - Parkeerbelasting TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten

Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV02 - Burgerzaken TV08 - Overige baten en lasten Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV01 - Bestuur TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV08 - Overige baten en lasten TV010 - Mutaties reserves Onttrekkingen uit reserves - Totaal Resultaat TV08 - Overige baten en lasten TV011 - Resultaat van de rek. baten en lasten Resultaat - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG0 Bestuur en ondersteuning - Totaal

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2.745 3.162 3.253 3.225 3.188 3.146 2.520 2.569 2.826 2.686 2.670 2.340 1.717 1.793 1.741 1.863 1.856 1.855 17.671 17.668 18.389 18.451 18.337 17.837 0 243 1.382 1.313 1.243 1.181 743 716 792 792 792 792 0 1.711 360 -697 -1.265 -1.002 43 419 732 739 561 651 5 0 0 0 0 0 25.444 28.281 29.477 28.372 27.382 26.799 -1.141 -321 -411 -411 -411 -411 -747 -854 -846 -846 -846 -846 -928 -929 -1.000 -1.000 -1.000 -1.000 -797 -774 -766 -766 -766 -766 -668 -688 -2.175 -2.070 -1.915 -1.797 -6.775 -7.051 -7.747 -7.823 -7.899 -7.974 -4.654 -4.828 -5.627 -5.627 -5.627 -5.627 -2.127 -2.142 -2.338 -2.345 -2.445 -2.445 -541 -612 -630 -630 -630 -630 -99.114 -97.268 -103.189 -103.792 -95.442 -94.829 -212 0 0 0 0 0 -117.704 -115.466 -124.729 -125.310 -116.981 -116.325 -92.260 -87.185 -95.252 -96.938 -89.598 -89.526 0 147 0 0 0 0 3.563 5.311 12 12 12 12 3.563 5.458 12 12 12 12 0 -86 -14 -14 -14 -14 -20 -20 -20 -20 -20 -20 -343 -273 0 0 0 0 -8.910 -27.873 -3.398 -1.400 -591 -43 -74 0 0 0 0 0 -9.347 -28.252 -3.432 -1.434 -625 -77 0 0 0 0 0 0 9.584 -228 1.941 1.952 -5.618 -5.485 9.584 -228 1.941 1.952 -5.618 -5.485 3.800 -23.021 -1.480 530 -6.231 -5.550 -88.459 -110.206 -96.732 -96.408 -95.829 -95.076