1 - Klimaat effectatlas Harderwijk.pdf

Kaartenboek Uitvoeringsstrategie

DE KLIMAATADAPTIEVE STAD KLIMAATEFFECTATLAS

De extremen van nu zijn het normaal van de toekomst de zeespiegel stijgt (hoogwaterbescherming) • het wordt natter (wateroverlast) • het wordt warmer (hittestress) • het wordt droger (droogte)

Overstromingskans - Bijzonder kleine kans (1x in de 100.000 jaar) Toelichting Deze kaart laat zien welke waterdiepte kan optreden door het buiten de oevers treden van de Veluwerandmeren. (Met een kans van 1x in de 100.000 jaar) Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij een uitzonderlijke combinatie van een zeer zware storm, springtij en hoge rivierafvoer. Deze kaartlaag is op landelijke schaal gemaakt. Dat houdt in dat de overstromingen die zichtbaar zijn alleen een indicatie zijn. Deze kaart zegt niks over de overstromingskans op straat- of huisniveau.

Legenda

Overstroming-Bijzon

Wat wel duidelijk naar voren komt is dat de kans op RGB overstromingen in de gemeente Band_1 HarderwijkRed: zeer klein is. En als er wel een overstroming is, dan Green: Band_2 zijn de waterdieptes beperkt. Hierdoor ontstaat geen Blue: Band_3 grootschalige schade. Het hoogwaterrisico in onze gemeente is dan ook verwaarloosbaar. Daarnaast kunnen we hoogwater tegenwoordig goed voorspellen. Mocht er toch een overstroming optreden, kan er tijdig geëvacueerd worden. Bron Klimaateffectatlas, Esri Nederland

Legenda

Wateroverlast door hevige neerslag (Bui 9, leidraad Riolering)

*GRP: Gemeentelijk rioleringsplan. In onze gemeente is dat het ZAP (Zuiveringskring Afvalwaterketenplan)

Legenda

Toelichting Deze kaart laat zien waar wateroverlast als gevolg van Bui regen 09 verwacht kan hevige worden. Voor het opstellen van MAXHAZDEPT deze kaart is afstroming over verhard oppervlak en afvoer via Minder dan 2,5 cm riolering meegenomen. De afvoer van2,5 onverhard oppervlak tot 5 cm (gras, bos etc.) is niet meegenomen. kaart geeft 5 tot Deze 7,5 cm betrouwbare informatie voor het bebouwde7,5 gebied. Maar tot 10 cmvoor het buitengebied is deze minder bruikbaar.10 Daarvoor de kaart tot 15 is cm uit de klimaatatlas van Waterschap Veluwe 15Vallei tot 20encm beter geschikt.

20 tot 25 cm

De hoeveelheid neerslag die op deze kaart25 wordt weergegeven tot 30 cm is 29mm en valt in 1 uur tijd. Dat 40 cm komt neer30 op tot 29 liter per m² in een uur.

40 tot 50 cm

Volgens het GRP* zou het dan 50 cm rioolstelselMeer in woonwijken deze neerslag aan moeten kunnen. Zonder water op straat. Op de kaart is te zien dat dit niet overal lukt. Maar het maakt ook uit hoe lang het water op straat blijft staan. Dat is op deze kaart niet te zien. Uit de berekeningen is wel gebleken dat dit in de meeste gevallen vrij kort is. De watergangen en de wadi's kleuren ook donkerblauw. Dat klopt en is ook de bedoeling, maar vertekent wel een beetje het beeld op de kaart. Het water mag hier naartoe stromen om daarna langzaam afgevoerd te worden (of in de bodem te zakken). Bron Stresstesten Wateroverlast en Hitte WHEP, Royal Haskoning DHV, 2020 Legenda MAXHAZDEPT

Minder dan 2,5 cm 2,5 tot 5 cm 5 tot 7,5 cm 7,5 tot 10 cm 10 tot 15 cm 15 tot 20 cm 20 tot 25 cm 25 tot 30 cm 30 tot 40 cm 40 tot 50 cm Meer dan 50 cm

Wateroverlast door extreme neerslag (70 mm in 1 uur) Legenda

Toelichting Deze kaart laat zien waar wateroverlast als gevolg van Bui 70mm extreme regen verwacht kan worden. Voor het opstellen van DEPTH2D deze kaart is afstroming over verhard oppervlak en afvoer via Minder dan 2,5 cm riolering meegenomen. De afvoer van2,5 onverhard oppervlak tot 5 cm (gras, bos etc.) is niet meegenomen. kaart geeft 5 tot Deze 7,5 cm betrouwbare informatie voor het bebouwde7,5 gebied. Maar tot 10 cmvoor het buitengebied is deze minder bruikbaar.10 Daarvoor de kaart tot 15 is cm uit de klimaatatlas van Waterschap Veluwe 15Vallei tot 20encm beter geschikt.

20 tot 25 cm

De hoeveelheid neerslag die op deze kaart25 wordt weergegeven tot 30 cm is 70mm en valt in 1 uur tijd. Dat 40 cm komt neer30 op tot 70 liter per m² in een uur.

40 tot 50 cm

Dat is ruim 2x zoveel als waar Meeropdan 50 cm het rioolstelsel is ontworpen. Dat er wateroverlast optreedt is dus niet meer dan logisch. Deze kaart is vooral bedoeld om te kunnen beoordelen wat de ruimtelijke gevolgen zijn van zo'n extreme regenbui. In het huidige klimaat heeft deze bui een herhalingstijd van 1x per 250 jaar. Het KNMI verwacht dat door de klimaatverandering deze bui vaker gaat voorkomen. De huidige voorspelling is dat deze bui in 2050 1x per 100 jaar gaat voorkomen. Bron Stresstesten Wateroverlast en Hitte WHEP, Royal Haskoning DHV, 2020 Legenda MAXHAZDEPT

Minder dan 2,5 cm 2,5 tot 5 cm 5 tot 7,5 cm 7,5 tot 10 cm 10 tot 15 cm 15 tot 20 cm 20 tot 25 cm 25 tot 30 cm 30 tot 40 cm 40 tot 50 cm Meer dan 50 cm

Hitte - Percentage schaduw in de openbare ruimte op een midzomerdag Toelichting Deze kaart laat de schaduwintensiteit zien in de openbare ruimte, op een midzomerdag tussen Schaduw 12:00 en 18:00 uur. De gevoelstemperatuur in de <VALUE> openbare ruimte wordt voor een groot deel<bepaald 15% door blootstelling aan direct zonlicht. 'Verticale groenstructuren' 15 - 20% zoals bomen, blokkeren deze directe blootstelling. 20 - 30% Zo zorgen deze groenstructuren voor een koelere plek. de schaduw 30 Ook - 40% van gebouwen vormt zo'n koele plek. 40 - 50%

Legenda

Ook op deze 50 kaart - 60%is te zien dat een model maar een vereenvoudiging is van de 60 - 70% werkelijkheid. Kijk maar eens 70 - 80% naar de hoogspanningsmasten die vanaf sportpark Strokel naar 80 - 90% bedrijventerrein Lorentz lopen. Volgens de kaart is hier flink wat 90vinden. - 100% schaduw te In werkelijkheid geven de leidingen van hoog- spanningsmasten natuurlijk niet zo veel schaduw. Bron Gidsprincipes voor een klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte, Nelen en Schuurmans, 2021

Legenda Percentage <VALUE>schaduw < 15%

15 - 20% 20 - 30% 30 - 40% 40 - 50% 50 - 60% 60 - 70% 70 - 80% 80 - 90% 90 - 100%

Hitte - Afstand tot een koelte-eiland Toelichting Deze kaart laat de afstand tot een koelte-eiland zien. Een koelte-eiland is een plek waar flink schaduw is te vinden, of waar afgekoeld kan worden in het water. Bijvoorbeeld het bos of het strand.

Legenda

Afstand tot koelte

Bron <VALUE> Stresstest hitte, Tauw, 0 - 100 meter 2018

100 - 150 meter

Legenda <VALUE> 150 - 200 meter 0 - 100 meter

200 - 250 meter

100 - 150 meter

250 - 300 meter

150 - 200 meter

300 350 meter

200 - 250 meter

350 - 400 meter 250 - 300 meter 300 > 350 400meter meter 350 - 400 meter > 400 meter

Droogte - Percentage groen per buurt Toelichting Deze kaart laat het percentage groen in de openbare en de particuliere ruimte, per buurt zien. Hoe hoger het percentage, hoe meer groen er is. Onder groen vallen struiken, bomen en ook grasvelden. Waar groen is, is geen verharding. En daar kan het regenwater lokaal de bodem inzakken. Dit is goed voor het bodemleven.

Legenda

67%

Percentage groen

11%

1%

10%

13%

7%

40% 33%

31%

24% 19%

35%

32%

46% 32% 17% 28%

19% 46%

15%

29%

11% 22%

21%

29%

47% 51% 15%

10%

22%

31% 16%

79% 22%

27%

meer dan 80% Bron Klimaateffectatlas, Esri Nederland Legenda PercentageGroen /

39%

42%

tot 20%

20 - 40% 40 - 60% 60 - 80% meer dan 80%

10%

10% 36%

72%

34%

26%

17%

33%

60 - 80%

33%

18%

7%

21%

42%

47%

1%

25%

11%

Het bodemleven zorgt op haar beurt weer voor een goede / no PercentageGroen sponswerking van de bodem. Daardoor tot kan20% de bodem bij hevige neerslag meer water opnemen.20 En-bij langdurige 40% droogte is een gezonde bodem 40 -om 60% beter in staat vocht nog lang vast te houden.

13% 23%

25%

46%

71% 61%

71%

Droogte - Percentage grijs per buurt Toelichting Deze kaart laat het percentage 'grijs' in de openbare en de particuliere ruimte, per buurt zien. Hoe hoger het percentage, hoe meer 'grijs' er is. Onder grijs valt alle verharding in een buurt.

Veel verharding betekent dat het gebied gevoeliger is voor klimaatverandering. Dat komt doordat verharding veel sterker opwarmt tijdens hittegolven dan groen. Bij zware neerslag kan hemelwater ook nog grijs eens geen Percentage kant op. Daardoor ontstaat eerder wateroverlast. En bij PercentageGrijs / none normale neerslag wordt veel van het hemelwater versneld- 20,000 19,0000000 afgevoerd. Doordat het water geen kans20,0000001 krijgt om in de- bodem 40,000 te trekken is het gebied ook - 60,000 gevoeliger40,0000001 voor een lange periode van droogte.

Legenda

27% 88%

94%

89%

81%

93%

75%

62%

68%

76% 81%

62%

66%

50% 61% 78% 71%

79% 53%

85%

66%

85% 76%

77%

71%

53% 48% 84%

90%

78%

69% 83%

61% 21%

78%

73%

58%

Één van de ambities in de 80,0000001 - 100,00 Duurzaamheidsvisie is het verbeteren van de sponswerking in het bebouwde gebied. Hiervoor is een mogelijke maatregel het vervangen van verharding (grijs) door groen. Bron Klimaateffectatlas, Esri Nederland Legenda PercentageGrijs /n tot 20%

90%

90% 63%

28%

66%

73%

81%

66%

60,0000001 - 80,000

67%

82%

82%

56%

58%

52%

95%

72%

88%

20 - 40% 40 - 60%

87%

60 - 80% meer dan 80%

77%

75%

54%

29% 39%

29%

Droogte - Percentage jaarneerslag dat in een gebied wordt vastgehouden (sponswerking) Toelichting Deze kaart laat de sponswerking per buurt zien. De sponswerking laat zien hoeveel procent van de jaarlijkse neerslag theoretisch wordt vastgehouden in de buurt zelf. Dit percentage is een combinatie van de hoeveelheid groen en het type riolering. Afhankelijk van het type riolering wordt regenwater in het gebied vastgehouden (een systeem met wadi's en infiltratie-riolen) of juist versneld afgevoerd (via Sponswerking hemelwaterriolen of het gemengde riool naar de Percentage rioolwaterzuivering of het oppervlaktewater). tot 20%

Legenda

84% 17%

12%

33%

46%

35%

29% 26%

24%

32% 19%

26%

27%

48% 28% 32% 89%

88% 89%

30%

38%

15% 88%

89%

32%

41% 90% 88%

8%

23%

27%

28%

90% 73%

46%

74%

Als er veel20 groen in een buurt is, - 40% en het hemel- water wordt 40 in - 60 % en opgevangen wadi's infiltratie-riolen, dan is de 60 - hoog. 80% Het sponswerking percentage op de kaart is dan ook hoog.meer dan 80% De sponswerking is bepaald met behulp van het percentage groen per buurt uit het groenonderzoek van Deloitte (2018) en het type riolering volgens het gemeentelijk rioolbestand (2020). Bron Deloitte (2018) en Gemeente Harderwijk

16%

25% 54%

90%

25%

31%

12%

63%

90%

26%

17%

29%

18%

86%

90%

46%

25%

89%

Percentage

Legenda

tot 20%

59%

20 - 40%

65%

40 - 60 % 60 - 80%

33%

meer dan 80%

56%

90% 90%

90%