Vastgesteld - RV Programma Energie Hardenberg
Tekst van het document
Genneente
Hardelnberg Raadsvoorstel
Programma
Energie Hardenberg
Zaaknummer:
886477
College:
4 februari 2025
Behandelaar:
(geanonimiseerd)
Raad:
20 maart
E-mail:
(geanonimiseerd) nardenberg.nl le
Wij stellen
de
==
WN
gemeenteraad
„
kennis
te
nemen
„
kennis
te
nemen
voor
om
2025
te besluiten:
het
participatieverslag consultatietraject Programma Energie Hardenberg; van de Reactienota zienswijzen Ontwerp Energieprogramma Hardenberg; van
Programma Energie Hardenberg vast te stellen; Ss „in te stemmen met de programmafinanciering voor het Programma Energie Hardenberg en hiertoe een bestemmingsreserve in te stellen met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2025. .
het
Inleiding In de
strategiebrief energietransitie en -innovatie hebben
Energie
werken
we
deze koers
gemeentelijke ambities klimaatakkoord.
en
uit. Ons
doelen
energiebeleid
in de pas
lopen
we
is erop
de
met
de koers
gericht
bepaald.
dat
onze
landelijke doelen
In het
Programma
eigen
uit het
In het
Programma Energie komen we met maatregelen om de overgang van fossiele naar duurzame energie in beweging te zetten en houden. Ook geven we aan welke rol daarbij als gemeente nemen. Zo werken Hardenberg in 2050. Een belangrijk verschil we
Hardenberg niet in
2020-2024
terug komen.
is dat de
Deze
CO2-uitstoot
we
toe naar
nagenoeg geen
ten
opzichte
van
het
meerjarenprogramma
water
&
biodiversiteit’
onderwerpen ‘klimaat,
in Duurzaam
‘circulariteit'
en
er
onderwerpen zijn uitgewerkt in separate programma's.
Programma Energie is op basis van een interactief en participatief proces tot stand gekomen, waarbij ook de gemeenteraad op meerdere momenten is betrokken. Er zijn gesprekken en Het
bijeenkomsten gehouden
om
inhoudelijke informatie
en
behoeften vanuit
onze
samenleving op
Programma Energie is in concept ter raadpleging voorgelegd aan betrokken organisaties en een vertegenwoordiging van onze inwoners. Dit is in lijn met ons gemeentelijk te
halen. Het
participatiebeleid gedaan.
In het
participatieverslag
adviezen hebben
En hoe
we
Het
gedaan.
concept Energieprogramma
Het
staat wat
we
die hebben verwerkt in ons
is ook
voorgelegd
aan
de raad in
de ontvangen
suggesties Ontwerp Energieprogramma. met
een
informele
Ontwerp Energieprogramma hebben we van 14 november tot en met inzage gelegd. In de Reactienota Zienswijzen staat hoe we met ontvangen
en
bijeenkomst.
26 december reacties
2024
ter
zijn
omgegaan.
1
van
10
Het Programma Energie is inhoudelijk een breed programma dat vele onderwerpen en organisaties en inwoners in onze samenleving raakt. De overgang van fossiele naar duurzame energie betreft een ingrijpende transitie die organisch en omgeven door onzekerheden verloopt. In het Programma Energie werken we deze transitie uit aan de hand van vijf inhoudelijke
“transitiepaden” en een zesde transitiepad waarin we beschrijven wat er nodig is om de transitie mogelijk te maken. Het Programma Energie start met het benoemen van onze visie en strategie. Waarin we aangeven dat de energietransitie een veranderopgave is van ons allemaal. We moeten er samen mee aan
de slag. Iedereen moet eraan mee kunnen doen. En het moet comfortabel en voor iedereen betaalbaar zijn en blijven. Daarbij gaan we ook in op de bijdrage vanuit dit programma aan de SDG-doelen. Vervolgens hebben we een beeld geschetst van de stip op de horizon waar we vanuit het Programma Energie naar toe werken. We doen dit door het energiesysteem van de toekomst te beschrijven. Een systeem waarin we de CO2-uitstoot in 2050 terugbrengen naar nagenoeg nul en de gebouwde omgeving , het bedrijfsleven en het transport energie-efficiënt en emissieloos maken. Een systeem dat vraagt om een betrouwbaar , duurzaam en toekomstbestendig energiesysteem voor onze huidige en nieuwe inwoners en bedrijven , voor de korte en de lange termijn. Het Programma Energie is inhoudelijk aan de hand van vijf transitiepaden uitgewerkt. Elk transitiepad is uitgewerkt in een aantal sporen. Hierin staat wat we inhoudelijk gaan doen (nu , straks , later) om onze ambities te halen. Hieronder de vijf inhoudelijke transitiepaden met een •
•
•
•
korte toelichting: Gebouwde omgeving: centraal staat het energiezuinig maken van woningen en gebouwen , inclusief zakelijke markt en maatschappelijke gebouwen. Dit doen we onder meer vanuit een nieuw warmteprogramma waarin we overstappen op een meer wijkgerichte aanpak. Voor clusters van gebouwen en gestapelde bouw zetten we in op het ontwikkelen van microwarmtenetten. Nieuwe woningen en woonwijken bouwen we energiezuinig en emissieloos. Bedrijventerreinen & industrie: cruciaal is een betrouwbare energievoorziening voor onze bedrijven; nu en later. We helpen onze bedrijven bij het ontwikkelen van collectieve oplossingen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Dit doen we onder meer door het ontwikkelen van Smart Energy Hubs. Mobiliteit: de vervoers- en transportbewegingen (mobiliteit) neemt toe. We stimuleren onze inwoners , bedrijven en bezoekers om te kiezen voor duurzame vormen van vervoer (fiets of openbaar vervoer) en om over te stappen op elektrisch vervoer. We leggen hiervoor de benodigde publieke laadinfrastructuur aan , zoals uitgewerkt in onze laadstrategie. Opwek elektriciteit & duurzaam gas: in 2050 maken we geen gebruik meer van fossiele brandstoffen voor onze energievoorziening. Elektriciteit heeft daarbij de belangrijkste rol. We zetten in op het duurzaam opwekken van elektriciteit uit zon , wind en co-vergisting. 2 van 10
Kernenergie zien we als deel van de oplossing. Duurzame gassen (inclusief waterstof) zijn onderdeel van de oplossing voor de warmtetransitie in onze gemeente. Samen met de
•
netwerkbedrijven faciliteren we productie van groen gas uit co-vergistingsinstallaties en mono-mestvergisting bij (clusters) van agrarische bedrijven. Eigen gebouwen & activiteiten: we geven met onze eigen gebouwen en activiteiten het goede voorbeeld in de energietransitie. We maken onze gemeentelijke gebouwen sneller energiezuinig. En bouwen nieuwe gebouwen waar mogelijk energiezuinig en emissieloos. We elektrificeren ons wagenpark en ons materieel. We kopen duurzame energie in en zoeken naar mogelijkheden om dit dichtbij huis te kunnen doen.
Daarnaast zijn in het zesde transitiepad “Wat is er nodig?” vier randvoorwaardelijke sporen uitgewerkt. Voor onze energietransitie is immers meer nodig dan alleen het terugbrengen van de CO2-uitstoot , het energiezuinig maken van onze gebouwen en bedrijven of het duurzaam opwekken van energie. Zo willen we de energietransitie betaalbaar houden en er voor zorgen dat
voldoende energie beschikbaar is en netcongestieproblemen worden aangepakt. Innovatie en kennisontwikkeling kunnen helpen om stappen te zetten in de energietransitie. De energietransitie vraagt iets van ons allemaal en daarom is er veel aandacht voor communicatie , participatie en samenwerking in ons Programma Energie. er
Het Programma Energie Hardenberg ligt nu ter besluitvorming voor.
Doelen In dit Programma Energie Hardenberg werken we de ambitie en doelen uit de strategiebrief voor het onderdeel energie uit. Met maatregelen om de overgang van fossiele naar duurzame energie in beweging te zetten en houden. Ook geven we aan welke rol we daarbij als gemeente nemen. Zo werken we toe naar nagenoeg geen CO2-uitstoot in Hardenberg. De energietransitie is complex en kent veel uitdagingen en onzekerheden. De manier waarop we onze woningen verwarmen , onze bedrijfsprocessen inrichten en ons verplaatsen moet
veranderen. Dat raakt iedereen. De energietransitie heeft gevolgen voor bestaande én nieuwe woon- en werkgebieden. We moeten hiermee rekening houden bij onze ambitie om te blijven groeien. We gaan hier samen met onze inwoners , bedrijven en partners mee aan de slag aan de hand van het Programma Energie Hardenberg. Dit Programma Energie is verbonden met het onderdeel Duurzaam Hardenberg uit de gemeentelijke omgevingsvisie Landstad Hardenberg. Het programma is dan ook
ingericht als een vrijwillig programma onder de Omgevingswet. Argumenten We hebben de ambitie om energie te besparen. En om de energie die we gebruiken zoveel mogelijk duurzaam op te wekken. Onze doelen sluiten aan bij de landelijke doelen in het
Klimaatakkoord. We hebben onze ambitie en doelen voor de korte en lange termijn 3 van 10
opgeschreven in de ‘strategiebrief energietransitie en -innovatie’. In het Programma Energie geven we aan hoe we hiermee concreet aan de slag gaan. Het programma is bedoeld op inhoudelijk sturing te geven aan de energietransitie en -innovatie in onze gemeente. De aarde warmt verder op en deze klimaatverandering raakt onze economie en samenleving. De gemeente Hardenberg werkt al ruim 20 jaar aan het besparen van energie en gebruik van
duurzame energie. In Hardenberg werken we hard aan de energietransitie en de stap van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie. Om ook in de toekomst voldoende en betaalbare energie te hebben , komen we nu in actie. Want we gebruiken met z’n allen steeds meer energie. Bedrijven hebben energie nodig om te groeien en ontwikkelen. Inwoners om hun huizen te verwarmen zodat ze comfortabel kunnen wonen. En onze voertuigen hebben eveneens energie nodig. Het Programma Energie is met participatie tot stand gekomen en ter inzage gelegd. Daarmee voldoen we aan de proceseisen uit de Omgevingswet.
Risico's en kanttekeningen Het Programma Energie is gebaseerd op de eerder vastgestelde richting en kaders uit de strategiebrief energietransitie en -innovatie. Daarnaast gelden kaders vanuit andere overheden
zoals Rijk en provincie. Deze gelden als basis en kader voor het Programma Energie en waren daarmee geen onderwerp voor het inbrengen van zienswijzen. Onze bedrijven willen groeien en zich verder ontwikkelen. Maar ze worden nu belemmerd door energieschaarste en netcongestie. Daarvoor zijn nu slimme en innovatieve oplossingen nodig , om
later over te stappen op het energiesysteem van de toekomst. De energietransitie is weerbarstig en onvoorspelbaar en brengt onzekerheden met zich mee. Onze sturingsmogelijkheden zijn beperkt. Dat maakt ons afhankelijk van de inzet van anderen.
Daarbij stellen we ons flexibel en wendbaar op vanuit een aanpak die ruimte voor experimenten en innovatie biedt.
Werelddoelen
van
de Verenigde Naties (SDG)
Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: • Betaalbare en duurzame energie. • • • •
Duurzame steden en gemeenschappen. Verantwoorde consumptie en productie.
Klimaatactie. Partnerschap om doelstellingen te bereiken.
4 van 10
Toelichting werelddoelen VN • Doel 7: Betaalbare en duurzame energie – Verzekeren toegang tot betaalbare , betrouwbare , duurzame en moderne energie voor iedereen (energieverbruik , energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. • Doel 11: Duurzame steden en gemeenschappen – Steden en kernen inclusief , veilig , robuust en duurzaam te maken. • Doel 12: Verantwoorde consumptie en productie – Verzekeren van duurzame consumptie- en productiepatronen. • Doel 13: Klimaatactie - Nemen van urgente acties om klimaatverandering en de gevolgen hiervan tegen te gaan. • Doel 17: Partnerschap om doelstelling te bereiken – Inzet middelen voor implementatie SDGdoelen en het vernieuwen van het mondiale partnerschap voor duurzame ontwikkeling.
Financiën In de strategiebrief energietransitie en -innovatie is aangekondigd dat we bij het nieuwe Programma Energie Hardenberg komen met een voorstel voor programmafinanciering. Dit voorstel leggen we hierbij voor. Het Programma Energie Hardenberg gaat uit van een meerjarige aanpak die zich financieel lastig in jaarschijven laat vangen. Het programma schetst een langjarige en complexe opgave. De energietransitie is weerbarstig en onvoorspelbaar en
brengt onzekerheden met zich mee. Het Programma Energie vraagt om een meer programmatisch en in de tijd flexibele inrichting van de financiering. Een financiering die ons mede in staat stelt flexibel en wendbaar te opereren in de samenwerking met onze partners. Een financiering met ruimte voor experimenten en innovatie , om te leren en waar nodig bij te sturen in beleid en/of uitvoering. De uitgaven en inkomsten in het kader van het Programma Energie zijn bewegelijk en kunnen jaarlijks variëren. Voor het Programma Energie stellen wij voor in de periode 2025 t/m 2028 over
programmafinanciering en hiertoe een bestemmingsreserve voor het totaalbudget in te stellen voor het Programma Energie , welke gespreid over de gehele programmaperiode van het Programma Energie kan worden ingezet. De bestemmingsreserve is een specifieke reserve waarvan vooraf al een bestemming is vastgelegd. De reserve is beschikbaar voor de looptijd van het project en wordt ingezet voor de financiering van de activiteiten uit het Programma Energie Hardenberg. Op basis van de planning wordt het (geoormerkte) budget verdeeld over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting. Het instellen van een bestemmingsreserve is een bevoegdheid van de raad. Door te werken met een bestemmingsreserve ‘Meerjarige projecten’ worden budgetoverhevelingen overbodig. De raad heeft namelijk budget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het project c. q. programma. Omdat het project meerjarig is , is het budget ook meerjarig beschikbaar. te gaan tot een
Door te werken met een bestemmingsreserve ‘Meerjarige projecten’ ontstaat flexibiliteit in het
bepalen van het jaar waarin een uitgave wordt gedaan. Het werken met bestemmingsreserves maakt het inzichtelijk voor de raad waarvoor bepaalde middelen worden gereserveerd en 5 van 10
besteed. Het biedt de mogelijkheid om grotere uitgaven over meerdere jaren te spreiden zonder jaarlijkse budgetoverhevelingen. Het instellen van een bestemmingsreserve zorgt ervoor dat middelen gepland worden uitgegeven , wat bijdraagt aan een betere financiële voorspelbaarheid. Dit zorgt voor een beter sturing op het programma. Voorstel is deze bestemmingsreserve met terugwerkende kracht per 1 januari 2025 in te stellen. Het betreft een budgettair neutrale mutatie. Ook de benutting van de reserve gedurende de programmaperiode is financieel neutraal. Jaarlijks wordt bij de jaarrekening inhoudelijk gerapporteerd over de financiële voortgang. Op de reguliere momenten in de PC-cyclus en jaarlijks bij begroting zullen we aangeven hoe we de bestemmingsreserve hebben ingezet c. q. er mee omgaan , zodat het mogelijk is waar nodig bij te sturen op inhoud en financiën. Het voorstel tot programmafinanciering bouwt voort op de afspraken die achterliggende jaren zijn aangehouden rond de financiering van het Meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg ,
onderdeel energietransitie en -innovatie. Deze afspraken hielden in dat naast het budget opgenomen in de jaarschijf van de begroting , de resterende budgetten “duurzaamheid/energietransitie” vanuit achterliggende jaren bij de jaarrekening zijn overgeheveld als resultaatverplichting/-bestemming voor het programma. En dat aanvullende financiering vanuit Rijk , provincie of regio in de vorm van uitkeringen , subsidies of Regio Deals eveneens zijn toegekend aan het programma. Uitgangspunt van het voorstel is dat uitgaande van deze afspraken er vanuit het nieuwe Programma Energie nu geen additionele middelen worden gevraagd bij de vaststelling van het programma voor de periode 2025 t/m 2028. De programmafinanciering omvat de uitvoeringskosten van het Programma Energie Hardenberg voor de bemensing , inschakeling uitvoeringsorganisaties (Energieloket , De Koppel , De Stuw , e.d.) ,
onderzoek en advies , die nodig zijn om de ambities , doelen , acties en maatregelen uit het Programma Energie uit te kunnen voeren. Investeringen in eigen gebouwen en activiteiten en de inkoop van energie voor eigen gebruik zijn buiten beschouwing gelaten. Dit geldt ook voor risicodragende investeringen in de energie-infrastructuur (tot op heden zijn dergelijk investeringen niet aan de orde). Voor het onderdeel Bedrijventerreinen en industrie wordt naast de middelen voor het Programma Energie deels gebruik gemaakt van het budget uit de Kansen en Investeringsagenda. De meerjarige programmafinanciering betreft de periode 2025 t/m 2028.
Beschikbare budgetten (financiële dekking) Te verwachten uitgaven Totaal
2025 3. 569. 000
2026 2. 380. 000
2027 2. 380. 000
2028 2. 200. 000
2. 957. 750
2. 861. 250
2. 555. 000
2. 155. 000
611. 250
-481. 250
-175. 000
45. 000
6 van 10
De kosten voor de uitvoering en bemensing van de acties en maatregelen uit het Programma Energie zijn voor de gehele periode 2025 t/m 2028 geraamd op ruim € 105, miljoen. Te verwachten uitgaven per
transitiepad Algemeen Gebouwde Omgeving Bedrijventerreinen en industrie Mobiliteit Opwek stroom en gas Eigen gebouwen en activiteiten Wat is er nodig? Nog nader te bepalen uitgaven Totaal beschikbare budget
2025
2026
2027
2028
170. 000
170. 250
169. 000
169. 000
1. 435. 000
1. 430. 000
1. 150. 000
850. 000
150. 000
1500. 00
150. 000
150. 000
60. 000
30. 000
30. 000
30. 000
370. 000
350. 000
325. 000
225. 000
362. 750
321. 000 .
321. 000
321. 000
210. 000
210. 000
210. 000
210. 000
200. 000
200. 000
200. 000
200. 000
2. 957. 750
2. 861. 250
2. 555. 000
2. 155. 000
.
Over de programmaperiode kan worden voorzien in een toereikende dekking voor de uitvoering van het Programma Energie over de periode 2025 t/m 2028. Voorwaarde is wel dat de middelen
gespreid over deze hele periode in kunnen worden gezet en daarmee wordt overgegaan tot een programmabegroting. Budgetten Programmagelden (begroting
2025
2026
2027
2028
350. 000
0
0
0
400. 000
400. 000
400. 000
300. 000
200. 000
200. 000
200. 000
200. 000
1. 892. 000
1. 500. 000
1. 500. 000
1. 500. 000
Compensatie
120. 000
PM
PM
PM
programmeringsafspraak wind Overheveling Regio Deal ZO Drenthe budget
275. 000
0
0
0
Compensatie opgave
52. 000
0
0
0
200. 000
200. 000
200. 000
200. 000
80. 000
80. 000
80. 000
0
3. 569. 000
2. 380. 000
2. 380. 000
2. 200. 000
2025)
Overhevelingsbudget duurzaam Hardenberg Uitvoeringsbudgetten Nationaal Isolatie Programma Rijksbijdragen (nu CDOKE en vanaf 2026 nieuwe regeling)
kraamverblijfplaatsen NIP budget in te zetten voor flankerende activiteiten (zoals VVE , subsidieadvies en SMP) Specifieke uitkeringen zoals voor
SMP
Totaal beschikbare budget
7 van 10
Verwerking
persoonsgegevens
Reguliere werkwijze volgens regelgeving AVG. Het Participatieverslag en de Reactienota Zienswijzen zijn zo volledig mogelijk geanonimiseerd. Er worden geen namen van personen in genoemd.
Communicatie
en
participatie
Het Programma Energie is intern in samenwerking met betrokken organisatieonderdelen tot
stand gekomen. Het concept Energieprogramma is voorafgaand aan het participatietraject bestuurlijk besproken
alle collegeleden. Voor de participatie met stakeholders is een participatieplan gemaakt en uitgevoerd. Omdat het programma is gebaseerd op eerder vastgestelde kaders , was de participatieruimte beperkt. We kozen daarom bij transitiepaden waar participatie zinvol was voor de trede ‘raadplegen’ op de Hardenbergse participatieladder. We hebben participanten gericht benaderd voor het aandragen van suggesties en advies: schriftelijk , in een gesprek en/of tijdens een bijeenkomst. We hebben de uitkomsten van het participatieproces verwerkt in een participatieverslag. met
Het concept Energieprogramma is tijdens een woordvoerdersoverleg toegelicht aan een deel van
de raad , waarbij de raad gelegenheid heeft gekregen tot het stellen van vragen en meegeven suggesties en aandachtspunten.
van
We hebben via de gemeentelijke kanalen gecommuniceerd over het Ontwerp Energieprogramma. Het programma lag van 14 november tot en met 26 december 2024 ter inzage. De reacties op het Ontwerp staan in de Reactienota Zienswijzen. De Reactienota Zienswijzen is verwerkt in het Programma Energie Hardenberg. Na vaststelling publiceren we het Programma Energie als vrijwillig programma onder de Omgevingswet via de reguliere kanalen: Gemeenteblad , Gemeentepagina en de website van de gemeente.
Ook verspreiden we een nieuwsbericht.
8 van 10
Uitvoering De uitvoering van het Programma Energie Hardenberg wordt vanuit de eigen gemeentelijke organisatie in samenwerking met partners en stakeholders opgepakt.
Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg , Secretaris ,
Burgemeester ,
B. M. de Vries
M. W. Offinga
Bijlagen •
Programma Energie Hardenberg
•
Participatieverslag consultatietraject Programma Energie Harenberg Reactienota zienswijzen Ontwerp Energieprogramma Hardenberg
•
9 van 10
Genneente
Hardelnberg Raadsbesluit
Programma
Energie Hardenberg
Zaaknummer:
De
raad
van
886477
de gemeente
gelezen het voorstel
Hardenberg; burgemeester
van
en
wethouders d.d. 4 februari 2025;
Besluit:
WN
„
„
.
kennis te
nemen
kennis te
nemen
het
participatieverslag consultatietraject Programma Energie Hardenberg; van de Reactienota zienswijzen Ontwerp Energieprogramma Hardenberg;
Programma Energie Hardenberg
Ss „in te stemmen hiertoe
Aldus
het
van
een
met
de
in de
stellen;
programmafinanciering
bestemmingsreserve
vastgesteld
vast te
voor
in te stellen met
openbare vergadering
van
het
Programma Energie Hardenberg
terugwerkende kracht vanaf
de raad
van
de gemeente
1 januari
Hardenberg
en
2025.
van
20 maart 2025.
De
raad voornoemd,
de
griffier,
de voorzitter,
(geanonimise rd)
(geanonimiseerd)
F.G.S. Droste
M.W.
J
Offinga
10
van10
Toelichting grondslagen In dit document kunt u secties vinden die onleesbaar zijn gemaakt. Deze informatie is achterwege gelaten op basis van de Wet open overheid (Woo). De letter die hierbij is vermeld correspondeert met de bijbehorende grondslag in onderstaand overzicht.
J Art. 5.1 lid 2 sub e Het belang van de openbaarmaking van deze informatie weegt niet op tegen het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen