1_Ruimtelijke analyse & Nota v Uitgangspunten_Randmeer_8april2021_LQ.pdf
Tekst van het document
Ruimtelijke analyse & uitgangspunten Herontwikkeling Randmeer versie 8 april 2021
1
2
INHOUDSOPGAVE
1. INLEIDING Dit document is opgesteld door de gemeente
Vanaf het moment dat de buurt bij de
Harderwijk, in samenspraak met Marnix
plannen betrokken is (ca. 01-07-2020),
Tavenier. Vanuit zijn inhoudelijke expertise
blijkt dat er de nodige bezwaren zijn. Als
als landschapsarchitect fungeert Marnix als
gevolg hierop is er in oktober 2020 een
vertegenwoordiging vanuit de buurt. Marnix
werkgroep samengesteld met als doel om tot
4. Schetsverkenning
heeft, met in- en toestemming van alle leden
een gezamenlijk draagvlak te komen. Een
van de werkgroep, zijn medewerking aan het
onderdeel van dit proces is de bestuurlijke
5. Conclusie
opstellen van dit document verleend.
toezegging om, naast het gepresenteerde
1. Inleiding 2. Analyse 3. Uitgangspunten
plan, naar een alternatief plan toe te werken. De ruimtelijke analyse en uitgangspunten
Het document bestaat uit een ruimtelijke
geven richting aan een alternatief plan, als
analyse,
reactie op het plan wat eerder door Habion
schetsverkenning
gepresenteerd is. Habion zal dit stuk ter
ter inspiratie. Daarnaast wordt er op het
kennis aannemen en voert vervolgens
reeds gemaakte plan feedback gegeven.
een haalbaarheidsstudie uit. De leden van
Al deze onderdelen geven vorm aan een
de werkgroep worden uitgenodigt om de
aangescherpte ambitie voor deze plek.
bevindingen en voorstellen uit dit document
De analyse en uitgangspunten zijn in het
waar nodig aan te passen of aan te vullen.
eerdere traject onvoldoende ingezet om tot
Inmiddels is dit in deze versie verwerkt.
een voldoende kwalitatief plan te komen.
uitgangspunten met
en
een
referentiebeelden
3
4
2. ANALYSE Voorgestelde plan Het in juli 2020 door Habion getoonde plan
de nieuwbouw op een goede manier in te
is voortgekomen uit eerdere gesprekken
passen. De buitenruimte bestaat in dit plan
tussen de gemeente en Habion (2019),
uit grotendeels een verhard oppervlak om
echter zonder stem van de omwonenden
het parkeren een plek te kunnen geven. Er
en zonder grondige analyse en heldere
blijft in de buitenruimte weinig ruimte over om
uitgangspunten. Er zijn een aantal varianten
hier een goede betekenis en gebruikswaarde
besproken
een
aan te kunnen geven. Het is onduidelijk hoe
voorkeursvariant. De positieve grondhouding
de buitenruimte bijdraagt aan een prettig
had wel als kanttekening dat er nog wel
zorgconcept. De positionering van de nieuwe
een goede kwalitatieve oplossing voor het
bouwblokken is echter wel zodanig dat er
parkeren en de buitenruimte moest komen.
vanuit het Westeinde meer zicht op het
Wanneer het voorgestelde plan kritisch
achterliggende Wolderwijd komt. Maar door
bekeken wordt, valt er het nodige op aan te
de oplossing van het parkeren op maaiveld
merken. Het plan doet teveel afbreuk aan
in die ‘zichtvensters’, wordt het zicht alsnog
de kwaliteiten van de omgeving en benut
grotendeels dicht gezet. Aan de kant van de
deze ook onvoldoende. Het voorstel lijkt
‘Water Zoom’ komt de forse nieuwbouw te
teveel op kwantiteit gebaseerd te zijn en
dicht op het Zeepad te staan en resulteert in
heeft nog een flinke kwaliteitsslag nodig om
een verslechtering van het windklimaat.
en
uiteindelijk
lag
er
5
6
2. ANALYSE Ligging Randmeer ligt op een prachtige locatie
gewandeld kan worden. Haaks op die lange
aan het Wolderwijd tussen de historische
lijn aan de ‘Water Zoom’ komen een tal van
binnenstad, de centrale zone (ziekenhuis,
groenzones met fiets- en looproutes uit; de
Nieuw Weiburg, station) en de groene oase
‘Groene Long’. Het terrein van Randmeer
van de wijk Stadsweiden. De centrale ligging,
heeft aan de westzijde een duidelijke
de nabijheid van een tal van voorzieningen,
oriëntatie op die zogenoemde ‘Water Zoom’.
de goede bereikbaarheid en de kwaliteiten
Ten noorden en ten zuiden van de locatie
van het water en het parkachtig groen maken
is een deel van die ‘Groene Long’ duidelijk
deze plek tot één van de mooiste plekken in
zichtbaar.
