Schriftelijke inspraakreactie namens grondeigenaren perceel Avereest K. 3792
Tekst van het document
Julianastraat 1 7701GH DEDEMSVAART Tel. : 0523 683210 /712472 Post: Rheezerend 17 7701 BC Dedemsvaart email: info @areca-projecten.nl www. areca-projecten. nl
Aan van de gemeenteraad van Hardenberg Postbus 500 7770BA Hardenberg
Dedemsvaart , 24 oktober 2025 Verplaatsing sportpark De Boekweit Dedemsvaart.
SAMENVATTING. In de brief van 8 juli , heeft het college van burgemeester en wethouders u geïnformeerd over het vervolg verplaatsing sportpark De Boekweit. Nadat ook uit de second opinion bleek dat de grond met PFAS , met name PFOS was vervuild , hebben wij als eigenaren van de grond , ons verdiept in de oorzaak , maar nog veel meer in de mogelijke oplossingen , om dit probleem op te lossen. In onderstaand schrijven schetsen wij summier de geschiedenis en de vervolgacties. Wij hebben de overtuiging dat binnen één groeiseizoen met behulp van hennepteelt de PFAS waarden zeer zeker onder het door uw raad vastgestelde waardes voor een grootschalige bodemtoepassing kunnen komen en daardoor geschikt is voor een verhoogde groensingel. Aan u als raad de afwegingen te maken om tot een gedegen besluit te komen in zake de eventuele verplaatsing of renovatie van het sportpark. Last minute: Naar aanleiding van het Raadsvoorstel: “Verplaatsing sportpark De Boekweit Dedemsvaart” van 13 oktober met de voorgestelde behandeling op 16 december , kregen wij op donderdag 23 oktober , een mededeling dat het “voorstel” op de agenda is gezet , voor de oriënterende ronde van 28 oktober en de raadsvergadering van 11 november. In de bijlage hebben wij onze gedachten m. b. t. dit raadsvoorstel genoteerd ,
Mogelijke verplaatsing sportpark De Boekeweit. Reactie eigenaren op raadsbrief en raadsvoorstel.
1
GESCHIEDENIS. Plannen op onze grond. Totaal verrast dat al sportvelden waren ingetekend , zonder dat daar overleg met de eigenaren van de grond was geweest. In november 2023 vonden de eerste verkennende gesprekken plaats tussen de gemeente Hardenberg en de eigenaren. Uiteindelijk resulteerde dat in de raadsvergadering van 26 april 2024 in een raadsbesluit over de eventuele verplaatsing en een opdracht aan het college om met ons als eigenaren in gesprek te gaan , om binnen de gestelde grenzen te bezien of er overeenstemming zou kunnen worden bereikt. In augustus 2024 bleek dat overeenstemming er absoluut niet in zat. Echter de sportverenigingen vroegen om een nader onderzoek. Voor ons als eigenaren was het boek feitelijk al gesloten. In januari 2025 nam wethouder ten Kate het initiatief tot een hernieuwde onderhandeling. Binnen 1 week was er overeenstemming. In de veronderstelling dat de gronden , al 23 jaar op dezelfde wijze gebruikt , als de W. V. G. gronden , geen vervuiling zouden bevatten (Zie verkennend bodemonderzoek van Geofoxx) , werd zelfs geen voorbehoud gemaakt voor een verkennend bodemonderzoek. Nu , met de huidige kennis , blijkt dat het perceel van 10 ha. is vervuild met PFAS en dan met name PFOS. Ook het tweede onderzoek heeft uitgewezen dat er PFAS in de bovenlaag zit.
Hoe dit mogelijk is , is voor iedereen een raadsel en het is zeker niet te bevatten dat het uitsluitend op dit perceel is aangetroffen. Vanuit de directe omgeving werden suggesties aangedragen dat er rioolzuiveringsslip zou zijn aangebracht. Dit valt niet uit te sluiten , maar dan had er naast PFAS andere , bijvoorbeeld , zware metalen in de monsters moeten zijn aangetroffen. Saillant detail is dat de gronden die aan de Woudbloemweg zijn aangekocht , voor uitbreiding Rollepaal oost , feitelijk op dezelfde wijze zijn bewerkt. Daar is geen vervuiling aangetroffen. Het beoogde perceel aan de Hoopmansveenweg is in 1980 , uitgeruild met de toenmalige gemeente Avereest. Tot en met 2001 heeft mijn schoonvader de gronden bewerkt. Vanaf 2002 zijn de gronden door de maatschap Michel/van Linge bewerkt en hebben dezelfde gewassen er op gestaan als op de percelen welke recent zijn aangekocht voor uitbreiding Bransveen. Nadat de second opinion bekend was geworden hebben wij , op eigen initiatief , de volgende stappen gezet. 1.
Contact gezocht met Cosun (de afnemer van de suikerbieten) om de problematiek duidelijk te maken en te controleren of er PFAS in de bieten aanwezig is en daardoor in de voedselketen terecht zou kunnen komen. Reactie Cosun: “Voor Cosun is er geen reden om de suikerbieten van bovengenoemd perceel te weigeren. In de producten die van de biet geproduceerd worden komt de PFAS niet terug. Wel dient er zoals in de leveringsvoorwaarden vermeld staat een calamiteitenformulier ingevuld te worden. Uit een grootschalig onderzoek naar de PFAS-niveaus in fruit , groenten en grond van volkstuinen en tuinen die verontreinigd zijn door atmosferische depositie van een Nederlandse fluorchemische productielocatie is gebleken dat knol en bolgewassen geen PFAS opname hebben. November 2024. https://doi. org/10. 1016/j. chemosphere. 2024. 143651
Mogelijke verplaatsing sportpark De Boekeweit. Reactie eigenaren op raadsbrief en raadsvoorstel.
2
2.
3.
4.
5.
Contact gezocht met Tauw b. v. met de vraag of de door ons voorgestelde oplossing realiseerbaar en toepasbaar is. Vanzelfsprekend wordt hier het blootstellingsrisico in kaart gebracht. Fytromediatie. PFAS verwijderen uit de bodem met behulp van planten: het blijkt een kansrijke techniek voor de toekomst. Hennepplanten kunnen PFAS en PFOS stoffen verwijderen uit vervuilde gronden. Omgevingsdienst. Enkele gesprekken gevoerd met medewerkers van de omgevingsdienst om te kijken naar mogelijke oplossingen. Afgesproken is om elkaar zoveel mogelijk op de hoogte te houden van de vervolgstappen. Provincie Overijssel. Ambtelijk de huidige situatie besproken. Alhoewel feitelijk de provincie geen partij is willen zij ook graag op de hoogte worden gehouden en willen zij ook zeer zeker meekijken met een mogelijke oplossing. Daarnaast wil de provincie de mogelijkheden onderzoeken of er wellicht subsidie mogelijkheden zijn.
VERVOLG: In de brief aan de gemeenteraad van 8 juli 2025 , worden een aantal argumenten benoemd , welke aan de beslissing ten grondslag liggen van het college , om een eventuele verschuiving naar de noordelijke percelen. Hieronder geven wij onze zienswijze per onderdeel. (in cursief passages uit de raadsbrief). REALISEREN GRONDWAL. Op de schetsontwerpen van de sportvelden zijn groenstroken aangegeven , die fors zijn gedimensioneerd. Wij hebben het college voorgesteld om de vervuilde grond , na de hennepteelt , te gebruiken in een wal en er dan overheen “schone” grond in een laag van 30 of 50 cm. Afhankelijk van de te ontgraven diepte , daarover zal de omgevingsdienst advies moeten geven , kan er volstaan worden die wal op de zuidelijke kavel aan te leggen. Er is dan feitelijk sprake van een “standstill” principe. Indien 25 cm. moet worden uitgegraven kunnen we volstaan met een wal van 12 meter breed (6 meter breed in de top). Moet er 50 cm. worden uitgegraven dan moet de wal 19 meter breed worden. De oppervlakte van de wal zou dan ± 18. 000m² zijn. “Op basis van het huidige beleid , kan de met PFOS verontreinigde grond niet in een grondwal worden verwerkt. ” Dit gaat zeker op voor grond welke van elders , van binnen de gemeente wordt aangevoerd.
