RV Evaluatie gebiedsproces Bergentheim – Kloosterhaar – Sibculo

Raadsvoorstel Zaaknummer: Behandelaar: E-mail:

707837 Tim Vredeveld Tim.vredeveld@hardenberg.nl

College:

24 juni 2024

Raad:

24 september 2024

Onderwerp: Evaluatie gebiedsproces Bergentheim – Kloosterhaar – Sibculo WIJ STELLEN DE GEMEENTERAAD VOOR OM TE BESLUITEN: kennis te nemen van de evaluatie van het gebiedsproces Bergentheim – Kloosterhaar – Sibculo en de lessen te betrekken bij toekomstige gebiedsprocessen. Inleiding Op 14 mei 2024 heeft uw gemeenteraad de programmeringsafspraken windenergie vastgesteld. In dezelfde vergadering was het onderwerp ‘gebiedsproces BKS’ opgenomen. Uw raad heeft besloten om het onderwerp ‘gebiedsproces BKS’ op een later moment in de gemeenteraad te bespreken. Het gebied tussen Bergentheim, Kloosterhaar en Sibculo is in 2017 aangewezen als mogelijke locatie voor het opwekken van duurzame elektriciteit met windturbines. Het opwekken van windenergie tussen Bergentheim en Kloosterhaar was destijds 1 van de 5 kansrijke pilotprojecten in de gemeente op het gebied van duurzame energieopwekking. Om hier samen met inwoners en belanghebbenden in het gebied invulling aan te geven, is in 2019 een gebiedsproces gestart. Hiervoor is een Omgevingsadviesgroep (OAG) gestart. De opdracht aan de OAG was om te verkennen waar en hoeveel duurzame elektriciteit met windenergie opgewekt kan worden. En onder welke voorwaarden dat kan gebeuren. Het gebiedsproces lag vanwege de coronacrisis geruime tijd stil vanaf 2020.

Dat heeft de kwaliteit van het proces en duidelijkheid over de opdracht en oplossingsrichtingen niet goed gedaan. In 2021 liet de duurzaamheidsmonitor zien dat de doelstellingen voor 2030 gehaald zouden worden. Al met al gaf dit de gemeenteraad voldoende argumenten om het gebiedsproces in het gebied tussen Bergentheim, Kloosterhaar en Sibculo voortijdig te beëindigen en te evalueren. Het gebiedsproces is in december 2021 gestopt. Doelen Het gebiedsproces is van juni 2022 tot april 2023 geëvalueerd door Onderzoeksbureau I&O. De evaluatie is beschreven in het rapport ‘Evaluatie gebiedsproces duurzame energieopwekking Bergentheim, Kloosterhaar, Sibculo’. In juni 2022 is in opdracht van de gemeenteraad van Hardenberg gestart met de evaluatie van het gebiedsproces pilotproject windenergie Bergentheim, Kloosterhaar en Sibculo. Het doel van de evaluatie was inzicht bieden in de mate waarin het proces adequaat is opgezet en uitgevoerd en leerpunten identificeren voor toekomstige participatieprojecten.

1

De opdracht van de gemeenteraad was om een overkoepelende evaluatie uit te voeren van het gebiedsproces waarin ook de bevindingen van deze evaluaties worden meegenomen. Argumenten De evaluatie van het gebiedsproces heeft enkele belangrijke lessen inzichtelijk gemaakt voor toekomstige (gebieds)processen, waaronder de rol van de gemeenteraad (en raadsleden), het belang van (procesmatige) spelregels en de handhaving daarop, duidelijkheid over de inhoudelijke opdrachtverlening en onvoorziene effecten die (in dit geval COVID19) op het proces heeft gehad. De lessen die door de onderzoekers worden aangereikt: Stel een kader op Het is raadzaam dat de gemeente het doel van het participatieproces helder formuleert. De doelomschrijving biedt ook duidelijkheid over de rol van college en raad. Als het doel vaststaat, kan de werkwijze bepaald worden. Er is ruimte om wel of niet een participatieproces te overwegen. Als een participatieproces van toepassing is, wordt de opdracht geoperationaliseerd in een kader waarin de spelregels zijn gedefinieerd. Bepaal spelregels In het kader worden spelregels gedefinieerd door de voorzitter en de gemeente (projectleider). Vóór deelnemers zich inschrijven, krijgen zij de mogelijkheid vragen te stellen over de spelregels uit het kader. Door de spelregels weet iedereen wat van hem of haar verwacht wordt.

Zorg voor participatie Een participatieproces betekent dat de deelnemers participeren en verantwoordelijkheid nemen voor hetgeen ter tafel komt. Overweeg een selectieprocedure bijvoorbeeld met de onafhankelijke voorzitter(s) om te bepalen of vertegenwoordigers van belangenverenigingen hieraan kunnen voldoen. Betrek de gemeenteraad Bij vergelijkbare projecten is het aan te raden dat het college de mogelijkheid heeft een gesprek te voeren over de rol van raadsleden bij een gebiedsproces. Bijvoorbeeld door in het Plan van Aanpak de rol van de raad te beschrijven. Wanneer raadsleden of fracties afwijken van de beschreven rol, spreekt het college de raad hierop aan. Eventueel kan de rol van de raad dan herzien worden. Reflecteer op het gebiedsproces Neem in het Plan van Aanpak momenten op voor reflectie door college en raad. Dit geeft de mogelijkheid te kijken naar acceptatie onder burgers, veranderingen in wet- en regelgeving e.d.. De reflectie kan ertoe leiden dat het gebiedsproces voortijdig wordt beëindigd. Door hier vooraf afspraken over te maken wordt ook het stopzetten van het proces gereguleerd. Bron: Evaluatie gebiedsproces Duurzame Energieopwekking Bergentheim, Kloosterhaar, Sibculo, p. 7.

Rol van de Provincie Overijssel gewijzigd Het gebiedsproces BKS stamt uit de tijd dat de provincie Overijssel geen actieve invulling gaf aan haar rol van bevoegd gezag op het gebied van windenergie. Dat is veranderd sinds 2023. De bevindingen en aanbevelingen in de evaluatie zijn daardoor niet vanzelfsprekend te vertalen naar de huidige situatie

2

van het dossier windenergie, waarin de provincie Overijssel primair leidend is. Op dit moment is de gemeente geen actieve aanjager van gebiedsprocessen rondom het onderwerp windenergie. Het onderwerp windenergie is inmiddels in een andere fase terecht gekomen, doordat de provincie als bevoegd gezag het windbeleid vormgeeft. De gemeente Hardenberg heeft in deze context afspraken gemaakt met de Provincie Overijssel, de zogenoemde ‘programmeringsafspraken wind op land’. De ervaringen die de gemeente heeft opgedaan met participatie rondom windenergie zijn opgenomen in de ‘Participatieleidraad windenergie’. Ook in het windbeleid (het PPE) van de Provincie Overijssel is het onderdeel procesparticipatie uitgebreid uitgewerkt. De lessen uit de evaluatie zijn mogelijk bruikbaar voor huidige en toekomstige gebiedsprocessen. De lessen zijn breder toepasbaar dan het onderwerp windenergie. Risico's en kanttekeningen N.v.t. Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: - Past niet bij de SDG-doelen Toelichting werelddoelen VN N.v.t. Financiën Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Verwerking persoonsgegevens Voor dit voorstel worden geen persoonsgegevens verwerkt. Communicatie N.v.t. Uitvoering N.v.t. Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

I.A.A. Oostmeijer-Oosting

M.W. Offinga

Bijlagen - Evaluatierapport gebiedsproces BKS 3

Raadsbesluit Zaaknummer:

707837

Onderwerp: Evaluatie gebiedsproces Bergentheim – Kloosterhaar – Sibculo De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 24 juni 2024; Besluit: kennis te nemen van de evaluatie van het gebiedsproces Bergentheim – Kloosterhaar – Sibculo en de lessen te betrekken bij toekomstige gebiedsprocessen. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 24 september 2024. De raad voornoemd, de griffier

de voorzitter,

F.G.S. Droste

M.W. Offinga

4