Harderwijk om te wonen. De locatie is een
De aanwezigheid van het Wolderwijd wordt
beeldbepalende plek in de zogeheten ‘Water
door de aanwonenden en passanten aan het
Zoom’, in 1997 door de raad gedefinieerd
Zeepad als een grote kwaliteit gezien. Alleen
als ‘blauwgroene drager’ voor Harderwijk
aan de zijde van het Westeinde, met name
als Waterstad. Deze ruimtelijke drager
komend vanaf het Kruithuis, is er weinig
is een structurerend element tussen het
tot geen zicht op de weidsheid van het
Crescent in Drielanden en het Waterfront
Wolderwijd en de groene kwaliteiten rondom
bij de binnenstad. Een lange lijn met veel
het achterliggende Zeepad, ofwel de ‘Water
afwisseling waarlangs heerlijk gefietst en
Zoom’. 7
8
2. ANALYSE Historie Tot aan de Tweede Wereldoorlog bestond
breed) in de watergang tussen Harderwijk
Randmeer is in 1960 ontstaan door de
de bebouwde kom van Harderwijk vrijwel
en Zeewolde ontstaan: het Wolderwijd.
bouw van het hoofdgebouw. Vervolgens
alleen uit het deel wat nu de binnenstad is.
Inmiddels maakte Harderwijk na de oorlog
zijn er meerdere kleinschalige toevoegingen
Daarnaast was er langs de belangrijke wegen
met de bouw van de Zeebuurt, Tweelingstad,
aan weerszijden van het hoofdgebouw
(zoals de Stationslaan / Oranjelaan) al wat
Wittenhagen, Stadsdennen, Slingerbos een
gerealiseerd, die later ook weer deels
(lint)bebouwing aanwezig. Het treinstation
forse groeispurt en begon vervolgens met
gesloopt zijn. In 1998 is het gebouw van de
lag relatief ver buiten de stad. Het gebied
een plan om de stad ook ten zuidwesten van
VVE Randstaete gerealiseerd, gevolgd door
dat nu Stadsweiden heet, bestond tot aan
de binnenstad uit te breiden. De ontwikkeling
het gebouw van de VVE Plantage in 1999. In
grofweg 1970 uit grote uitgestrekte weiden
van de nieuwe wijk Stadsweiden werd
40 jaar tijd is er op deze plek een behoorlijke
waar lokale boeren uit het ‘Nachthok’ hun
eerder al voorafgegaan door de bouw van
verdichtingsslag gemaakt en is het zicht op
vee lieten grazen. De Flevopolders vielen
het bejaardenhuis Randmeer. Vervolgens
het Wolderwijd vanaf de zijde Westeinde
in 1957 en 1968 droog. Hierdoor kwam er
is de aanleg van de eerste woonbuurt (de
steeds verder beperkt. Door de aankomende
geleidelijk aan een einde aan de eindeloze
Hanzewaard) begin jaren ’70 van start
sloop van een aantal oudere panden,
weidsheid van de Zuiderzee. Met het ontwerp
gegaan. In de beginjaren lag Randmeer aan
waaronder het kenmerkende hoofdgebouw,
van de Randmeren werd er voor Harderwijk
de rand van de stad. Inmiddels ligt Randmeer
komt er ruimte voor nieuwbouw dat aan de
rekening gehouden met het zoveel mogelijk
op een centrale en strategische plek binnen
eisen van deze tijd kan voldoen. Bovendien
behouden van dat weidse uitzicht. Zo is
de bebouwde kom van Harderwijk.