Doordat de grond op het “eigen perceel” wordt verwerkt is er sprake van het al eerder genoemde “stand-still” principe , dus kan dit passend worden gemaakt binnen het huidige beleid. (zie ook vervolg alinea Fytromediatie) Daarnaast geeft de GGD IJsselland in het advies van 21 maart 2024 (behorende bij het raadsbesluit van 15 oktober 2024) aan “Bij een bodemverontreiniging met PFAS zijn de belangrijkste blootstellingsroutes de grondinname door hand-mondcontact en de inname van gewassen , geteeld op verontreinigde grond. ” Doordat de PFAS houdende grond wordt afgeschermd door een “schone” bovenlaag , is de mogelijkheid voor hand-mondcontact niet meer relevant en gewassen worden er dan ook zeer zeker niet meer verbouwd. Tauw heeft eerder een risicobeoordeling voor de lokale maximale waarden Pfas voor een grootschalige bodemtoepassing gemaakt , op basis waarvan de gemeenteraad dat beleid heeft vastgesteld. Zij kunnen op dit moment niet voldoende onderbouwen waarom van die norm zou kunnen worden afgeweken. Mogelijke verplaatsing sportpark De Boekeweit. Reactie eigenaren op raadsbrief en raadsvoorstel.
3
FYTROMEDIATIE. In 2026 , gaan wij zonder meer hennep op dit perceel verbouwen. Gezien de ervaringen , zullen de PFAS waarden behoorlijk dalen. Volgens de managing director van Biotech , mag je ervan uit gaan dat binnen één jaar de waarden zeker onder de door de gemeenteraad op 15 oktober 2024 vastgestelde waarde voor toepassing in een grootschalige bodemtoepassing , passen. Dit in combinatie met het aanleggen van een groenwal , biedt volgens ons voldoende perspectief om door te gaan op de eerder dit jaar ingeslagen weg (motie vreemd van 4 februari 2025). “Deze grondwal heeft mogelijk effect op de toekomstige woonkwaliteit van het naastgelegen noordelijke perceel aan de Hoopmansveenweg. ” Om gebruik te kunnen maken van het Stand-Still principe , kan de grondwal uitsluitend op het zuidelijkperceel worden toegepast. Aan de noordzijde van het sportpark hoeft dus geen wal (los nog van de vraag of dat wel of niet wenselijk is) te worden gelegd , waardoor het dan ook geen invloed heeft op de toekomstige woonkwaliteit. Wij beschouwen bovenstaande als een “schijnargument” , want ook als het sportpark verder naar het noorden zou opschuiven zal er alsnog een “buffer” moeten worden aangelegd tussen het sportpark en de geplande woningbouw. VERSCHIL VAN INZICHT. KOSTEN.
In de bespreking met de wethouders , werd door de wethouder aangegeven dat een dergelijke wal tussen de 2 en 25, miljoen Euro aan extra kosten met zich mee zou brengen en dat dit één van de argumenten zou zijn om af te zien van aankoop. Op basis van de door de gemeente aangegeven eenheidsprijzen komen wij uit op een aanzienlijk lager bedrag dan aan het college is voorgehouden. Financieel voordeel: Aangezien het grootste gedeelte van het toekomstige sportpark tot minimaal 50 cm. dient te worden ontgraven , ontstaat er immers een financieel voordeel. Die grond hoeft niet te worden uitgegraven te worden afgevoerd. (Win/Win) , Het is te betreuren dat deze foutieve voorstelling van zaken , mede een onderdeel vormt van het advies om niet tot aankoop over te gaan. PROCEDURE: In de gesprekken met de wethouder is aangegeven dat alle procedures nog moeten worden doorlopen. Het zou nog minimaal vijf jaar duren en de verwachting is dat het nog wel zeven jaar zal duren voordat de verplaatsing een feit is. Allereerst moet de uitdaging van eventuele staatssteun worden getackeld. Dit geldt voor zowel het originele verplaatsingsplan als ook voor de variant waarbij het sportveld naar het noorden wordt opgeschoven.
