Visie Recr. Fietsinfrastructuur Gemeente Hardenberg (def. dec'25) (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Visie op
de
Recreatieve Fietsinfrastructuur in de Gemeente Hardenberg
Inhoudsopgave Inhoudsopgave
1
. ........ ......... ........ ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... ........ .
Informatiepagina
2
...... ......... ........ ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... ........
1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 2. Waarde van
recreatief fietsen in Hardenberg
2. 1 Algemeen
... ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........
5
. ........ ......... ........ ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... ........
5
2. 2 Sociaal-maatschappelijke
waarde
5
..... ......... ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........
2. 3 Gezondheidswaarde . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2. 4 Economische 3. Recreatief 4. Analyse
waarde
fietsen als integraal instrument
....... ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ .
huidige recreatieve fietsinfrastructuur
4. 1 Algemene
beschrijving
4. 2 Fietsnetwerk
4. 4 Startlocaties 4. 5 Digitale
10
...... ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... .......
10
.. ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... .......
10
........ ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ .......
12
in Hardenberg.
portal
7
........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ .......
Hardenberg
4. 3 Beheer en onderhoud
6
........ ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........
..... ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... .......
13
... ......... ........ ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ .......
14
4. 6 Voorzieningen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 4. 7 Activiteitenaanbod . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 4. 8 Waardering
...... ......... ........ ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... .......
15
5. Ontwikkelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 5. 1 Landelijke
ontwikkelingen
5. 2 Regionale
ontwikkelingen en voorbeelden
. ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... .......
. ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ .......
6. Ambitie voor de recreatieve fietsinfrastructuur in Hardenberg
. ........ ........ ......... ........ .......
16 17 19
7. Samenvatting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
8. Bijlagen
.. ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... ........ ........ ......... ........ ........ ........ ......... .......
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
23
1
Informatiepagina
Titel:
Visie op de Recreatieve Fietsinfrastructuur in de Gemeente
Hardenberg Status:
Definitief
Datum:
november 2025
Opgesteld
Centrpide
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (gemeente Hardenberg) en (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (Centrpide)
door:
is een
werknemerscoöperatie die bestaat uit databeheerders,
regisseur, projectmanagers, productmanager team
dat
organisatie
een
kwalitatieve
en
kan
innovatieve basisinfrastructuur
ons
meewerkend
opdrachtgever
een
boost
en
dienend
ervaren
en
en
in huis die
wij
tot een
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg
—
en
werkervaring.
deel A Visie
-
november
van
2025
een
wij een zelfsturend
routenetwerken tot
een
hoger niveau te brengen.
graag met andere
als aanjager op, waardoor schakels in de
in hun kennis
vormen
beheren
daarbij gebiedsbeleving
routebureau
grote buitendienst,
Met z'n allen
helpen in het innoveren, reconstrueren
Eigenlijk hebben wij alle kennis van een stellen
officemanagers.
en
een
organisaties delen. Wij
organisatie
van
de
1. Inleiding In het coalitieprogramma van de gemeente Hardenberg staat de volgende ambitie opgenomen: ‘Ook goede recreatieve fietsverbindingen vinden wij belangrijk , omdat die mede het aantrekkelijke imago van de gemeente Hardenberg bepalen. ’ Om deze ambitie vanuit het coalitieprogramma uit te werken is Verbeterplan Recreatief Fietsen gemaakt. Hiermee optimaliseren we recreatieve fietsverbindingen en maken we keuzes waarin we investeren. In dit plan is aandacht voor de huidige situatie van ons recreatief fietsnetwerk met daarbij de risico’s , ook gezien de ontwikkelingen binnen het recreatief fietsen. Ook maakt dit plan inzichtelijk hoe wij het fietsnetwerk kunnen optimaliseren voor een grotere groep
gebruikers. Vanuit het Programma Mobiliteit heeft de fietser een belangrijke plaats in onze gemeente. Dit programma richt zich op de utilitaire fietser. Dit is ook te zien aan de uitwerkingen in het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) en het Fietsplan “Veilig op de fiets tussen onze kernen”. Met het Verbeterplan Recreatief Fietsen wordt het Programma Mobiliteit uitgebreid , zodat ook de recreatieve fietser de aandacht krijgt die het verdiend. Er wordt in de gemeente veel recreatief gefietst. Dit wordt veelal gedaan door onze eigen inwoners , maar ook door onze (camping)gasten die de natuurgebieden en het (agrarische) landschap graag met de fiets bezoeken. De recreatieve en utilitaire fietser staan niet los van elkaar. De recreatieve fietser profiteert van een netwerk van goede utilitaire fietsverbindingen. Binnen dit plan worden de wielersport en mountainbikers als fietser niet meegenomen. Deze gebruikersgroepen hebben eigen bonden (KNWU voor de wielersport en NTFU voor de mountainbikers) die opkomen voor de belangen van de sportieve fietsers. Waarom een Verbeterplan Recreatief Fietsen? Als we kijken naar de ontwikkelingen , dan zien we de grote stijging van het gebruik van de elektrische fiets. Deze maken ook veelvuldig gebruik van onze recreatieve routestructuren. Je ziet dat door het gebruik van elektrische fietsen de fietsafstand groter wordt , de
fietssnelheid omhoog gaat en dat een grotere doelgroep , met name ouderen , gebruik blijft maken van de fiets om onze omgeving te beleven. Ook willen we een toegankelijke gemeente zijn voor onze eigen inwoners en voor bezoekers. Deze twee ontwikkelingen vragen om een kritische blik op onze huidige infrastructuur , ons onderhoudsniveau , bijbehorende voorzieningen en ontvangstlocaties.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
3
Het Verbeterplan Recreatief Fietsen omvat de volgende onderdelen: A. Visie (c. q. ambitie) op de Recreatieve Fietsinfrastructuur in de Gemeente
Hardenberg; B. Maatregelenpakket , met daarin: • Uitgewerkte verbeteringsvoorstellen en wijzigingen recreatieve fietsinfrastructuur , inclusief raming en prioritering (meerjarenplan); • Doorkijk naar het onderhoudsregime inclusief aanbevelingen (toekomstbestendig); • Uitwerking van voorstellen t. b. v. het verbeteren van voorzieningen binnen de recreatieve fietsinfrastructuur; C. Uitvoeringsprogramma 2026-2029. De eerste stap naar een verbeterplan is het uitwerken van een visie/ambitie op de recreatieve fietsinfrastructuur zodat verder gegaan kan worden met de opwaardering
(verbetering) en toekomstbestendigheid (onderhoudsregime) van het areaal rondom het recreatief fietsen in de gemeente Hardenberg. Leeswijzer: Deze visie is in meerdere hoofdstukken verdeeld: de Waarde van recreatief fietsen in Hardenberg (hoofdstuk 2) , Recreatief fietsen als integraal instrument (hoofdstuk 3) , een analyse van de huidige recreatieve fietsinfrastructuur in Hardenberg (hoofdstuk 4) , de Ontwikkelingen (hoofdstuk 5) en de ambitie (hoofdstuk 6). Hoofdstuk 7 is de samenvatting van deze rapportage. Als laatste onderdeel zijn de bijlagen bijgevoegd.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
4
2. Waarde
van
recreatief fietsen in
Hardenberg 2. 1 Algemeen
Een recreatieve fietser stelt andere eisen aan de fietsvoorzieningen dan de utilitaire fietser. Het belangrijkste verschil is dat het bij recreatief fietsen om een vorm van vrije tijdsbesteding gaat en dat een aantrekkelijke omgeving uitnodigt tot recreatief fietsen. Directheid en snelheid van de fietsverbinding zijn dan ook in het algemeen minder van belang voor recreatieve fietsers.
