240514 Harderwijk Vastgoed- en accommodatiebeleid def versie

4.6

Fase van afstoten of herontwikkelen

Bij een object dat leegkomt wordt beoordeeld of het object in huidige of aangepaste vorm kan worden ingezet voor het realiseren van beleidsdoelstellingen. Daarbij wordt gekeken naar de huisvestingsvraag, de behoeften van de specifieke plek en de mogelijkheden van het object. Er zijn dan verschillende opties: • • • •

Nieuwe huurder binnen hetzelfde beleidsveld in hetzelfde pand; Nieuwe huurder vanuit een ander beleidsveld in hetzelfde pand; Aanpassing van het pand om opties voor nieuwe huurder(s) mogelijk te maken; Aanhouden om in te kunnen spelen op huisvestingsbehoeften in de nabije toekomst.

Deze analyse kan echter ook leiden tot de slotsom dat het object niet kan bijdragen, ook niet in gewijzigde vorm, aan het realiseren van beleidsdoelstellingen. Het object past dan niet meer in de kernportefeuille en wordt afgestoten (of gesloopt in bijzondere situaties). Verkoop van vastgoedobjecten vindt transparant plaats en tegen marktconforme condities, ook indien het verkoop betreft aan maatschappelijke organisaties, burgerinitiatieven of buurtgroepen. In het selectieproces bij verkoop kan naast de hoogste prijs ook gewicht worden toegekend aan andere dan financiële aspecten. Daarbij kan gedacht worden aan een specifieke programmatische invulling, stedenbouwkundige voorwaarden of participatieaspecten. Dit afwegingskader is vooraf inzichtelijk voor belangstellende partijen, overeenkomstig de eisen van de Didam-jurisprudentie. Daarnaast geldt bij verkoop van vastgoedobjecten dat zorgvuldig wordt omgesprongen met de mededelingsplicht die op verkoper rust. In ieder geval wordt voorafgaand aan verkoop een bodem- en asbestonderzoek gedaan.

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

31

Hoofdstuk 5: Spelregels bestuur en organisatie In dit hoofdstuk staan we stil bij de rolverdeling in het vastgoeddomein. Die rolverdeling betreft allereerst de te onderscheiden bestuurlijke verantwoordelijkheden van raad en college. Daarnaast wordt kort ingegaan op de ambtelijk / bestuurlijke samenwerking. Ook de scheiding van de vastgoed- en beleidsinhoudelijke rollen komt aan de orde. Tot slot wordt stilgestaan bij aspecten van sturing en verantwoording.

5.1

Samenspel raad, college en organisatie

In het vastgoeddomein spelen raad, college en ambtelijke organisatie ieder een eigen rol, waarbij sturing van boven naar beneden plaatsvindt en verantwoording van beneden naar boven. De kaderstellende rol in het vastgoeddomein is voorbehouden aan de gemeenteraad. De raad maakt richtinggevende keuzes op hoofdlijnen. Het betreft dan bijvoorbeeld uitgangspunten ten aanzien van de omvang en samenstelling van de portefeuille, kaders voor transacties en prijsbeleid, ambities op het vlak van duurzaamheid en het niveau van investerings- en exploitatiebudgetten. Om invulling te geven aan die kaderstellende rol staat de raad een aantal instrumenten ter beschikking: de meerjarenbegroting, de tussentijdse rapportages en het jaarverslag en de jaarrekening. Naast deze reguliere instrumenten in het kader van de planning- en control cyclus stelt de raad, als onderdeel van het budgetrecht, investeringskredieten beschikbaar en heeft de raad de mogelijkheid om wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen ingeval van voorgenomen privaatrechtelijke besluiten. Al deze in instrumenten vloeien direct voort uit de bevoegdheidsverdeling zoals vastgelegd in de Gemeentewet. Het college is belast met het dagelijks bestuur van de gemeente, waaronder de voorbereiding en uitvoering van de beslissingen van de raad. Daarnaast besluit het college tot privaatrechtelijke rechtshandelingen.

Dat betekent, dat het college besluit over alle overeenkomsten die met vastgoed te maken hebben, inclusief de prijs en andere voorwaarden. Het college besluit dus over aan- en verkoop van gebouwen en percelen grond, over verhuur en ook over erfpacht, pacht en bruikleen. Dit is een eigenstandige maar geen onbegrensde bevoegdheid van het college. De begrenzing vloeit immers voort uit kaders die de raad heeft vastgesteld, het budgetrecht van de raad en de wijze waarop de raad invulling wenst te geven aan de wensen en bedenkingenprocedure. Het college van burgemeester en wethouders bestuurt en besluit als collegiaal bestuur, waarbij de wethouder vastgoed politiek en bestuurlijk eerstverantwoordelijke is voor de vastgoedportefeuille en voor vastgoedtransacties. De ambtelijke organisatie – aangestuurd door de gemeentesecretaris – bereidt besluitvorming door het college voor en voert deze uit. De uitoefening van specifieke bevoegdheden van het college kan worden gemandateerd aan functionarissen binnen de ambtelijke organisatie. Het gaat dan met name om vastgoedtransacties die veelvuldig voorkomen en/of van beperkte omvang zijn. De bevoegdheid om te besluiten over vastgoedtransacties die bestuurlijk gevoelig zijn, wordt niet gemandateerd.

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

32

5.2

Integraliteit en rolverdeling

Het centrale vraagstuk in het vastgoeddomein is steeds: hoe kan vastgoed zo optimaal mogelijk bijdragen aan maatschappelijke resultaten? Sturen op dit vraagstuk vraagt om integrale voorbereiding, besluitvorming en uitvoering. Integraliteit betekent het inventariseren, beoordelen en wegen van argumenten, standpunten en belangen zodat tot afgewogen en onderbouwde keuzes wordt gekomen. Integraliteit kan niet zonder uitwisseling van argumenten en standpunten en transparantie in belangen en verantwoordelijkheden. Daarbij wordt gekozen voor een scheiding van rollen en taken in de ambtelijke organisatie die met vastgoed verband houden. Enerzijds is er de beleidsrol die de huisvestingsvraag formuleert, anderzijds de rol van vastgoedeigenaar die het aanbod van huisvesting coördineert (zie hoofdstuk 2). Deze rollenscheiding komt – via de respectievelijke portefeuillehouders samen in het college waar collegiale besluitvorming plaatsvindt.

5.3

Sturing en verantwoording

In paragraaf 5.1 werden al enkele instrumenten genoemd waarmee het college verantwoording aflegt en de raad stuurt: planning- en control cyclus, budgetrecht en de wensen en bedenkingenprocedure. Onderstaand benoemen wij enkele aanvullende instrumenten: •

• •

• •

Allereerst is dat de periodieke vaststelling van een nota vastgoedbeleid door de raad, elke 4 jaar. Het college en in het verlengde daarvan de ambtelijke organisatie werken binnen de kaders van deze nota. Op deelterreinen kan de raad sectoraal beleid vaststellen, bijvoorbeeld ten aanzien van de voortgang van verduurzaming van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Ter versterking van de verantwoording van het college aan de raad wordt de paragraaf kapitaalgoederen substantieel uitgebreid en verdiept. In de huidige paragraaf gaat het vooral over de onderhoudskosten van het gemeentelijk vastgoed , en daarmee geeft de paragraaf geen integraal inzicht in de beleids- en beheersmatige aspecten, ontwikkelingen en risico’s van het gemeentelijk vastgoed. In bijlage 7 is een mogelijke inhoudsopgave voor deze paragraaf kapitaalgoederen opgenomen. In de tussentijdse rapportages van de planning- en control cyclus worden risico’s die zich voordoen in de vastgoedportefeuille of in transacties actief gemeld. Waar gewenst en zinvol organiseert het college themabijeenkomsten om de raad te informeren over ontwikkelingen in het vastgoeddomein.

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

33

Bijlagen Bij hoofdstuk 2: Visie en kernbegrippen 1. 2.

Beslisboom huisvestingsverzoeken Taakafbakening beleid versus vastgoed

Bij hoofdstuk 3: Spelregels accommodatiebeleid 3.

Beheervormen

Bij hoofdstuk 4: Spelregels vastgoedbeleid 4. 5. 6.

