RV Uitwerking septembercirculaire

Raadsvoorstel Zaaknummer: Behandelaar: E-mail:

401859 Hubert van Ruth Hubert.vanRuth@hardenberg.nl

College:

19 oktober 2022

Raad:

8 november 2022

Onderwerp: uitwerking septembercirculaire WIJ STELLEN DE GEMEENTERAAD VOOR OM TE BESLUITEN: 1. Kennis te nemen van de uitkomsten van de septembercirculaire en deze te verwerken in de begroting door middel van de 11e wijziging 2022 en de 3e wijziging 2023. 2. De bedragen die worden ontvangen voor de volgende taakmutaties beschikbaar te stellen c.q. toe te voegen aan de betreffende taakvelden: • Energietoeslag • Invoeringskosten Omgevingswet • Invoeringskosten Wet kwaliteitsborging • Inburgering • Maatschappelijke begeleiding statushouders 3. Vast te stellen, de 11e wijziging 2022 en de 3e wijziging 2023. Inleiding Jaarlijks verschijnen er meestal drie circulaires over de ontwikkeling van de gemeentefondsuitkering. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, de septembercirculaire geeft van de vertaling van de Miljoenennota. De decembercirculaire rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De belangrijkste onderwerpen in de septembercirculaire 2022 zijn: • De accressen vanaf 2023 tot en met 2026 zijn bijgewerkt op basis van de regels van de huidige normeringmethodiek. • Het volumedeel van het accres is voor de jaren 2022 tot en met 2025 vastgezet op de stand van de Voorjaarsnota 2022 (van het Rijk). • Een eenmalige bijdrage van € 1 miljard in 2026. • Voorschot onderschrijding BTW-compensatiefonds (BCF) plafond 2022.

• De bijdrage voor de Energietoeslag en overige taakmutaties, waaronder een bijdrage voor de invoeringskosten Omgevingswet. Verder wordt met de septembercirculaire ook de zogenaamde uitkeringsbasis geactualiseerd. Hieronder valt o.a. ook de bijstelling van de WOZ-waarden. Beoogd effect Actualiseren financiële positie.

Argumenten 1. We willen een actueel inzicht geven in de ontwikkeling van de financiële positie. De uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De informatie uit de gemeentefondscirculaires heeft in de regel grote invloed op de financiële positie van de gemeente. De verwerking van de gevolgen van de septembercirculaire 2022 in een wijziging van de begroting 2022 betekent dat een actueler beeld wordt gegeven van het te verwachten rekeningresultaat 2022. 2. Het is bestaand beleid om de bedragen die we ontvangen voor taakmutaties te verrekenen met de budgetten op de betreffende taakvelden. Een deel van de inkomsten die we ontvangen via het gemeentefonds houdt verband met een taakuitbreiding/wijziging. Dit jaar betreft het o.a. een bedrag voor het kunnen toekennen van de energietoeslag en een compensatie voor de kosten invoering Omgevingswet. Het is bestaand beleid om in het geval het een extra inkomst betreft, het betreffende bedrag toe te voegen aan het budget op het betreffende taakveld. Omgekeerd geldt ook als uitgangspunt, dat als er een uitname uit het gemeentefonds plaats heeft, het betreffende bedrag wordt onttrokken aan het budget op het betreffende taakveld. Risico's en kanttekeningen Het accres wordt gesplitst in een volume- en een nominaal deel. Het accres is de jaarlijkse groei van het gemeentefonds.

Het accres is onder andere nodig voor het opvangen van de stijgende kosten van gemeenten als gevolg van inflatie, inwonergroei, groei van het beroep op bepaalde voorzieningen zoals WMO en Jeugdzorg, maar ook voor bijvoorbeeld het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Het accres zelf is te splitsen in een deel voor: - Nominale (loon- en prijs)stijgingen - Volumegroei. In het voorjaar stelde het kabinet voor om het volume-deel van het accres voor de kabinetsperiode 2022-2025 te bevriezen op de stand van de meerjarenraming van de Voorjaarsnota 2022. Het accres wordt wel blijvend geactualiseerd voor nieuwe ramingen voor de ontwikkeling van de lonen en prijzen. Daarvoor gaat men uit van de volgende indices en bijbehorende gewichten, zoals gepubliceerd door het Centraal Planbureau: 60% loonvoet overheid, 20% prijs materiele overheidsconsumptie en 20% prijs bruto overheidsinvesteringen. De VNG heeft dit voorstel in juni na het verschijnen van de Voorjaarsnota 2022 en de meicirculaire geaccepteerd. Deze afspraken moeten leiden tot meer rust op de rijksbegroting en de gemeentebegrotingen. Bovendien wordt hiermee het inflatierisico voor gemeenten beperkt. In 2023 is sprake van een verhoging van het nominale accres, als gevolg van een bijstelling van de verwachtingen t.a.v. loon- en prijsstijgingen. Het volumedeel van het accres is lager.

Voor het jaar 2022 is het totale accres onveranderd. De raming voor de prijsontwikkeling voor het jaar 2022 is in de Macro Economische Verkenningen (MEV) van Prinsjesdag echter naar boven bijgesteld. Als gevolg daarvan neemt het nominale deel toe, maar daalt het volume-deel van het accres 2022. Deze verlaging werkt structureel nadelig door naar de komende jaren.

De aanhoudende zorgen over het financieel perspectief van gemeenten na 2025 en het overleg met de VNG hebben er toe geleid dat het kabinet heeft besloten om alsnog extra geld beschikbaar te stellen voor 2026. Dit onder de noemer van een “eenmalige bijdrage”. Het kabinet voegt in 2026 € 1 miljard toe aan het Gemeentefonds. Voor Hardenberg komt dit neer op zo’n € 2,9 miljoen. Dit is € 0,2 miljoen meer dan het bedrag dat wij in de meerjarenbegroting hebben opgenomen als stelpost extra accres 2026. Dit kabinetsbesluit kan niet los gezien worden van het feit dat het meer tijd zal gaan kosten om een herziening van de financiële verhoudingen c.q. een groter eigen belastinggebied voor gemeenten al in 2026 door te kunnen voeren. Naar verwachting zal er begin 2023 meer duidelijk worden over de voorgenomen herziening van de financiële verhoudingen. Gemeenten kunnen de betaalde btw op de inkoop overheidstaken terugvorderen op het BCF. Als gemeenten in een jaar minder declareren dan er aan middelen in het BCF zit, dan wordt het restant aan het gemeentefonds toegevoegd. Wordt er meer gedeclareerd dan wordt het verschil aan het gemeentefonds onttrokken. Afgesproken is dat jaarlijks bij de septembercirculaire een voorschot wordt verstrekt op de verwachte onderuitputting van dat kalenderjaar. In de meicirculaire volgend op het kalenderjaar volgt dan de afrekening.

Gemeenten ontvangen meer middelen als gevolgen van taakmutaties De grootste betreffen de energietoeslag en de bijdrage voor de invoeringskosten Omgevingswet. Verder worden nog middelen ontvangen voor o.a. invoeringskosten Wet kwaliteitsborging, voor inburgering en voor maatschappelijke begeleiding statushouders. a. De energietoelage 2022 is verhoogd van € 800 naar € 1.300 voor mensen die leven van 120% van het sociaal minimum. Om gemeenten in staat te stellen om dit bedrag uit te kunnen keren is € 550 miljoen extra aan het gemeentefonds toegevoegd, waarvan € 500 miljoen voor verstrekkingen en voor de uitvoeringskosten € 50 miljoen. Voor onze gemeente komt via de septembercirculaire 2022 nu € 1,7 miljoen beschikbaar. Dit bedrag komt dan bovenop de € 1,6 miljoen die al via de meicirculaire is ontvangen. In de raad van 27 september jl. is de raad al geïnformeerd over de verhoging van de toelage en de compensatie die we via het gemeentefonds ontvangen. Daarbij heeft de raad ingestemd met het voorstel om het bedrag dat we ontvangen voor de energietoeslag beschikbaar te stellen/houden voor het geven van deze steun. b. Invoeringskosten Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging Vanwege de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet ontvangen de gemeenten een bijdrage voor de transitiekosten.

Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten in kaart worden gebracht. Ook ontvangen gemeenten in 2022 een bijdrage voor de noodzakelijke voorbereiding die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) vanaf 1 januari 2023. Daarnaast ontvangen de gemeenten na inwerkingtreding een jaarlijkse bijdrage (tot en met 2026) voor het uitvoeren van de Wkb-taken. c. Inburgering In het bestuurlijk akkoord met betrekking tot de opvang van asielzoekers is afgesproken dat het kabinet voldoende middelen beschikbaar stelt voor de integratie. Als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars is afgesproken het budget voor de inburgering te verhogen.

d. Maatschappelijke begeleiding statushouders Gemeenten ontvangen voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden in 2022 een bijdrage. De bijstelling van de uitkeringsbasis leidt voor 2023 en volgende jaren tot een nadeel De belangrijkste bijstelling betreft de actualisering van de WOZ-waarden woningen. Het rijk gaat voor de berekening van de gemeentefondsuitkering 2023 uit van een vermeerdering van de WOZ-waarde woningen met 15%. Dit heeft tot gevolg dat wij minder inkomsten uit het gemeentefonds ontvangen, omdat het rijk er bij de berekening van de gemeentefondsuitkering van uit gaat dat een hogere WOZwaarde betekent dat de gemeente zelf meer inkomsten kan realiseren. Bijdrage aan de sustainable development goals van de Verenigde Naties - Past niet bij de SDG-doelen Toelichting Dit voorstel draagt niet direct bij aan de SDG’s, maar is wel (indirect) van belang voor de realisering van de doelen. De financiële ontwikkelingen zijn immers van belang voor elk werelddoel. Financiën De septembercirculaire 2022 leidt tot de volgende bijstelling van de raming van de gemeentefondsuitkering: Bedragen x € 1.000 Bijstelling accres Uitkering uit BCF Extra accres 2026 Ontwikkeling uitkeringsbasis Diverse taakmutaties Overige Verschil t.o.v.

uitkomsten meicirculaire 2022 Te verrekenen bedragen taakmutaties Energietoeslag Invoeringskosten Omgevingswet Idem Wet kwaliteitsborging Inburgering Maatschappelijke begeleiding statushouders Overige taakmutaties Totaal te verrekenen Anticipatiepost extra accres 2026 Netto verschil

2022

2023 2024 2025 2026 0 1.227 242 -524 -902 1.003 2.898 -53 -818 -818 -828 -960 2.851 57 46 -72 -63 -12 74 17 -18 100 3.789 540 -511 -1.442 1.073

-1.715 -734 -120 -68 -156

-49 -148

-49 -115

-49

-49

8 -2.801

140 -57

117 -47

121 72

988

483

-558

-1.370

112 63 -2.698 -1.561

Overeenkomstig het bestaande financieel beleid worden de bedragen die betrekking hebben op de zogenaamde taakmutaties en de integratie-/decentralisatie-uitkeringen beschikbaar gesteld voor c.q. verrekend met de desbetreffende budgetten.

De verwerking van dit voorstel leidt tot de volgende bijstelling van de begrotingsuitkomsten: Bedragen x € 1.000

2022

2023

Saldo Bijstelling septembercirculaire Bijgesteld saldo

9.646 988 10.634

507 483 990

Verwerking persoonsgegevens N.v.t. Communicatie N.v.t. Uitvoering N.v.t.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

I.A.A. Oostmeijer-Oosting

M.W. Offinga

Bijlagen Septembercirculaire 2022

2024 5.855 -558 5.297

2025 8.429 -1.370 7.059

2026 4.993 -1.561 3.432

Raadsbesluit Zaaknummer:

401859

Onderwerp: uitwerking septembercirculaire 2022 De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 oktober 2022; Besluit: 1. Kennis te nemen van de uitkomsten van de septembercirculaire en deze te verwerken in de begroting door middel van de 11e wijziging 2022 en de 3e wijziging 2023. 2. De bedragen die worden ontvangen voor de volgende taakmutaties beschikbaar te stellen c.q. toe te voegen aan de betreffende taakvelden: • Energietoeslag • Invoeringskosten Omgevingswet • Invoeringskosten Wet kwaliteitsborging • Inburgering • Maatschappelijke begeleiding statushouders 3. Vast te stellen, de 11e wijziging 2022 en de 3e wijziging 2023. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 8 november 2022. De raad voornoemd, de griffier

de voorzitter,

F.G.S. Droste

M.W. Offinga