RV Septembercirculaire 2025 gemeentefonds

Raadsvoorstel

Septembercirculaire 2025 gemeentefonds Zaaknummer:

1108725

College:

7 oktober 2025

Portefeuillehouder:

Wethouder Dorrestijn-Taal

Raad:

11 november 2025

Wij stellen de gemeenteraad voor om te besluiten: 1. kennis te nemen van de uitkomsten van de septembercirculaire 2025;

2. de bedragen die worden ontvangen voor de volgende (taak)mutaties beschikbaar te stellen c.q. toe te voegen aan de betreffende taakvelden;

3. het nadeel voortvloeiend uit de lagere gemeentefondsuitkering 2026 verrekenen met de stelpost loon- en prijsstijgingen;

4. de effecten 2025 te verwerken in de novemberbrief 2025;

5. de effecten 2026 en verder vast te stellen als 1e begrotingswijziging 2026.

Inleiding

Gemeenten ontvangen in principe op drie tijdstippen in het jaar informatie over de

gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota van het Rijk, in september op

basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. De septembercirculaire is volgens planning op Prinsjesdag verschenen. Deze circulaire bevat informatie over: • Accres.

• BTW compensatiefonds.

• Acht (taak)mutaties, waaronder taakmutatie voor Jeugd.

Daarmee is deze septembercirculaire vooral een financieel-technisch document, wat gezien de

demissionaire status van het kabinet niet verrassend is.

Verder worden bij deze uitwerking de compensatie voor de raming van de kosten voor de Jeugdzorg bijgesteld.

Doelen

Het actualiseren van de financiële positie.

1 van 5

Argumenten

1. Wij willen een actueel inzicht geven in de ontwikkeling van de financiële positie

De uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De

informatie uit de circulaires heeft in de regel grote invloed op de financiële positie van de

gemeente. De verwerking van de gevolgen van de septembercirculaire 2025 vindt plaats via een

wijziging van de begroting 2025 middels de novemberbrief. Dit betekent een actueler beeld van het te verwachten rekeningresultaat 2025. De wijzigingen worden verwerkt via de 1e begrotingswijziging 2026.

2. Het is bestaand beleid om de bedragen, die we ontvangen voor taakmutaties te verrekenen met de budgetten op de betreffende taakvelden

Een deel van de inkomsten die we ontvangen via het gemeentefonds houdt verband met een taakuitbereiding/wijziging. Dit jaar betreft het o.a. een bedrag voor jeugd.

Het is bestaand beleid om in het geval het een extra inkomst betreft, het betreffende bedrag toe te voegen aan het budget op het betreffende taakveld. Omgekeerd geldt ook als uitgangspunt, dat als er een uitname uit het gemeentefonds plaatsvindt, het betreffende bedrag wordt onttrokken aan het budget op het betreffende taakveld.

3. De stelpost loon- en prijsontwikkelingen is ervoor om schommelingen in het gemeentefonds op te vangen

De algemene uitkering van het gemeentefonds is de belangrijkste bron van inkomsten voor

gemeenten. De jaarlijkse toe- en afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. Het accres is gesplitst in een volume- en een loon- en prijsdeel. Bij de meicirculaire 2025 hebben wij accres ontvangen om de loon- en prijsstijging te compenseren.

De volume, loon- en prijsstijgingen van het Rijk worden gebaseerd op de ontwikkeling van het

bruto binnenlandsproduct (bbp). In de septembercirculaire 2025 is een nieuwe raming voor het

accres 2026 en verder opgenomen. Voor de jaren 2026 en verder is de raming omlaag bijgesteld voor zowel het volume als de prijs. Dit betekent per saldo een lagere algemene uitkering.

Risico's en kanttekeningen

Het Volume en Loon- en prijsaccres wordt verlaagd

Bij de meicirculaire 2025 hebben wij accres ontvangen om de loon- en prijsstijging te

compenseren. De volume, loon- en prijsstijgingen van het Rijk worden gebaseerd op de

ontwikkeling van het bruto binnenlandsproduct (bbp). In de septembercirculaire 2025 is een

nieuwe raming voor het accres 2026 en verder opgenomen, Voor de jaren 2026 en verder is de raming neerwaarts bijgesteld voor zowel het volume als de prijs. Dit betekent een lagere algemene uitkering van € 197.000 in 2026 oplopend tot € 633.000 in 2028.

2 van 5

Gemeenten kunnen de betaalde btw op de inkoop overheidstaken terugvorderen op het BTW compensatiefonds (BCF)

Het BCF-plafond bedraagt € 4,5 miljard voor gemeenten in 2025. Als de gezamenlijke declaraties

onder het plafond blijven, wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een uitname. In het systeem is opgenomen dat jaarlijks bij de

septembercirculaire een voorschot wordt verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat

kalenderjaar. In de meicirculaire volgend op het kalenderjaar volgt dan de afrekening. In deze

circulaire bedraagt het voorschot voor het jaar 2025 € 428 miljoen, voor ons is dat een bedrag van € 1.383.000. Wij hebben in de begroting rekening gehouden met een bedrag van

€1.250.0000. Dit betekent dat er € 133.000 kan vrijvallen t.g.v. de algemene middelen. Taakmutaties

In de septembercirculaire zijn acht taakmutaties opgenomen. De volgende taakmutaties hebben een omvang groter dan € 10 miljoen landelijk, voor Hardenberg betekent dat het volgende: Extra middelen jeugd

• Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 € 2,5 miljoen in 2025

Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten

ontvangen in totaal € 728 miljoen van het Rijk die ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform afspraken in de Hervormingsagenda.

• Loon- en prijsbijstellingen middelen Aanvullende Post (AP) jeugdhulp € 82.000 in 2026 en structureel vanaf 2027 € 69.000

Dit betreft op de Aanvullende Post gereserveerde middelen voor loon- en prijsbijstellingen die

samenhangen met de voor Jeugdzorg gereserveerde middelen uit het Coalitieakkoord Rutte IV. De middelen voor de jaren 2024 en 2025 zijn reeds in de meicirculaire 2023 aan de algemene uitkering toegevoegd. Nu worden de middelen voor de jaren 2026 en verder overgeheveld.

Overige mutaties

• Implementatie Participatiewet in balans € 97.000 in 2025, € 42.000 in 2026, € 10.000 in 2027 en € 3.000 structureel vanaf 2029

Het wetsvoorstel Participatie in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. Er worden middelen beschikbaar gesteld ten behoeve van de implementatie van deze wet.

• Wet integrale suïcidepreventie € 29.000 structureel vanaf 2026

Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidepreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren.

3 van 5

• Indexatie Wmo demografie extra tranche € 214.000 vanaf 2030

In verband met een nog uit te werken alternatieve financieringsvorm van de Wet

maatschappelijke ondersteuning (Wmo), die beter rekening houdt met de kostenontwikkeling in de Wmo en demografische ontwikkelingen/vergrijzing, is bij de Voorjaarsnota 2024 vanaf 2026

een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen aan de algemene uitkering van het gemeentefonds

toegevoegd oplopend tot € 300 miljoen in 2029. Bij de Voorjaarsnota 2025 is een extra tranche van € 75 miljoen vanaf 2030 aan de reeks toegevoegd, waarmee de structurele reeks vanaf dat jaar uitkomt op € 375 miljoen.

• Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen € 209.000 in 2025

Het kabinet stelt geld beschikbaar aan gemeenten voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober. Deze vergoeding is aanvullend.

Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: • Vrede, justitie en publieke diensten. Toelichting werelddoelen VN

Dit voorstel draagt niet direct bij aan de SDG's maar is wel (indirect) van belang voor de

realisering van de doelen. De financiële ontwikkelingen zijn van belang voor alle werelddoelen.

Het bijstellen van een begroting is een strategisch middel om maatschappelijke, ecologische en economische doelen in balans te brengen. Als de begroting bewust wordt gekoppeld aan de

SDG’s, wordt het een krachtig hulpmiddel om daadwerkelijk duurzame impact te realiseren. Door in de begroting middelen toe te wijzen aan specifieke SDG-gerelateerde onderdelen (zoals onderwijs, gezondheid, duurzame energie), kan een gemeente concreet bijdragen aan het behalen van deze doelen.

Een duidelijke en actuele begroting maakt het makkelijker om te zien waar het geld naartoe gaat, wie verantwoordelijk is en of het bijdraagt aan duurzame ontwikkeling. Dit draagt bij aan SDG 16 Vrede justitie en sterke publieke diensten.

Financiën

De informatie uit de septembercirculaire (vooral accres LPO) en de aanpassing van de

uitkeringsbasis leiden tot lagere inkomsten. Deze algemene mutaties worden verrekend met de stelpost Lonen en Prijzen, conform gebruik.

Daarnaast heeft een deel betrekking op taakmutaties. Conform bestaand beleid worden de betreffende bedragen aangemerkt als 'geoormerkte' middelen.

De middelen voor de Hervormingsagenda Jeugd worden toegevoegd aan de stelpost Maatregelen Jeugdzorg (na verrekening tekorten 2025 op de jeugdzorgkosten).

4 van 5

Berekening septembercirculaire: Samenvatting 2025

2026

2027

2028

2029

Stand na meicirculaire 2025 Inzet eigen stelposten, BCF, EB jeugd en trajectduur jeugdzorg

140.888

143.268

143.636

140.451

142.560

1250

995

995

2047

2061

Beginstand opgenomen in fin. systeem

142.138

144.263

144.631

142.498

144.621

274

-241

-395

-477

-565

2.836

158

114

109

108

299

2.120

242

102

85

145.547

146.300

144.592

142.232

144.249

Septembercirculaire Uitkeringsfactor, algemeen, ontw. uitkeringsbasis en woz Taakmutaties IU/DU/SU Algemene uitkering na sept.circ. 2025

Verwerking persoonsgegevens N.v.t.

Communicatie en participatie N.v.t.

Uitvoering

De mutaties die betrekking hebben op de begroting 2025 worden verwerkt in de novemberbrief (6e begrotingswijziging 2025). De mutaties die betrekking hebben op de begroting 2026 en verder worden verwerkt via de 1e wijziging 2026.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

B.M. de Vries

M.W. Offinga

Bijlagen

• Bijlage 1 Financiële tabel

• Bijlage 2 Septembercirculaire 2025

5 van 5