Huidige vastgoedportefeuille Harderwijk Maatschappelijk rendement van een vastgoedobject Modelberekening kostprijsdekkende huur

Bij hoofdstuk 5: Spelregels bestuur en organisatie 7.

De paragraaf kapitaalgoederen

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

34

Bijlage 1: Beslisboom huisvestingsverzoeken

BRON: COBALT CONSULT

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

35

Bijlage 2: Taakverdeling beleid en vastgoed op hoofdlijnen Beleidsafdelingen (vraagkant) • Visie op toekomstige ontwikkeling van sector • Behoefteraming aan vastgoedvoorzieningen (geografisch, omvang, termijn) • Relatie met huurder/gebruiker op gebied van programmering • Relatie met huurder/gebruiker op gebied van subsidie • Enzovoort Vastgoedafdeling (aanbodkant) • Vastgoedbeleid • Coördineren van aanbod aan vastgoedvoorzieningen • Inzicht en sturing op vastgoedportefeuille (portefeuillemanagement, strategisch) • Beheer van vastgoed op technisch, juridisch, financieel en administratief gebied (assetmanagement, tactisch) • Relatie met huurder/gebruiker op gebied van gebouw • Dagelijks beheer (propertymanagement, operationeel) • Alle transacties: aan- en verkoop, verhuur, erfpacht, pacht, bruikleen (onderhandelingen, opstellen overeenkomsten, voorbereiden en uitvoeren besluitvorming) • Vastgoedadministratie • Enzovoort Afstemming tussen beleid en vastgoed vindt plaats • Gestructureerd door periodiek vraag en aanbod te vergelijken (intern makelaar) • Tussentijds naar behoefte

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

36

Bijlage 3: Beheervormen Naast de manier waarop we huisvesting faciliteren hebben we ook keuzes te maken over de manier waarop we het gebruiksbeheer vormgeven. Dat kan variëren van ‘zelf doen’ naar ‘privatiseren’. En aan deze twee uitersten is af te lezen dat dit om een wezenlijke beleidskeuze gaat. Populair uitgedrukt: ‘in hoeverre kunnen en willen wij het genereren van beleidsrendement in deze accommodatie naar de samenleving organiseren?’ Zo kiezen we er bij de zwembaden voor om het zelf te doen, voor gemeenschapshuizen zoeken we de oprichting van een exploitatiestichting en voor een buitensport als paardrijden blijft dat geheel privaat. In toenemende afstand tot de gemeentelijke organisatie zijn er vijf varianten voor gebruiksbeheer te onderscheiden en omwille van een demarcatie naar het eigenaarsbeheer nemen we in dit schema ook de mogelijke vormen van eigenaarsbeheer op. Mate van regie

Beheervormen

zelf doen

VASTGOEDBELEID:

afnemend inhoudelijk

100% intern verzelfst

Vastgoedbedrijf

Eigenaarsbeheer Verweven in de lijn

ACCOMMODATIEBELEID: Gebruiksbeheer

extern verzelfst

Exploitatieteam

alleen ruimtelijk

Uitbesteden

Gebruikers Stichting/ Professionele Vereniging beheerorganisatie Exploitatiebedrijf

0%

niets doen

commercialiseren

Erfpacht

Privatiseren

Privatiseren

Toelichting beheervormen In het onderstaande overzicht worden de vijf beheervormen kort toegelicht. • • • • •

Lijnorganisatie Intern verzelfstandigen Extern verzelfstandigen Commercialiseren Privatiseren

Voor het bepalen van een optimale exploitatievorm geldt een combinatie van overwegingen, zoals grondpositie, maatschappelijke functie, onderhoud, investeringsmogelijkheden, inzet van vrijwilligers, mate van multifunctionaliteit, financiele en personele consequenties.

Toelichting en voor- en nadelen per beheersvorm Lijnorganisatie gemeente Deze variant houdt in de meest zuivere vorm in dat beleid volledig verantwoordelijk is voor het beheer en de exploitatie van maatschappelijke accommodatie(-s), dat wil zeggen: ook voor de uitvoering. Voor specifieke werkzaamheden, zoals als het uitvoeren van bepaalde onderhoudswerkzaamheden, kan ervoor gekozen worden om deze uit te besteden aan derden. Het gemeentebestuur is volledig verantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie van de accommodatie(-s) waardoor directe bestuurlijke inmenging mogelijk is. Alle personeel is in gemeentelijke dienst en beheer en exploitatie zijn belast met verplichte winkelnering waardoor in de regel overheadlasten worden Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

37

toegerekend. Uitgaande van een blijvende inbedding in de gemeentelijke lijnorganisatie blijft de gemeente niet alleen het beleid bepalen, maar is de gemeente direct verantwoordelijk voor en betrokken bij zaken als administratie, onderhoud, marketing en verhuur.

Intern verzelfstandigen Bij een intern verzelfstandigd organisatieonderdeel is het beheer en de exploitatie van het betreffende onderdeel overgedragen aan een uit de lijnorganisatie te lichten entiteit met specifieke taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden en een eigen budget. Interne verzelfstandiging is de minst vergaande vorm van verzelfstandiging. Er blijft te allen tijde sprake van een sterke integrale binding met de gemeentelijke organisatie. Het intern verzelfstandigde organisatieonderdeel is onderdeel van de gemeente en beschikt niet over een zelfstandige rechtspersoonlijkheid. De mate van de gemeentelijke invloed op en zeggenschap over de bedrijfsvoering in het algemeen en de programmering en tarifering van de bezoekgroepen zoals verenigingen, doelgroepen en scholen in het bijzonder is daardoor optimaal en dit geldt ook voor de gemeentelijke regie op het functioneren.

Voordelen ▪ Maximaal behoud van gemeentelijke invloed op beherende en uitvoerende taken. ▪ Grote controleerbaarheid van te leveren prestaties. ▪ Handhaving ambtelijke status voor betrokken personeel. ▪ Formaliseren van bestaande afspraken en communicatielijnen. ▪ Goede mogelijkheden beleidsterrein overschrijdende samenwerking. ▪ Synergetische mogelijkheden tussen beleidsontwikkelingen en –uitvoering.

Nadelen ▪ Grotere bestuurlijke en politieke invloed op bedrijfsvoering is nadelig voor bedrijfsmatigheid en slagvaardigheid. ▪ Uitvoerings- en instandhoudingsrisico’s liggen bij gemeente. ▪ Ruimte tot “ondernemen” is zeer beperkt; ▪ Discrepantie in relatie door dubbeling (werkgever/werknemer versus klant/leverancier). ▪ Verminderde afbakening tussen kerntaak en uitvoeringstaak. ▪ Kostprijs wordt beïnvloed door gemeentelijke overhead en doorbelastingen, tenzij de interne verzelfstandiging succesvol kan worden aangewend om deze kosten te elimineren.

Extern verzelfstandigen In het geval van externe verzelfstandiging wordt er door of namens de gemeente een zelfstandige (veelal private) rechtspersoon opgericht die het beheer en de exploitatie van de accommodatie(-s) ter hand gaat nemen. Onder externe verzelfstandiging kan, afhankelijk van de uitwerking, in dit kader ook worden verstaan: • Een stichting/vereniging die voortkomt uit een bewonersinitiatief; • Het oprichten van c.q. aansluiten bij een regionaal samenwerkingsverband al dan niet op grond van de bepalingen uit de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (WGR). In de regel worden hiervoor de NV, de BV of de stichting gebruikt. Ook de combinatie NV en BV wordt toegepast, bijvoorbeeld in geval van Sportbedrijf Lelystad waarin het onroerend goed (de accommodaties) is ondergebracht in een NV en de bedrijfsactiviteiten (exploitatie en beheer) zijn ondergebracht in een BV. Zowel de NV als de BV streven in principe het maken van winst na, terwijl de Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

38

stichting meestal gericht is op het bereiken van ideële doelen. In alle gevallen dienen er voldoende maatregelen te worden getroffen om de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft te waarborgen. Deze waarborgen kunnen voor een belangrijk deel statutair worden vastgelegd maar tevens worden gegarandeerd in de contractuele vormgeving van de relatie tussen de en de op te richten rechtspersoon. Tegelijkertijd kunnen niet alleen de NV en BV, maar ook de stichting zo worden ingericht dat zij zelfstandig, commercieel en slagvaardig functioneren vanuit een bedrijfsmatige context.