Recreatief fietsen is zeer waardevol en kent drie verschillende waarden: de sociaalmaatschappelijke waarde , de economische waarde en de gezondheidswaarde. 2. 2 Sociaal-maatschappelijke
waarde
Recreatief fietsen kent een belangrijke sociaal-maatschappelijke waarde. Het zorgt voor ontmoetingen , contact , nieuwe inzichten , creativiteit en ontspanning , wat essentieel is voor welbevinden en productiviteit. Een aantrekkelijke omgeving is ook mooi om in te wonen. Voorzieningen die goed aansluiten bij de behoeften van inwoners dragen bij aan het woongenot. Met recreatief fietsen kan ook bijgedragen worden aan de cultuur en het erfgoed in onze gemeente. Dit blijkt ook uit de nota kunst en cultuur. Kunst en cultuur geven onze gemeente kleur en karakter. Ons cultureel erfgoed laat zien waar wij vandaan komen. Het is het DNA van onze samenleving , doordat het ons verbonden houdt met onze roots en identiteit. Naast ontmoeting , een prettige woonomgeving , de waarde van cultuur en erfgoed wordt met het recreatief fietsen ook draagvlak vergroot voor natuur en landschap. Dit zijn belangrijke kwaliteiten voor de leefbaarheid. Doordat we vaak in de natuur fietsen is er meer
draagvlak voor bescherming en ontwikkeling van de natuur.
2. 3 Gezondheidswaarde
Recreatief fietsen is ook belangrijk voor de gezondheid van onze eigen inwoners. Ongeveer 85% van de gebruikers van het recreatief fietsnetwerk is inwoner in de eigen gemeente. Als we kijken naar het spinnenwebmodel van positieve gezondheid draagt recreatief fietsen sowieso bij aan het verbeteren van lichaamsfuncties , een sterk mentaal welbevinden , een goede kwaliteit van leven en de mogelijkheid om mee te doen. Lichaamsfuncties Hier gaat het om je gezond voelen , fitheid , conditie en bewegen. Het zijn allemaal facetten waar recreatief fietsen een positieve bijdrage aan levert. Door de ontwikkelingen krijgen steeds meer mensen de kans om te blijven fietsen wat de lichaamsfuncties goed doet.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
5
Mentaal welbevinden Het gaat hierbij om onthouden , concentreren , communiceren en vrolijk zijn. Recreatief fietsen levert ook aan het mentaal welbevinden een positieve bijdrage. Zo worden we allemaal een stuk vrolijker als we een lekker rondje hebben gefietst in een mooie omgeving. Kwaliteit van leven Het gaat bij kwaliteit van leven om genieten , gelukkig zijn , lekker in je vel zitten en om hoe je woont. Het recreatief fietsen , dicht bij waar je woont , draagt zeker bij aan de kwaliteit van leven. Mensen genieten van de natuur en de cultuur tijdens het recreatief fietsen. Dit maakt inwoners gelukkig en veerkrachtig. Meedoen Hier gaat het om sociale contacten , samen leuke dingen doen , erbij horen en serieus genomen worden. We vinden het als gemeente belangrijk om toegankelijk te zijn voor onze inwoners zodat iedereen mee kan doen. Het recreatief fietsen biedt goede kansen om samen leuke dingen te doen en het gevoel krijgen dat je erbij hoort. In het verbeterplan recreatief fietsen is het belangrijk om ook aandacht te hebben voor onze inwoners met een beperking voor wie het niet altijd vanzelfsprekend is om mee te kunnen doen. 2. 4 Economische
waarde
Recreatief fietsen zorgt voor een economische spin-off. Fietsers pakken een terrasje , winkelen wat , bezoeken lokale attracties en blijven soms overnachten. Dat levert nogal wat op. Als we kijken naar dagrecreatie op de fiets , dan zien we in onderzoek dat een fietser gemiddeld €4-, betaald per activiteit. Uit onderzoek van de NBTC-NIPO in 2018 zijn er in Overijssel 9. 248. 000 fietstochten gemaakt. Dit betekent een totale besteding van €36.992.000-, in Overijssel. Naast dagrecreatie zijn fietsvakanties ook populair. Door het Fietsplatform is onderzoek gedaan naar de economische spin-off van deze vakanties. Uit het onderzoek blijkt dat een fietsende toerist veel meer uitgeeft dan de reguliere toerist. Zo geeft een toerist met een fietsstandplaatsvakantie (vaste verblijfplaats en omgeving verkennen per fiets) 38 euro uit , een toerist met een fietstrektocht (van verblijfplaats naar verblijfplaats per fiets) 51 euro uit en een reguliere vakantietoerist geeft 32 euro uit. Het is , door het gebrek aan lokale cijfers , moeilijk te duiden wat de economische spin-off is voor de ondernemers in onze gemeente maar wel aannemelijk dat dit er is.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
6
3. Recreatief
fietsen als integraal instrument
Door de verschillende waarden heeft recreatief fietsen raakvlakken met andere beleidsterreinen. Hierbij zet de gemeente Hardenberg nadrukkelijk in op synergie. Fietsen is een belangrijk thema dat in samenhang met andere beleidsthema’s dient te worden benaderd (zoals mobiliteit , recreatie , gezondheid en duurzaamheid). Bij elke investering binnen deze domeinen moet worden gekeken of er recreatieve meerwaarde kan worden toegevoegd. Tevens draagt fietsen bij aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. In dit hoofdstuk leest u de bijdrage aan de sustainable development
goals en de relatie met ander beleid. 3. 1 Sustainable
development goals
Wij zijn SDG-gemeente. Dit betekent dat wij ons actief inzetten voor de 17 duurzame
ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Met het verbeterplan recreatief fietsen dragen wij bij aan goede gezondheid en welzijn (doel 3) , eerlijk werk en economische groei (doel 8) , industrie , innovatie en infrastructuur (doel 9) , ongelijkheid verminderen (doel 10) en duurzame steden en gemeenschappen (doel 11).
Omgevingsvisie Landstad Hardenberg De omgevingsvisie ‘Landstad Hardenberg’ , vastgesteld in juli 2021 , is een vergezicht en leidraad naar een aantrekkelijker gebied en een nog aantrekkelijkere woon- en leefomgeving in de gemeente Hardenberg. Om dat vergezicht te naderen zijn er vier thema’s ontwikkeld: • Hardenberg: in balans – over de verscheidenheid van het landelijk gebied. • Hardenberg: voor elkaar – over stedelijke ontwikkeling , een vitale samenleving en leefbare kernen. • Hardenberg: knooppunt – over een vitale economie en goede bereikbaarheid. • Hardenberg: duurzaam – over de energietransitie , klimaatadaptie en een circulaire 3. 2
economie. Het verbeterplan recreatief fietsen levert een belangrijke bijdrage aan de omgevingsvisie. Met name in de thema’s ‘Hardenberg voor elkaar’ en ‘Hardenberg als knooppunt’. Programma Mobiliteit Het Verbeterplan Recreatief Fietsen is onderdeel van het Programma Mobiliteit van de gemeente Hardenberg. Binnen dit programma is er veel ruimte voor de fiets: De ambities voor het fietsen zijn ‘hoogwaardige fietsverbindingen tussen de kernen en met Zwolle’ en ‘Binnen de kernen is de fiets de snelste en comfortabelste manier van verplaatsen’ met drie 3. 3
pijlers: leefbaarheid , bereikbaarheid en veiligheid.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
7
Onder het Programma Mobiliteit vallen het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) , het Fietsplan en dit Verbeterplan Recreatief Fietsen. GVVP Het GVVP geeft vorm aan het concrete beleid op het gebied van leefbaarheid en verkeersveiligheid in zowel de bestaande als nieuw te creëren situaties en heeft een tijdshorizon tot 2030. Het bijbehorende uitvoeringsprogramma zal inzicht geven op de projecten die de komende 4 jaar opgepakt gaan worden. Het GVVP is een uitwerking van de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg en het Programma Mobiliteit.
