Startnotitie Bomenbeleidsplan
Tekst van het document
Bomenbeleidsplan Startnotitie
Datum 17 februari 2025
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
Colofon Organisatie:
Gemeente Hardenberg
Bezoekadres:
Stephanuspark 1 7772 HZ Hardenberg
Postadres:
Postbus 500 7770 BA Hardenberg
Telefoonnummer:
14 0523 (zonder kengetal)
Naam:
Bomenbeleidsplan Startnotitie – versie 1.2
Versie:
17 februari 2025
2
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
Inhoudsopgave Titelpagina .......................................................................................................................................................................... 1 Colofon ................................................................................................................................................................................ 2 Inhoudsopgave ................................................................................................................................................................. 3 Inleiding ............................................................................................................................................................................... 4 Voorbehoud ....................................................................................................................................................................... 4 1
Scope van het bomenbeleid ............................................................................................................................. 5
2
Indeling van het bomenbeleidsplan ............................................................................................................... 5
2.1
Wettelijk kader................................................................................................................................................... 5
2.2
Visie en ambitie ................................................................................................................................................. 5
2.2.1
Groene en Gezonde Maatlat en bomenbeleid ...................................................................................... 5
2.2.2
SDG’s en bomenbeleid ................................................................................................................................... 7
2.2.3
Doelen en ambitie van het bomenbeleid ................................................................................................ 8
2.3
Functies van bomen en indeling beleidsklassen .................................................................................. 8
2.3.1
Wat is nieuw aan deze functies en beleidsklassen? .......................................................................... 10
2.4
Beheer ................................................................................................................................................................. 11
2.5
Ruimtelijke ordening ..................................................................................................................................... 12
2.6
Communicatie .................................................................................................................................................. 13
2.7
Bomenstructuurplan – groenkaarten ...................................................................................................... 13
2.8
Bouwstenen bomenbeleid – Bomen(uitvoerings-)programma .................................................... 14
3
Proces opstellen bomenbeleid ....................................................................................................................... 15
3.1
Raadsinformatiebijeenkomst ..................................................................................................................... 15
3.2
Processtappen ................................................................................................................................................. 15
3.3
Planning ............................................................................................................................................................. 16
3.4
Participatie ........................................................................................................................................................ 17
3.5
Investering opstellen bomenbeleid ......................................................................................................... 17
3
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
Inleiding In het najaar van 2024 kondigden we aan, dat we een bomenbeleidsplan gaan opstellen. De directe aanleiding hiervoor lag in diverse ruimtelijke ontwikkelingen, waarbij beschermwaardige bomen in het geding kwamen. We zegden toe, dat we in ruimtelijke ontwikkelingen nadrukkelijker rekening gaan houden met bomen. We brengen dat al in praktijk door bij lopende ontwikkelingen te kijken of en hoe we bestaande bomen alsnog kunnen inpassen. Voor de toekomst is het belangrijk om deze en andere uitgangspunten vast te leggen in een beleidsplan. Er is nog een aanleiding, waarom we een bomenbeleidsplan nodig hebben. Die is misschien wel belangrijker. In onze omgevingsvisie en ons coalitieprogramma hebben we aangegeven, hoe belangrijk een groene leefomgeving is. Vanuit ons programma voor klimaat, water en biodiversiteit zijn we samen met de raad bezig met het ontwikkelen van een groene en gezonde maatlat. Behoud en versterking van groene structuren en een norm voor voldoende groen bij nieuwbouw zijn hierin als doelen gesteld. In het bomenbeleidsplan willen we dat verder uitwerken, toegespitst op de bomen. In deze startnotitie: •
De scope van het bomenbeleid
•
De beoogde indeling van het bomenbeleidsplan
•
Per hoofdstuk een aanzet voor het beleid dat we voor ogen hebben
•
Het proces en wie gaan we daarbij betrekken
•
Kosten en capaciteit
•
Planning
Voorbehoud Deze startnotitie heeft als doel het gesprek te voeren over de richting van het op te stellen bomenbeleidsplan. In de startnotitie wordt hiervoor al een aanzet gedaan. Deze heeft de status van een ambtelijk advies en vertolkt nog geen officieel collegestandpunt.
Gespreksvragen voor de raadsinformatiebijeenkomst Onder verschillende paragrafen hebben we een aantal vragen staan voor het gesprek. Deze vragen zijn ook nog een keer opgenomen bij paragraaf 3.1 Raadsinformatiebijeenkomst.