biedt nieuwbouw de kans om de kwaliteit
de forse verbreding (tot wel 5 kilometer
van de context beter te benutten. 9
kwaliteit: kracht van het groen; bebouwing in een parkachtige setting
knelpunt: versnippering buitenruimte, weinig onderlinge samenhang
knelpunt: bebouwing blokkeert zicht op - en toegang tot - achterliggend water
knelpunt: relatief veel verharding in de buitenruimte
10
2. ANALYSE Morfologisch De grootste kwaliteit van de plek is de kracht van de harmonie tussen het groen, water en de bebouwing. Veel woningen hebben een oriëntatie richting het water. Het overgrote deel van de bebouwing is ondergeschikt aan de massa van de bomen rondom Randmeer. Kenmerkend is de gelaagde opbouw van bebouwing door de enorme variatie aan
kwaliteit: de bebouwing is hoofdzakelijk ondergeschikt aan de bomen
bouwhoogtes en in kleine en grote gebaren met een subtiele verdraaiing richting het westen. Een knelpunt is de versnippering en de beperkte samenhang van groen rondom de bebouwing en kent het terrein relatief veel verharding, waardoor het aan eenheid en gebruikswaarde ontbreekt. Daarnaast vormt de aaneengesloten bebouwing een blokkade in het zicht op het achterliggende water.
kwaliteit: gelaagdheid in bouwhoogte en in maat en schaal van gebouwen 11
Kans: benutten zicht op het water
Kans: aansluiten op ingezette ambitie De Wellen en Plantage
12
Kans: maken van aantrekkelijke wandelroutes
2. ANALYSE Conclusies Vanuit de schaal van de stad is de unieke
Vanuit de schaal van het terrein liggen er
ligging van Randmeer een belangrijke
veel kansen om met de herontwikkeling in
kwaliteit. Het biedt kansen om met de
te zetten op een hoogwaardig ingerichte
herontwikkeling aan te sluiten om het
buitenruimte die een herkenbare eenheid
raamwerk van de Groene Long en de Water
is, waarbij gebruikswaarde en beleving een
Zoom en de reeds ingezette ambitie voor de
belangrijke rol spelen in het welzijn van de
herinrichting van de Wellen en de Plantage.
ouderen op deze plek. De huidige situatie met
Het is een uitgelezen kans om het terrein
de relatief veel verharding en versnipperde
meer onderdeel van de stad te laten zijn door
ruimtes biedt daar te weinig ruimte voor.
de buitenruimte gedeeltelijk toegankelijk
Verder is het een kans om verder in te zetten
te maken waardoor er vanuit de plek en
op de huidige gelaagdheid in de bebouwing;
de omgeving aantrekkelijke wandelroutes
van grof naar fijn en van hoog naar laag.
ontstaan. Daarnaast ligt er een kans om de
Het is belangrijk om met de nieuwbouw te
zichtbaarheid van het achterliggende water
zoeken naar een verhouding die voldoende
vanuit de stad (Westeinde) beter zichtbaar te
in balans is met de omgeving waarin deze
maken.
veelal ondergeschikt is aan het groen (de bomen).
kleine schaal bebouwing aan zijde Westeinde
grote schaal bebouwing aan zijde Wolderwijd 13
indicatief inspiratiebeeld
Randmeer als onderdeel van een nieuwe wandelroute tussen het station en de boulevard. 14
3. UITGANGSPUNTEN Ruimtelijk concept
Nieuwbouw
Buitenruimte
•
•
•
Losse gebouwen in een parkachtige
Bouwhoogte: gemiddeld 5 bouwlagen,
•
met
betekenis door een balans in eenheid /
in balans zijn.
22 meter (grens boomtoppen). Een
variatie en gebruikswaarde / sierwaarde;
•
•
Oriëntatie, geleding, materialisatie en
Parkeren en verharding op maaiveld slechts minimaal aanwezig;
Zicht op het water zonder belemmering
kleurgebruik van de nieuwbouw met de
van geparkeerd blik;
omgeving afstemmen;
een
•
Openbare
toegankelijkheid
logische
door
padenstructuur
en
Respecteren en continueren groene
•
Gebouwen staan in het groen;
ontmoetingsplekken met de omgeving
open ruimte aan de kant van het Zeepad,
•
Een prettig windklimaat;
te verbinden zodat er een aantrekkelijk
de ‘Water Zoom’.
•
Uiterste rooilijn aan waterkant is de
‘ommetje’ gemaakt kan worden;
De ‘Groene Long’ versterken door toepassen van groen van betekenis;
•
verblijfsgebied
met een hoogteaccent van maximaal
Kwaliteiten omgeving benutten
•
parkachtig
setting waarbij landschap en bebouwing
gelaagde opbouw is hierin belangrijk;
•
Een
rooilijn van het huidige hoofdgebouw; •
Zoek de verbinding met het Zeepad en de Centrale Zone: ziekenhuis, Nieuw
Ondersteunende
zorgfuncties
zijn
herkenbaar en bereikbaar; •
•
Ruimte voor besloten collectieve groene ruimtes, specifiek voor de bewoners;
•
Plek voor afvalcontainers (scheiden).