Fietsplan In 2022 is door de gemeente Hardenberg een Fietsplan “Veilig op de fiets tussen onze kernen” vastgesteld. Dit Fietsplan geeft een invulling aan de ambitie om in Hardenberg te komen tot hoogwaardige fietsverbindingen tussen de kernen en met Zwolle. Het fietsplan bestaat uit drie onderdelen , te weten een visiedocument , maatregelenpakket en uitvoeringsprogramma’s. In het visiedocument worden o. a. de beleidsmatige kaders aangegeven , wordt het ambitieniveau van de inrichtingseisen vastgelegd en wordt inzicht gegeven in de beoordeling en prioritering van de huidige fietsverbindingen. Tevens worden hier de inrichtingseisen van fietspaden beschreven. In het maatregelenpakket zijn alle fietsverbindingen geïnventariseerd en het gewenste maatregelen pakket beschreven. In het uitvoeringsprogramma is aangegeven welke fietsprojecten de komende jaren worden
aangepakt 3. 4
Gezondheidsbeleid
Fietsen is een belangrijk onderdeel van het bewegen in onze gemeente. Jonge inwoners gaan vaak naar sportverenigingen. Naarmate zij ouder worden wordt meer gekeken naar ongeorganiseerd sporten en bewegen. Fietsen is daarin erg belangrijk. In december 2024 is het gezondheidsbeleid vastgesteld in de gemeenteraad. Recreatief fietsen draagt bij aan alle opgaves van het gezondheidsbeleid. In de opgave ‘gezond en kansrijk opgroeien’ draagt recreatief fietsen bij aan het in beweging brengen van kinderen en jongeren , samen met ouders en verzorgers. De fietsroutes van Joggem zijn hierin een goed voorbeeld. Recreatief
fietsen levert ook een belangrijke bijdrage aan de tweede opgave , ‘gezond ouder worden’. Door de technische ontwikkelingen blijven ouderen langer en meer fietsen. Door dit te faciliteren en stimuleren dragen we bij aan gezond ouder worden. De recreatieve fietsstructuren dragen ook bij aan de derde opgave , ‘een gezonde omgeving’. De recreatieve fietsinfrastructuur en aangeboden routes faciliteren een omgeving waarin je wordt uitgedaagd om te bewegen. De recreatieve fietser stelt andere eisen dan de utilitaire fietser. Directheid en snelheid zijn niet belangrijk waardoor er meer ruimte is voor ontspanning. Dit draagt bij aan de vierde opgave , ‘een gezonde geest’. Tot slot de vijfde opgave uit het gezondheidsbeleid , ‘gezond gedrag’. Recreatief fietsen is gezond. Het is een laagdrempelige vorm van bewegen. Dit draagt onder andere bij aan het behalen van de beweegnorm wat overgewicht terug kan dringen.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
8
3. 5
Vrije tijd economie
Vanuit de vrije tijd economie (VTE) werken wij samen op verschillende niveaus. We sluiten aan bij Gastvrij Overijssel , Vechtdal en lokaal platform Gastvrij Hardenberg. Op alle niveaus
wordt het belang van routestructuren onderstreept. Routestructuren bieden een goede basis voor inwoners en bezoekers om op pad te gaan. Wanneer onze eigen inwoners de fiets pakken komen zij vaak bij lokale ondernemers terecht om wat te drinken , een ijsje te eten of om streekproducten te kopen. Ook bieden de routestructuren goede kansen aan ondernemers om arrangementen te ontwikkelen. Denk aan een te ontwikkelen arrangement met een boot heen en op de fiets terug. Deze arrangementen kunnen dan worden gebruikt door zowel bezoekers als inwoners.
Tevens kan Landstad Hardenberg (omgevingsvisie) als input dienen. Hierin staat bij het thema Vrije tijd (Hoofdstuk 5. Hardenberg: in balans) bij 5. 5 Hoogwaardige waardeketens in
de vrijetijdseconomie: de gemeente ondersteunt het vergroten van de toeristische en recreatieve bereikbaarheid. Het gaat hierbij onder andere om: a. Optimaliseren van routekwaliteit en belevingsaspecten; b. Bezoekersstromen organiseren; c. Zichtbare Reest en Vecht; d. Toegankelijkheid voor iedereen; e. Passende bevaarbaarheid Vecht. Daarnaast staat in het traject herijking beleid VTE nu opgenomen: Investeren in het vrijetijdslandschap: We investeren in de basis op orde en benutten kansen voor gebiedsontwikkelingen
die kwaliteit toevoegen en de draagkracht voor onze voorzieningen versterken. Onder de basis op orde verstaan we schoon , heel & veilig , goede routestructuren die kernen en het buitengebied verbinden , beleefbaar landschap en aandacht voor historie , erfgoed en cultuur. Naast deze basis er is op sommige plekken een mogelijkheid om een extra belevingswaarde toe te voegen. 3. 6
Overige clusters van Domein Openbaar Gebied
Vanuit Openbaar Gebied zijn er ook veel raakvlakken met recreatief fietsen. Door samen te
kijken naar de ontwikkelingen kunnen onze fietswegen aan blijven sluiten bij de wensen van de toekomst. Recreatief fietsen wordt leuker als er samen wordt gewerkt met Groen en Water. Denk aan de pontjes over de Vecht en fietsen door groen gebied. De aanleg van fietspaden is in heel veel gevallen al gerealiseerd , maar het onderhoud moet ook goed geregeld worden. Door de samenwerking met cluster Civiel kan ook het beheer en onderhoud om recreatief fietsen mogelijk te houden worden geborgd. Met deze integrale benadering maken wij het voor onze eigen inwoners en bezoekers leuker om recreatief te fietsen.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
9
4. Analyse
huidige recreatieve
fietsinfrastructuur 4. 1 Algemene
beschrijving
Er bestaan verschillen in utilitaire en recreatieve fietspaden. De recreatieve fietser maakt
vaak gebruik van hetzelfde netwerk als de utilitaire fietser. Toch hebben sommige routes duidelijk meer een recreatieve functie. Om recreatief fietsen aan te moedigen hebben recreatieve routes daarom hun eigen bewegwijzering in de vorm van een (landelijk) fietsnetwerk op basis van knooppunten , met eigen informatie en voorzieningen. Echter , een routenetwerk , in welke vorm ook , bestaat uit meer dan bewegwijzering , informatie en voorzieningen. Een heel belangrijk onderdeel voor de beleving en kwaliteit is de ‘ondergrond’ oftewel ‘infrastructuur’. Voor elk routenetwerk wordt alleen gebruikgemaakt van deze ondergrond als de kwaliteit voldoende is. Ook een belangrijk onderdeel van een routenetwerk zijn de voorzieningen. Een compleet routenetwerk bestaat daarom uit drie onderdelen: 1) Bewegwijzering (dragers-bordjes-panelen); 2) Infrastructuur (tracé van de routes en de ondergrond van de fietspaden); 3) Voorzieningen , onderverdeeld in groot ( pontjes , horeca) en klein (zitbanken , watertappunten , oplaadpunten). [zie ook 4. 6 Voorzieningen] 4. 2 Fietsnetwerk