4
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
1 Scope van het bomenbeleid Het bomenbeleid gaat over alle bomen binnen de gemeentegrenzen. •
Het gaat over het behoud en de bescherming van bomen, ongeacht van de vraag wie de eigenaar of beheerder is. Ook bomen van particulieren, andere overheden en terreinbeherende instanties vallen onder de regels voor behoud en bescherming.
•
Het bomenbeleid gaat ook over aanplant of compensatie van bomen bij ruimtelijke ontwikkelingen. De regels hiervoor zijn van toepassing op gebiedsontwikkeling, projectontwikkeling, particuliere ontwikkeling en infrastructurele werken.
•
Het beleid gaat ook over aanleg en beheer van het gemeentelijke bomenbestand. De regels daarvoor zijn ook van toepassing op particuliere ontwikkeling, waarbij na oplevering de bomen in eigendom of beheer worden overgedragen aan de gemeente.
2 Indeling van het bomenbeleidsplan De voorlopige indeling voor het bomenbeleidsplan is als volgt:
2.1 Wettelijk kader Hierin komen de verwijzingen naar de Omgevingswet, Burgerlijk Wetboek, Wegenverkeerswet, Wet Natuurbescherming en de regels in het Omgevingsplan (nu nog Apv).
2.2 Visie en ambitie Het algemene beleidskader voor het bomenbeleid is de omgevingsvisie Landstad Hardenberg en de Groene en Gezonde Maatlat. Het hoofddoel is een groene en gezonde leefomgeving. In de Groene en Gezonde Maatlat zijn de ambities uit de omgevingsvisie vertaald voor de thema’s klimaatadaptatie, biodiversiteit en positieve gezondheid. Bepalend voor het groenbeleid zijn met name de passages over ‘Biodiversiteit en natuur’ en ‘Positieve gezondheid’.
2.2.1
Groene en Gezonde Maatlat en bomenbeleid
In de tabel hieronder hebben we deze vertaald naar de doelen van het bomenbeleid.
Doelen in de Groene en Gezonde Maatlat 1. Het bodem-, water- en natuurlijke systeem zijn sturend voor de ruimtelijke ontwikkelingen.
Vertaling naar het bomenbeleid Bestaande bomen en boomstructuren zijn onderdeel van het natuurlijk systeem en zijn sturend voor de ruimtelijke ontwikkelingen. In het bomenbeleid zetten we in op: 5
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
•
2. Ruimtelijke ontwikkelingen zetten in op sluitende netwerken van groenblauwe structuren binnen het plangebied en een sterke aansluiting bij en verbindingen met groenblauwe structuren buiten het plangebied. Daarbij kiezen we voor soorten die passen bij het toekomstig klimaat, waarbij we voldoende aandacht hebben voor vocht, voedsel, veiligheid en voorplanting.
3. Bestaand groen vormt de basis van nieuwe groenstructuren en haar natuurlijke bewoners.
4. De gebouwde omgeving heeft een grote hoeveelheid kwalitatief hoogwaardig groen en blauw, zoals parken, plantsoenen en geveltuintjes en bomenrijen in de straat. Daarnaast zijn er uitloopgebieden in de overgang van gebouwde omgeving naar het buitengebied.
Behoud van bomen met een goede inpassing • Bescherming van bomen en hun groeiplaats • Zorgvuldig boombeheer Boomstructuren zijn onderdeel van het netwerk van groenblauwe structuren dat we nastreven. In het bomenbeleid zetten we in op: • herstellen, • versterken, en • waar mogelijk uitbreiden, van deze boomstructuren. Bij aanplant in deze structuren kiezen we voornamelijk inheemse soorten, die passen bij het gebied en de bodem en die veel bijdragen aan de mogelijkheden voor andere soortgroepen (insecten, vogels, o.a.). In het bomenbeleid zetten we in op het behoud, beschermen en zorgvuldig beheer. Bij aanleg van nieuwe groenstructuren is uitgangspunt dat de bomen hierin een gezonde leeftijd van 80 jaar moeten kunnen bereiken. In de gebouwde omgeving zijn de ruimte en groeiomstandigheden voor bomen vaak beperkt. Vaak moet worden gekozen voor aanleg van kunstmatige groeiplaatsen. Dit heeft invloed op de levensduur van de boom. Inzet van het bomenbeleid is: • Bij aanleg is uitgangspunt dat de bomen hier een gezonde leeftijd van 40 jaar moeten kunnen bereiken. • Bomen in parken en op bijzondere plekken moeten voldoende groeiruimte krijgen om hier een gezonde leeftijd van 80 jaar te kunnen bereiken. • In de gebouwde omgeving kiezen we voor soorten die passen bij de omstandigheden en het klimaat van de bebouwde omgeving, maar besteden we ook aandacht de waarde voor de biodiversiteit.
6
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
2.2.2
SDG’s en bomenbeleid
Gemeente Hardenberg is SDG-gemeente. Dit houdt in dat de gemeente in zijn beleid en in zijn handelen wil werken aan een samenleving en een aarde die leefbaar blijft, ook voor nieuwe generaties. Daarvoor hebben we in internationaal verband 17 doelen afgesproken, de sustainable development goals (afgekort SDG’s). Met dit bomenbeleidsplan dragen we bij aan een aantal van deze doelen.
SDG - Doel
Hoe het bomenbeleid daaraan bijdraagt Een groene leefomgeving draagt bij aan de positieve gezondheid. Hiervoor is een landelijke bomennorm ontwikkeld. Deze landelijke bomennorm verklaren we van toepassing in ons beleid. In het bomenbeleid zetten we erop in, dat bij ruimtelijke ontwikkelingen er geen verslechtering optreedt en dat waar mogelijk voldaan aan de streefwaarde (30% kroonbedekking). Bomen zijn onderdeel van de groene en openbare ruimtes van een stad of dorp waar inwoners elkaar ontmoeten. Oude bomen en bomen met een bijzondere betekenis vertegenwoordigen het cultuurhistorisch erfgoed of de identiteit van een gemeenschap. In het bomenbeleid zetten we in op het behoud van deze waarden. Bomen leren ons hoe een circulair systeem van nature werkt. Afval van de boom, zoals blad, takjes en dood hout worden door insecten en bodemleven omgezet in nieuwe voeding voor de boom. In het beheer van onze bomen willen we recht aan doen aan dit principe. Blad brengen we terug bij de bomen. Hout en houtsnippers worden op een duurzame manier verwerkt. De opbrengst van hout en houtsnippers investeren we in nieuwe bomen. Bomen zorgen voor een goed klimaat: • Ze vangen grote hoeveelheden CO2 af en leggen die voor lange tijd vast. • Ze kunnen veel neerslag opvangen en bufferen. • De wortels zorgen samen met het bodemleven voor een goede sponswerking van de bodem.
• Ze zorgen voor verkoeling en beschermen tegen hitte. In het bomenbeleid zetten we in op behoud of compensatie van CO2 die in bomen is vastgelegd. Oude bomen en boomstructuren vormen lokale ecosystemen. Veel andere soortgroepen, zoals insecten en zangvogels, zijn van deze bomen afhankelijk. Ook het bodemleven op de groeiplaats van de boom, is onderdeel van dit lokale ecosysteem. In het bomenbeleid zetten we in op bescherming van oude bomen en hun groeiplaatsen. Ook zetten we in op aanplant van inheemse soorten en op gezonde groeiplaatsen. In de uitvoering van het bomenbeleid willen we samenwerken met andere overheden, terreinbeherende instanties en organisaties om deze doelen dichterbij te brengen. 7
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
2.2.3
Doelen en ambitie van het bomenbeleid
Vanuit de Groene en Gezonde Maatlat en de SDG’s komen we tot de volgende doelen van het bomenbeleid.
Doelen van het bomenbeleid 1. Behouden en beschermen van waardevolle bomen en boomstructuren; Met name bescherming van oude en beeldbepalende bomen en hun groeiplaatsen, maar ook de toekomstbomen. Dat zijn nog jonge bomen die de oude en beeldbepalende bomen van de toekomst moeten worden. 2. Boomstructuren herstellen, versterken en uitbreiden; waar mogelijk verbinden tot een netwerk van groenblauwe structuren. 3. Zorgvuldig boombeheer; zodat de bomen de beoogde ecosysteemdiensten kunnen blijven leveren voor klimaat, biodiversiteit en gezondheid 4. Landelijke bomennorm voor bebouwd gebied: Geen verslechtering bij ruimtelijke ontwikkeling; Waar mogelijk een verbetering zodat voldaan wordt aan de streefwaarde (30% kroonbedekking). 5. Behoud van hoeveelheid in bomen vastgelegd CO2. Mogelijkheid om compensatie te bepalen op basis van hoeveelheid CO2. 6. Bij aanplant van bomen in bebouwd gebied voldoende groeimogelijkheden meegeven voor 40 jaar gezonde groei. Bij aanplant van toekomstbomen en bomen in parken en robuuste boomstructuren voldoende groeimogelijkheden meegeven voor 80 jaar gezonde groei. 7. Bevorderen van bewustzijn en zorgvuldig handen bij inwoners en ondernemers ten aanzien van bomen. 8. Compensatie na illegale kap of toegebrachte schade.
Gespreksvragen voor de raadsinformatiebijeenkomst Paragraaf - onderwerp vraag 2.2 doelen en ambitie van het 1. Kunt u zich vinden in deze doelen? Mist u hier nog iets in? bomenbeleid 2. Zijn er doelen bij, waarop u hoger of juist lager zou willen inzetten?
2.3 Functies van bomen en indeling beleidsklassen Bomen vervullen verschillende functies. Deze groeperen we naar het thema waar ze een bijdrage leveren: •
Klimaat
•
Biodiversiteit
•
Gezondheid
•
Identiteit van een bepaald gebied; 8
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
De mate waarin bomen aan deze functies bijdragen is bepalend voor het beschermingsniveau dat we aan een boom toekennen. Sommige bomen hebben een hoger beschermingsniveau dan andere. Een hogere waarde of beschermingsniveau vraagt ook om andere regels. In het bomenbeleid gaan we daarom werken met verschillende beleidsklassen. Aan elke categorie kunnen we een andere beleidsstatus en bijbehorende regels en normen toekennen. Bijvoorbeeld beschermingsregels en maatwerkregels voor compensatie. Deze regels willen we gaan borgen in het Omgevingsplan. In de volgende tabel hebben we aanzet gegeven voor de indeling in beleidsklassen en het beschermingsniveau voor elke klasse. Bij beschermingsniveau is aangegeven wat de basis is voor de omvang van herplant en compensatie in het geval de boom wordt gekapt.
Beleidsvoorstel – indeling beleidsklassen Beleidsklasse Welke bomen Beleidsklasse 1 Waardevolle bomen, monumentale potentieel monumentale bomen, toekomstbomen en bomen die zijn geplant ter compensatie hiervan
Beschermingsniveau De individuele boom en groeiplaats moet worden beschermd. Vervanging en compensatie aan de hand van CO2, boomkroonvolume en beoogde omloop van minimaal 60 jaar.
Beleidsklasse 2
Structuurbomen, waardevolle en boomstructuren, zoals lanen, singels, en bos(plantsoen), structuren die met dit doel zijn aangeplant of zijn aangeplant ter compensatie hiervan
De boomstructuur en groeiplaats moet als geheel worden beschermd, maar niet elke boom in de structuur telt afzonderlijk even zwaar; Vervanging en compensatie aan de hand van boomkroonvolume en beoogde omlooptijd van 40-60 jaar. Voor houtopstanden vanaf 10 are en rijbeplantingen vanaf 20 stuks bomen buiten de bebouwingscontour is de provincie Overijssel het bevoegd gezag. De individuele boom en groeiplaats moet worden beschermd; Vervanging en compensatie van zelfde type boom en aantal, beoogde omlooptijd 40 jaar.
Beleidsklasse 3
Omgevingsbomen, andere laanen parkbomen, grotere bomen op particulier terrein, en bomen die zijn geplant ter compensatie hiervan
Beleidsklasse 4
Overige bomen; bomen die niet in Vergunning vrij een van de voorgaande klassen zijn ingedeeld; kleine bomen, vormbomen, bomen met een korte omlooptijd, bomen in particuliere tuinen. 9
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
In de tabel worden een aantal criteria genoemd: •
CO2; dat is de hoeveelheid vastgelegd CO2 in de te kappen/ gekapte boom
•
Boomkroonvolume; dat is het kroonvolume van de te kappen/ gekapte boom of groenstructuur
•
Omlooptijd; dat is het aantal jaren gezonde groei, dat de boom moet kunnen doormaken. Hieruit volgen eisen voor de groeiplaats.
•
Type; dat slaat op de soorttype van de boom; naar hun toekomstige grootte worden boomsoorten ingedeeld in type 1e grootte, 2e grootte, 3e grootte en vormbomen.
Bij beleidsklasse 3 is de herplant in deze opzet in principe één op één. Maar, bij beleidsklasse 1 en 2 kan de compensatie op basis van deze criteria veel hoger uitvallen, dan wat in de achterliggende periode gebruikelijk was. Om een idee te geven: Een eik van 60-80 jaar bevat al gauw 2000kg vastgelegd CO2. Een nieuw geplante boom doet er ongeveer 20 jaar om ongeveer 200kg CO2 vast te leggen. Volledige compensatie wordt in dit voorbeeld pas behaald als er 20 nieuwe bomen worden geplant en pas na 20 jaar.
Gespreksvragen voor de raadsinformatiebijeenkomst Paragraaf - onderwerp vraag 2.3 beleidsklassen en 1. Kunt u zich vinden in deze indeling in beleidsklassen? beschermingsniveaus 2. Hoe kijkt u aan tegen de voorgestelde criteria voor vervanging en compensatie per beleidsklasse? 3. Wat vindt u een redelijke compensatie? Bijvoorbeeld bij een boom van 60-80 jaar. 4. Zijn er situaties waarbij u een zwaardere of juist een lichtere compensatie zou willen eisen? Bijvoorbeeld maatschappelijk belang of illegale kap. 2.3.1
Wat is nieuw aan deze functies en beleidsklassen?
In onze huidige Apv staat dat een kapvergunning alleen geweigerd kan worden op grond van de criteria: •
natuur,
•
landschap,
•
stads- en dorpsschoon,
•
cultuurhistorie
Het criterium natuur valt samen met de functie biodiversiteit. De criteria landschap, stads- en dorpsschoon en cultuurhistorie vatten we samen onder de functie identiteit van de omgeving. De waarde voor klimaatadaptatie en positieve gezondheid komen als afwegingscriteria in de huidige Apv niet voor. Een kapvergunning kan op deze gronden alleen nu nog niet worden geweigerd. 10
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
In de huidige Apv en de beleidsregels uit 2008 hebben we geen indeling in beleidsklassen. In de Apv zijn alle bomen met een stamomtrek minder dan 95cm (diameter ca 30cm) vergunningvrij, d.w.z. niet beschermd. Vraag is of dat wenselijk is in het licht van de vergroeningsopgaven waar we voor staan. In de beleidsregels uit 2008 zijn een paar specifieke gebieden aangewezen, waar een hogere bescherming geldt; Bomen met een stamomtrek vanaf 45 cm (diameter ca. 15cm) zijn hier beschermd. Ook geldt in de beleidsregels uit 2008 voor bomen met een stamomtrek van meer dan 150cm (diameter ca. 48cm) een zwaarder beleid. Bij de nieuwe indeling zullen deze specifieke gebieden in klasse 2 of klasse 3 komen. De bomen met stamomtrek van meer dan 150cm zullen afhankelijk van waar ze staan in klasse 1, 2 of 3 komen. Ook de uitwerking van de normering heeft hier nog invloed op.
2.4 Beheer We leggen de doelen en richtlijnen voor het boombeheer vast. Onderwerpen die hierin aan bod komen zijn: •
Boomveiligheid
•
Boomonderhoud
•
Beheersing van ziekten en plagen
•
Beheer doorwortelbare ruimte (wortelopdruk)
•
Overlast door bomen
•
Kappen en herplant
We willen de volgende uitgangspunten voor het beheer in het bomenbeleidsplan gaan vastleggen: 1. De aanleg, het beheer en onderhoud van de bomen in eigendom of beheer van de gemeente Hardenberg dienen te gebeuren volgens de richtlijnen in het Handboek Bomen van het Norminstituut Bomen. 2. Hinder of overlast van bomen vormen in principe geen reden om deze bomen te verwijderen. Door het inzetten van beheer wordt gepoogd de overlast tot een aanvaardbaar niveau te beperken. 3. Het aanbrengen van zonnepanelen, of de opbrengst van zonnepanelen vormen in principe geen reden om bestaande bomen te verwijderen of te beknotten. Bij aanleg van nieuwe boomplantlocaties of boomstructuren zal rekening worden gehouden met de aanwezigheid van of mogelijkheden voor zonnepanelen. 4. Bij wortelopdruk in voetpaden, fietspaden, parkeerstroken geldt naast veiligheid het behoud van de boom als uitgangspunt. In de eerste plaats wordt ingezet op boomsparende maatregelen, zoals verwijderen of aanpassen van verharding, wortelkap en aanpassing van de groeiplaats.
11
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
5. In het boombeheer willen we meer zorg besteden aan het in stand houden van monumentale en/of veteraan-bomen. Veteraan-bomen vormen een kleine selecte groep van de oudste bomen.
2.5 Ruimtelijke ordening We willen vastleggen hoe bij gebiedsontwikkeling, herinrichting of renovatie aandacht besteed moet worden aan bomen. Uitgangspunt voor ruimtelijke ontwikkelingen is dat bestaande bomen en boomstructuren hierbij sturend zijn en de basis vormen voor nieuw te ontwikkelen groenstructuren. We willen de volgende instrumenten en criteria vastleggen in het bomenbeleidsplan: •
Bomen Effect Analyse (afgekort BEA) en Boombeschermingsplan. Het opstellen hiervan willen we verplichten voor alle gebiedsontwikkelingen en werken in de nabijheid van bomen in de beleidsklassen 1, 2 en 3. Met een Bomen Effect Analyse wordt van een plan of werk de impact inzichtelijk gemaakt op te behouden bomen. Op basis hiervan wordt bij bepaalde werken een boombeschermingsplan verplicht gesteld.
•
Bomenbalans. In een Bomenbalans worden bomenkap en -aanplant allebei meegenomen. Met het opstellen van een Bomenbalans kan het (lange termijn) effect op de hoeveelheid groen zichtbaar worden gemaakt. Het opstellen van een bomenbalans willen we verplichten voor gebiedsontwikkelingen en werken, waarbij bomen (beleidsklasse 1, 2 en 3) worden gekapt en ook bomen worden aangeplant.
•
Landelijke Bomennorm voor bebouwd gebied. (zie de tabel hieronder) Deze kan worden gebruikt bij het opstellen van de bomenbalans. De norm gaat uit van het boomkroonvolume (afgekort BKV) en is gebaseerd op de al langer bekende 3-30-300 regel. Met dit criterium kan de gewenste mate van vergroening worden bepaald en gemeten. Optimaal is een boomkroonbedekking van 30%. Voorstel is om in het bomenbeleidsplan als minimum ambitie vast te leggen: Bij gebiedsontwikkeling moet het boomkroonvolume minimaal op het niveau ‘matig’ uitkomen en ten opzichte van de nulsituatie mag het boomkroonvolume niet afnemen.
12
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
Gespreksvragen voor de raadsinformatiebijeenkomst Paragraaf - onderwerp vraag 2.5 ruimtelijke ontwikkeling – Kunt u zich vinden in het voorstel voor een minimum ambitie bomennorm voor het boomkroonvolume bij gebiedsontwikkeling?
2.6 Communicatie Hierin gaat het over de informatievoorziening over beleid, beheer en uitvoering en welke ruimte er is voor inspraak en participatie. Doel is inwoners en ondernemers bewust te maken van de waarde van bomen en het zorgvuldig handelen ten aanzien van bomen te bevorderen. Een middel dat we hierbij willen inzetten is het via een digitale kaart inzage geven in de te kappen bomen en de locaties van te planten bomen.
2.7 Bomenstructuurplan – groenkaarten Het bomenstructuurplan is de visuele uitwerking van het bomenbeleid. Deze bestaat in hoofdzaak uit een of meer kaarten. Deze kaarten geven weer welke bomen en groenstructuren we willen beschermen en eventueel ontwikkelen. •
Groenstructurenkaart – kaart met vlakken en lijnen, die aangeven welke boom- en groenstructuren van belang zijn om te bewaren. Deze kaart vormt ook een toetsingskader voor andere beleidsthema’s, zoals ten aanzien van groenbeheer en snippergroen.
•
Bomenkaart – kaart met stippen, waarop de beschermwaardige bomen staan aangegeven, onderverdeeld naar beleidsklasse.
•
Bomenkansenkaart; hierop staan de locaties die in aanmerking komen om te vergroenen en groenstructuren waarvan het wenselijk is om deze te versterken. Deze kaart geeft inzicht waar de mogelijkheden liggen voor aanplant en compensatie.
De status van de kaart met groenstructuren en de bomenkaart moet worden geborgd in het Omgevingsplan. Deze vormen namelijk het toetsingskader bij aanvragen voor een omgevingsvergunning. Het in kaart brengen wordt gedaan op basis van remote sensing en aangevuld of gecorrigeerd op basis van gebiedskennis en/of input van personen die worden betrokken in het proces. Remote sensing is een manier om informatie over voorwerpen (in dit geval bomen) te verkrijgen via gegevensverzameling en -analyse zonder in direct contact te komen met deze voorwerpen (bomen). Hierbij wordt o.a. gebruik gemaakt van satellietbeelden, luchtfoto’s en beschikbare databestanden. Bij deze methode kunnen niet alle gegevens worden bepaald die 13
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
nodig zijn voor een beoordeling van de waarde van de boom. Die gegevens worden vastgelegd in een bomenpaspoort. Dat kan alleen door middel van een bezoek op de plek. Afhankelijk van het aantal bomen dat moet worden bezocht is dat echter een tijdrovende en kostbare operatie. Plan is om dat niet voor alle potentieel waardevolle bomen te doen.
2.8 Bouwstenen bomenbeleid – Bomen(uitvoerings-)programma Dit vormt de aanzet van een programma voor de uitvoering. Hieraan hangt een begroting of budget. Deze gaat variëren al naar gelang welke ambitie wordt afgesproken en welke middelen er hiervoor ter beschikking staan. De bouwstenen van het bomenbeleid zijn: •
Beheer en onderhoud
•
Aanplant
•
Vervanging (kap en herplant)
•
Compensatie- of herplantfonds
•
Toezicht en handhaving
•
Communicatie en bewustwording
•
Monitoring en evaluatie
Voorstellen voor het bomenprogramma zijn: 1. Instellen van een bomenfonds voor investeringen in aanplant, compensatie en vervanging. Hieraan gekoppeld willen we het mogelijk maken om herplant en compensatie af te kopen door een bedrag te storten in het bomenfonds. Ook de opbrengsten van hout en houtsnippers van gekapte bomen kunnen in het fonds worden gestort. Doel van het fonds is om ervoor te zorgen dat bomenaanplant, zowel herplant en compensatie als uitbreiding, zoals beoogd in het bomenbeleidsplan worden gerealiseerd. 2. Extra middelen voor toezicht en handhaving. De noodzaak hiervoor is: Toezicht en handhaving ten aanzien van illegale kap en ten aanzien van het naleven van de herplantplicht schieten nu tekort. 3. Opnemen van middelen voor bewustwording en monitoring.
Gespreksvragen voor de raadsinformatiebijeenkomst Paragraaf - onderwerp vraag 2.8 bomenprogramma 1. Hoe staat u tegenover het instellen van een uitvoering bomenfonds? 2. Hoe staat u tegenover het opnemen van extra middelen voor toezicht en handhaving, bewustwording en monitoring?
14
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
3 Proces opstellen bomenbeleid 3.1 Raadsinformatiebijeenkomst In de raadsinformatiebijeenkomst willen bij de raadsleden input ophalen voor de richting en het ambitieniveau. Daarvoor hebben we in deze startnotitie een aanzet gegeven. Het gesprek hierover willen we doen aan de hand van de onderstaande vragen.
Gespreksvragen voor de raadsinformatiebijeenkomst Paragraaf - onderwerp vraag 2.2 doelen en ambitie van het 1. Kunt u zich vinden in deze doelen? Mist u hier nog iets in? bomenbeleid 2. Zijn er doelen bij, waarop u hoger of juist lager zou willen inzetten? 2.3 beleidsklassen en 1. Kunt u zich vinden in deze indeling in beleidsklassen? beschermingsniveaus 2. Hoe kijkt u aan tegen de voorgestelde criteria voor vervanging en compensatie per beleidsklasse? 3. Wat vindt u een redelijke compensatie? Bijvoorbeeld bij een boom van 80 jaar. 4. Zijn er situaties waarbij u een zwaardere of juist een lichtere compensatie zou willen eisen? Bijvoorbeeld maatschappelijk belang of illegale kap. 2.5 ruimtelijke ontwikkeling – Kunt u zich vinden in het voorstel voor een minimum ambitie bomennorm voor het boomkroonvolume bij gebiedsontwikkeling? 2.8 bomenprogramma 1. Hoe staat u tegenover het instellen van een uitvoering bomenfonds? 2. Hoe staat u tegenover het opnemen van extra middelen voor toezicht en handhaving, bewustwording en monitoring?
3.2 Processtappen Voor het opstellen van het bomenbeleidsplan willen we vanaf de startnotitie en de raadsinformatiebijeenkomst het volgende proces doorlopen. Stap 1 – Startnotitie en Raadsinformatiebijeenkomst Stap 2 – Budgetaanvraag Stap 3 – Inhuur adviesdiensten Stap 4 – In kaart brengen waardevolle bomen en groenstructuren Stap 5 – Participatieronde 1 – raadpleging over doelen en ambitie 15
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
Stap 6 – opstellen concept bomenbeleidsplan Stap 7 – Participatieronde 2 – reactie op concept bomenbeleidsplan Stap 8 – Bestuurlijk behandel- en besluitvormingsproces Stap 9 – Opnemen regels in Omgevingsplan d.m.v. partiële herziening Stap 10 – Implementatie
3.3 Planning Met het proces voor het opstellen van een bomenbeleidsplan kunnen we pas goed en wel aan de slag als de hiervoor benodigde middelen en capaciteit beschikbaar is gesteld. Afhankelijk hiervan hebben we de volgende planning voor ogen:
stap Stap 1 – Startnotitie en Raadsinformatiebijeenkomst
periode Q1-2025
Stap 2 – Budgetaanvraag (vaststelling via de Meibrief)
Q2 - 2025
Stap 3 – Inkoopproces adviesdiensten
Q2 - 2025
Stap 4 – In kaart brengen waardevolle bomen en groenstructuren
Q3 - 2025
Stap 5 – Participatieronde 1 – raadpleging over doelen en ambitie
Q4 - 2025
Stap 6 – opstellen concept bomenbeleidsplan
Q4 - 2025
Stap 7 – Participatieronde 2 – reactie op concept bomenbeleidsplan
Q1 - 2026
Stap 8 – Bestuurlijk behandel- en besluitvormingsproces – i.v.m. de nieuwe gemeenteraad gezet op juni 2026.
Q2 - 2026
Stap 9 – Opnemen regels in Omgevingsplan d.m.v. partiële herziening
Q2 - 2026
16
Bomenbeleidsplan - startnotitie - V1.2
3.4 Participatie We stellen twee participatierondes voor. •
De eerste gaat over de doelen en de ambitie. Deze plannen we tussen het in kaart brengen van waardevolle bomen en groenstructuren en voor het opstellen van het plan. Reacties uit deze ronde kunnen we zo meenemen in het opstellen van het plan.
•
De tweede ronde gaat over het concept bomenbeleidsplan. Deze plannen we voordat het plan het bestuurlijke behandelingsproces ingaat. Reacties uit deze ronde worden in de vorm van een inspraakverslag toegevoegd.
Digitaal participatieplatform Beide participatierondes staan open voor alle inwoners en organisaties met een belang in het onderwerp. We willen deze laten verlopen via een digitaal platform. Klankbordgroep Daarnaast willen we een klankbordgroep van beperkte omvang vormen vanuit (organisaties) uit de samenleving. Met deze klankbordgroep willen we rond beide participatierondes een aantal keren overleggen om vragen en reacties te bespreken. Omvang klankbordgroep: maximaal 5 á 7 personen, waarvan 2 personen namens Bomenridders. Overige plekken op basis van aanmelding. Bij overaanmelding in wijzen we plekken toe in overleg en desnoods via loting.
3.5 Investering opstellen bomenbeleid Voor het opstellen van een bomenbeleidsplan zijn nog geen middelen of capaciteit in de begroting opgenomen. De totale investering wordt geraamd op 168.000 euro. Hierin is opgenomen:
onderdeel 1. In kaart brengen te beschermen groenstructuren en bomen 2. Opstellen bomenbeleidsplan 3. Omgevingsplan, bomenbeleid verwerken in regels, procesbeschrijvingen en -formats 4. Opstellen bomen-kansenkaart en investeringsprogramma Totaal investering
raming 50.000 75.000 8.000 35.000 168.000
In het geraamde bedrag zijn kosten van uitbesteding en capaciteit (interne uren) meegenomen. Niet meegenomen is een gebiedsdekkende inventarisatie door middel van veldwerk. Kosten van implementatie of uitvoering zijn niet meegenomen. Deze kunnen pas goed worden bepaald als inhoud en ambitie nader zijn omschreven. 17