Zorgvuldige vormgeving in de overgang van binnen naar buiten;
Weiburg, station, maar ook de ingezette
•
Aanplanten van volwassen bomen;
kwaliteit bij de Wellen / Plantage.
•
Rijk beplantingsplan ter bevordering van de belevingswaarde en biodiversiteit;
15
Een
parkeeroplossing
buiten
op
maaiveld
Een
halfverdiepte
parkeeroplossing weliswaar
de
Een inpandige parkeeroplossing onder het
in
ontkracht de potentie van de buitenruimte. Het
buitenruimte
het
gebouw (half vediept of op maaiveldniveau)
resulteert in veel verharding, verkeersbewegingen,
onttrekken van blik uit het zicht, maar beperkt
resulteert in de volledige benutting van de
onveiligheid, uitzicht op blik en een buitenruimte
nog steeds de gebruikswaarde en betekenis van
buitenruimte met een kwalitatieve betekenis en
met weinig betekenis en gebruikswaarde.
een groene buitenruimte.
gebruikswaarde.
(principe conform voorgestelde plan uit 2020)
(alternatief principe op het voorgestelde plan)
(voorgesteld principe alternatieve plan)
16
resulteert
in
3. UITGANGSPUNTEN Verkeer & parkeren •
•
Een kwalitatief groene, gezonde en
uit het zicht (half verdiept of inpandig op
welzijn van kwetsbare doelgroepen;
maaiveldniveau), hierbij is er aandacht
Een groene rand rondom het terrein,
voor een prettige overgang tussen
minimaal 12 meter afstand houden;
gebouw en buitenruimte;
Klimaatadaptieve inrichting;
•
Inzet landschapsarchitect is vereist.
Programma Het intramurale zorgrprogramma keert terug in de nieuwbouw; •
•
Exact woningaantal nader te bepalen.
Meerstaete
Parkeernorm is maatwerk;
•
T-splitsing
op
Westeinde
/
Kruithuis
waar het nieuwe Randmeer zijn oprit en entree heeft en waar het overgrote deel van de verkeersontsluiting plaats vindt; •
De verkeersontsluiting van een klein deel van het nieuwe programma eventueel via de Plantage ontsluiten;
•
•
Stalling voor fietsen en scootmobielen;
Tot slot De aanleg van kwalitatief groen en een specifieke parkeeroplossing uit het zicht, is bij dit programma een investering, die zich door aanpassing van het bestemmingsplan terugverdient dankzij een vermeerdering van de oorspronkelijke grondwaarde. Dit in
ombouwen naar een volwaardig kruispunt
concept van belang; •
en
•
De nieuwbouw wordt voorzien van de
voorzieningen. Hierin is het Liv-Inn
Plantage
maaiveld behouden;
Aanvullend komt er een deel sociale huur
nodige maatschappelijke en sociale
Parkeren (+ aantallen) VVE Randstaete, VVE
en een deel huur in het middensegment; •
Parkeren onder / tussen de gebouwen
veilige omgeving draagt bij aan het
•
•
•
Voorbereiding elektrische laadpalen.
relatie tot een bijzonder strategische ligging naast de Centrale Zone en de binnenstad. De realisatie van half verdiept parkeren is relatief betaalbaar gezien de zandbodem en een grondwaterstand die circa 1,5 meter onder maaiveld ligt. Een voordeel van parkeren onder het gebouw is dat mensen droog aankomen en via een lift direct de woning kunnen bereiken. 17
18
4. SCHETSVERKENNING Model 1 Dit model gaat uit van een reeks van drie getrapte gebouwen die middels een half verdiepte parkeergarage aan elkaar geschakeld zijn. De nieuwe gebouwen staan in dit model zo dicht mogelijk tegen het Westeinde. Hierdoor blijft er aan de waterzijde veel ruimte voor een parkachtige inrichting met voldoende betekenis. In deze parkachtige inrichting is een paviljoen opgenomen. De nieuwe bouwwerken worden middels een gaanderij of pergola met elkaar verbonden.