Hardenberg In juni 2023 is een eerste doorkijk gemaakt naar kwaliteit , inventarisatie van knelpunten , verbeteringen en een overzicht van de stand van zaken na de revisie van de Fietsinfrastructuur Hardenberg. In de hierbij gemaakte rapportage is al aangegeven dat er een gedegen en consistent gereviseerd fietsnetwerk in de gemeente Hardenberg ligt. De uitvoering naar een belevingsnetwerk is voldoende doorgevoerd en de waardering voor het netwerk binnen de gemeentegrenzen van Hardenberg is goed. [zie ook 4. 8 Waardering]. Filosofie Een goed fietsnetwerk kenmerkt zich door het ontwerpen , uitwerken en uitvoeren volgens een vaststaande filosofie. Hierbij puntsgewijs (verkort) de filosofie in onderdelen achter de doorontwikkeling van het fietsnetwerk:
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
10
1: 2: 3: 4: 5:
6:
Route's laten slingeren langs belevingsvolle objecten waarbij de bezoeker gestimuleerd wordt om al deze objecten via een goed ontworpen fietsroutenetwerk te kunnen beleven. Fietsnetwerk baseren op het spinnenwebmodel inclusief het bezoeken van stad en dorp. Bijzondere paden pontjes parken e. d. invoegen in het fietsnetwerk als identiteitsdragers van het gebied. Themaroutes (ook meerdaags) koppelen aan verschillende regio's bijzondere verhaallijnen of belevingsgebieden. Meerdaagse routes (iconische routes) die dwars door de regio lopen en dragers zijn van een groep lange afstandsfietsers integreren in het fietsnetwerk. Zorgen voor eenduidige uniforme herkenbaarheid in alle fysieke offline en online uitingen. Dit geldt van paal bordje paneel fysieke kaart tot online omgeving en planner. Toepassen van ‘grote’ informatiepunten t. b. v. de verschillende typen routenetwerken van belang voor de totale samenhang van de routenetwerken. Bij elk informatiepunt is altijd (verwijzing naar) een knooppunt betrokken van het fietsnetwerk. ,
,
,
,
,
7:
,
,
,
,
Deze filosofie is omarmt door de gemeente Hardenberg en is meegenomen in de revisie van 2019-2021 van het ‘Fietsnetwerk Vechtdal’. Er zijn wensen en gebreken , die in de revisie niet uitgevoerd konden worden. Een onderdeel daarvan , de kwaliteit van fietsinfrastructuur en missende schakels , staat nog deels open. Bij alle verdere inventarisaties , ontwerpen en uitvoeringen wordt deze filosofie vastgehouden voor een eenduidig , uniform en belevenisvol fietsnetwerk. De kosten die deze filosofie met zich meebrengt zijn in alle
onderdelen meegenomen. Fietsareaal Hardenberg In de gemeente Hardenberg is 293 kilometer aan fietsroutenetwerk op basis van 59 unieke fietsknooppunten. Zo is er altijd een duidelijke knooppuntroute te maken. Knooppuntroutes oftewel fietsroutenetwerken bestaan uit een aantal genummerde knooppunten. Tussen de knooppunten lopen in twee richtingen bewegwijzerde verbindingsroutes. Op elk knooppunt staat een bord met het knooppuntnummer en een overzicht van het fietsroutenetwerk in de omgeving. Alle routes in dit systeem worden beschouwd als recreatieve routes. Hier horen ook langeafstandroutes (LF-routes) en themaroutes bij. Themaroutes worden bij naam genoemd of de route wordt beschreven aan de hand van de nummers van de fietsknooppunten. De routes zijn ook online te vinden. In de gemeente ligt één LF-route (voluit Langeafstand Fietsroute). De Saksenroute (LF-route 14) is een route tussen Lauwersoog en Enschede en loopt door de gemeente Hardenberg. Deze LF-route volgt in Hardenberg voornamelijk het tracé van de Overijsselse Vecht. Deze route blijft vooralsnog in deze vorm ‘in bedrijf’. LF14 is één van de weinige routes van de oude uitvoering die nog niet is gesaneerd of is opgevolgd in een nieuwe uitvoering. Redenen zijn de spreiding en de
diversiteit aan aanbod van langeafstand fietsroutes plus dat deze route een onderdeel is van de Ronde van Nederland. De route volgt de knooppunten van het fietsnetwerk.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
LF-route 14 in de gemeente Hardenberg
11
Het aanbod van LF-routes in de nieuwe familielijn (Icoonroutes) zijn nu allen ‘water gerelateerd’ (de route heeft als thema “water” zoals de Zuiderzeeroute en de Kustroute). LF14 Saksenroute laat Nederland van zijn bosrijke en kleinschalige kant zien. Een opvolger van LF14 zou daarmee een aanvulling zijn voor de LF familielijn. Het Fietsplatform gaat het
draagvlak en de haalbaarheid hiervoor verkennen. De Vechtdalroute (c. q. Vechtetalroute) is een grensoverschrijdende fietsroute , die over een afstand van 249 km het verloop van de Vecht volgt – van de bron in Darfeld in het Münsterland tot aan de monding in de Hanzestad Zwolle , waar de Vecht in het Zwarte Water en daarmee rechtstreeks in het IJsselmeer uitmondt. Vanaf Nordhorn loopt de route parallel aan de grensoverschrijdende Kunstwegenroute , een 80 km lange kunstfietsroute
door het Vechtdal langs unieke kunstwerken en vele bezienswaardigheden. Thema-routes: Binnen de gemeente zijn de volgende themaroutes gerealiseerd op basis van de knooppunten van het Fietsnetwerk: Rondje Hardenberg – Beerze. Een gevarieerde route van 43 km langs en over de Vecht , door Beerze en de Oldemeijer. Deze is geheel bewegwijzerd met aparte bordjes; Rondje Gramsbergen – Duitsland. Ook dit is een apart bewegwijzerde route (van 50 km) door het Vechtdal; Rondje Reestdal. Een route van bijna 57 km , waarbij je 37 kilometer langs en over het riviertje Reest dat tevens als provinciegrens fungeert fietst. De route is tevens bewegwijzerd met speciale routebordjes. 4. 3 Beheer en
onderhoud Een algemene indruk van de recreatieve infrastructuur binnen de gemeentegrens van Hardenberg is positief. Routenetwerken Noordwest-Overijssel , welke netwerkbeheerder is van o. a. het Fietsnetwerk Vechtdal , krijgt weinig geregistreerde meldingen binnen van infrastructuur die in slechte staat is. Alleen binnen het landelijke gebied , speciaal met betrekking tot het fietsnetwerk , komen soms meldingen c. q. opmerkingen binnen t. a. v. (te) smalle fietspaden , maaibeleid (te hoog gras langs routes) en mulheid (op zandpaden) binnen. Meldingen: In 2023 zijn in totaal 108 meldingen bij de meldtool binnengekomen over het fietsnetwerk in de gemeente Hardenberg , dat is gemiddeld te noemen. Het gros betrof meldingen over kapotte of verdwenen bebording , 3 meldingen hiervan betroffen de infrastructuur. De algemene staat van de bebording is goed , in 2021 zijn tijdens de revisie alle dragers , borden en panelen vervangen.
Ook via de gemeente Hardenberg komen meldingen binnen met een “Melding openbare ruimte”. Hieruit is helaas niet te filteren wat precies de meldingen over recreatieve fietspaden zijn. Deze meldingen zijn er dus wel , maar exacte aantallen zijn niet bekend.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
12
Wegenbeheerplan: De gemeente Hardenberg heeft een Meerjarenplan (MJP) Wegen. Deze is in februari 2022 vastgesteld en geldt daardoor als de meerjarenplanning voor 2023 – 2025 op het gebied van wegverhardingen voor alle wegtypen zoals wegen , woonstraten , parkeerterreinen , fietspaden en voetpaden. Momenteel wordt een nieuw MJP opgesteld welke gaat lopen vanaf 2026 met een minimale looptijd van 3 jaar. De gemeente Hardenberg heeft een areaal van ongeveer 63, miljoen vierkante meter. Dit areaal bestaat uit 48% asfaltverharding , 43% elementen verhardingen , 2% betonverharding en 7% half-/onverhard. De conclusie vanuit het MJP Wegen is dat de staat van het wegareaal (algemeen kwaliteitsniveau) redelijk te noemen is. Er is wel enig achterstallig onderhoud , dat bevindt zich met name in het buitengebied , Lutten en Schuinesloot. Het onderhoud betreft ook vooral de asfaltverhardingen , waarbij met name het accent op de rijbanen ligt. De fietspaden , voetpaden , parkeervlakken en overige onderdelen scoren over het algemeen een voldoende
of hoger. Specifiek t. a. v. de fietspaden wordt het gedeelte fietspad langs de Rheezerweg , vanaf camping de Klashorst tot de Grote Esweg , dit jaar meegenomen in het groot onderhoud (asfaltfietspad wordt vervangen door een betonnen fietspad). Ook het fietspad langs de Stuwdijk , vanaf de Grote Esweg tot aan de Hardenbergweg , staat op de planning: op dit gedeelte zal het fietspad voorzien worden van nieuw asfalt. Uit een inventarisatie van de recreatieve fietspaden is gebleken dat niet alle paden in het inspectieschema vanuit het MJP Wegen zijn meegenomen. Van de 293 km fietsnetwerk is 261 km vanuit de gemeente geïnspecteerd. De overige 32 km liggen op grond van derden (als Provincie , Staatsbosbeheer , landgoederen e. d. ). Deze paden zijn apart geïnspecteerd door Centroide (zie deel B - Maatregelenpakket). De resultaten hiervan zijn wisselend: over het algemeen is de (onderhouds)toestand van
deze paden goed te noemen: provinciale wegen/fietspaden , betonpaden van Staatsbosbeheer , wegen en paden op particuliere terreinen. Wel zijn enkele wegen/paden minder goed qua onderhoud: bij Staatsbosbeheer zijn enkele zandpaden vrij slecht (wateroverlast) en de klinkerweg Oldemeijerweg is slecht te noemen. Ook fietsroutes binnen Landschap Overijssel (deel van het Reestdal) zijn op plaatsen slecht te fietsen door oneffenheden , boomwortels en modder op zandpaden. 4. 4 Startlocaties
in Hardenberg.
Startlocaties zijn (parkeer)plaatsen waar bezoekers kunnen starten met hun activiteit. Bekend zijn de zgn. TOP’s (Toeristische Overstap Punten) waar men de auto kan parkeren om van daaruit te wandelen , fietsen of varen. Vaak zijn deze locaties in de nabijheid van horeca. Het wandelnetwerk heeft veel verschillende startlocaties. Vanaf deze plekken kan een bezoeker starten met wandelen. Het fietsnetwerk heeft geen aparte startlocaties buiten de TOP’s. Bij elk knooppunt staat wel een infopaneel.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
13
TOP’s in Hardenberg Er zijn in de gemeente Hardenberg op dit moment 3 TOP-locaties. Deze zijn de TOP’s in Oud-Avereest bij de Wheem , in Gramsbergen bij het station en in Hardenberg bij de Koppel. Voor de oppervlakte van onze gemeente zijn 3 TOP locaties summier voor een juiste spreiding van bezoekers. 4. 5 Digitale
portal
Het Vechtdal beschikt over een zeer professionele en goed werkende digitale omgeving (portal). Hier zijn verschillende functies met elkaar geïntegreerd , waarbij de basisdata (backoffice / beheersysteem) het andere systeem (portal) voedt. De portal bestaat uit de
volgende functionaliteiten: routeplanner , thematische verdiepingen , POIbeheer , app , thematische portal , GPXfiles , PDFboekje , drieluikfolder en een controletool voor consistentie van elk routenetwerk. Voorzieningen Onvoldoende aanvullende voorzieningen langs een route zorgen voor ergernis onder recreatieve fietsers , zo blijkt uit onderzoek geïnitieerd door ANWB en mede verspreid door Fietsersbond , NTFU en Stichting Landelijk Fietsplatform (september 2022). Hieronder vallen bijvoorbeeld zitbankjes , watertappunten , oplaadpunten , openbare toiletten , pontjes en rustplaatsen. Ook een vorm van een voorziening is de horeca. 4. 6
Fietsvoorzieningen De grootste ergernis uit het onderzoek als het gaat om ‘plekken om te pauzeren’ is het gebrek aan zitbankjes. Binnen de gemeente Hardenberg zijn ca. 1. 000 locaties van bankjes bekend. Dat lijkt veel maar is eigenlijk maar 1 per 317 hectare binnen de gemeente
Hardenberg. Ook het aanbod aan watertappunten en oplaadpunten wordt door de fietser vaak als een verbeterpunt aangegeven. Binnen de gemeente Hardenberg zijn momenteel 7 openbare watertappunten en ook 7 openbare oplaadpunten aanwezig. Niet veel , maar dergelijke punten zijn vaak ook nog te vinden bij de lokale horeca. In de gemeente Hardenberg zijn 7 trappalen aanwezig. Deze audio informatiezuilen vertellen het verhaal van de omgeving. Deze palen zijn een toevoeging aan de beleving van de recreatieve fietser. Verder zijn er weinig tot geen andere voorzieningen die de
belevingswaarde vergroten. Op de tweede plek van ergernissen staat het onvoldoende aanbod van openbare toiletten. In de zomer van 2020 schaarde het Fietsplatform zich al achter de toiletalliantie , een initiatief van de Maag Lever Darm Stichting , voor voldoende openbare en opengestelde toiletten. De huidige openbare toiletten zijn vaak gesitueerd in openbare gebouwen. De gemeente
Hardenberg heeft 1 openbaar toilet en werkt wel mee met de hoge nood app.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
14
Het volgen en oversteken van water is in verschillende vormen een belevingspunt voor recreanten. Water trekt en water geleidt. Een onderdeel in deze lijn van belevingen zijn pontjes. Binnen de Gemeente Hardenberg zijn er twee locaties van oversteekplaatsen met een pont: Loozen en Rheeze - Oud-Bergentheim. Een punt van kritiek vanuit de gebruikers (fietsers) is wel dat deze “vrij vaak” uit de vaart zijn. Overige voorzieningen Horeca is een essentieel onderdeel van het fietsen. De gemeente Hardenberg heeft vele plaatsen , dorpen en kernen met horeca. Ook de (tussenliggende) rustpunten vallen hieronder. Een rustpunt is een plaats , vaak op bestaande
wandelaars en fietsers kunnen pauzeren. De ligging is aan een bewegwijzerde fiets- of wandelroute c. q. routenetwerk. Binnen de gemeente Hardenberg zijn nu , volgens de site www.rustpunt.nu , 18 “officiële” rustpunten. erven , waar
4. 7 Activiteitenaanbod
Als gemeente faciliteren we een zo goed als mogelijke fietsinfrastructuur , routenetwerken en voorzieningen. Deze faciliteiten maken wij bekend bij onze inwoners en bezoekers. Dit doen wij samen met Vechtdal Marketing. Naast het faciliteren en vermarkten zijn er enkele activiteiten om inwoners te stimuleren om te fietsen. De activiteiten die aan worden geboden worden georganiseerd door lokale initiatieven , zoals de Fiets4daagse (van Toerclub H. W. V. Hardenberg) en de georganiseerde fietstochten van Stichting 50+ De Krim. Daarnaast zijn er nog enkele fietsgroepen actief (zoals Fietsgroep Wijkvereniging NordenHazenbos en Stichting 55+ Actief Gramsbergen). Als gemeente hebben wij een rol om het fietsen veiliger te maken. Dit doen we door het realiseren van een veilige infrastructuur en bieden , vanuit het landelijk programma ‘doortrappen’ , trainingen over veilig fietsen. Hierin werken wij samen met onder andere Veilig Verkeer Nederland en team sport dat zich richt op een gezonde en actieve gemeente. 4. 8
Waardering
De Fietsersbond heeft in 2024 een representatieve publieksenquête gehouden onder haar leden. Daarbij gaven respondenten de volgende beoordelingen aan het fietsnetwerk in Hardenberg (op een schaal van 0 tot 5):
Kwetsbare leeftijden (hoe is het om in de gemeente als kwetsbare fietser , bijvoorbeeld als 8- of 80-jarige , te fietsen?): 37, Beleving (hoe ervaren fietsers het om in de gemeente te fietsen?): 38, Onderhoud (hoe is het onderhoud van fietsroutes?): 36, Netwerk (is het fietsnetwerk logisch ingericht? Kan je je route makkelijk vinden?): 4 , Infrastructuur (hoe goed zijn fietsvoorzieningen zoals het wegdek en parkeerplekken geregeld?): 37, Gemiddeld genomen levert het bovenstaande een waardering van 38, op , waarbij het landelijk gemiddelde op 36, ligt. Niet slecht , maar toch voor verbetering vatbaar.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
15
5. Ontwikkelingen 5. 1 Landelijke
ontwikkelingen
Dat de fiets een belangrijk vervoermiddel is , weten we al heel lang. Dat het zich ontwikkelt en nieuwe wendingen aanneemt , daar worden we de laatste jaren steeds meer over geïnformeerd. Niet alleen de fiets zelf is in een continue transformatie; ook de wijze waarop men fietst en het doel waarom men zich verplaatst. Volgens de ‘Fietsersbond’ zijn het
vooral de volgende onderwerpen die het fietsen op volgende hoogten brengen: verstedelijking , klimaatverandering , gezond leven , migratie , vergrijzing en de nieuwe kansen die slimme mobiliteit biedt. In het Nationaal Toekomstbeeld Fiets staan tal van trends , mogelijkheden en
verwachtingen vermeld t. a. v. de bereikbaarheid , elektrische fietsen , verstedelijking versus krimp en duurzaamheid en gezondheid: Bereikbaarheid De fiets speelt een cruciale rol bij het bereikbaar en leefbaar houden van de stad. De fiets is ‘booming’ en kan een bijdrage leveren aan het verbeteren van de doorstroming van het autoverkeer en de bereikbaarheid van steden. Dit heeft ook voor recreanten en toeristen een grote invloed. Overigens geldt dit niet alleen voor stedelijke omgeving , maar ook voor het landelijk gebied. Elektrische fietsen Naar schatting telt Nederland nu 241, miljoen fietsen , waarvan 42, miljoen e-bikes. Deze fiets wordt daardoor een serieus alternatief voor langere afstanden (tot 30 km). De e-bike is daarom ook direct het middel waar recreatief mee wordt gefietst. Doordat de afstanden toenemen , zal rekening gehouden moeten worden met hogere intensiteit op het recreatieve fietsnetwerk , goed aangelegde en onderhouden infrastructuur en aanbodverruiming voor de recreant (thematische afstanden gaan tot 60 km). Daarnaast is er de opkomst van een nieuwe e-bike variant: de elektrische fatbike. Dit is een speciaal type elektrische fiets dat opvalt door zijn opvallend brede banden (tussen de 4 en 5 inch breed) , veel breder dan de banden van traditionele fietsen. Fatbikes zijn speciaal ontworpen voor avontuurlijk fietsen en off-road-rijden.
Ze gedijen op uitdagende terreinen en zijn ideaal voor avonturiers die graag off-road-paden verkennen , zoals stranden , sneeuw bedekte paden , en onverharde trails. Bij de jongeren in de steden en dorpen is de fatbike op
het moment ook erg populair. Ook duofietsen of driewielfietsen (al dan niet elektrisch) zijn steeds meer in opkomst. De fietsen hebben drie wielen in plaats van twee , wat de fietsen erg stabiel maken en daardoor erg geschikt is voor ouderen en mensen met een verstandelijke beperking. Deze fietsen zijn breder en hebben daardoor meer ruimte op een fietspad nodig. Hier moet rekening mee worden gehouden in de infrastructuur. Gebruikers van duo fietsen zitten naast elkaar en niet achter elkaar zoals bij een traditionele tandem , waardoor beide berijders goed zicht hebben op het verkeer , elkaar en de omgeving.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
16
Verstedelijking versus krimp Er is een tendens tot de ontwikkeling van compactere stedelijke gebieden die meerdere functies op dezelfde plek combineren. Die stedelijke verdichting gaat samen met een duurzame wijze van vervoer. Ruimtelijke ontwikkeling en duurzame mobiliteit hebben dus alles met elkaar te maken. Hierdoor neemt de behoefte ook toe om in de randstedelijke gebieden een verbeterd systeem te creëren. Dit om zowel de bereikbaarheid van het ommeland als veilige verbindingen richting de centra te verstevigen. Duurzaamheid en gezondheid Voor wegbeheerders is het belangrijk steden zowel bereikbaar als leefbaar te houden en mensen te verleiden tot meer bewegen en een gezonde levensstijl. Dat leidt tot de noodzaak om de infrastructuur toekomstbestendig te maken om daarmee de gezondheid positief te beïnvloeden. Verdere ontwikkelingen binnen het fietslandschap zijn bijvoorbeeld belevingsplekken en het verhalend landschap: Belevingsplekken Aparte en belevingsvolle locaties , dat zijn belevingsplekken. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van een doorwaadbare fietsplaats , aparte fietspadconstructies , hologrammen of andersoortige verhardingen. Maar denk ook aan kleinere objecten , zoals fietsen door gebouwen , landschapselementen en buitenplaatsen. Tevens kunnen bijzondere structuren in het landschap en plekken waar wat te bezoeken is , worden gekoppeld aan het fietsnetwerk.
Verhalend landschap De bedoeling van een verhalend landschap is om op zoek te gaan naar verrassende , spannende , grappige en/of interessante (fiets)verhalen om te delen met de fietsers en recreanten. Deze vertellingen kunnen als toevoeging op de bestaande fietsknooppuntpanelen en hierdoor worden lokale verhalen gedeeld met het grote publiek. 5. 2 Regionale
ontwikkelingen en voorbeelden
Verhalend landschap Regionale voorbeelden hiervan zijn verhaallijnen in relatie tot erfgoed: Ommerschans/ Koloniën van Weldadigheid , Smokkelroutes/Duitsland en Klooster(put) Sibculo. Tevens zijn er al landschap biografieën gemaakt voor het Vechtdal en het Reestdal. In het Vechtdal is inmiddels een project Natuurkunst/Doorkijkvensters gestart waarmee het verhaal van het landschap wordt verteld (gekoppeld aan routestructuren).
Ontvangstlocaties We zien in de regio een toename van ontvangstlocaties. Deze locaties en recreatieve routes zorgen voor spreiding van bezoekers in tijd en ruimte. Ontvangstlocaties bestaan uit Poorten , TOP’s en TIP’s (zie onderstaande tabel). Op deze plekken worden bezoekers gastvrij ontvangen. Via marketing en toeristische informatie worden bezoekers verleid om op deze plekken hun activiteit te starten.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
17
Via deze sturing kunnen we rust brengen waar natuur het nodig heeft en bevorderen dat mensen
hun auto aan de rand van de natuur laten staan.
Naast ontvangstlocaties zorgen recreatieve routes ook voor spreiding van bezoekers. Vanuit het wandelnetwerk wordt dat geregeld met veel verschillende startpunten. Vanaf deze plekken kan een bezoeker starten met wandelen. Het fietsnetwerk heeft geen aparte startpunten buiten de TOP’s. Bij elk knooppunt staat wel een infopaneel. Poort
TOP
Een Poort is een hoofdentree naar de regio goed verbonden met een rijksweg en verbonden met meerdere routenetwerken. Vaak qua faciliteiten voorzien van een informatiecentrum. Varianten hiervan zijn OV-Poorten (de grotere stations) en Blauwe Poorten (havens). Toeristisch Overstap Punt: een startlocatie waar je de auto kunt parkeren om vanuit daar te wandelen fietsen of varen verbonden met een rijks- of provinciale weg. Een TOP is verbonden aan minimaal twee routenetwerken. Startpunt: een locatie waar je de auto kunt parkeren om vanuit daar te wandelen fietsen of varen. Een startpunt is een startlocatie van één routenetwerk. Toeristisch Informatie Punt: een locatie voor de informatievoorziening aan toeristen. ,
,
,
startpunt
TIP
,
OV-Poorten (stations) OV-poorten zijn potentiële ontvangstlocaties voor het starten op een recreatief netwerk. Binnen de gemeente Hardenberg zijn op de spoorlijn Zwolle-Emmen (Vechtdallijn) 3 stations aanwezig: Mariënberg , Hardenberg en Gramsbergen. Naast de huidige TOP bij het station in Gramsbergen is het station van Hardenberg een potentiële optie voor een OVPoort. De gemeente Hardenberg heeft een ambitiedocument gemaakt waarin ze laten zien hoe alle ontwikkelingen in het stationsgebied t. a. v. wonen , werken , leren , en gezondheid
samenhangen. Blauwe Poorten (havens) Ook havens kunnen een goede ontvangstlocatie zijn voor het starten op recreatieve routestructuren. Er zijn drie recreatieve havens in de gemeente Hardenberg: één in het centrum van Hardenberg en twee in Gramsbergen: Vechtrijk Gramsbergen , gelegen aan de Vecht , en de jachthaven aan het kanaal Almelo-de Haandrik. Op dit moment worden de havens niet ingezet als ontvangstlocaties voor routenetwerken. Binnen de Regiodeal Duurzaam Toerisme zijn er kansen om , in regionaal of provinciaal verband , de ontvangstlocaties te ontwikkelen en te realiseren. In een Regio Deal werken het Rijk en de regio samen aan een betere woon- , werk- en leefomgeving voor bewoners en ondernemers in de regio.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
18
6. Ambitie
de recreatieve fietsinfrastructuur in Hardenberg voor
Recreatief fietsen kent verschillende waarden en draagt bij aan belangrijke opgaves in onze gemeente. De fietsinfrastructuur en routegeleiding zijn van voldoende niveau en het meeste onderhoud is goed geregeld. De verwachte ontwikkelingen van recreatief fietsen zijn bekend. Aan de hand van deze uitgangspunten hebben wij onze ambitie voor recreatief fietsen bepaald: “Het vergroten van het aandeel recreatief fietsverkeer in de gemeente Hardenberg , zowel voor de eigen inwoners als bezoekers aan onze gemeente” Deze ambitie vertalen we naar de hieronder beschreven doelstellingen. Dwars door deze doelstellingen heen houden wij rekening met de aspecten veiligheid , duurzaamheid en toegankelijkheid. Hiermee sluiten we ook aan bij de duurzame ontwikkelingsdoelen van de verenigde naties. Onze doelstellingen zijn:
Kleinschalige verbeteringen in de infrastructuur De recreatieve infrastructuur in Hardenberg is goed. Er zijn weinig geregistreerde meldingen van infrastructuur in slechte staat. Met kleinschalige aanpassingen kunnen we ontbrekende verbindingen binnen het fietsnetwerk realiseren , de veiligheid vergroten , aantrekkelijkere routes maken en kleine kwaliteitsverbeteringen voor de toegankelijkheid doorvoeren. Wensen voor uitbreiding van de infrastructuur worden apart afgewogen (hiervoor is separate besluitvorming nodig). Uitbreiden van voorzieningen en ontvangstlocaties Een fietsnetwerk krijgt een grotere recreatiewaarde als voorzieningen aanwezig zijn op de route. Denk bijvoorbeeld aan locaties om wat te eten onderweg , bankjes om uit te rusten en belevingsplekken. Er is nu een minimaal aanbod aan voorzieningen. Met een investering kunnen wij deze voorzieningen uitbreiden. We gaan ook werken aan een goede spreiding van de gebruikers. Het uitbreiden van ontvangstlocaties is hiervan een goed voorbeeld. Onze recreatieve havens , stations of recreatieplassen hebben de potentie om op te worden gewaardeerd tot ontvangstlocaties voor recreatieve beleving. Behouden van de uitgebreide routegeleiding Routegeleiding via een fietsknooppuntennetwerk wordt veel gebruikt in het recreatief fietsen. Veel fietsers maken gebruik van de knooppunten.
Ook zijn er enkele themaroutes en lange afstand fietsroutes. Wij zetten ons in voor het behoud van deze verschillende routes.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
19
Stimuleren van het gebruik van het recreatief fietsnetwerk Naast fysieke aanpassingen en routegeleiding gaan we met activiteiten het gebruik van het recreatief fietsnetwerk stimuleren. Denk aan het geven van meer bekendheid aan themaroutes en het knooppuntensysteem , het organiseren van fietsbijeenkomsten en activiteiten. Het aanbieden van veilig fietsen trainingen willen we uitbreiden. Belangrijk is om
in te zetten op synergie.
Een gedegen onderhoudsplan in samenwerking met externe partijen Een kwalitatief hoogwaardig fietsnetwerk vraagt om goed beheer en onderhoud. Voor onze eigen fietspaden hebben wij het meeste geregeld in het reguliere inspecties. Ten behoeve
de onderhoudstoestand van de fietspaden van Staatsbosbeheer , Landschap Overijssel en andere grondeigenaren gaan we de samenwerking met deze externe partijen verbeteren en intensiveren. Samen met deze betrokken partijen brengen we de kritieke knelpunten in beeld en verkennen we waar samenwerking mogelijk is om deze aan te pakken. van
Vervolg De uitwerking van de bovenstaande doelstellingen wordt vertaald tot een pakket van maatregelen en een uitvoeringsprogramma 2026-2029. Hierin wordt ook een planning aangegeven en worden de daarvoor benodigde financiële budgetten vermeld.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
20
7. Samenvatting Met dit verbeterplan recreatief fietsen geven wij uitvoering aan de volgende ambitie uit het coalitieprogramma: Goede recreatieve fietsverbindingen vinden wij belangrijk , omdat die mede het aantrekkelijke imago van de gemeente Hardenberg bepalen. In dit Verbeterplan Recreatief Fietsen kijken we met een kritische blik naar onze huidige infrastructuur , ons onderhoudsniveau , bijbehorende voorzieningen en ontvangstlocaties. We spelen in op landelijke ontwikkelingen zoals de grote stijging van het gebruik van de elektrische fiets , met name door ouderen. Ook willen we een toegankelijke gemeente zijn voor ons eigen inwoners en voor bezoekers. Het volledige Verbeterplan Recreatief Fietsen bestaat uit een visie , een maatregelenpakket en een uitvoeringsagenda. In dit document is de visie verwoord. Dat investeren in recreatieve fietsverbindingen belangrijk is komt door de verschillende
waarden van het recreatief fietsen , namelijk de sociaal-maatschappelijke waarde , de economische waarde en de gezondheidswaarde. Het Verbeterplan Recreatief Fietsen draagt in grote mate bij aan andere beleidsdoelstellingen van onze gemeente. Denk hierbij aan de omgevingsvisie Landstad Hardenberg , het Programma Mobiliteit , het gezondheidsbeleid en de vrije tijd economie. Voor het recreatief fietsen is ook samenwerking vereist met diverse andere clusters van Openbaar Gebied zoals Groen , Water en Civiele techniek voor beheer en onderhoud. Tevens draagt het bij aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (sustainable development goals). Uit de analyse van het huidige recreatieve fietsnetwerk blijkt dat er een gedegen en consistent gereviseerd fietsnetwerk in de gemeente Hardenberg ligt. De uitvoering naar een belevingsnetwerk is voldoende doorgevoerd en de waardering voor het netwerk binnen de gemeentegrenzen van Hardenberg is goed. Er zijn echter wensen en gebreken , die in de revisie van 2019-2021 niet uitgevoerd konden worden. Onderdelen daarvan , de kwaliteit van
fietsinfrastructuur en missende schakels , staan nog deels open.
Een algemene indruk van de recreatieve infrastructuur binnen de gemeentegrens van Hardenberg is positief. Er zijn weinig geregistreerde meldingen van infrastructuur die in slechte staat is. Alleen binnen het landelijke gebied , speciaal met betrekking tot het fietsnetwerk , komen soms meldingen binnen t. a. v. (te) smalle fietspaden , maaibeleid en mulheid op zandpaden. Daarnaast zijn enkele wegen en paden op grond van derden vrij
slecht. Qua voorzieningen is er meer ruimte voor verbetering: er zijn weinig aanvullende voorzieningen langs het fietsroutenetwerk. Dit zorgt voor ergernis onder recreatieve fietsers. Denk hierbij aan te weinig zitbankjes , watertappunten en oplaadpunten. Ook zijn n volgens de fietsers de pontjes te vaak uit de vaart en zijn er (te) weinig rustplaatsen en punten.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
21
Naast fysieke aanpassingen kijken wij ook naar het stimuleren van recreatief fietsen. Op dit moment is er een klein aanbod aan fietsactiviteiten die worden georganiseerd door verenigingen en stichtingen. Als gemeenten dragen wij met activiteiten bij aan de fietsveiligheid. We geloven erin dat een uitgebreider aanbod de inwoners stimuleert om op
de fiets te stappen. Voor het behouden van goede recreatieve fietsverbindingen moet rekening worden gehouden met landelijke en regionale ontwikkelingen. Landelijk zien we trends , mogelijkheden en verwachtingen ten aanzien van de bereikbaarheid , elektrisch fietsen , verstedelijking versus krimp , duurzaamheid en gezondheid. In de regio zijn ontwikkelingen zoals uitbreiding van belevingsplekken , ontvangstlocaties en het inzetten van een
verhalend landschap. Met de kennis van de waarden van recreatief fietsen , de huidige situatie van ons fietsareaal , de landelijke en regionale ontwikkelingen en de uitgangspunten van het coalitieakkoord
hebben we de volgende ambitie voor recreatief fietsen: “Het vergroten van het aandeel recreatief fietsverkeer in de gemeente Hardenberg , zowel voor de eigen inwoners als bezoekers aan onze gemeente” Deze ambitie is vertaald naar 5 doelstellingen: 1) Kleinschalige verbeteringen in de infrastructuur 2) Uitbreiden van voorzieningen en ontvangstlocaties 3) Behouden van de uitgebreide routegeleiding 4) Stimuleren van het gebruik van het recreatief fietsnetwerk 5) Een gedegen onderhoudsplan i. s. m. externe partijen Dwars door deze doelstellingen heen houden wij rekening met de aspecten veiligheid ,
duurzaamheid en toegankelijkheid. De uitwerking van deze visie wordt vertaald tot een Maatregelenpakket en een Uitvoeringsprogramma 2026-2029. Hierin wordt ook een planning aangegeven en worden
de daarvoor benodigde financiële budgetten vermeld.
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
22
8. Bijlagen Deel B – Maatregelenpakket Deel C - Uitvoeringsprogramma 2026-2029 Overige bijlagen: #1 - Overzichtskaart Fietsinfrastructuur Gemeente Hardenberg #2 – Verbetervoorstellen per locatie (incl. ramingen met varianten) #3 – Inspectieresultaten niet-geïnspecteerde paden (incl. ramingen) #4 – Dynamische kaart (online)
Verbeterplan Recreatief Fietsen Gemeente Hardenberg – deel A Visie - november 2025
23
Toelichting grondslagen In dit document kunt u secties vinden die onleesbaar zijn gemaakt. Deze informatie is achterwege gelaten op basis van de Wet open overheid (Woo). De letter die hierbij is vermeld correspondeert met de bijbehorende grondslag in onderstaand overzicht.
J Art. 5.1 lid 2 sub e Het belang van de openbaarmaking van deze informatie weegt niet op tegen het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen