Raadsbrief IHP Binnensport

Aan de gemeenteraad van Hardenberg Postbus 500 7770 BA Hardenberg

Postadres Postbus 500 7770 BA Hardenberg Bezoekadres Stephanuspark 1 7772 HZ Hardenberg Internet www.hardenberg.nl Telefoon 14 0523

Uw kenmerk Zaaknummer

721770

Behandeld door

Erik Hakkert Hardenberg, 21 augustus 2024

Onderwerp

IHP Binnensport

VERZONDEN 21 augustus 2024

Geachte leden van de raad, Om tot een meer samenhangend beleid te komen voor wat betreft de investeringen in sportaccommodaties heeft de raad uitgesproken planmatig te willen werken. Dat betekent dat investeringsbeslissingen voor de binnen- en buitensport een basis hebben in vooraf vastgestelde plannen (Integrale huisvestingsplannen of IHP’s). Er zal wel altijd ruimte moeten zijn voor ad hoc beslissingen, bijvoorbeeld in geval van calamiteiten. Deze brief geeft weer wat deze werkwijze tot dusver heeft opgeleverd voor de binnensportaccommodaties. De buitensport en de zwembaden (zowel binnen- als buitenbaden) komen separaat aan de orde. Proces van voorbereiding IHP Binnensport De gemeente Hardenberg kent veel binnensportaccommodaties (gymnastieklokalen en sporthallen). Ongeveer de helft daarvan is eigendom van de gemeente. De overige zijn eigendom van schoolbesturen en exploitatiestichtingen. Wij hebben de eigenaren van de niet-gemeentelijke binnensportaccommodaties benaderd met de vraag of zij samen met de gemeente wilden werken aan een IHP. Zonder uitzondering bleken zij daartoe bereid. Daarmee is de basis gelegd voor een planning die alle binnensportaccommodaties in de gemeente bestrijkt. Wij hebben Tien organisatieadvies gevraagd om in beeld te brengen hoe de behoefte aan binnensportaccommodaties er uit ziet bij sportverenigingen, het onderwijs en andere gebruikers.

En hoe deze behoefte zich naar verwachting zal ontwikkelen. Door middel van enquêtes en gesprekken met gebruikers is hier een beeld van gevormd. Vervolgens heeft Tien organisatieadvies op ons verzoek in kaart gebracht in hoeverre de bestaande accommodaties qua locatie, capaciteit en kwaliteit aan deze behoefte kunnen voldoen. Hiermee wordt duidelijk welke investeringen de komende jaren nodig zijn, willen we blijven voldoen aan de vraag. . Inmiddels heeft Tien organisatieadvies de rapportage voor de binnensport afgerond. De rapportage is bijgevoegd. Rapportage Tien organisatieadvies De rapportage omvat een uitgebreid onderbouwd advies voor een investeringsplanning voor de binnensport voor de komende 20 jaar. Dit is weergegeven in tabel 1. Voor ieder gebouw is een voorkeursscenario benoemd en waar van toepassing een alternatief (tweede) scenario. Een onderbouwing van het gevolgde proces, de gehanteerde uitgangspunten en de adviezen per gebouw zijn in de rapportage nader toegelicht.

Objectnaam Hardenberg Gymzalen (2) de Matrix Gymzaal F. de Zwerver Gymzaal Hazenbos Sportzaal Heemse Gymzaal de Oase Sportzaal De Kamp Gymzaal Baalder Sporthal Marslanden Sporthal De Meet Sporthal De Beek Sporthal De Slag Vechtdal College (5) Balkbrug Gymzaal Balk & Brug Sporthal De Balk Dedemsvaart Gymzaal Buizerdweg Sporthal De Citadel Schuinesloot Gymzaal De Wegwijzer Slagharen Gymzaal de Vonder Sporthal Noorderslag De Lutten Gymzaal De Fontein De Krim Sporthal De Beuk Gramsbergen Sporthal De Binder Bruchterveld Gymzaal Heujmansbelt Kloosterhaar Gymzaal Kloosterhaar

Voorkeursscenario, investering en termijn 2e keuzescenario, investering en termijn handhaven sporttechnische inrichting sloop sporttechnische inrichting sloop nieuwbouw handhaven sloop nieuwbouw nieuwbouw sporttechnische inrichting handhaven renoveren/verduurzamen en uitbreiden handhaven handhaven