De verkeersontsluiting van dit model ligt zowel aan de Westeinde als aan de kant van de Plantage. De bestaande VVE’s behouden
Hiernaast
hun eigen ingang en parkeerplaatsen.
referentiebeelden die een idee geven van het
ter
indicatie
een
aantal
voorgestelde idee en sfeer. 19
20
4. SCHETSVERKENNING Model 2 Dit model gaat uit van een compact en
De verkeersontsluiting van dit model ligt
geschakeld bouwwerk die uit drie losse
zowel aan de Westeinde als aan de kant van
gebouwen bestaat. Het geheel wordt bij
de Plantage. De bestaande VVE’s behouden
elkaar gehouden door een verbindend dek
hun eigen ingang en parkeerplaatsen.
of daktuin met daaronder een halfverdiepte parkeergarage. De nieuwbouw staat in dit model zo dicht mogelijk tegen het Westeinde om de groene kwaliteiten aan de waterzijde zoveel mogelijk te kunnen benutten. In deze nieuwe parkachtige inrichting aan het water is een paviljoen opgenomen. De nieuwe bouwwerken worden middels een gaanderij of pergola met elkaar verbonden. De buitenruimte heeft een hiërarchie met een meer openbaar toegankelijk deel en een deel die meer besloten is (de daktuin).
Hiernaast
ter
indicatie
een
aantal
referentiebeelden die een idee geven van het voorgestelde idee en sfeer. 21
22
4. SCHETSVERKENNING Model 3 Ook dit model gaat uit van het groeperen van drie losse gebouwen rondom een half verdiepte parkeergarage die door een dek of daktuin met elkaar verbonden worden. Deze variant kent meer parkeren op maaiveld. Het gebouw richting het water doet mee in de verdraaiing die ook in de bestaande bebouwing te vinden is. De buitenruimte heeft een hiërarchie met een meer openbaar toegankelijk deel en een deel die meer besloten is (de daktuin).
De verkeersontsluiting van dit model ligt zowel aan de Westeinde als aan de kant van de Plantage. De bestaande VVE’s behouden hun eigen ingang en parkeerplaatsen.
Hiernaast
ter
indicatie
een
aantal
referentiebeelden die een idee geven van het voorgestelde idee en sfeer. 23
24
4. SCHETSVERKENNING Model 4 Dit
model
gaat
uit
losse
De verkeersontsluiting van dit model ligt
gebouwen, waarvan er twee gebouwen
hoofdzakelijk aan een nieuwe volwaardige
door een inpandige parkeeroplossing (op
kruising
maaiveldniveau)
klein deel kan eventueel
aan
van
elkaar
drie
gekoppeld
Westeinde
/
Kruithuis.
Een
aan de kant
zijn. Deze gebouwen staan meer naar het
van de Plantage ontsloten worden. De
water waardoor zoveel mogelijk mensen
bestaande VVE’s behouden hun eigen
van het weidse uitzicht kunnen genieten. De
ingang en parkeerplaatsen. In dit model
buitenruimte heeft een hiërarchie met een
is dus geen sprake van een half verdiepte
meer openbaar toegankelijk deel en een
parkeeroplossing
deel tussen de gebouwen die meer besloten
minder hoog zijn.
waardoor
de
kosten
indicatie
een
aantal
is. Vanuit dit besloten deel is er door een opening in het gebouw alsnog zicht op het water. De padenstructuur is opgezet vanuit de gedachte om een rondje te kunnen lopen en vanuit hier de verbinding met de omgeving te zoeken (bijvoorbeeld door een loopbrug
Hiernaast
richting het Zeepad).
referentiebeelden die een idee geven van het
ter
voorgestelde idee en sfeer. 25
Impressie van een voorbeeld waar de bebouwing en buitenruimte in harmonie met elkaar zijn ontworpen.
Voorbeeld van principedoorsnede met parkeren tussen de gebouwen 26
Voorbeeld van een oplossing met kleinschalige niveauverschillen
5. CONCLUSIE
Behalve de situering van de bouwcontour
Tijdens een bespreking met de Commissie
is het gebouwconcept, de hoogte, de
Ruimtelijke Kwaliteit (24 februari 2021) is
architectonische uitwerking (niet te massief),
gebleken dat er een lichte voorkeur voor
de uitwerking van het zorgprogramma en
model 4 uit gaat. Dit vanwege de evenwichtige
vooral ook de inrichting van het maaiveld
balans tussen groen en bebouwing, de
(parkeren/routes,
groen,
duidelijke zichtvensters zonder al te veel
landschap) van belang om tot een goed
belemmeringen en de sterke groene rand
en acceptabel plan te komen. Met de
rondom.
ontsluiting,
schetsvoorstellen is geprobeerd om richting aan een alternatief plan te geven. Deze uitgangspunten zullen in de vervolguitwerking moeten worden bevestigd en gerespecteerd.
27