RV Agenda Vitale Landbouw

Raadsvoorstel

Agenda Vitale Landbouw Zaaknummer:

953114

College:

27 mei 2025

Portefeuillehouder:

Wethouder Dorrestijn-Taal

Raad:

24 juni 2025

Wij stellen de gemeenteraad voor om te besluiten: 1. de Agenda Vitale Landbouw vast te stellen; 2. in te stemmen met de programmafinanciering voor de Agenda Vitale Landbouw 2025-2029 en hiertoe een bestemmingsreserve in te stellen met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2025.

Inleiding De gemeente Hardenberg is een uitgestrekte gemeente met een sterke agrarische sector. De ambities en opgaven voor een vitale en veerkrachtige sector zijn benoemd in de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg. De afgelopen jaren zijn er rond de sector met name op nationaal niveau veel veranderingen geweest op juridisch en bestuurlijk gebied. De gemeente Hardenberg hecht veel belang aan de toekomst van de sector en de maatschappelijke opgaven waarvoor deze staat. Om deze reden willen wij in deze turbulente tijden door middel van een praktische aanpak investeren in de sector, dit in nauw overleg met de ondernemers en andere belanghebbenden. Binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft, wordt in de Agenda Vitale Landbouw een aanpak uitgewerkt aan de hand van 5 bouwstenen.

Doelen Uitvoering geven aan de ambities en opgaven voor de sector zoals beschreven in de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg en in de Economische Koers.

Argumenten Zeker sinds de uitspraak van de Raad van State in 2019 over de Programmatische Aanpak Stikstof zijn het turbulente tijden in de agrarische sector. Bestuurlijk en juridisch is er sindsdien veel gebeurd, maar het toekomstsperspectief voor de sector is daarmee niet duidelijker geworden. In deze periode heeft de gemeente Hardenberg, binnen haar mogelijkheden en bevoegdheden, gezocht naar mogelijkheden om bij te dragen aan het toekomstperspectief van de ondernemers en aan de maatschappelijke opgaven waarvoor zij staan. De inzet was onder andere om in te spelen op mogelijkheden die voort zouden komen uit een Nationaal en Provinciaal Programma Landelijk Gebied. Inmiddels is duidelijk dat een dergelijk samenhangend programma voor het 1 van 4

landelijk gebied niet tot stand zal komen. Daarom is nu gekeken wat de gemeente in samenspraak met ondernemers en andere belanghebbenden wel kan doen binnen haar eigen mogelijkheden en bevoegdheden. Dit is uitgewerkt in deze Agenda Vitale Landbouw. In het coalitieakkoord Oog voor elkaar, blik op de toekomst zijn richtinggevende uitspraken gedaan die van belang zijn voor deze agenda. Uitgangspunt is dat we maximale ruimte bieden binnen het gemeentelijke beleid voor de diverse vormen van landbouw, omdat de sector al te maken heeft met veel provinciale, landelijke én Europese regels. Daar waar agrarische ondernemers willen innoveren op en rond het eigen landbouwbedrijf zal de gemeente dat stimuleren en ondersteunen. Deze agenda is dus ontwikkelingsgericht, waarbij we samen met de sector en andere belanghebbenden een gezonde en innoverende landbouwsector stimuleren. Om een toekomstbestendige landbouw te stimuleren is in paragraaf 5.1 van de Agenda Vitale Landbouw de ambitie geformuleerd.

Om samen met de sector aan deze ambitie te werken zijn 5 bouwstenen benoemd: • een agronetwerk, met bijeenkomsten en lerende netwerken zodat ervaringen van ondernemers bij een grotere groep agrariërs terecht komen, die daar ook weer van kunnen profiteren in hun eigen bedrijf; • het gericht subsidiëren van projecten die bijdragen aan de verdere verduurzaming van de landbouw of aan de doorontwikkeling van samenwerkende bedrijven; • het structureel aanstellen van een agrocontactpersoon bij de Gemeente Hardenberg; • het faciliteren van Platform Platteland waarin de agrarische sector en andere relevante belanghebbenden zoals het onderwijs breed zijn vertegenwoordigd; • stimuleren van initiatieven gericht op de omgeving en de samenleving waarbinnen de agrarische sector functioneert. Centraal in de aanpak is een intensief contact met agrarische ondernemers. Dit is niet nieuw, maar is tot dusver voor een belangrijk deel ingevuld door externe inhuur. Nu willen we, net als voor de overige bedrijven en voor de vrije tijdseconomie, een eigen contactpersoon aanstellen. Uit de in maart 2024 uitgevoerde Ondernemerspeiling Gemeente Hardenberg blijkt dat agrarische ondernemers vooral behoefte hebben aan een contactpersoon die kennis van agrarische zaken heeft en begrijpt wat er in deze sector speelt.

Het aanstellen van een eigen agrocontactpersoon kan worden gedekt door structurele middelen vanuit het product Plattelandsvernieuwing. De agenda is gebaseerd op aansluiting bij energie en initiatieven vanuit de sector. Daarbij zal optimaal gebruik gemaakt moeten worden van mogelijkheden en regelingen die vanuit andere overheden worden geboden. Om deze reden is het lastig om exact per jaarschijf aan te geven wat nodig is om tot uitvoering te komen. Om deze reden wordt voorgesteld om voor de periode 2025 – 2029 flexibel om te kunnen gaan met de beschikbare middelen. Dit door middel van 2 van 4

programmafinanciering en een daarvoor in te stellen bestemmingsreserve op basis van middelen die beschikbaar zijn binnen de begroting voor 2025 en verder.

Risico's en kanttekeningen De afgelopen jaren is er op Europees, nationaal en provinciaal niveau veel discussie over het toekomstperspectief van de landbouw en de keuzes die de diverse overheden hierop zullen maken. Op dit moment zijn de discussies niet uitgekristalliseerd en blijft het toekomstperspectief voor de sector onzeker. Wat daarbij de meest effectieve inzet van de gemeente voor de komende jaren is, is ook afhankelijk van ontwikkelingen in de markt en in Europees, nationaal en provinciaal beleid. Onze inzet is daarbij om in nauw overleg met de sector en overige belanghebbenden praktische maatregelen te stimuleren, waarbij regelmatig gemonitord en geëvalueerd wordt of de maatregelen bijdragen aan het gewenste effect.

Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: • Eerlijk werk en economische groei. • Verantwoorde consumptie en productie. Toelichting werelddoelen VN • Doelstelling is het behoud van werkgelegenheid in de agrarische en aanverwante sectoren. • Economische ontwikkeling is geen doel op zich, maar een middel dat bijdraagt aan een hoger welvaartsniveau.

Financiën • Voor de Landbouwagenda stellen we voor om in de periode tot en met 2029 over te gaan tot programmafinanciering en hiertoe een bestemmingsreserve in te stellen. De reeds beschikbare structurele, incidentele en programmagelden kunnen zo programmatisch worden ingezet. • Voor de uitvoering kan gebruik gemaakt worden van de kostenplaats Plattelandsvernieuwing, met structurele middelen (jaarlijks € 227.580) en reeds beschikbare incidentele middelen en programmagelden voor de jaren 2025-2028 (totaal € 1.585.000 voor de komende jaren). • Voor het aanstellen van een vaste agrocontactpersoon zal een deel van de structurele middelen ingezet worden voor uitbreiding van de formatie. De aanpassing van de begroting hiervoor zal worden meegenomen in de Novemberbrief.

Verwerking persoonsgegevens N.v.t.

3 van 4

Communicatie en participatie • In het beginstadium (mei 2024) is een raadsinformatiesessie georganiseerd. • Bouwstenen uit deze agenda zijn besproken tijdens meerdere bijeenkomsten met agrarische ondernemers en met het Platform Platteland in oprichting.

Uitvoering • Na besluitvorming kan een agro contactpersoon worden aangesteld en de overige bouwstenen in werking treden. • Met een op te richten Platform Platteland wordt de voortgang en de effectiviteit van de maatregelen besproken. Hiermee wordt invulling gegeven aan de monitoring en evaluatie van de agenda. • De resultaten worden via de P&C-cyclus aan de raad gerapporteerd.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

B.M. de Vries

M.W. Offinga

Bijlage • Agenda Vitale Landbouw

4 van 4