Vastgesteld - IV Eindrapportage Groene en Gezonde Maatlat (GGM)
Tekst van het document
Initiatiefvoorstel
Eindrapportage Groene
en
Gezonde Maatlat (GGM)
Zaaknummer:
1007062
Stuurgroep GGM:
17 april 2025
Portefeuillehouders:
Wethouder Te Rietstap Wethouder Dorrestijn-Taal
Raad:
10 juni 2025
Wij stellen de gemeenteraad
voor om
te besluiten:
1. kennis te nemen van de eindrapportage van het maatlaatproces en de eerste versie van de groene en gezonde maatlat , met daarin 1) de maatlat als beleid , 2) de maatlat als instrument , 3) impactanalyse , vast te stellen en deze beschikbaar te stellen voor de uitvoering; 2. de periode zomer 2025 tot eind 2026 in te stellen als leerperiode om ervaring op te doen met het toepassen van de maatlat en deze ook verder te ontwikkelen te verbeteren via begeleiding
voortdurende evaluatie; 3. voor het bereiken van de condities voor effectieve uitvoering uit deze eindrapportage en voor de begeleiding van de invoering en toepassing van de maatlat een begeleidingsgroep in te stellen , bestaande uit een afvaardiging vanuit de raad , college en ambtelijke organisatie; 4. de aanbevelingen uit de eindrapportage (hoofdstuk 7) over te nemen en het college te vragen deze verder uitvoering te geven gedurende de leerperiode; 5. voor de uitvoering , doorontwikkeling en toepassing van de maatlat , gedurende de leerperiode een bedrag van € 150. 000 beschikbaar te stellen en hiervan € 50. 000 te verwerken in de Novemberbrief 2025 en € 100. 000 in de Perspectiefnota 2026; 6. voor het realiseren van fysieke GGM-maatregelen in bestaand gebied (waarvoor geen alternatieve dekking is) , een budget van € 150. 000 beschikbaar te stellen en hiervan € 50. 000 te verwerken in de Novemberbrief 2025 en € 100. 000 in de Perspectiefnota 2026. en
Inleiding In maart 2023 heeft de gemeenteraad van Hardenberg ingestemd met het programma klimaat , water en biodiversiteit. Dit programma bevat een aantal doelstellingen en acties die een
uitwerking vormen op de in de omgevingsvisie gestelde ambities. Onderdeel van het programma is het maken van een maatlat met inrichtingsprincipes voor een klimaatrobuuste en natuurinclusieve leefomgeving. Met de behandeling van het programma in de raad , is door de raad aangegeven dat ze graag het maatlatproces zelf wil trekken om zo de ambities op het gebied van klimaat en natuur kracht bij te zetten en een extra impuls te geven. Hiervoor is een stuurgroep geformeerd. 1 van 8
Het afgelopen anderhalf jaar is er in samenwerking tussen raad , college en ambtelijke organisatie aan de ontwikkeling van de maatlat gewerkt op basis van een aanpak in fasen met telkens een
resultaat dat aan college en raad is voorgelegd voor vaststelling. In de kwartiermakersfase is het plan van aanpak met de projectorganisatie vastgesteld. Vervolgens is bij de verkenningsfase een tussenrapportage aan de raad voorgelegd en vastgesteld door uw raad op 2 juli 2024 met daarin de uitgangspunten voor het vervolgproces. In deze verkenningsfase is gebleken dat het bestaande beleid op het gebied van klimaatadaptatie , biodiversiteit en positieve gezondheid , onvoldoende houvast gaf voor de ontwikkeling van de maatlat. Daarom is er aanvullend op het bestaande beleid een uitwerking gemaakt voor deze thema’s. De maatlat als beleid is vastgesteld door uw raad op 2 december 2024. Op basis van de inhoud van de maatlat als beleid is vervolgens het instrument maatlat nader vormgegeven. In het instrument zijn concrete indicatoren opgenomen per thema (natuur , klimaat
gezondheid) en per fase van een planproces. Deze indicatoren kunnen worden toegepast in het planproces van ontwikkelingen. Bij de ontwikkeling van het instrument is gebruik gemaakt van concrete praktijkcasussen , zodat de ruimtelijke vertaling en de effecten van toepassing meteen zichtbaar gemaakt konden worden voor de casus en andersom er een toets op de werkbaarheid van de indicatoren plaatsvond. en
Middels dit initiatiefvoorstel wordt het raadsinitiatief voor de ontwikkeling van de groene en gezonde maatlat afgerond en wordt besluitvorming over het totaalpakket gevraagd met de daarbij behorende benodigde middelen.
Doelen De groene en gezonde maatlat is gericht op het ontwikkelen van een nieuwe standaard voor de ruimtelijke inrichting van de gemeente Hardenberg , waarbij er meer aandacht is voor positieve
gezondheid , biodiversiteit en klimaatadaptatie. Argumenten 1. 1 Eerste versie maatlat vaststellen Aangezien het proces en daarmee de totstandkoming van de Groene en Gezonde maatlat nieuw is en ook niet verder in het land op deze manier is ontwikkeld , adviseren we om de eerste versie
goed uit te testen en daarna te evalueren. Indien nodig kunnen elementen dan nog worden aangepast of aangevuld , voor een optimale werking. De maatlat geeft ook een nadere invulling aan een vernieuwd bestuurlijk-politiek samenspel tussen raad en college , waarbij de raad eerder in het proces van gebiedsontwikkeling de gelegenheid krijgt om zijn kaderstellende rol uit te oefenen. Zowel de nieuwe inhoud , het instrument als het vernieuwde samenspel , maakt dat de maatlat zorgvuldig moet worden ingevoerd.
2 van 8
2. 1 De periode 2025 tot eind 2026 in te stellen als leerperiode voor de toepassing van de
maatlat Voor een zorgvuldige
inbedding van de maatlat in het gemeentelijke besluitvormingsproces wordt het jaar 2025 tot eind 2026 ingesteld als een leer- en oefenperiode voor de invoering van de maatlat. Dit jaar is bedoeld om de tijd te nemen om samen te leren van de invoering van de maatlat. Het biedt tegelijkertijd ruimte om te oefenen met de invoering en te leren van de dingen die nog niet goed gaan. Op basis van deze ervaringen kan de maatlat verder worden geoptimaliseerd voor een effectieve werking. 3. 1 Begeleidingsgroep instellen De ontwikkeling van de maatlat heeft plaatsgevonden onder regie en aansturing van de raad. Nu de maatlat is ontwikkeld is het nodig dat deze , na vaststelling , wordt toegepast in de praktijk. Daarmee is het raadsinitiatief geslaagd en betekent dit ook dat de rol van de raad teruggaat naar de reguliere rolverdeling tussen raad en college. Op deze wijze zijn rollen en
verantwoordelijkheden duidelijk en treedt er geen rolverwarring op. Hoewel de uitvoering en toepassing van de maatlat een verantwoordelijkheid is van het college , vraagt de invoering wel om een goede begeleiding en betrokkenheid van ook de raad. Daarom wordt voorgesteld een begeleidingsgroep te formeren , die de vinger aan de pols houdt bij de invoering en toepassing van de maatlat. De samenstelling van deze groep zal nog nader moeten worden ingevuld , maar bestaat bijv. uit: een vertegenwoordiging vanuit de raad , vertegenwoordig van het college , gemeentesecretaris en domeinmanager en de projectleider GGM. 4. 1 Aanbevelingen overnemen en college vragen uitvoering hieraan te geven In hoofdstuk 7 van de eindrapportage staan een aantal aanbevelingen voor de praktijk. Het college wordt nu gevraagd deze aanbevelingen verder uit te werken gedurende de leerperiode.
3 van 8
5. 1 De uitvoering te voorzien van de benodigde middelen om de maatlat in de praktijk te
brengen Om de ambities van de groene en gezonde maatlat goed te laten landen in de organisatie en de organisatie ook voldoende toe te rusten en te begeleiden in het werken met de maatlat , zijn er middelen nodig. De middelen kunnen opgedeeld worden in drie categorieën: 5. 1. 1 Incidentele middelen zijn nodig gedurende de leerperiode (tot eind 2026) , voor de doorontwikkeling van de maatlat. De maatlat moet namelijk nog een vertaling krijgen voor
bedrijventerreinen en bestaand gebied. Ook zal gedurende de leerperiode de maatlat moeten worden bijgesteld. Hiervoor is (externe) expertise nodig. 5. 1. 2 Daarnaast zijn er ook middelen nodig om de eigen mensen te trainen en begeleiden om goed te kunnen werken met de maatlat. We stellen voor een bedrag van € 150. 000 vrij te maken voor
deze doorontwikkeling (benodigd budget 2025 € 50. 000 en 2026 € 100. 000).
5. 1. 3 Structurele borging tijdelijke expertise De maatlat laat zien dat er een groot aantal expertises nodig zijn om de groene en gezonde ambities te realiseren in de praktijk. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om expertise op het gebied van , ecologie , gezondheid , bodem , hitte , water , groen , mobiliteit en klimaat. Veel expertise zit al in de
gemeentelijke organisatie en waar dat niet mogelijk/gewenst is , is er de mogelijkheid om extern in te huren. Wel is een aantal belangrijke expertises op tijdelijke (programma) middelen gezet (dekking tot en met 2026). We stellen voor om gedurende de leerperiode te evalueren welke expertises structureel geborgd moeten worden in de ambtelijke organisatie en dit te verwerken in de P&C cyclus vanaf 2027. 6. 1 GGM-budget voor fysieke maatregelen 6. 1. 1 Herstructurering openbaar gebied De toepassing van de maatlat in herstructurering van bestaand gebied laat zien dat er voor fysieke maatregelen die worden voorgesteld door de GGM , maar beperkte middelen zijn. Zo zijn er wel financiële
middelen voor mobiliteit , klimaat en water , maar zijn er geen budgetten beschikbaar voor gezondheid , hitte en beperkt voor biodiversiteit. Hierdoor worden kansen gemist en kunnen bijvoorbeeld concrete maatregelen als het plaatsen van bomen niet worden gerealiseerd. De ervaring leert dat in projecten ca. 80% van de GGM-kosten gedekt kunnen worden uit middelen die gerelateerd zijn aan de watertaken van de gemeente en voor 20% is er geen
dekking. We stellen daarom voor om gedurende de leerperiode van de maatlat (2025 en 2026) een budget in te richten dat gebruikt kan worden als cofinanciering bij fysieke inrichtingsprojecten t. b. v. de
realisatie van de maatlatambities. Het budget wordt gecombineerd met bestaande 4 van 8
investeringsmiddelen vanuit o. a. klimaat en BOSS (Bewegen , Ontmoeten , Sporten en Spelen). Dit budget wordt ingekaderd door de inhoud van de maatlat en de werking kan worden geëvalueerd door de in te stellen begeleidingsgroep. Het budget kan worden toegepast bij herstructureringen en is in eerste instantie niet bedoeld voor GREX projecten. We stellen voor om een budget in te richten van € 100. 000 per jaar. Dit is 20% van de 5 ton die jaarlijks beschikbaar is voor het klimaat robuust maken van de openbare ruimte en gedekt is vanuit de rioolheffing. In 2025 vragen we de helft van dit budget , omdat besluitvorming
halverwege het jaar plaatsvindt. 6. 1. 2 Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingsprojecten Bij nieuwe projecten zullen de maatlatambities een van de elementen zijn die integraal moet
worden bezien in relatie tot het te realiseren (woningbouw)programma en de uitgangspunten voor de grondexploitatie. Er zal worden gerapporteerd wanneer dit leidt tot knelpunten. Omdat de maatlat uniek en vernieuwend is en aansluit bij ambities van o. a. de provincie , wordt ook ingezet op het werven van externe financiering voor ruimtelijke ontwikkelingsprojecten , waarin de ambities van de maatlat zoveel mogelijk worden gerealiseerd. Reactie college We zijn blij met het opgeleverde eindresultaat van het raadsproces voor de ontwikkeling van de groene en gezonde maatlat. Het resultaat is tot stand gekomen in goede samenwerking tussen raad , college en ambtelijke organisatie. We constateren dat de organisatie goed is betrokken en er ook
al mee aan de slag is. Dat biedt wat ons betreft de goede voorwaarden voor een goede en zorgvuldige implementatie. De voorgestelde lerende aanpak , met een leerperiode van een jaar , tussentijdse evaluaties , een in te richten begeleidingsgroep en investeringen in kwaliteit en kennis in de organisatie , geven de juiste condities en het vertrouwen om de maatlat stap voor stap al in de praktijk te brengen en te leren van de concrete praktijktoepassingen. We zijn dan ook enthousiast om de maatlat expliciet mee te nemen in gebiedsontwikkelingen in
planproces , waarbij de raad actief aan de voorkant meestuurt op de na te streven ambities voor een specifiek gebied. De maatlat biedt hiermee een prachtig nieuw instrument om vroegtijdig samen te spreken over de hoogte van de ambities om zo een integrale afweging te kunnen maken over alle uitgangspunten binnen een nieuwe ontwikkeling. Hierbij is het ook interessant om de geschetste brede maatschappelijke baten in de afweging een plaats te geven. We onderschrijven ook dat de maatlat geen afvinklijst mag worden , maar juist door een meer integrale benadering te hanteren , bijdraagt aan het anders kijken naar ruimtelijke vraagstukken dat leidt tot meer aandacht voor duurzame kwaliteit van onze leefomgeving. We zien ook dat de inzet van ontwerpcreativiteit daarin een belangrijke sleutel is. een aangepast
We ondersteunen de aanbevelingen die zijn gedaan en zullen hier ook met uw raad verder uitvoering aan geven. We zien uit naar het gezamenlijke gesprek over hoe we de ruimtelijke
5 van 8
ontwikkeling van Hardenberg , verder kunnen versterken met aandacht voor biodiversiteit , klimaatadaptatie en positieve gezondheid. We bedanken de Raadsstuurgroep ten slotte voor hun inzet en behaalde resultaat. Een felicitatie
waard.
Risico's en kanttekeningen Door de lerende aanpak , met ook een begeleidingsgroep , voor de invoering van de maatlat gedurende de eerste periode , is het mogelijk om de knelpunten en risico’s tijdig te adresseren.
Werelddoelen
van
de Verenigde Naties (SDG)
Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: • Leven op het land. • • • •
Schoon water en sanitair. Klimaatactie. Duurzame steden en gemeenschappen. Goede gezondheid en welzijn.
Toelichting werelddoelen VN Met het uitvoeren van de Groene en Gezonde maatlat dragen we bij aan diverse SDG doelen. Sterker nog , ons doel is om bij te dragen aan het hoofddoel van de SDG's: een betere en duurzame wereld voor iedereen te maken.
Financiën De raad wordt voorgesteld om: 1. incidenteel € 150. 000 vrij te maken voor de doorontwikkeling van de maatlat gedurende de leer- en oefenperiode 2025 (€ 50. 000 te verwerken in de Novemberbrief 2025 , ten laste van
het begrotingsresultaat) en 2026 (€ 100. 000 te verwerken in de Perspectiefnota 2026); 2. voor het realiseren van fysieke GGM-maatregelen in bestaand gebied (waarvoor geen alternatieve dekking is) , een budget van € 50. 000 te verwerken in de Novemberbrief 2025 , ten laste van het begrotingsresultaat en € 100. 000 in de Perspectiefnota 2026.
Verwerking
persoonsgegevens
Er zijn bij dit voorstel geen persoonsgegevens verwerkt.
Communicatie
en
participatie
Het betrekken van inwoners , maatschappelijk organisaties en marktpartijen bij de thema’s van de
maatlat is essentieel voor het succesvol werken aan deze opgaven. Daarom benutten we komend jaar ook voor het uitwerken van een goede communicatiestrategie , voor het betrekken van inwoners en organisaties op zowel projectniveau als beleidsniveau. Hierin maken we de koppeling met wat al wordt gedaan vanuit bestaande programma’s. 6 van 8
In deze strategie is ook aandacht voor het professionelere netwerk. Het unieke karakter van de maatlat (op zowel inhoud als proces) , zorgt namelijk voor veel belangstelling bij o. a. andere
overheden. Door inzet van verschillende middelen (denk aan vaktijdschriften of het benutten van bestuurlijke netwerken) zetten we in op het delen van kennis en informatie van de maatlat. Informatie over het proces van de Groene en Gezonde maatlat is terug te vinden op de speciale webpagina op de gemeentelijke website https://www. hardenberg. nl/gemeenteraad/groene-engezonde-maatlat.
Uitvoering Na vaststelling van dit voorstel , wordt de maatlat direct in gebruik genomen.
De stuurgroep Groene en Gezonde maatlat , B. T. Gelling (voorzitter) , mw. S. E. Hof , H. Lennips , H. A. Mijnheer , J. W. Brommer , I. de Vries , H. Volkers , mw. M. J. de Greef-Moes
Bijlagen Eindrapportage maatlat Bijlage 1 de maatlat als beleid Bijlage 2 De maatlat als instrument Bijlage 3 Impact-inventarisatie
7 van 8
Genneente
Hardelnberg Raadsbesluit
Eindrapportage Zaaknummer: De
raad
van
Groene
Gezonde
en
Maatlat (GGM)
1007062
de gemeente
gelezen het voorstel
Hardenberg;
van
de stuurgroep GGM
van
de
d.d. 17
april 2025;
het
maatlaatproces
Besluit:
1.
2.
3.
kennis
te
groene
en
eindrapportage
gezonde maatlat,
3) impactanalyse,
vast te
de
periode
2025
en
voortdurende evaluatie;
de
en
eerste
versie
de
van
daarin 1) de maatlat als beleid, 2) de maatlat als instrument,
met
stellen
van
en
deze beschikbaar
voor
zomer
het bereiken
tot
eind 2026 in
te
de condities
van
begeleiding van de invoering
stellen, bestaande
uit
de
uit de
aanbevelingen
een
en
stellen als
stellen
de
voor
te
effectieve
voor
toepassing
afvaardiging
de maatlat
raad, college
eindrapportage (hoofdstuk 7)
over
om
uit deze
uitvoering
van
vanuit de
leerperiode
uitvoering;
ervaring op te doen met het toepassen van de maatlat en deze ook verder te ontwikkelen te verbeteren via begeleiding
de
4.
nemen
te
en
begeleidingsgroep
een en
eindrapportage
voor
in te
ambtelijke organisatie;
nemen
en
het
college te vragen
deze verder 5.
uitvoering te geven gedurende de leerperiode; voor de uitvoering, doorontwikkeling en toepassing van de maatlat, gedurende de leerperiode bedrag
een
van
€ 150.000 beschikbaar
Novemberbrief 2025 6.
voor
het realiseren
alternatieve te
Aldus
en
van
€ 100.000
in de
van
in de Novemberbrief
2025
vastgesteld
in de
stellen
en
hiervan € 50.000
te
verwerken
in de
Perspectiefnota 2026;
fysieke GGM-maatregelen
dekking is), een budget
verwerken
te
in bestaand
gebied (waarvoor geen
€ 150.000 beschikbaar en
openbare vergadering
€ 100.000 in de
van
de raad
van
te
stellen
en
hiervan € 50.000
Perspectiefnota 2026. de gemeente
Hardenberg
van
10 juni 2025.
De
raad voornoemd,
de
griffier,
(geanonimise rd)
(geanonimiseerd)
F.G.S. Droste
M.W.
J
Offinga
8 van
8
Toelichting grondslagen In dit document kunt u secties vinden die onleesbaar zijn gemaakt. Deze informatie is achterwege gelaten op basis van de Wet open overheid (Woo). De letter die hierbij is vermeld correspondeert met de bijbehorende grondslag in onderstaand overzicht.
J Art. 5.1 lid 2 sub e Het belang van de openbaarmaking van deze informatie weegt niet op tegen het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen