RV Vaststellen Nota van uitgangspunten Volkshuisvestingsprogramma

Raadsvoorstel

Vaststellen Nota van uitgangspunten Volkshuisvestingsprogramma Zaaknummer:

1130401

College:

2 december 2025

Portefeuillehouder:

Wethouder Dorrestijn-Taal

Raad:

13 januari 2026

Wij stellen de gemeenteraad voor om te besluiten: 1. de Nota van uitgangspunten Volkshuisvestingsprogramma vast te stellen.

Inleiding

Tot op heden legden we onze visie op wonen vast in het Programma Wonen. Voor het laatst deden we dat in 2019. Hierin gaven we onze lange termijnvisie op de woonopgaven in de gemeente Hardenberg weer.

Dat gaat veranderen met het Volkshuisvestingsprogramma. Dit programma vloeit voort uit de

Wet versterking regie volkshuisvesting. De gemeentelijke Omgevingsvisie ‘Landstad Hardenberg’ vormt de basis voor het Volkshuisvestingsprogramma op zowel ruimtelijke als sociale ontwikkelingen binnen de gemeente.

Vooruitlopend op de komst van de Wet versterking regie volkshuisvesting heeft de Rijksoverheid diverse beleidsnotities vastgesteld die in de breedte richting geven aan het woondomein in Nederland. Het gaat dan o.a. over:

• voldoende en betaalbare woningen;

• passende woningen voor verschillende aandachtsgroepen; • verduurzaming van de woningvoorraad;

• voldoende passende woningen in een zorgzame omgeving vanwege de groeiende oudere bevolkingsgroep.

Deze Rijksbeleidskaders zijn regionaal vertaald naar de regionale Woondeal en Woonzorgvisie West Overijssel met Afsprakenkader ouderenhuisvesting.

Aanvullend heeft het college onderzoek gedaan naar de woningbehoefte binnen de gemeente. Ook vanuit de gemeente Hardenberg zien we dat de woningmarkt de afgelopen jaren sterk is veranderd.

1 van 7

Dit alles is de aanleiding om het overwegende fysiek ingestoken woonbeleid binnen de

gemeente Hardenberg te gaan actualiseren en in samenhang met zorgbeleid toe te werken naar integraal woonzorgbeleid.

Doelen

Met integraal woonzorgbeleid streven we ernaar om de kwaliteit van leven en wonen te behouden en mogelijk te versterken. Het Volkshuisvestingsprogramma (visie en

uitvoeringsprogramma) beschrijft de samenhang van meerdere beleidsterreinen die van

meerwaarde zijn voor onze inwoners, zoals een betaalbare passende woning in leefbare wijken en dorpen waar een ieder lang zelfstandig kan wonen. Zichtbaar is dat het moeilijk is voor inwoners een passende woning te vinden, onze inwoners steeds ouder worden en de betaalbaarheid van

de woningmarkt onder druk staat voor in ieder geval de jongeren. Ook hebben inwoners met een zorgvraag moeite om een passende woning te vinden. Om de kwaliteit van leven en wonen te

behouden is de inzet gericht op om meer passende woningen te realiseren in een gezonde en sociale leefomgeving waarin inwoners naar elkaar omzien.

Argumenten

Ad 1.1 We met de Nota van uitgangspunten, als verfijning van de Omgevingsvisie, tot uitvoering willen komen van het integraal woonzorgbeleid

In de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg, vastgesteld door uw raad in juli 2021, zijn vanuit het fysieke en sociale domein ambities en opgaven beschreven. Volgens de Wet versterking regie volkshuisvesting worden de ambities en opgaves vanuit de Omgevingsvisie uitgewerkt in het Volkshuisvestingsprogramma. In dit programma worden de op uitvoering gerichte beleidsvoornemens beschreven.

De kaders omschreven in de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg geven onvoldoende sturing

om tot uitvoering te kunnen komen. Een nadere verfijning van deze Omgevingsvisie op het brede domein wonen is daarom wenselijk.

Daarom hebben wij een tussenstap ingebouwd, in de vorm van deze Nota van uitgangspunten om tot beleid te komen voor uitvoering.

De in deze nota verwerkte uitgangspunten zien we als het visiedeel om richting te geven aan de uitvoering. Dit zien we als een verantwoordelijkheid van de raad.

Het opstellen en uitvoeren van het Volkshuisvestingsprogramma, de volgende stap, is een bevoegdheid van het college.

Dit is zo bedoeld volgens de Omgevingswet. Deze wet bepaalt dat de gemeenteraad bijv. een

omgevingsvisie en een omgevingsplan vaststelt. De omgevingsvisie gaat over de langere termijn en de opgaven waar de gemeente mee aan de slag gaat. Het college van burgemeester en

wethouders is verantwoordelijk voor het meer uitvoerende beleid, zoals het vaststellen van

programma's en verlenen van vergunningen. In dit geval het Volkshuisvestingsprogramma. In de Nota van uitgangspunten zijn ook sturende regionale kaders verwerkt zoals

overeengekomen in de Woondeal West Overijssel en de regionale Woonzorgvisie. Verder sluiten 2 van 7

we aan bij al opgestelde programma's zoals op het gebied van Energie en Klimaat. De in deze programma's opgenomen kaders maken onderdeel uit van het Volkshuisvestingsprogramma.

De Nota van uitganspunten (visiedeel) en het uitvoeringsprogramma vormen samen uiteindelijk het Volkshuisvestingsprogramma voor onze gemeente, tot en met 2030 met een doorkijk naar 2040.

In de toekomst zullen de Omgevingsvisie en onderliggende programma’s, zoals dit Volkshuisvestingsprogramma, processen vormen die parallel aan elkaar lopen.

Het Volkshuisvestingsprogramma wordt daarmee een dynamisch uitvoeringsgericht programma dat het college jaarlijks herijkt en concretiseert.

Ad 1.2 Het huidige woonbeleid sluit niet meer aan bij de ontwikkelingen in de woningmarkt en (toekomstige) bevolkingssamenstelling

Het huidige Programma Wonen van 2019 beschrijft een woningbouwopgave en vraagt aandacht voor de groepen ouderen en starters in de woningmarkt.

Hoewel dit nog steeds actueel is, zijn het aantal bijkomende opgaven fors gegroeid. De inwoners worden steeds ouder en het betaalbaarheidsvraagstuk van koopwoningen is veel complexer geworden. Daarnaast komen er meer groepen met een zorgvraag die ook zoeken naar een woning in de samenleving van de gemeente Hardenberg.

Met het realiseren van voldoende en passende compactere betaalbare woningen is het

huisvestingsvraagstuk wellicht ingevuld. Maar een toekomstbestendige woonomgeving is ook een gezonde en sociale leefomgeving, waar mensen prettig kunnen wonen, ook als zij zorg of

ondersteuning nodig hebben en andersom voor de overige bewoners. Het vraagt aandacht voor een fysieke omgeving die bijdraagt aan gezondheid en welzijn, en veerkrachtige inclusieve gemeenschappen.

Ad 1.3 De Nota van uitganspunten is met brede betrokkenheid van buiten en binnen de organisatie tot stand gekomen

Bij het opstellen van deze visie is nadrukkelijk ingezet op participatie en samenwerking. De aanzet van de visie is getoetst en aangescherpt in samenspraak met diverse partners. Het doel van deze

participatie was om kennis en ervaring uit de praktijk te benutten en draagvlak te creëren voor de uitvoering.

De betrokkenheid is georganiseerd rond vier groepen van stakeholders, elk met een eigen perspectief op de volkshuisvesting. Het gaat dan om:

• marktkenners (o.a. makelaars, ontwikkelaars, woningcorporatie, provincie);

• woonzorgpartijen (o.a. zorg- en welzijnsaanbieders, belangenbehartigers en huisvesters); • Plaatselijk Belangen;

• woningcorporatie en huurdersorganisatie.

3 van 7

Ook de participatieraad is betrokken. Voor hen is bij de uitwerking van beleid ook een rol weggelegd.

Deze partijen blijven ook betrokken bij het opstellen van het daadwerkelijke

Volkshuisvestingsprogramma, waarin de visie verder wordt geconcretiseerd in maatregelen, projecten en samenwerkingsafspraken.

Ad 1.4 We kunnen inzetten op een integrale aanpak

Het Volkshuisvestingsprogramma is integraal qua opzet. De beleidsonderdelen worden in samenhang met elkaar beschreven gericht op de uitvoering. Het gaat om de volgende onderdelen: • De bestaande woningvoorraad

In dit hoofdstuk wordt met name ingegaan op de mogelijkheden hoe de bestaande

woningvoorraad beter benut kan worden. De gemeente Hardenberg kent een voorraad met een gemiddeld groot oppervlak. Nu en zeker de komende jaren zal de groei van de huishoudens vooral zitten bij 1+2 persoonshuishoudens, met name onder jongeren, ouderen en

aandachtsgroepen. De bestaande woningvoorraad biedt kansen om passend in te zetten voor

deze groepen. Dit kan bijv. door splitsing en kamerverhuur binnen het bestaande bezit. Ook zien we kansen om ander leegstaand vastgoed te transformeren naar woningen. Hiervoor willen we

ruimte bieden, met behoud van een prettig woon- en leefklimaat. Aansluitend gaan we

onderzoeken hoe we leegstand in de bestaande woningvoorraad kunnen tegengaan en voorkomen.

Ook in samenhang met de woonomgeving willen we de kwaliteit van wijken en dorpen behouden dan wel versterken, in samenhang met de bestaande woningvoorraad. Er is op dit punt een sterke samenhang met uitvoering gericht op verduurzaming vanuit de Programma's Energie en Klimaat. • De kwantitatieve woningbouwopgave

Binnen dit hoofdstuk is beschreven op welke wijze we invulling willen geven aan de kwantitatieve woningbouwopgave, zowel vanuit een lokale als regionale opgave. We kijken naar de opgave tot en met 2030, die gerelateerd is aan de opgave binnen de Woondeal West Overijssel met een

doorkijk naar 2040. Verder geven we duiding op welke wijze we sturing geven aan de invulling binnen de dorpen. We benaderen dit gebiedsgericht. Zowel gericht op de invulling bij de

verschillende dorpen als ook gericht op het buitengebied. Dit kan ook samengaan met de transformatie van en/of het beter benutten van leegkomende agrarische bebouwing. • Kwalitatieve behoefte

Binnen dit hoofdstuk richten we ons op de opgave om de juiste passende woningen te kunnen

bieden aan de verschillende (aandachts-)groepen. De belangrijkste opgave is betaalbaar wonen

voor jongeren en ouderen. 70% van de woningbouwopgave is betaalbaar. Voor koopstarters

zetten we in op goedkope koop waarbij de v.o.n.-prijs ligt rond de € 275.000. Het voorstel is

4 van 7

om hier instrumenten voor te ontwikkelen zodat de woning betaalbaar is en betaalbaar blijft.

Waarbij het ontwikkelvoordeel niet ten goede komt aan alleen de eerste generatie bewoners.

Verder zien we dat er meer gedifferentieerd en inclusief aanbod nodig is om aan de woonvraag

te kunnen voldoen. Belangrijk daarbij is dat we komen tot evenwichtige opbouw van wijken en dorpen.

• Behoefte aan wonen met zorg

Naast het vergroten van woningaanbod voor ouderen gaat de opgave voor wonen en zorg verder dan alleen het bieden van een passende woning. Het gaat o.a. om een aanvullend specifiek woningaanbod, meer gericht op ondersteuning en bewustwording gericht op aanpassing van de eigen woning of doorstroming naar een passende woning.

En wij besteden aandacht aan mogelijkheden om mee te bouwen aan veerkrachtige

(woon-)gemeenschappen waarin mensen naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen. Of het gaat om het samenbrengen van wonen, zorg en welzijn in de nabijheid van de doelgroep, ook

gericht op het langer zelfstandig wonen en waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. We richten ons hierbij op de ontwikkeling van woonzorgzones. Verder staan we open voor het ontwikkelen

van collectieve woon-/zorginitiatieven of andere innovatieve woonvormen.

Aanvullend richt dit hoofdstuk zich ook op de huisvestingsopgave van verschillende

aandachtsgroepen. Naast een passende woning in een passende woonomgeving waarbij rekening wordt gehouden met draagkracht in wijk en dorp.

• Leefbaarheid Leefbaarheid hangt samen met voorzieningen en bereikbaarheid. Waar mogelijk zetten we ons in op het behouden van voorzieningen of kiezen voor maatwerk gericht op behouden en mogelijk bundelen van voorzieningen passend bij het karakter en de behoefte van het dorp. Aanvullend stimuleren we de leefbaarheid gericht met woningbouw en het ondersteunen van de sociale

samenhang waarbij ingezet wordt op het versterken van het gevoel van veiligheid, vertrouwen en onderlinge hulp. We gaan onderzoeken of de inzet van integrale wijkaanpak hierbij kan ondersteunen met als eerste in gebieden waar de leefbaarheid kwetsbaar is.

Per hoofdstuk is middels een samenvatting in beeld gebracht op welke uitgangspunten de uitvoering de komende jaren gericht zal zijn. Deze acties en maatregelen zijn ook in een

verzamelblad als bijlage bij het raadsvoorstel gevoegd. Binnen het onderdeel 'uitvoering' volgt hiervan een nadere duiding.

Risico's en kanttekeningen

Ad 1.1 Wet versterking regie volkshuisvesting is nog niet in uitvoering

De verwachting is dat deze Wet per 1 juli 2026 in werking gaat treden. Na inwerkingtreding moet deze Wet nog op onderdelen worden uitgewerkt en dit geeft onduidelijkheid richting de

strekking van het Volkshuisvestingsprogramma. Aangezien het Volkshuisvestingsprogramma

jaarlijks wordt geactualiseerd is het risico beperkt. De integrale woonzorgopgave biedt voldoende urgentie om dit nu op te pakken.

5 van 7

Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: • Duurzame steden en gemeenschappen. Toelichting werelddoelen VN

Met integraal woonzorgbeleid streven we ernaar om de kwaliteit van leven en wonen te behouden en mogelijk te versterken.

Financiën

De vaststelling van de Nota van uitgangspunten Volkshuisvestingsprogramma heeft niet direct

financiële gevolgen. De keuzes die gemaakt worden in het Volkshuisvestingsprogramma (stap 2) die gericht zijn op uitvoering hebben wel financiële gevolgen, naast de financiële middelen voor het Programma Versnellen Woningbouw, die al beschikbaar zijn in de meerjarenbegroting 2026. Voor de periode 2026-2027 is in totaal € 650.000 beschikbaar.

Zie verder onder het kopje 'uitvoering' voor nadere toelichting.

Verwerking persoonsgegevens

De vaststelling van de Nota van uitganspunten heeft geen invloed op de verwerking van persoonsgegevens.

Communicatie en participatie

Het besluit over de Nota van uitgangspunten wordt gepubliceerd. Hiermee is de nota voor een

ieder toegankelijk. Bij de invulling van stap 2 om te komen tot het Volkshuisvestingsprogramma

wordt een passend participatieproces gekozen, met de Nota van uitgangspunten als vertrekpunt. Partijen die betrokken zijn geweest in het participatieproces rondom de Nota van uitganspunten worden ook nu weer betrokken. Aanvullend wordt ook ingezet op participatie van inwoners, om meer betrokkenheid te realiseren bij de uitvoering.

Uitvoering

Gefaseerde uitvoering

Per hoofdstuk zijn binnen een apart kader de uitgangspunten voor de uitvoering benoemd. Deze punten zijn de basis voor het opstellen van het uitvoeringsprogramma als stap 2 binnen het

opstellen van het Volkshuisvestingsprogramma. Het Volkshuisvestingsprogramma geeft richting aan de uitvoering van nieuwe onderwerpen, maar ook al in gang gezette onderwerpen.

Onderzocht wordt welk groeipad bij ons past en ingevuld kan worden om invulling aan de

opgave te kunnen geven. Op deze wijze wordt het Volkshuisvestingsprogramma gevuld. Bij de

keuze van de beleidsopgave binnen de nieuwe onderwerpen wordt onderzocht welke capaciteit hiervoor passend is en welke kosten hiermee gemoeid zijn om tot realisatie te komen.

6 van 7

Betrokkenheid college en raad

We richten ons bij het afronden van stap 2 van het Volkshuisvestingsprogramma op eind Q2 van

2026. Binnen het proces om te komen tot het Volkshuisvestingsprogramma ligt ook het moment

van een nieuwe gemeenteraad en nieuw college. In het proces richting zomer 2026 betrekken we

zowel het huidige als het nieuwe college en de raad. In dit proces betrekken we ook de financiële invulling richting meerjarenbegroting van 2027 en verder. Zoals al aangegeven gaat het niet alleen om nieuwe uitgaven. Het Programma Versnellen Woningbouw maakt al meerjarig

onderdeel uit van de begroting. Tevens kunnen we middelen vanuit de nieuwe Woningbouw

Stimulans gaan inzetten om het Volkshuisvestingsprogramma te gaan uitvoeren. De te ontvangen subsidie vanaf 2026 is bedoeld om lokale woningbouw te versterken en biedt gemeenten de

vrijheid om de middelen te besteden op de manier die het beste bij hun woningbouwopgave

past. Verder gaan we inzetten op het verkrijgen van subsidies vanuit het Rijk en de provincie en middelen vanuit de Regiodeal Zuidoost Drenthe voor het creëren en ontwikkelen van veerkrachtige woongemeenschappen. Lopende ontwikkelingen

Ook de kansrijke maatregelen vanuit de Notitie Woningaanbod jongeren en starters, waarvan zoals afgesproken een deel van de uitwerking al een start mee is gemaakt, worden integraal onderdeel van het Volkshuisvestingsprogramma.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

B.M. de Vries

M.W. Offinga

Bijlagen

• Nota van uitgangspunten VHVP Hardenberg

• Verzamelblad uitgangspunten voor uitvoering

7 van 7