RV Rekenkameronderzoek Fonds Maatschappelijke Initiatieven gemeente Hardenberg

Raadsvoorstel

Rekenkameronderzoek Fonds Maatschappelijke Initiatieven Zaaknummer:

1060953

Presidium:

8 juli 2025

Portefeuillehouder:

Wethouder Dorrestijn-Taal

Raad:

9 september 2025

Nb. presentatie O. ronde 26 aug. met RK en onderzoekers Unravelling

Wij stellen de gemeenteraad voor om te besluiten: 1. a. b.

het rapport van de rekenkamer, onderzoek naar het Fonds Maatschappelijke Initiatieven gemeente Hardenberg, voor kennisgeving aan te nemen;

in te stemmen met de conclusies en aanbevelingen uit het rapport;

2. de bestuurlijke reactie van het college van burgemeester en wethouders voor kennisgeving aan te nemen;

3. in te stemmen met het nawoord van de rekenkamer;

4. het college van burgemeester en wethouders op te dragen; a.

b.

c.

de conclusies en aanbevelingen over te nemen en tot uitvoering te brengen;

verslag te doen van de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering als bedoeld onder a;

invulling te geven aan de jaarlijkse rapportage als bedoeld in artikel 185a van de Gemeentewet.

Inleiding

Op 13 december 2016 besloot de gemeenteraad van Hardenberg te starten met het zogenaamd Fonds Maatschappelijke Initiatieven (hierna FMI). Het FMI heeft als doel het versterken van de maatschappelijke kwaliteit van stad, dorp, wijk of buurt. De gelden zijn bedoeld voor

investeringen in lokale initiatieven van inwoners(groepen), organisaties en verenigingen zonder commercieel oogmerk. Omdat tot op heden nog geen evaluatie van het FMI heeft

plaatsgevonden en een nieuw kernenbeleid wordt voorbereid inclusief een nieuwe

subsidieregeling Daadkrachtig Hardenberg, was daar volgens de rekenkamer het momentum om een eigen onderzoek te doen naar het FMI. De centrale vraag van dit onderzoek luidt: Wordt het Fonds Maatschappelijke Initiatieven doelmatig, doeltreffend en rechtmatig uitgevoerd?

Doelen

Het onderzoek naar het FMI was gericht op het beoordelen van de doelen, maatschappelijke

effecten en controle van het FMI. Daarnaast is onderzocht of de gemeenteraad voldoende zicht

heeft op de besteding en effecten van het FMI en of zij hierop kunnen sturen. De resultaten zijn bedoeld om de raad te ondersteunen in zijn controlerende en kaderstellende rol en om bij te

1 van 4

dragen aan toekomstig beleid en de uitvoering daarvan middels de Regeling Daadkrachtig Hardenberg.

Argumenten

1. Conclusies en aanbevelingen De hoofdconclusie van het onderzoek is dat het FMI aantoonbaar heeft bijgedragen aan het ondersteunen van lokale initiatieven en het versterken van de maatschappelijke kwaliteit binnen de gemeente Hardenberg. Het FMI heeft zich ontwikkeld tot een breed inzetbare en flexibele subsidie. Tegelijkertijd kent het FMI een aantal fundamentele punten voor verbetering. Hieronder in grote lijnen de conclusies van het onderzoek: • een onderliggende beleidstheorie en SMART-geformuleerde doelen ontbreken waardoor een consistente toetsing van maatschappelijke effecten wordt bemoeilijkt; • criteria voor subsidieverlening zijn niet altijd eenduidig gedefinieerd en worden niet altijd eenduidig toegepast. Dit levert gevaar voor willekeur op; • een actueel en volledig openbaar subsidieregister ontbreekt (vanaf 2024 is wel een intern register ingericht). Daardoor ontbreekt voor zowel raad als inwoners het zicht op aard, spreiding en besteding van de gelden; • niet is voldaan aan de wettelijke evaluatieplicht ex artikel 4:24 van de Algemene wet bestuursrecht. Samengevat doet de rekenkamer de volgende aanbevelingen aan het college:

• ontwikkel een heldere beleidstheorie die duidelijk maakt hoe subsidies kunnen leiden tot de

gewenste maatschappelijke effecten en formuleer concrete en meetbare doelen;

• formuleer zo mogelijk verdeelcriteria die spreiding van middelen over kernen, sectoren en

doelgroepen bevorderen;

• vergroot de bekendheid van het FMI;

• formuleer heldere toekenningcriteria in het belang van transparantie, rechtmatigheid en

effectiviteit;

• draag zorg voor consistente toepassing van subsidiecriteria en leg gemotiveerde afwijkingen

schriftelijk vast. Heldere werkinstructies voor de ambtelijke organisatie zijn daarbij aan te bevelen;

• realiseer een volledig, actueel en openbaar subsidieregister in het belang van

controleerbaarheid, rechtszekerheid en transparantie;

• organiseer tussentijdse monitoring van de benutting van het jaarbudget en herprioriteer bij

onderbesteding (en overbesteding);

• plan periodieke evaluaties van de gehele regeling en leg dit vast in de regeling.

2. Bestuurlijk wederhoor college

Het college van burgemeester en wethouders heeft een reactie gegeven op de aanbevelingen.

We lezen dat het college zich herkent in de conclusies en aanbevelingen en deze ook ter hand zal nemen. Een kleine nuance is gemaakt met betrekking tot het spanningsveld tussen maatwerk en het gevaar voor willekeur. Het oogmerk van zowel de raad als het college is altijd geweest te

2 van 4

beschikken over een flexibele regeling. De rekenkamer begrijpt de immer terugkerende

zoektocht naar het opstellen van een subsidieregeling, die zowel flexibel is als doelmatigheid,

doeltreffendheid en rechtmatigheid nastreeft. Een deugdelijke motivering van subsidiebesluiten en voldoende transparantie moet daarom voorop blijven staan. 3. Nawoord rekenkamer

In het nawoord lezen we dat de rekenkamer content is met de reactie van het college. Hiervoor gaven wij al aan dat er begrip is voor de door het college aangebrachte nuance. In dat licht

benadrukt de rekenkamer nog maar eens de aanbeveling om een volledige, actueel en openbaar subsidieregister te realiseren in het belang van de controleerbaarheid, rechtszekerheid en

transparantie van (de uitvoering van) subsidieregelingen. Een openbaar integraal subsidieregister draagt bovendien bij aan zowel de versterking van de raad in zijn kaderstellende en

controlerende rol als de transparantie voor de inwoners van de gemeente Hardenberg. 4.a. Opdracht aan het college

In het belang van doelmatigheid, doeltreffendheid, rechtmatigheid en transparantie verdient het aanbeveling voorgaande conclusies en aanbevelingen mee te nemen bij de formulering van de nieuwe subsidieregeling Daadkrachtig Hardenberg. Overigens kunnen de aanbevelingen naar analogie worden toegepast op andere subsidieregelingen. Een openbaar integraal

subsidieregister is hoe dan ook aanbevelenswaardig. Wij adviseren de raad te besluiten het

college op te dragen de aanbevelingen en conclusies uit het rekenkamerrapport over te nemen en te implementeren.

4.b. Rapportage opvolging aanbevelingen

Zowel de raad als de rekenkamer willen graag horen wat er wordt gedaan met de aanbevelingen. Wij stellen voor dat het college dit meeneemt in de jaarlijkse rapportage aan de raad als bedoeld in artikel 185a van de Gemeentewet. Voor de volledigheid: artikel 185a Gemeentewet is per

1 januari 2023 nieuw en luidt: “Het college zendt de raad jaarlijks een overzicht van de aan het college gedane voorstellen van de rekenkamer, vergezeld van zijn standpunt daaromtrent en van de wijze waarop aan de voorstellen vervolg is gegeven.” Wij begrijpen dat hier tot op

heden nog geen invulling aan is gegeven. Gelet op de hernieuwde start van het rekenkamerwerk per 1 januari 2024 vragen wij het college hier mee aan te vangen. Overigens lezen wij in

hoofdstuk 2 Jaarplan 2025 Rekenkamer gemeente Hardenberg dat de rekenkamer ook aandacht zal besteden aan de zogenaamde navolging van rekenkameronderzoeken.

Risico's en kanttekeningen

Door het niet of onvoldoende implementeren van de aanbevelingen van de rekenkamer bestaat het risico op een onvoldoende doeltreffende, doelmatige en rechtmatige (uitvoering van de)

Regeling Daadkrachtig Hardenberg. In het bijzonder het ontbreken van een openbaar integraal

subsidieregister komt de controleerbaarheid, rechtszekerheid en transparantie van (de uitvoering van) subsidieregelingen niet ten goede.

3 van 4

Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: • Vrede, justitie en publieke diensten. Toelichting werelddoelen VN

Doel 16: Bevorder vreedzame en inclusieve samenlevingen met het oog op duurzame

ontwikkeling, verzeker toegang tot justitie voor iedereen en bouw op alle niveaus doeltreffende, verantwoordelijke en toegankelijke instellingen uit.

Meer concreet wordt met dit voorstel een steentje bijgedragen aan doelmatig, doeltreffend en

rechtmatig gemeentebestuur. Dit alles in het belang van het versterken van de maatschappelijke kwaliteit van stad, dorp, wijk of buurt.

Financiën N.v.t.

Verwerking persoonsgegevens N.v.t.

Communicatie en participatie

Dit voorstel is openbaar. De rekenkamer draagt zorg voor een persbericht.

Uitvoering

Zowel de raad als de rekenkamer willen graag op de hoogte worden gehouden van de

vervolgacties naar aanleiding van de conclusies en aanbevelingen uit het onderzoeksrapport. De

raad kan het college vragen uitvoering te geven aan de rapportageplicht ingevolge art. 185a van de Gemeentewet. Ook de rekenkamer zal hier op toezien in het kader van navolging rekenkameronderzoeken.

Het presidium van de raad van de gemeente Hardenberg, de griffier,

de voorzitter,

F.G.S. Droste

W.E.H. Soeten-Wessels

4 van 4