2.000 MOP MOP

vervangende nieuwbouw 2025 2043 nvt 2039 renoveren/ verduurzamen

4.690 2039

renoveren/ verduurzamen renoveren/ verduurzamen

500 3.176

2025 vervangende nieuwbouw 2033 sloop

5.400 2032 275 2033

5.360 MOP

renoveren/verduurzamen 2026 en uitbreiden 2028 renoveren/ verduurzamen

3.484 2026 3.752 2028

renoveren/ verduurzamen

300

2025 vervangende nieuwbouw

1.750

handhaven renoveren/ verduurzamen

MOP 3.450

2032 renoveren/ verduurzamen 2025 vervangende nieuwbouw

613 2032 9.075 2031

handhaven

MOP

2043 nvt

handhaven

MOP

2043 nvt

renoveren/ verduurzamen

3.176

2034 vervangende nieuwbouw

handhaven

MOP

2043 nvt

sporttechnische inrichting renoveren/ verduurzamen

20 1.160

2024 nvt 2025 vervangende nieuwbouw

MOP 7,5 75 7,5 75 5.400 MOP 75 1.750 9.100 100 MOP

vervangende nieuwbouw handhaven

2040 renoveren/ verduurzamen 2024 2029 nieuwbouw 2024 2029 2028 nvt 2043 renoveren/ verduurzamen 2029 renoveren/ verduurzamen 2028 nvt 2027 nvt 2025 nvt

1.225 2040 1.750 2029

613 2043 2.680 2029

2043

Sibculo Gymzaal Windesheim handhaven MOP 2037 renoveren/ verduurzamen Bergentheim Sporthal Möllincksslag handhaven MOP 2035 renoveren/ verduurzamen Mariënberg Gymzaal De Regenboog renoveren/ verduurzamen 633 2025 nvt totaal 36.375 Tabel 1: advies conform rapportage Tien organisatieadvies. Bedragen x €1.000,-

9.075 2029

2037

9.075 2034

1.750 2029 613

2037

1.361 2035

57.181

NB1: De afkorting MOP staat voor meerjarenonderhoudsplan. NB2: Niet voor alle investeringen is naast het voorkeursscenario een 2e scenario met een investeringsbedrag opgenomen. De totaaltelling van de 2e scenario-investeringen in de tabel is €57.181.000,-. Maar als we de som berekenen van alle 2e scenario-investeringen, vermeerderd met de voorkeursscenario’s voor die accommodaties waarvoor geen 2e scenario is, dan is het totaal €77.674.000,-.

Proces: besluitvorming IHP Binnensport Om van de rapportage van Tien organisatieadvies tot een IHP voor de binnensport te komen, zullen wij de rapportage omzetten in een gemeentelijke investeringsplanning voor de komende jaren met een dekkingsplan. We proberen dit IHP-binnensport in het 4e kwartaal 2024 ter vaststelling aan uw raad voor te leggen. De rapportage van Tien organisatieadvies kan op zichzelf nog niet gezien worden als IHP omdat de rapportage zich (terecht) beperkt tot het belang van de accommodaties voor de diverse gebruikers. De integrale afweging die uw raad dient te maken bij de uitvoerring van het budgetrecht is echter beduidend breder. Proces: toekomstige actualisatie van het IHP Een IHP is enerzijds een product, maar anderzijds ook vooral een proces. De investeringsplanning zal met regelmaat in afstemming met alle betrokkenen getoetst moeten worden aan nieuwe ontwikkelingen. Een goede balans is hierbij van groot belang. Bij te weinig herijking verliest het IHP realiteitswaarde. Bij teveel verliest het IHP zijn planmatige waarde. Met deze afgewogen werkwijze streven we een langjarige, planmatige aanpak na. Hier heeft uw raad ook nadrukkelijk om gevraagd. Het gevolg hiervan is dat beperkt ruimte geboden wordt aan ad hoc verzoeken van eigenaren en gebruikers van de accommodaties.

Analoog aan het proces IHP basisonderwijs stellen wij de volgende procesgang voor: a. In het IHP zijn momenten voor renovatie en nieuwbouw voor alle accommodaties vastgelegd. b. We hanteren een planperiode van 6 jaar. In deze planperiode zijn specifieke projecten geprioriteerd om uit te voeren. Voor uitvoering van de projecten in deze periode stellen we een programmabudget beschikbaar. c. De financiële consequenties worden verwerkt in het meerjarenperspectief van de begroting, waarbij jaarlijks de geraamde middelen van de betreffende jaarschijf beschikbaar komen bij de vaststelling van de begroting. d. Actualisatie van het IHP vindt minimaal eenmaal per vier jaar plaats. We herijken dan het IHP, rekening houdend met nieuwe ontwikkelingen en gewijzigde uitgangspunten. We evalueren de prioriteit en de beschikbaarheid van budget (Perspectiefnota / meerjarenplanning). Bij actualisatie van het IHP wordt het programmabudget opnieuw vastgesteld voor een nieuwe planperiode van 6 jaar. Dit wordt verwerkt in de Perspectiefnota. e. Geprioriteerde projecten worden via een collegevoorstel definitief goedgekeurd voordat gestart kan worden met uitvoering. Via de P&C-cyclus rapporteren wij de voortgang aan de gemeenteraad. f. Tussentijdse ad-hoc verzoeken nemen we niet separaat in behandeling, maar worden als onderdeel van de jaarlijkse P&C-cyclus in behandeling genomen.

In uitzonderlijke gevallen vindt een incidentele afhandeling plaats of kan overgegaan worden tot een vervroegde actualisatie van het IHP (normaal eens per vier jaar). Afstemming met gebruikers en eigenaren van binnensportaccommodaties De gemeente is verantwoordelijk voor de totstandkoming van het IHP Binnensport. Verenigingen, onderwijs en overige gebruikers worden betrokken bij het opstellen van het IHP door ruimte te bieden voor het leveren van input en reflectie. Dit draagt bij aan de kwaliteit van het IHP en het draagvlak voor het IHP. We streven samen doelen na, maar uiteindelijk maakt de gemeente de keuzes. Gebruikers en eigenaren van binnensportaccommodaties zijn betrokken geweest bij het opstellen van de rapportage door Tien Organisatieadvies. Op basis van terugkoppeling hebben we vernomen dat de afstemming tot nu toe wisselend is ontvangen. Nadere afstemming is daarom noodzakelijk. Dilemma hierbij is dat het enerzijds wenselijk is gebruikers en eigenaren uitgebreid mee te nemen in keuzes en scenario’s, maar anderzijds plannen op tijd moeten worden vastgesteld zodat ze kunnen worden meegenomen in de begrotingsprocedure. De gemeente vertaalt nu de resultaten van het rapport van Tien Organisatieadvies zelfstandig naar een prioritering en begrotingsvoorstel. Verdere afstemming met eigenaren en gebruikers vindt plaats na

vaststelling van het IHP. Mocht deze afstemming leiden tot wijziging van inzicht dan biedt het voorgestelde proces voor actualisatie van het IHP hiervoor voldoende ruimte. Beleidslijn gemeentelijk bijdrage derden De bovenstaande investeringsplanning omvat zowel gemeentelijke als niet-gemeentelijke accommodaties. Bij investeringen in accommodaties, die niet van de gemeente zijn, komt de vraag naar voren in hoeverre de gemeente hier financieel aan bijdraagt. Om willekeur zo veel mogelijk uit te sluiten is het nodig hiervoor een beleidslijn te ontwikkelen. Aan de basis van deze beleidslijn ligt het onderscheid tussen investeringen, waartoe de gemeente op grond van de wettelijke zorgplicht voor de onderwijshuisvesting gehouden is, en investeringen waarvoor dat niet geldt. In het laatste geval is de gemeente in beginsel vrij om eigen beleid te voeren. De onderwijswetten en de verordening voor de onderwijshuisvesting bepalen in welke gevallen de gemeente voor bekostiging van een accommodatie voor het gymonderwijs moet zorgen. Gelet op het budgetrecht van uw raad volgt uit de wet niet in welk jaar deze bekostiging plaats dient te vinden. Uit de wettelijke zorgplicht voor de onderwijshuisvesting vloeit wel voort dat dit binnen een redelijke termijn moet gebeuren. Dit geeft ruimte om met een IHP en dus met een meerjarenperspectief te kunnen werken.

Bij gemeentelijke investeringen in binnensportaccommodaties van derden wordt de gemeentelijke bijdrage mede afgestemd op eventuele exploitatievoordelen, die het gevolg zijn van de investering. Dat kan gaan om lagere energielasten, maar ook om betere verhuurmogelijkheden. Zo voorkomen we dat de gunstige effecten van een investering op de exploitatie ten goede komen aan de exploitant, terwijl de investeringslast onevenredig bij de gemeente terecht komt. Zoals al benoemd zal een beleidslijn nader worden uitgewerkt en ter vaststelling aangeboden. We denken aan de verdeling van de investeringskosten: • gymzalen in eigendom basisonderwijs: 50% gemeente – 50% eigenaar • gymzalen in eigendom voortgezet onderwijs: 50% gemeente – 50% eigenaar • stichtingen verzelfstandigde sporthallen: 100% gemeente Bovenstaande verdeling zal niet in alle situaties haalbaar zijn, bijvoorbeeld niet bij kleinschalige instellingen met weinig draagkracht. Voor die situaties gaan we uit van maatwerk. Beschikbare middelen In de Perspectiefnota is € 10 miljoen opgenomen voor de binnensportaccommodaties. De totale omvang van de beschikbare dekkingsmiddelen (inclusief de Perspectiefnota) is echter groter.

Dat komt omdat reeds begrote middelen, bedoeld voor (vervangings-)investeringen en onderhoud van binnensportaccommodaties, in een aantal gevallen vrijvallen als op basis van het IHP een andere keuze wordt gemaakt. Hierdoor is de oorspronkelijke investering niet meer (geheel) nodig. Daarnaast kunnen investeringen in de accommodaties in voorkomende gevallen positief uitwerken op de exploitatie van deze accommodaties, bijvoorbeeld via een efficiënter energiegebruik. Bij de prioritering en planning van uitvoeringsprojecten binnen het IHP zal rekening gehouden worden met de financiële meerjarenplanning volgens uitgangspunten van de Perspectiefnota. Prioritering – vier categorieën In het IHP Binnensport gaan we uit van een prioritering van investeringen in vier categorieën: 1. Noodzakelijk Maatregelen moeten in de komende planperiode van 6 jaar uitgevoerd worden, dit past financieel binnen het aangevraagd budget volgens de perspectiefnota. Redenen voor urgentie zijn onder meer wettelijke verplichting, capaciteitstekort en/of technische staat. 2. Wenselijk Niet noodzakelijk, maar wordt dat op termijn naar verwachting wel. Het is wenselijk deze maatregelen in de komende planperiode van 6 jaar uit te voeren, maar financiële dekking is nog onvoldoende beschikbaar.

3. Niet noodzakelijk / bestuurlijke keuze Wel zinvol gelet op gemeentelijke beleidsdoelen, maar niet noodzakelijk en wordt dat naar verwachting ook niet. Financiële dekking is nog niet beschikbaar. 4. Geen uitvoering gepland in de komende planperiode van 6 jaar. Prioritering – uitvoeringsplanning van maatregelen binnen een categorie In de meeste categorieën zijn meerdere maatregelen opgenomen. Voor bijvoorbeeld categorie 1 (noodzakelijk) zijn alle maatregelen opgenomen die binnen de planperiode van 6 jaar worden uitgevoerd. De volgorde en uitvoeringsplanning van uitvoering van deze maatregelen wordt nader bepaald. De afweging die hierbij een rol spelen zijn onder meer urgentie, onderlinge samenhang tussen maatregelen, andere lopende ontwikkelingen die van invloed zijn en de resterende voorbereidingstijd voordat overgegaan kan worden tot uitvoering. Prioritering – relatie met lopende ontwikkelingen Voor verschillende gebouwen in categorie 1 (noodzakelijk) spelen diverse ontwikkelingen. In bijlage 1 zijn deze nader toegelicht. De uitkomst van deze ontwikkelingen bepaalt mede de definitieve keuze voor het voorkeursscenario dat voor betreffende accommodatie in het IHP wordt opgenomen. Bij het bepalen van de ingeschatte kosten is vooralsnog uitgegaan van het meest waarschijnlijke scenario. Buitensport Deze brief gaat over de binnensport.

Voor de buitensport willen we een soortgelijk proces vormgeven. In de raadsinformatiebijeenkomst op 3 september zullen wij daarom ook, voor zover mogelijk gezien de fase waarin de voorbereidingen van het IHP buitensport zich bevinden, verslag doen van de bevindingen tot dan toe.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg

Secretaris,

Burgemeester,

I.A.A. Oostmeijer-Oosting

M.W. Offinga

Bijlage 1: dossiers met raakvlakken IHP Binnensport De focus van het IHP is gericht op de binnensport. Daarbij is het van belang om te inventariseren welke lopende ontwikkelingen er zijn die raakvlakken hebben met het IHP Binnensport. Dat kunnen ontwikkelingen zijn waarin de binnensportaccommodaties centraal staan, maar het kan ook om ontwikkelingen gaan die de binnensport zijdelings raken. Uiteraard dienen we daar procesmatig en inhoudelijk rekening mee te houden. Hieronder een overzicht van dossiers met raakvlakken met het IHP Binnensport. Daarbij geven wij ook in grote lijnen aan hoe we met de betreffende raakvlakken denken om te gaan. Het overzicht is niet volledig, het gaat om de belangrijkste dossiers. •

Sportzaal de Kamp – initiatief wijkvereniging Baalder Het bestuur van de Wijkvereniging Baalder streeft naar renovatie en verduurzaming van sportzaal de Kamp, in combinatie met het ombouwen van de Kamp naar een multifunctionele accommodatie. Vervanging van sportzaal De Kamp door een (kleinere) gymzaal, zoals het rapport aanbeveelt, ziet het bestuur van de wijkvereniging daarom niet als passend. Op basis van een collegebesluit van 2 juli wordt samen met de wijk Baalder onderzocht op welke wijze de voorzieningen in de wijk versterkt kunnen worden. Een van de opties die wordt onderzocht is de realisatie van een MFA. De vervanging van De Kamp door een gymzaal kan op basis van de rapportage niet eerder dan 2028 plaats vinden omdat de bouw van een sporthal in Marslanden daaraan vooraf moet gaan om niet in capaciteitsproblemen te komen. Dit geeft enige ruimte voor onderzoek en besluitvorming.

•

Sporthal Slagharen – onderzoek nieuwbouw sportaccommodatie i.c.m. nieuwbouw scholen Het bestuur van de stichting die de sporthal in Slagharen exploiteert, opteert voor nieuwbouw van de accommodatie in combinatie met de nieuwbouw van de basisscholen in het dorp. Een onderzoek naar de mogelijkheden hiertoe is in uitvoering.

•

Renovatie gymzaal Kloosterhaar - initiatief Kloosterhaar Een burgerinitiatief onder aanvoering van Gewoon Gezond Kloosterhaar werkt aan plannen voor een zogeheten Vitaal Beweeg- en Ontmoetingspark op sportpark De Polderhoek. Dit is een breed concept, gericht op bevordering van de gezondheid van de inwoners van het dorp. We zijn in gesprek met de initiatiefgroep om zicht te krijgen op de haalbaarheid van het initiatief. In de rapportage van Tien organisatieadvies is voor 2025 de renovatie en verduurzaming van het gymlokaal in Kloosterhaar opgenomen. De Initiatiefgroep daarentegen denkt aan een MFA op het park, waarin ook de binnensport een plek kan krijgen. In dat scenario is renovatie van het bestaande gymlokaal uiteraard niet nodig. Dit vraagt om samenhangende besluitvorming.

•

Turn- en sportcentrum Hardenerg (TSH) TSH huurt een pand aan de Nieuwe Haven in Hardenberg voor de turnactiviteiten. Dit pand is niet specifiek voor dergelijk gebruik gebouwd, maar niettemin functioneert het al enige jaren zo. Het bestuur zou graag beschikken over een volwaardige turnaccommodatie. In de rapportage wordt dit ook genoemd maar het is niet opgenomen in het investeringsoverzicht. Het college heeft besloten tot een verdiepend onderzoek naar een toekomstbestendige turnaccommodatie. Door verschillende externe omstandigheden kon dit nog niet afgerond worden. Het rapport van de binnensportaccommodaties geeft inzicht in kansen om maatregelen aan bestaande accommodaties te combineren met de realisatie van een turnaccommodatie. Het verdiepende onderzoek naar een toekomstbestendige turnaccommodatie wordt opnieuw opgepakt, hierbij zal het rapport binnensportaccommodaties als input gebruikt worden.

•

Exploitatieproblemen sporthallen Slagharen en Bergentheim De sporthallen in Slagharen en Bergentheim zijn geprivatiseerd. De besturen van beide accommodaties geven aan dat het door oplopende kosten in toenemende mate moeilijk wordt om in de zwarte cijfers te blijven.