RV Strategiebrief energietransitie en -innovatie

Raadsvoorstel Zaaknummer: Behandelaar: E-mail:

483673 Henk van Kessel Henk.vanKessel@hardenberg.nl

College:

14 maart 2023

Raad:

25 april 2023

Onderwerp: Strategiebrief energietransitie en -innovatie WIJ STELLEN DE GEMEENTERAAD VOOR OM TE BESLUITEN: 1. De strategiebrief energietransitie en -innovatie vast te stellen. 2. Een raadsinformatiebijeenkomst met de netwerkbedrijven en het bedrijfsleven te beleggen over netcongestie en energieschaarste. Inleiding We hebben de raad toegezegd dat het college begin 2023 komt met een strategiebrief energietransitie en -innovatie. Met deze strategiebrief beogen we ons energiebeleid te vernieuwen. We geven in de brief aan voor welke keuzes we staan. Met een vernieuwd energiebeleid passen en scherpen we de programmalijnen energie uit het vastgestelde Meerjarenprogramma (MJP) Duurzaam Hardenberg 2020-2024 aan. We verschuiven accenten. En we zorgen ervoor dat de eigen gemeentelijke doelen in de pas lopen met de landelijke doelen uit het klimaatakkoord. Bij het maken van deze brief hebben we gebruik gemaakt van onze reguliere contacten met inwoners en bedrijven vanuit de activiteiten vanuit het lopende duurzaamheidsprogramma. In het Meerjarenprogramma staan ook programmalijnen voor klimaatadaptatie en circulariteit. Voor het onderdeel klimaatadaptatie hebben we het programma Klimaat, Water en Biodiversiteit gemaakt. Voor het onderdeel circulariteit maken we een uitvoeringsagenda Circulariteit. Deze onderwerpen komen in deze brief dus niet terug.

In deze brief gaan we in op de volgende onderwerpen: a. De energie en warmtetransitie in de gebouwde omgeving (inwoners, bedrijven, eigen gebouwen). b. Opwek van duurzame energie (stroom en gas). c. Energie-innovaties. d. Onze eigen gebouwen en activiteiten. We nemen voor het eerst ook verkeer en vervoer mee als opgave in de energietransitie en -innovatie. Beoogd effect In 2024 komen we met een nieuw en adaptief programma voor de energietransitie en energieinnovatie. Daarover gaan we vooraf in gesprek met onze bedrijven en partners. Deze strategiebrief geeft alvast richting en kaders voor dit nieuwe programma. Deze brief is ook een nadere uitwerking van de afspraken uit het Coalitieakkoord. Vrijwel tegelijk met deze brief ontvangt u de monitor duurzaam

1

Hardenberg. Daarin geven we aan waar we nu staan in de energietransitie en het behalen van onze doelen. De brief is op onderdelen agenderend van karakter. Want we kunnen niet op alle onderdelen nu al zicht bieden op de toekomstige vraagstukken en mogelijke oplossingsrichtingen. Dit komt ook doordat we deze samen met onder meer inwoners, bedrijfsleven en partners verkennen en oppakken. Argumenten Sinds we ons Meerjarenprogramma hebben gemaakt, is er veel gebeurd. Tevens hebben we een nieuw college met een nieuw coalitieakkoord. Er zijn veel ontwikkelingen geweest rond de onderwerpen energie en klimaat die het wenselijk maken ons beleid bij te stellen en aan te scherpen en om nieuwe accenten te leggen. De ambities en doelen zijn zowel in Europees verband als Nationaal aangescherpt. De EU moet in 2030 minimaal 55% CO2 minder uitstoten (t.o.v. de uitstoot in 1990). In 2050 wil de Europese Unie klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat we dan netto geen broeikasgassen meer uitgestoten. Onze ambities en doelen uit het MJP sluiten hier niet goed meer op aan. Nederland heeft klimaatdoelen vastgelegd in de nationale Klimaatwet. In het eerste Klimaatplan staan de hoofdlijnen van beleid. Dit plan loopt tot 2030. Door de oorlog in Oekraïne zitten we midden in een energiecrisis. De prijzen voor stroom en gas zijn hoog, onzeker en veranderen sterk.

Dit heeft grote gevolgen voor onze inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. We nemen snel maatregelen om onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties te helpen. Maar deze crisis laat ons zien dat we ons energiegebruik moeten verlagen. En dat we sneller stappen moeten zetten in de energie- en warmtetransitie bij huishoudens en bedrijven. In de RES 1.0 staat dat we in de regio West-Overijssel in 2030 tenminste 1,8 TWh duurzame elektriciteit opwekken. We houden ons aan ons bod in de RES. In 2023 werken we dit bod uit in de RES 2.0. Hiervoor doen we in West-Overijssel een milieu-onderzoek (plan-m.e.r.).Eind 2023 moeten we keuzes maken om onze inbreng in de Regionale energiestrategie te realiseren. Nieuwe productielocaties van duurzame energie kunnen geen aansluiting krijgen op het netwerk. Deze netcongestie speelt al enkele jaren. De netwerkbedrijven geven nu aan dat ook het aansluiten van nieuwe woonwijken en bedrijven(terreinen) op het stroomnet problematisch wordt. Zij kunnen dit niet meer garanderen. Deze waarschuwing voor energieschaarste stelt onze groeiambities voor woningbouw en bedrijvigheid voor nieuwe uitdagingen en dat geldt tevens voor ons bedrijfsleven.

De gevolgen en mogelijke oplossingen (waar we samen met de netwerkbedrijven en ons bedrijfsleven aan werken) rond netcongestie en energieschaarste zijn aanleiding om op korte termijn een informatiebijeenkomst te beleggen met de raad, de netwerkbedrijven en ons bedrijfsleven. In 2050 gebruiken we geen fossiele brandstoffen meer voor onze warmtevoorziening. De stappen om hier te komen noemen we de warmtetransitie. Voor het verwarmen van woningen stappen we over op all-electric, warmtenetten of duurzaam gas. In de Transitievisie warmte staat hoe we dit voor onze huishoudens gaan doen. Ook ons bedrijfsleven moet deze stappen zetten. En ook voor mobiliteit geldt een opgave. Dit gaan we de komende jaren in samenhang verkennen en uitwerken. De energie impact vanuit mobiliteit is om die reden integraal meegenomen in deze brief. We constateren dat de programmalijnen klimaatadaptatie en circulariteit ieder om een eigen uitwerking vragen. Voor het onderdeel klimaatadaptatie is al een afzonderlijk programma Klimaat, Water en Biodiversiteit gemaakt. Voor het onderdeel circulariteit maken we een

2

uitvoeringsagenda Circulariteit. Voor de energietransitie en -innovatie komen we in 2024 met een nieuw en adaptief programma. Risico's en kanttekeningen De gemeente heeft meerdere rollen bij de energietransitie en -innovatie. De gemeente stelt kaders, voert regie en zorgt mede voor de uitvoering. Ook stimuleert en faciliteert de gemeente ontwikkelingen. Soms ontwikkelen we zelf bij de verduurzaming van de eigen gebouwen of de opwek van duurzame energie. De mogelijkheden van de gemeente om regie te voeren op de energietransitie zijn echter ingeperkt. Dat komt door Europese, landelijke en provinciale kaders, de rol en mogelijkheden van de netwerkbedrijven, de internationale energiemarkten en de wensen en investeringsmogelijkheden van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. De beleidsopgaven rond de energietransitie zijn dynamisch en volgen elkaar in hoog tempo op. Mede onder invloed van de energiecrisis door de oorlog en stijgende prijzen zijn inwoners en bedrijven hun gedrag gaan aanpassen en zoeken ze versneld naar oplossingen om energie te besparen en efficiënt in te zetten. Dit versneld de energietransitie bij inwoners, bedrijven en de gemeente. Het vraagt ook om stevige maatregelen om de energiekosten dragelijk te houden voor onze inwoners, maatschappelijke organisaties (sport, cultuur) en MKB.

Onzekerheden rond netcongestie en een dreigende energieschaarste maken dat ons bedrijfsleven actief op zoek is en gaat naar mogelijke oplossingen hiervoor. Dit is nodig om vanuit het bedrijfsleven invulling te kunnen geven aan hun eigen opgaven in de energietransitie. Het is ook nodig om de groeiambities van bestaande bedrijven en de gemeentelijke ambities tot groei te kunnen blijven faciliteren. De urgentie is hoog evenals de behoefte om snel tot werkbare oplossingen te komen. Het kunnen behalen van de ambities en beleidsdoelen die we in deze brief benoemen is mede afhankelijk van de beschikbaarheid van mensen en materialen in de markt en bij de overheid. Op veel plekken in de keten is er sprake van schaarste aan menskracht en materialen om benodigde ontwikkelingen te kunnen doorvoeren. Bijdrage aan de sustainable development goals van de Verenigde Naties Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: - Betaalbare en duurzame energie - Verantwoorde consumptie en productie - Klimaatactie Toelichting

• SDG 7: betaalbare en duurzame energie: Hernieuwbare energiebronnen zijn een wezenlijk middel om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. • SDG 12: verantwoorde consumptie en productie: Duurzame productie en consumptie verlaagt de druk op het milieu en grondstoffen. • SDG 13: Klimaatactie: De effecten van klimaatverandering vormen een bedreiging voor mens en natuur. Financiën De strategiebrief past binnen de kaders van de in de begroting t/m 2025 opgenomen middelen. Dit in samenhang met de middelen die voor de uitvoering van de energietransitie beschikbaar worden

3

gesteld vanuit het Rijk. En de middelen die via subsidies van de provincie of bijdragen vanuit RegioDeals beschikbaar komen. In 2024 komen met een nieuw programma energietransitie en -innovatie. Bij dat programma komen we met voorstellen voor een langjarige financiering ervan. Verwerking persoonsgegevens N.v.t. Communicatie Bij het maken van deze brief hebben we gebruik gemaakt van onze reguliere contacten met inwoners en bedrijven. De strategiebrief wordt vanaf 23 maart 2023 gedeeld met de pers, waarmee de inhoud beschikbaar komt voor onze inwoners, maatschappelijke organisatie en ons bedrijfsleven. Er wordt een nieuwsbericht opgesteld dat ook wordt toegestuurd aan de stakeholders in het gebied Kloosterhaar-Bergentheim-Sibculo. Uitvoering De strategiebrief biedt richting en kaders voor het in 2024 op te stellen nieuwe uitvoeringsprogramma energietransitie en -innovatie. Dat programma zal participatief met inbreng van inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven worden opgesteld. De uitvoering van diverse in deze strategiebrief benoemde trajecten, zoals de transitievisie warmte, de RES, de aanpak stijgende energielasten of de ontwikkeling van een energy-HUB op Broeklanden, lopen onverkort door.

We beleggen op korte termijn een informatiebijeenkomst met de raad, de netwerkbedrijven en ons bedrijfsleven over gevolgen en mogelijke oplossingen rond netcongestie en energieschaarste

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

I.A.A. Oostmeijer-Oosting

M.W. Offinga

Bijlagen Strategiebrief energietransitie en -innovatie

4

Raadsbesluit Zaaknummer:

483673

Onderwerp: Strategiebrief energietransitie en -innovatie De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 maart 2023; Besluit: 1. De strategiebrief energietransitie en -innovatie vast te stellen. 2. Een raadsinformatiebijeenkomst met de netwerkbedrijven en het bedrijfsleven te beleggen over netcongestie en energieschaarste. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 25 april 2023. De raad voornoemd, de griffier

de voorzitter,

F.G.S. Droste

M.W. Offinga

5