“Hiervoor zal een taxatie moeten plaatsvinden uitgaande van één project (herontwikkeling van de bestaande sportaccommodatie) inclusief waardering van de eventuele grondwal en rekening houdend met de aanwezigheid van PFOS. Het effect hiervan op de waarde en daarmee op mogelijke staatssteun is daarmee nu niet bekend). Door de aanbieding van ons als eigenaren , is er overduidelijk sprake van een financieel voordeel voor de exploitatie. Mogelijke verplaatsing sportpark De Boekeweit. Reactie eigenaren op raadsbrief en raadsvoorstel.
4
v-\Reca.. Daarnaast resteren
nog belangrijke
betrekking tot de volksgezondheid, vergunningverlening, ruimtelijke inpassing. Hierover krijgen we op korte termijn geen zekerheid en duidelijkheid. Hierdoor ontstaat een risico op een lange onzekere doorlooptijd van het proces. Want naast het beantwoorden van de openstaande vragen, gaat ook rechtsbescherming (bezwaar en beroep) onderdeel van het te doorlopen proces uitmaken. Alles overwegende zijn de risico's van het realiseren van een sportpark op deze locatie groot. De kans op realisatie is door veel onzekerheden omgeven. Dit maakt dat het college deze optie er
financiën
niet realistisch Los
en
vragen met
en
haalbaar acht.
het feit of het
van
sportpark wordt verplaatst naar de Hoopmansveenweg, volgens het eerste naar het noorden wordt opgeschoven, zullen alle procedures hetzelfde zijn. Ze doorlopen en blijven de bezwaar en beroep mogelijk.
scenario of eventueel worden
moeten
Voor
verplaatsing naar het noorden zullen vanwege gemaakt met de voormalige eigenaren.
de
nabetalingsclausule,
nadere
afspraken
moeten
worden
Tevens stelt het moet worden
college dat er een nieuw aangepast plan (sportpark gecombineerd opgesteld met een behoorlijke doorlooptijd.
HOE
VERDER?
GAAT
HET
met
woningbouw)
De komende
periode gaan we in gesprek met alle betrokkenen over de optie van verplaatsing sportpark naar de noordelijke percelen. We leggen na de zomer een raadsvoorstel aan u voor waarin we alle overwegingen zullen opnemen op basis waarvan definitieve besluitvorming kan plaatsvinden. het
van
In de door
raad aangenomen
uw
motie,
werd
de
om
Wij, als grondeigenaren, bodemonderzoeken
waren
net zo verrast over
de uitkomsten
Zonder
hoe deze
college
Het is aan
heeft aangegeven u
als
sportvelden
en
Dedemsvaart. Namens
college.
de verkennende
van
duiding overschrijding is ontstaan, hebben wij onze verantwoordelijkheid genomen en doen wij u een voorstel, waarmee de originele verplaatsing van de sportvelden een reële en waarschijnlijk de meest snelle, mogelijkheid blijkt te zijn. Het
als het
sportvelden te verplaatsen naar de Hoopmansveenweg, lang lopende discussie over een mogelijke
de al veelte
(eindelijk) duidelijkheid gegeven verplaatsing/ renovatie bestaande sportvelden. aan
de
dat
zij na de zomer
een
raadsvoorstel
aan
u
wil voorleggen
gemeenteraad om richting te geven aan een acceptabele oplossing voor de daarmee, bij voorkeur op korte termijn, duidelijkheid, te scheppen voor alle sporters Men zou kunnen stellen dat zij daar nu wel eens recht op hebben.
grondeigenaren
van
in
perceel Avereest K. 3792
(geanonimiseerd)
Bijlages: e e e
Opmerkingen n.av. het raadsvoorstel. Tekening grondwal variant en situatie. Artikel PFAS daalt met 67 procent.
Mogelijke verplaatsing sportpark
De Boekeweit.
Reactie
eigenaren
op
raadsbrief en
raadsvoorstel.
5
Bijlage 1.
Opmerkingen n. a. v. het raadsvoorstel Zaaknummer: 1097739. Doordat het voorstel nu ineens bijna twee maanden naar voren is gehaald , beperken wij ons hierbij tot het stellen van vragen/ het plaatsen van opmerkingen. •
1. 2. 3.
4.
• •
1. 2.
•
1. 2. 3. •
1.
Staatssteun: Hoe kan het dat in maart 2024 bij een bieding van de gemeente van € 20 , p.m² , er toen al niet meer geboden kon worden i. v. m. mogelijke staatsteun? Hoe valt dat te rijmen met die € 35-, door de gemeente is geboden? Herontwikkeling de Boekweit kan worden meegewogen , mits de herontwikkeling van De Boekweit en de realisatie van een sportpark als één project wordt aangemerkt. Is toegestaan door de accountant , mits beide projecten zorgvuldig gescheiden worden geadministreerd. ? Onderzoek alternatieve locaties. Hier wordt aangegeven dat de afspraken binnen de kaders van het staatssteunrecht moeten worden gemaakt. Dat er een marktconforme prijs moet worden betaald. Het lijkt erop dat hierbij gemakshalve de verwijzing naar de herontwikkeling van De Boekweit buiten beschouwing is gelaten? Hierbij zou de vraag kunnen worden opgeworpen hoe de eventuele staatssteun met de ontwikkeling van de hockey velden in Hardenberg is getackeld. Varianten: Hoe serieus is hier naar gekeken? Is er een concrete aanbieding gedaan naar de verkopers van de 21 hectare landbouwgrond voor het ontwikkelen en realiseren van woningbouw? Hoopmansveenweg Zuid. Is dat wel een alternatief i. v. m.
de beperkte ruimte en de aanwezigheid van gasleidingen? Tijdspad Is het niet meer dan logisch , dat met het beschikbaar stellen van een budget er ook een tijdspad wordt aangegeven? Hoelang duurt het voordat het ontwerp aanbestedingswaardig is? Wellicht is er ondertussen een alternatief voor handen? Planologische procedure: De planologische bestemming van deze locatie (De Boekweit) hoeft niet te worden gewijzigd? Klopt deze redenering? Als er nieuw gebouwd moet worden is een omgevingsvergunning toch een vereiste?
Mogelijke verplaatsing sportpark De Boekeweit. Reactie eigenaren op raadsbrief en raadsvoorstel.
6
Oppervlakte perceel ca. 99.000 m2 Grondoppervlakte grondwal ca. 18.000 m2 Grondoppervlakte t.b.v. ontwikkeling sportpark
AVEOOK
ca.
81.000
0379260000
m2
Situatie Schaal
1:1000
CONCEPT Maten
in
M, materiaalmaten
in
MM,
2!
hoogtematen
E
3.00
en
oo
3,00
mn
drainzand.
)dre simi onaeg( (geanonimiseerd)
Pere
Schaal
1:50
eines
10
NAP,
Dedemsvaart -
aanzicht (geanonimiseerd) MEN
to‚v.
statie Doorsnede! aanzicht
19,00
Doorsnede/
M
Hoopmansveenweg Dedemsvart Areca
mn
in
:
wal
WELKOM
START
•
Verplaatsing voetbalveld. Mondelinge overeenkomst tot aankoop ± 14 ha. Vastgestelde prijs
,
geen
voorbehoud
verkennend bodemonderzoek. 27 jan. 25 4 feb. 25 Motie gemeenteraad.
“Verplaatsing”
Hoopmansveenweg
1.
Huidige sportvelden.
2.
W. V. G. gronden. Aangekocht door de gemeente.
3.
Behoorde bij de WVG gronden. Niet aangekocht.
4.
Beoogde locatie sportvelden (samen met 3. )
5.
Aangekochte gronden t. b. v. uitbreiding industrieterrein.
PFAS?
•
•
Er zijn enkele duizenden soorten PFAS bekend. PFAS is de afkorting
polyfluoralkylstoffen en is een verzamelnaam voor duizenden kunstmatig geproduceerde chemische stoffen die bekendstaan om hun water- en vetafstotende eigenschappen. Ze worden veel gebruikt in alledaagse producten zoals pannen met antiaanbaklaag (regen)kleding bakpapier en blusschuim. Omdat ze niet in de natuur voorkomen niet afbreekbaar zijn en door de mens gemaakte stoffen zijn belanden ze in het milieu en kunnen ze schadelijk zijn voor mens en milieu aldus de NVWA. voor per- en
,
,
,
,
,
Oorzaak vervuiling?
•
Uitrijden rioolslib ?
•
Ook
•
Ook andere vervuiling (metalen
•
PFAS-Pesticiden
•
PFAS/PFOS zit alleen
op
de andere kavels.
maar
e. d. ).
in de bovengrond.
Wat hebben wij gedaan?
•
Cosun. Afnemer suikerbieten
•
Tauw
•
Omgevingsdienst
•
Provincie Overijssel
•
Fytromediatie.
PFAS eruit?
•
Grond afgraven Onbetaalbaar.
•
Grond verwerken in een grondwal. (nut noodzaak). Volgende dia.
•
Fytromediatie. Met behulp en een additief
en naar
erkende verwerker.
van
en
hennep. Hennep
Ontwerp sportvelden.
Brede groenstrook
Grondwal ?
Grondwal ?
Grondwal ?
noodzaak.
•
Nut
•
Ondergrond met licht vervuilde grond. Toplaag
en
met schone grond.
Toepassing Fytromediatie •
Na 1 groeiseizoen mag je er voor 99% vanuit gaan dat de PFAS waarde ruim onder de norm van 30 komt. Ondergrond met licht vervuilde grond. Toplaag met schone grond.
•
Daarmee komt het onder de
door de gemeenteraad vastgestelde Locale Maximale Waarden.
Aanbieding p. m. ²
•
Prijsafspraak staat vast. € 35-
•
Verkopers willen de wal aanleggen.
•
Hierbij wordt ± 50 cm. afgegraven. Toplaag 4 ha. grond erboven.
•
Geen afvoer
van
kostenpost
voor
,
van
grond. Kostenvoordeel i. p. v. de gemeente.
de
De keuze
•
Verplaatsing.
Wat is goed
•
voor
Renovatie.
Dedemsvaart?
Aandachtspunten
n. a. v.
raadsvoorstel
•
Staatssteun ?
•
Alle varianten zijn de afgelopen maanden zorgvuldig doorlopen?
•
Tijdspad
herontwikkeling
c. q.
•
De planologische bestemming
van
voor
verplaatsing?
deze locatie (De Boekweit) hoeft niet gewijzigd te worden?
Aandachtspunten
•
Gedurende de periode
n. a. v.
van
raadsvoorstel
renovatie is het
sportpark in gebruik? •
Herinrichtingsplan inclusief begroting?
•
Wat als de kosten veel te hoog worden?
•
Hoe is die € 350.000- opgebouwd? ,
De keuze
Wat is goed
voor
Dedemsvaart?
PFAS daalt met 67 procent in proefproject met hennep en additief 16 januari 2025BrusselTeeltreageer
De hennep in volle bloei met op de achtergrond het industrieel oefencomplex voor de brandweer. Het Vlaamse proefproject van C-biotech waarbij hennep werd geplant om PFAS uit de bodem te halen , blijkt een groot succes. In drie maanden tijd is de aanwezigheid van PFAS met maar liefst 67 procent gedaald. Zo meldt Campus Vesta. In juni vorig jaar stapte Campus Vesta , het opleidingsinstituut van de provincie Antwerpen , in een proefproject van C-biotech , een bedrijf uit Temse gespecialiseerd in biobased bouwmaterialen en sanering met hennep. Oorzaak van de vervuiling van een deel van de terreinen van Campus Vesta is het gebruik van PFAS-houdend blusschuim voor de brandweeropleidingen vóór 2011. ‘Op het meest vervuilde perceel is de PFAS-concentratie van 25 à 30 microgram naar 45, tot 6 microgram gegaan’ , aldus Campus Vesta. ‘De hennep sloeg zo goed aan dat twee derde van het vervuilde terrein nu zo goed als gesaneerd is. ’ Experimenten bodemadditieven Saneringsprojecten met industriële hennep zijn op zich niet nieuw en werden ook al op andere plaatsen uitgevoerd , erkent C-biotech. ‘Maar wat het project op Campus Vesta zo uniek maakt , is dat voor het eerst werd geëxperimenteerd met het toevoegen van verschillende bodemadditieven. Doel van die toegevoegde stoffen is het versnellen van de opname van PFAS.
’ ‘Goed gelukt’ „En dat is goed gelukt” , zegt Erik de Bruyn , projectmanager bij C-biotech en de drijvende kracht achter het project van fytoremediëring. Dat zijn technieken die gebruikmaken van levende planten en de bijbehorende levende micro-organismen. „In alle 25 percelen is het PFAS-niveau gedaald. Bovendien zit de PFAS niet zozeer meer in de bodem , maar vooral in de bladeren of in een deel van de wortel. Bij de meeste percelen zit er zo’n acht keer meer PFAS in de hennepbladeren dan in de bodem. Bij het best presterende perceel is dat zelfs 27 keer meer. ”
Niet in grondwater „Positief ook is dat de PFAS niet terechtkomt in het grondwater” , vervolgt De Bruyn. „Uit stalen die genomen zijn op een halve meter diepte blijkt dat de vervuiling in de bovenste 20 centimeter van de bodem blijft zitten en dat er in het grondwater niets verandert. Dat betekent dat de PFAS ook niet kan zijn weggespoeld. ” Snellere opname Het experiment met die verschillende additieven , om te kijken welke bodemtoepassingen de PFAS het vlugst afbreken , is volgens C-biotech van onschatbare waarde. „Eén additief in het bijzonder - Hempurizer+ - bleek de opname van PFAS door de plant aanzienlijk te versnellen. Voor het moeilijker te verwijderen PFOS noteerde men zelfs een tot dertig keer snellere opname. ” De Bruyn: „Het is dus niet enkel het louter inzaaien en telen van hennep die het succes verklaren , het geheim zit in de interactie tussen de plant en een specifiek bodemadditief. ” Over dit additief kan De Bruyn niet alles kwijt. „Het is een biogebaseerd product dat zowel de groei van de plant als de opname van PFAS , en zeker ook PFOS , stimuleert” , zegt hij. „Hempurizer+ is exclusief ontwikkeld door de firma Bertels uit Nederland samen met Cbiotech. ”
Toelichting grondslagen In dit document kunt u secties vinden die onleesbaar zijn gemaakt. Deze informatie is achterwege gelaten op basis van de Wet open overheid (Woo). De letter die hierbij is vermeld correspondeert met de bijbehorende grondslag in onderstaand overzicht.
J Art. 5.1 lid 2 sub e Het belang van de openbaarmaking van deze informatie weegt niet op tegen het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen