RV Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten
Tekst van het document
Raadsvoorstel
Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Zaaknummer:
1025786
College:
3 juni 2025
Portefeuillehouder:
Wethouder Dorrestijn-Taal
Raad:
24 juni 2025
Wij stellen de gemeenteraad voor om te besluiten: 1. het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten vast te stellen;
2. de voor de uitvoering noodzakelijke kosten te betrekken bij de totstandkoming van de begroting 2026.
Inleiding
Een directe aanleiding om tot een beleidskader huisvesting arbeidsmigranten te komen is de
motie 'integratie en arbeidsmigranten' van uw raad van 16 januari 2024. De doelstelling van de
motie leidde bij de uitwerking al snel naar de wens van een integrale aanpak, vastgelegd in een beleidskader.
Ook op landelijk en gemeentelijk niveau hebben diverse ontwikkelingen plaatsgevonden die hebben geleid tot het opstellen van een beleidskader.
De gemeente draagt namelijk verantwoordelijkheid voor een goed werk- en verblijfsklimaat voor
al haar inwoners, inclusief tijdelijke inwoners zoals arbeidsmigranten. Zij zijn een kwetsbare groep die voornamelijk afhankelijk zijn van hun werkgever. In heel veel situatie is dit in onze gemeente goed geregeld, maar waarschijnlijk ook niet overal.
Recent onderzoek schat dat er ongeveer 250 arbeidsmigranten wonen en 350 werken in
Hardenberg. Dit aantal vertoont een groeiende trend. In 2030 verwachten we bij een laag
scenario 520 werkende arbeidsmigranten, en bij een hoog scenario 755. Dit is o.a. afhankelijk van economische ontwikkeling.
Met een beleidskader huisvesting arbeidsmigranten wordt beleid gecreëerd voor de belangrijkste uitdagingen voor arbeidsmigranten, zowel in de fysieke leefwereld (bijv. huisvesting) als het
sociaal domein (bijv. registratie of zorg). Hoewel schrijnende situaties binnen de gemeente amper lijken voor te komen, is er nog onvoldoende zicht op deze aandachtsgroep binnen de gehele leefwereld.
Belangrijke motieven om tot een integraal beleidskader te komen zijn:
1 van 8
• Arbeidsmigranten vormen een belangrijke aandachtsgroep binnen het gemeentelijk en provinciaal woonbeleid, met als basis binnen de ontwerp Wet versterking regie
volkshuisvesting. In voorbereiding daarop zijn er tussen overheden woondeals gesloten, gericht op uitvoering. Als verlengstuk daarop bereiden we het opstellen van een
Volkshuisvestingsprogramma voor, als verplicht beleidsstuk binnen de ontwerp Regiewet. Het
opstellen van het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten staat in direct verband met het Volkshuisvestingsprogramma.
• Ondernemers kampen met personeelstekorten
• Belangrijk dat arbeidsmigranten niet in een onwenselijke huisvestingssituatie terechtkomen
zoals uitbuiting en onveilige woonsituaties. Tegelijkertijd willen we mogelijke verdringing en overlast binnen de bestaande leefomgeving voorkomen.
De ambitie van het beleidskader is om goede en veilige huisvesting voor arbeidsmigranten
binnen de gemeente te realiseren. Met dit beleidskader kunnen goede afwegingen gemaakt worden tussen huisvestingsinitiatieven voor arbeidsmigranten. De initiatieven die ontstaan bieden een goede en veilige omgeving voor arbeidsmigranten. Zo mogelijk gaat dit
gecombineerd met een betere integratie van arbeidsmigranten in onze samenleving.
Doelen
De doelstelling van dit beleidskader is om goede en veilige huisvesting voor arbeidsmigranten binnen de gemeente Hardenberg te realiseren, in coproductie tussen ondernemers en de
gemeente. Om aansluitend tot een betere integratie van arbeidsmigranten in de Hardenbergse samenleving te komen.
Een zorgvuldige inschrijving van de in de gemeente woonachtige arbeidsmigrant is daarbij een belangrijke randvoorwaarde.
Argumenten
Ad 1.1 Het beleidskader is met brede betrokkenheid van buiten en binnen de organisatie tot stand gekomen
2 van 8
Het ophalen, bespreken en spiegelen van inzichten vanuit zowel het bedrijfsleven in de gemeente, als opgehaalde en teruggelegde informatie met Plaatselijk Belangen en brede interactie in de ambtelijke organisatie heeft geleid tot een breed gedragen en integraal beleidskader. Een concretere uitwerking daarvan is als bijlage 4. Participatieverslag opgenomen in het beleidskader. Ad 1.2 De gemeente vooral een faciliterende en toezichthoudende rol vervult, en ondernemers
de realisatie van de huisvesting op zich nemen
Hardenberg krijgt in de ontwikkeling van huisvesting een faciliterende en toezichthoudende rol.
Uiteindelijk is en blijft het de rol van ondernemers om huisvesting voor arbeidsmigranten te realiseren.
Op dit moment hebben we een voorlopig beeld van de opgave. Omdat er een urgentie wordt gevoeld tot het realiseren van adequate huisvesting wordt het verscherpen van het beeld gekoppeld aan het realiseren van huisvesting.
Ad 1.3 Met dit beleidskader kunnen we inzetten op een integrale aanpak
Een integrale aanpak zoals opgenomen in het beleidskader is noodzakelijk om te komen tot adequate huisvesting van arbeidsmigranten. De verschillende onderwerpen binnen deze
structurele opgave hebben directe samenhang met elkaar. Elke actielijn met daarbinnen de
verschillende maatregelen zijn onmisbaar om tot een goede en effectieve aanpak te komen.
Figuur 1 Actielijnen integrale aanpak Actielijnen binnen de integrale aanpak
Binnen de onderstaande actielijnen worden de verschillende maatregelen beschreven om tot een effectieve en efficiënte uitvoering te komen om de centrale doelstelling binnen het beleidskader te kunnen realiseren.
A. Registratie en informatie
Een volledige registratie is een belangrijk fundament van goed arbeidsmigratiebeleid. Zonder
dit fundament zijn de andere actielijnen minder effectief. Het biedt inzicht, staat de gemeente toe haar zorgtaak te vervullen en werft zelfs extra inkomsten.
3 van 8
Daarom is registratie de eerste actielijn en zet de gemeente in op de volgende doelen: • Een zo volledig mogelijk inzicht in de aantallen arbeidsmigranten die wonen in de gemeente Hardenberg.
• Inschrijving arbeidsmigrant maximaliseren in BRP/RNI en nachtregister en uitschrijven bij vertrek.
• Arbeidsmigranten hebben toegang tot belangrijke voorzieningen waarvoor registratie een vereiste is. De gemeente Hardenberg zal gebruik maken van de volgende middelen om deze doelen te bereiken:
B. Arbeidsmigrant centraal: integratie en goede zorg, positie arbeidsmigrant
Dit vraagt om ondersteuning van deze aandachtsgroep. Zowel in basisvoorzieningen en het voorkomen van slechte situaties. De gemeente zet in op de volgende doelen:
• Het faciliteren van arbeidsmigranten met belangrijke informatie. Hierin wordt ook rekening gehouden met analfabete arbeidsmigranten.
• De afhankelijkheidsrelatie tussen arbeidsmigrant en werkgever/huisvester verkleinen. Zij weten beter hun eigen weg binnen Hardenberg te vinden.
• Bij behoefte werkgevers ondersteunen om integratie mogelijkheden aan te bieden. De gemeente Hardenberg zal gebruik maken van de volgende middelen om deze doelen te bereiken:
C. Voldoende aanbod van huisvesting
De gemeente en ondernemers zijn, ieder in de eigen rol, verantwoordelijk om goede huisvesting te creëren. Dit leidt tot de volgende doelen:
• Het creëren van inzicht in de totale en toekomstige huisvestingsopgave.
• Voldoende adequate huisvesting voor arbeidsmigranten die in Hardenberg werken. De huisvesting wordt zoveel mogelijk gerealiseerd dichtbij hun werk.
• Het weren van malafide partijen uit Hardenberg en daarmee de druk op de woningmarkt verlichten.
• Het imago van arbeidsmigranten verbeteren waardoor omwonenden positiever staan tegenover huisvesting in hun gemeente en wijken.
4 van 8
De gemeente Hardenberg zal gebruik maken van de volgende middelen om deze doelen te bereiken:
D. Handhaven en kwaliteit- en beheerseisen
Onderdeel van de kwalitatieve opgave is de kwaliteit en het beheer van locaties. Regels zijn voor verschillende betrokken partijen niet helder en huisvesting voldoet soms niet aan de
beoogde kwaliteit- en beheervoorwaarden voor goede leefomstandigheden. In de gemeente
Hardenberg doen de meeste ondernemers hun best om goede huisvesting te creëren. Tegelijkertijd is er een wens voor duidelijkheid.
Goede locatie, kwaliteit- en beheereisen beschermen arbeidsmigranten, omwonenden en wel
bedoelende ondernemers. Met de juiste instrumenten kunnen deze eisen worden
gehandhaafd en malafide partijen worden geweerd. De gemeente Hardenberg heeft hiermee de volgende doelen voor ogen:
• Het faciliteren van nieuwe huisvestingsinitiatieven door randvoorwaarden te stellen.
• Het voorkomen van overlast en aantasting van de leefbaarheid. Door ruimte te maken voor kwalitatieve passende huisvesting door ondernemers.
De gemeente Hardenberg zal gebruik maken van de volgende middelen om deze doelen te bereiken:
E. (Regionale) samenwerking om effectief en efficiënt te handelen
Arbeidsmigranten adequaat huisvesten vereist samenwerking. Dit voorkomt een
‘waterbedeffect’. Hierin worden arbeidsmigranten gehuisvest binnen gemeenten met de minste regeldruk.
Hardenberg werkt op soortgelijke thema’s regionaal al samen.
Samenwerkingen maakt afstemming op regelgeving mogelijk en bieden de kans om
uitdagingen gezamenlijk aan te pakken. Interne en regionale samenwerking is van grote waarde. Dit leidt tot de volgende doelen:
5 van 8
• Hardenberg richt zich op het creëren van goede samenwerkingsverbanden binnen en buiten de gemeente.
• Het voorkomen van een ‘waterbedeffect’ waarbij arbeidsmigranten worden gehuisvest op locaties binnen de regio met de minste regelgeving.
• Als regiogemeenten onze samenwerkingsverbanden goed benutten om afspraken te maken over de kansen en uitdagingen omtrent het thema arbeidsmigratie.
• Op de hoogte blijven van hoe arbeidsmigratie zich ontwikkelt in de regio.
De gemeente Hardenberg zal gebruik maken van de volgende middelen om deze doelen te bereiken:
Ad 2.1 De uitvoering van het beleidskader introduceert nieuwe instrumenten en activiteiten Zie voor een nadere onderbouwing het onderdeel financiën in dit raadsvoorstel.
Risico's en kanttekeningen
Het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten is een breed integraal beleidsplan. Gelet op de breedte en het integrale karakter raakt het ook andere beleidsterreinen, zoals recreatie en
toerisme en veiligheid. Binnen de implementatie en uitvoering van dit beleidskader richten we
met de invoering van de maatregelen voor nu alleen op de aandachtsgroep arbeidsmigrant. Het gaat dan om de invoering van een digitaal nachtregister. De invoering van een exploitatievergunning loopt via de lijn van het integraal veiligheidsbeleid.
Hiermee realiseren we een duidelijke afbakening bij de vaststelling van het beleidskader, en dat
de uitvoering daarmee niet indirect breder wordt naar andere beleidsterreinen. Hiermee creëren we duidelijkheid welke maatregel we binnen dit beleidskader gaan uitvoeren.
Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: • Eerlijk werk en economische groei. • Verminderen ongelijkheid.
• Partnerschap om doelstellingen te bereiken. Toelichting werelddoelen VN 6 van 8
Veel arbeidsmigranten staan om verschillende redenen niet ingeschreven bij de gemeente
Hardenberg. Dit kan leiden tot onwenselijke situaties en uitbuiting. Goede locatie, kwaliteit- en beheereisen beschermen arbeidsmigranten, omwonenden en wel bedoelende ondernemers.
Met de juiste instrumenten kunnen deze eisen worden gehandhaafd en malafide partijen worden geweerd. Samenwerkingen maakt afstemming op regelgeving mogelijk en bieden de kans om uitdagingen gezamenlijk aan te pakken.
Financiën
De uitvoering van het beleidskader introduceert nieuwe instrumenten en activiteiten. Een deel van deze werkzaamheden valt onder wettelijke gemeentelijke taken. De hiervoor benodigde capaciteitsvraag wordt betrokken bij de doorontwikkeling en versterking van de ambtelijke
organisatie als geheel.
Met de inzet van incidentele middelen zal worden onderzocht welk effect de uitvoering van het beleidskader heeft voor de organisatie en op welke wijze de uitvoering structureel het best kan
worden georganiseerd. Dit wordt in samenhang bezien met de werkzaamheden/maatregelen die verder voortkomen uit het Volkshuisvestingsprogramma vanuit de Regiewet. De genoemde
(incidentele) uitvoeringskosten zullen worden betrokken bij de totstandkoming van de begroting 2026.
onderwerp
jaarschijf
Bedrag p/j
personeel
structureel
incidenteel
ker integrale
2027
Applicatie
10.000
nee
ja
nee
Applicatiebe-
25.000
ja
ja
nee
kwartiermaafstemming
en uitvoering nachtregister heer
2026 en
100.000
ja
nee
ja
Verwerking persoonsgegevens
De vaststelling van het beleidskader heeft geen invloed op de verwerking van persoonsgegevens. De uitvoering van het beleidskader heeft wel invloed op registratie van inwoners binnen de gemeente in de daarvoor aangewezen systemen, zoals BRP en RNI.
Communicatie en participatie
De vaststelling van het beleidskader wordt actief gepubliceerd. Bekendheid van dit beleidskader is gewenst, b.v. via berichtgeving in De Toren of op de gemeentelijke website. Naast deze vorm
van publicatie is het van belang om fors in te zetten op het bekendmaken van het beleidskader om de uitvoerbaarheid te vergroten.
Een publicatie in het elektronische gemeenteblad kan de vindbaarheid en de bekendheid ook vergroten.
7 van 8
Uitvoering
Om de uitvoerbaarheid te vergroten wordt ingezet op de volgende onderdelen: Monitoring:
Een goede monitoring zorgt ervoor dat de inhoud van het beleidsplan actueel, bekend en gedragen blijft. Om de gemeenteraad en inwoners op de hoogte te houden van deze
ontwikkelingen en initiatieven rondom huisvesting arbeidsmigranten, wordt tenminste eenmaal per jaar een overzicht van huisvestingsinitiatieven via de P&C-cyclus gedeeld. De twee jaarlijkse monitor helpt daarnaast om tijdig te kunnen bijsturen mocht dat nodig zijn. Na drie jaar (rond 3e kwartaal 2028) vindt er een evaluatiemoment voor het beleid plaats. Uitvoering:
In dit document hebben we op basis van doelen en ambities bepaald hoe Hardenberg aan de
slag gaat met maatregelen in dit kader. Het uitwerken van de maatregelen vraagt tijd. Vanuit het
oogpunt van zorgvuldigheid en omdat we deze periode nodig hebben om alle maatregelen uit te werken en de samenhang daarbij te bewaken, nemen we als college van burgemeester en
wethouders een jaar de tijd om alle maatregelen op te pakken, uit te werken en te kunnen
implementeren.
In het beleidskader is een beknopt overzicht opgenomen van uit te werken en te implementeren maatregelen.
Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,
Burgemeester,
B.M. de Vries
M.W. Offinga
Bijlagen
• Beleidskader Huisvesting arbeidsmigranten Hardenberg
8 van 8