Voordelen ▪ Scheiding tussen gemeentelijke beleidstaken en uitvoeringstaken. ▪ Goede mogelijkheden voor bedrijfsmatige en slagvaardige bedrijfsrisicovoering. ▪ Afstemming tussen bedrijfsmatig werken en realiseren van maatschappelijke doelen goed mogelijk. ▪ Beleidsoverschrijdende samenwerking kan formeel worden overeengekomen en vastgelegd. ▪ Leent zich in beginsel tot toekomstige toevoeging van andere af te stoten taken; ▪ Door “eigen” overhead gaat inzicht ontstaan in de kostprijs van de betreffende accommodatie(-s).

Nadelen ▪ Het dragen van (eind)verantwoording voor risico blijft bij gemeente berusten. ▪ Om gemeentelijke invloed en zeggenschap te kunnen waarborgen dienen getailleerde afspraken te worden vastgelegd. ▪ Continuïteitswaarborg is onzeker vanwege aan te trekken deskundige bestuursleden. ▪ Personeel dient in dienst te treden bij nieuwe werkgever waartoe een zorgvuldig traject dient te worden doorlopen. ▪ Door ontvlechting zal er (in enige mate) sprake zijn van desintegratiekosten die nauwkeurig gekwantificeerd dienen te worden.

Commercialiseren Bij een op afstand plaatsing van gemeentelijke accommodatie(-s) kunnen de taken omtrent het beheer en de exploitatie intern of extern worden verzelfstandigd maar ze kunnen ook aan een marktpartij worden opgedragen. Om de sociaal maatschappelijke rol van de accommodatie(-s) te waarborgen, worden hierbij contractuele afspraken gemaakt over te leveren diensten en prestaties. Ter compensatie van de exploitatietekorten die zich hierdoor bij de marktpartij zullen voordoen, maakt deze aanspraak op een gemeentelijke exploitatiebijdrage. In het geval van een commercialisering worden het beheer en de exploitatie aan een privaatrechtelijke rechtspersoon (op basis van een te doorlopen aanbestedingsproces) opgedragen. In de meeste gevallen betreft dit een door een marktpartij nieuw opgerichte BV specifiek op- en ingericht voor het beheer en de exploitatie van betreffende lokale voorzieningen. Voor de beherende en exploiterende marktpartij is de achterliggende gedachte hierbij dat exploitatierisico’s worden beperkt tot één onderneming. De aandelen van de rechtspersoon zijn in handen van de moederorganisatie van de marktpartij, met als gevolg dat bedrijfsvoering en inrichting van de organisatie zijn voorbehouden aan deze partij.

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

39

Voordelen ▪ Afgebakende financiële verantwoordelijkheid gemeente. ▪ Scheiding tussen gemeentelijke bedrijfstaken en uitvoeringstaken. ▪ Goede mogelijkheden voor bedrijfsmatige en slagvaardige bedrijfsvoering. ▪ Afstemming tussen bedrijfsmatig werken en realiseren van maatschappelijke doelen goed aantoonbaar. ▪ De directe uitvoerings- en instandhoudingszorg ligt bij de uitvoerende partij. ▪ Moedermaatschappij beschikt over marktkennis en faciliteiten. ▪ Ondernemersrisico gemeente blijft beperkt tot exploitatiebijdrage.

Nadelen ▪ Door ontvlechting zal er (in enige mate) sprake zijn van desintegratiekosten die nauwkeurig gekwantificeerd dienen te worden. ▪ Personeel dient in dienst te treden bij nieuwe werkgever waartoe een zorgvuldig traject dient te worden doorlopen. ▪ Brengt ingrijpende wijzigingen met zich mee voor betrokken personeelsleden. ▪ Om gemeentelijke invloed en zeggenschappen te kunnen waarborgen dienen gedetailleerde afspraken te worden gemaakt en vastgelegd.

Privatiseren Privatiseren is de meest vergaande vorm van verzelfstandiging. In dit geval worden de beheer- en exploitatietaken volledig aan een commerciële marktpartij overgedragen, inclusief het economisch eigendom van de betreffende accommodatie(-s). De gemeente moet dan de boekwaarde van de accommodatie(-s) ineens afboeken waarmee de kosten van rente en afschrijving komen te vervallen. De commerciële partij heeft daarna volledige handelingsvrijheid en de gemeente heeft geen invloed op het type dienst, activiteit of product dat door de commerciële partij wordt geleverd, noch op de prijsstelling daarvan. Doordat ook het eigendom van de accommodaties van eigenaar wisselt, heeft de gemeente geen zeggenschap maar ook geen (financiële) verantwoordelijkheid meer over het onderhoud en/of de instandhouding. De enige invloed die in dat geval kan resteren, vloeit voort uit de juridische grondeigendom (ervan uitgaande dat de grond op basis van erfpacht ter beschikking wordt gesteld). Indien de gemeente deze in erfpacht uitgeeft, kan zij in de betreffende overeenkomst voorwaarden stellen.

Voordelen ▪ Besparingsmogelijkheden aanzienlijk.

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

Nadelen ▪ Sociaal maatschappelijke rol komt grotendeels ten einde. ▪ Instandhouding voorzieningen onzeker. ▪ Herhuisvesting vaste gebruikers grotendeels onmogelijk. ▪ Personeel dient binnen de gemeentelijke organisatie te worden herplaatst of, al naar gelang het sociaal statuut en/of sociaal plan dit toestaat, ontslagen.

40

Bijlage 4: Vastgoedportefeuille Gemeente Harderwijk Progr.

Naam

Kernportefeuille

Deelportefeuille

0 0 0 0 2 5 5 7 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5

Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Verkeer, vervoer en waterstaat Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Volksgezondheid en milieu Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie

Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille Kernportefeuille

Eigen huisvesting Eigen huisvesting Eigen huisvesting Eigen huisvesting Eigen huisvesting Eigen huisvesting Eigen huisvesting Eigen huisvesting Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport Maatschappelijk vastgoed Sport

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

Subport. Object Huis van de Stad Huis van de Stad / Stadstoezicht Havenkantoor Gemeentewerf Parkeergarage Huis van de Stad Boswachterskantoor/werkplaats Werkschuur sportpark Strokel Afvalstation Delta/de Vlieger Dependance Dominicus Savio Al Islaah De Wegwijzer De Veste Het Baken Alfons Ariens De Bogen Het Startblok Schoolgebouw Biezenplein Delta/Het Talent De Brug Dominicus Savio De Schakel De Schakel - 2 Wilem Alexander de Bron De Wegwijzer De Sprinkplank Het Kompas Valentijn Het Baken De Rank Alfons Ariens Fontanus De Triangel De Lelie De Parel CCNV Mijnschool Morgen college ISK Morgen college VMBO RSG Gymzaal B. Toussaintstraat Gymzaal C. Huygenslaan De Sypel sporthal De Sypel zwembad De Sypel horeca/restaurant Gymzaal Houtkamp Sporthal Drielanden Gymzaal Vliepad Gymzaal Biezenplein Gymzaal Deventerweg Sportzaal Stadsweiden Sportkantine sportzaal Stadweiden

Adres

Huisnr

Havendam Havendam Havendam Graaf Ottolaan Havendam Plaggenweg

56 58 41 11 56 2

Daltonstraat 23 Deventerweg 83 H.K. Pootstraat 14 Bosboom Toussainstr 1 Kennedylaan 3 Houtkamp 37 Vollenhovemeen 29 Klaproospad 2 Triasplein 7 Biezenplein 2 Biezenplein 4 Krommekamp 115B Piet Heinlaan 22 Vondellaan 28 Vondellaan 26 Busken Heutpad 4 Veldkamp 33 Frankenskamp 4 Kennedylaan 1 Kruithuis 2 Flevoweg 73 Vliepad 1 Vliepad 5 Bongerdsteeg 1 Kamillemeen 1 Kamillemeen 5 Tonseledreef 60 Anne Franklaan 7 Zuiderzeestraatweg 145 Stationslaan 26 Kruithuis 4 Mecklenburglaan 3 De Sypel 2 Eisenhouwerlaan 59 Bosboom Toussaintstraat 1 Constantijn Huygenslaan 1 Parkweg 4 Parkweg 4 Parkweg 4 Houtkamp 39 Triasplein 5 Vliepad 3 Biezenplein 3 Deventerweg 83A Kamillemeen 3 Kamillemeen

41

Progr. 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 6 0 0 3 0 1 1 2 2 2 2 2 4

Naam Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Economie Bestuur en Ondersteuning Veiligheid Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeer, vervoer en waterstaat Onderwijs

5 7 7 7 7 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Sport, cultuur en recreatie Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid en milieu Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning

Kernportefeuille

Deelportefeuille

Subport. Object

Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Maatschappelijk vastgoed Cultuur Kernportefeuille Strategisch vastgoed Kernportefeuille Strategisch vastgoed Kernportefeuille Strategisch vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed

Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Kernportefeuille Overig vastgoed Niet-kernportefeuille Verkoopportefeuille Niet-kernportefeuille Verkoopportefeuille Niet-kernportefeuille Verkoopportefeuille Niet-kernportefeuille Verkoopportefeuille Niet-kernportefeuille Verkoopportefeuille Niet-kernportefeuille Verkoopportefeuille Niet-kernportefeuille Verkoopportefeuille Niet-Kernportefeuille Verkoopportefeuille Niet-Kernportefeuille Verkoopportefeuille

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

Adres

Huisnr

Oude Stadhuis Markt Oude Stadhuis (kelder) Hondegatstraat Markt Oude Stadhuis (loods) Catharinakapel Klooster Marius van Dokkum museum Academiestraat Linnaeus toren Academiestraat Stadsmuseum Donkerstraat Stadsmuseum Smeepoortenbrink Vischpoort Schapenhoek Vischpoort Vischmarkt Klooster-Centrum van de kunsten Klooster Muziekkiosk Plantagepark Estrado Parkweg Buurthuis de Tweeling De Ruyterlaan MFC De Bogen Triasplein MFC De Roef Zuiderzeepad Tesselschadelaan MFC De Kiekmure Buurtproject Rietmeen Ouverturebaan Johanitterlaan (aanhuur) Johanitterlaan Schoolgebouw de Wijde Blik Fokko Kortlanglaan Restaurant en bedrijfswoning Molenweg Techniekacademie Westeinde Atelier Schapenhoek Brandweerkarzene Hierden Ooster Mheenweg Brandweerkazerne Harderwijk Maltezerlaan Rioolgemaal Baanweg Doelenstraat Parkeergarage Hortus Parkeergarage Houtwal Vitringasingel Parkeergarage Bleek (deel VVE) Bleek Parkeergaraga Vuldersbrink (deel VVE) Vuldersbrink Kranenburg-Noord Mecklenburglaan Kranenburg-Noord (AZC) Graaf Ottolaan Kranenburg-Noord (voorm.

officiersmess) Oranjelaan Begraafplaats-Oostergaarde Oosteinde Begraafplaats Elzenhof Walstein Aula Walstein Werkplaats Walstein Woonhuis Frisialaan Woonhuis Weiburglaan Woonhuis Zuiderzeestraatweg Woonhuis Zuiderzeestraatweg Woonhuis Parallelweg Woonhuis Parallelweg Woonhuis Tweede Parallelweg Bedrijfswoning (bij sportpark) Strokelweg Bedrijfswoning (bij sportpark) Strokelweg

42

1 2A 2C/2D 1 7 7A 4 19 9 1 2 tm 4 3 19 5, 6 en 7 1 1 1 10 181 34 en 36 100 3 6 1 2A 61 25

3 26 12 99 99 99 78 7 103 105 4 7 3 7 11

Bijlage 5: Maatschappelijk rendement Eigenaar

Huurder

Bezoeker

Omgeving

Woongenot

Sociale cohesie

Leefbaarheid

Programmering

Bereikbaarheid

Veiligheid

Flexibiliteit

Tevredenheid

Fysieke toegankelijkheid

Beleid

Functie Beleidsterrein

Duurzaamheid

Plaats

Bezettingsgraad

Adres

De berekening van maatschappelijk rendement geeft inzicht in de sociale duurzaamheid van een functie en het pand, welke deze functie mogelijk maakt. Ook krijgen stakeholders door hun betrokkenheid in het proces invloed op de uitkomsten en de bijbehorende strategische keuzes. Door dit vanuit de vier soorten stakeholders te benaderen en een gewogen gemiddelde van diverse componenten te berekenen, ontstaat er een objectief beeld van het maatschappelijk rendement. Bij de berekening van het maatschappelijk rendement is de financiële component buiten beschouwing gelaten. Het maatschappelijk rendement geeft hierdoor alleen inzicht in de maatschappelijke impact van de functie op een bepaalde locatie. Het maatschappelijk rendement speelt ook een rol in de portefeuilleanalyse door deze te vergelijken met het financieel rendement en de politieke ambities. Voor deze portefeuille-analyse wordt het onderstaande model gebruikt.

1

2

4

3

Hoog maatschappelijk rendement

Laag maatschappelijk rendement

Positief Financieel rendement

Negatief financieel rendement

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

43

Bijlage 6: Opbouw kostprijsdekkende huur

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

44

Bijlage 7: De paragraaf kapitaalgoederen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) geeft de formele kaders voor de gemeentelijke begrotingscyclus. Eén van deze kaders is de verplichting om in begroting en jaarverslag paragrafen op te nemen, waaronder de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Zo’n paragraaf kan beschouwd worden als een thematische dwarsdoorsnede door de jaarstukken heen; een integrale inhoudelijke en financiële beschrijving van een onderwerp dat is toegelicht en verantwoord in (vaak) meerdere begrotingsprogramma’s. Paragrafen geven daarmee programmaoverstijgend en verdiepend inzicht, bijvoorbeeld aan de gemeenteraad. Artikel 12 van het BBV benoemt de kapitaalgoederen, de assets, waar deze paragraaf betrekking op heeft. Naast de assets die een relatie hebben met de openbare ruimte of civieltechnisch van aard, zoals wegen, riolering en groen, zijn dat ook ‘gebouwen’. Van deze kapitaalgoederen moet worden aangegeven: ‘(a) het beleidskader; (b) de uit het beleidskader voorvloeiende financiële consequenties; (c) de vertaling van de financiële consequenties in de begroting’. In de huidige paragraaf kapitaalgoederen gaat het vooral over de onderhoudskosten van het gemeentelijk vastgoed, en niet of zeer beperkt over de andere exploitatielasten, de kapitaallasten en relevant (sectoraal) beleid.

En daarmee geeft de paragraaf dus geen integraal inzicht in de beleids- en beheersmatige aspecten, ontwikkelingen en risico’s van het gemeentelijk vastgoed. De ‘paragraaf onderhoud kapitaalgoederen’ wordt dan ook uitgebouwd tot een inhoudsvol informatiemiddel dat jaarlijks inzicht biedt in relevante cijfers, ontwikkelingen, risico’s en financiële uitwerking. Daarbij wordt zoveel mogelijk onderstaand format gebruikt: > >

>

> > > >

Hoofdlijnen vastgoedbeleid (doelstellingen en uitgangspunten inclusief verwijzing naar vastgestelde beleidskaders); Hoofdlijnen relevant sectoraal beleid (bijvoorbeeld sport, parkeren, culturele en maatschappelijke voorzieningen, duurzaamheid) en beschrijving van de vertaling hiervan naar de vastgoedportefeuille; Op deelportefeuilleniveau (geaggregeerd): o Aantal en m2 BVO o Leegstand o Waardebegrippen (WOZ-waarde, boekwaarde, marktwaarde, herbouwwaarde) o Kapitaallasten o Exploitatielasten (onderhoudsdotatie, belastingen, verzekeringen, beheer, BTW kosten) o Baten Beschrijving geografische spreiding (indien relevant en zo mogelijk visueel vertaald) Beschrijving van belangrijke mutaties en (des)investeringen; Inhoudelijke en financiële toelichting op de onderhoudsvoorziening (dotatie, onttrekking, stand, werkelijk) en eventueel andere reserves en voorzieningen (sport, onderwijs); Inhoudelijke toelichting op ontwikkelingen, kansen en risico’s die relevant kunnen zijn voor de vastgoedportefeuille (majeure projecten, nieuwe wetgeving)

Vastgoed- en Accommodatiebeleid Harderwijk

45