Programma Energie Hardenberg

38

Lokaal eigendom zorgt voor lokaal zeggenschap over een energieproject en een evenredige verdeling van de lusten en lasten in een gebied. Het gaat om economisch én juridisch eigendom. Grootschalige initiatieven voor de opwek van zon en wind moeten voor tenminste 50% in lokaal eigendom zijn. Dit betekent dat minimaal 50% van het risicodragend eigen vermogen door partijen met een omgevingsbelang wordt ingebracht én dat er sprake is van juridische zeggenschap. Financieel eigendom staat los van juridisch eigendom. Dat wil zeggen: iedereen uit de omgeving die zeggenschap wil over het energieproject krijgt daartoe de mogelijkheid, ook als zij geen mogelijkheid hebben om het project te financieren. Door lokaal eigendom krijgt de lokale gemeenschap financieel voordeel en meer zeggenschap over het windproject te hebben. Dit kan leiden tot meer acceptatie in de omgeving van een windturbinepark. De energiecoöperatie speelt hierbij een belangrijk rol. De gemeente ondersteunt de energiecoöperatie. Ook de provincie gaat bijdragen aan de verdere professionalisering van energiecoöperaties. Aanvullend is er de mogelijkheid om de motiveringsplicht voor 50% lokaal eigendom bij verordening te regelen.

De provincie beoordeelt in de eerste ronde de plannen voor windmolens op bedrijventerreinen in de gemeente Hardenberg op haalbaarheid. En bepaalt welke initiatiefnemers hun plan verder mogen uitwerken. Na deze eerste ronde is duidelijk hoeveel ruimte er nog over is voor windenergie in de gemeente Hardenberg. In de tweede ronde kunnen alle andere initiatiefnemers met een plan voor windturbines in het voorkeursgebied in onze gemeente een aanvraag doen bij de provincie Overijssel. De provincie beoordeelt de plannen voor windturbines. En kiest de beste projecten uit. Initiatiefnemers van die projecten mogen hun plan verder ontwikkelen. Voor die projecten start de procedure voor de aanvraag van een vergunning. Pas als de initiatiefnemers voor hun project van de provincie een vergunning hebben gekregen, kunnen ze beginnen met het plaatsen van windturbines.

Formeel kan de provincie een plan slechts beoordelen op ruimtelijke gronden. Voor ons is het belangrijk dat een plan ook voldoet aan eisen rond participatie en de betrokkenheid van inwoners. Een initiatiefnemer is hiervoor verantwoordelijk. Wij hebben de provincie gevraagd om het gemeentelijk afwegingskader en de participatieleidraad te gebruiken bij het beoordelen van initiatieven. In onze participatieleidraad staan voorwaarden voor het betrekken

39

Spoor 10 Opwek duurzaam gas

van inwoners bij toekomstige windprojecten en het invullen van 50% lokaal eigendom. In de leidraad gaan we ook in op financiële participatie. We zijn in overleg met de provincie over compensatie rond het verlenen van medewerking aan de verhoogde windopgave.

40

Acties

Wat is de opgave?

• De provincie doet 2024-2025 in twee rondes een uitvraag voor de ontwikkeling van windturbines. De eerste ronde richt zich op windinitiatieven op bedrijventerreinen. De tweede ronde richt zich op het volledige voorkeursgebied. • We hebben de provincie gevraagd om het gemeentelijk afwegingskader en de participatieleidraad te gebruiken bij het beoordelen van initiatieven. Dit is van belang omdat een deel van de windturbines relatief dicht bij woonomgevingen komt hetgeen tot veel reacties uit de samenleving zal leiden. • De gemeente blijft bij de provincie pleiten voor compensatie voor het verlenen van medewerking aan de verhoogde windopgave door Hardenberg. • We blijven betrokken bij de windprojecten in onze gemeente van initiatief tot realisatie. De provincie is bevoegd gezag, maar als gemeente blijven we een aanspreekpunt voor inwoners en bedrijven. Ook willen we grip houden op de eisen rond participatie en 50% lokaal eigendom. • We gebruiken de lokale opwek van wind- of zonne-energie in Smart Energy Hubs en stemmen vraag en aanbod beter af. Dit is goed voor een efficiënte, kosteneffectieve en duurzame energievoorziening op bedrijventerreinen. • We ondersteunen de energiecoöperatie om het uitgangspunt van 50% lokaal eigendom te bereiken.

De provincie is voornemens via een subsidieregeling aan gemeenten de verdere professionalisering van energiecoöperaties om 50% lokaal eigendom mogelijk te maken te faciliteren • We maken samen met de provincie een verordening om 50% lokaal eigendom beter te verankeren.

Duurzaam gas is nodig om gebouwen te verwarmen, als productiegas en autobrandstof. In onze Transitievisie Warmte is de hybride warmtepomp met duurzaam gas voor veel woningen de eindoplossing. We werken samen met RENDO/N-tra en Cogas om de productie en toepassing van groen gas te bevorderen. Soms is ook Enexis nodig om bijvoorbeeld een biogasinstallatie van voldoende elektriciteit te kunnen voorzien. Bij covergisting wordt dierlijke mest samen met covergistingsmaterialen vergist. Mono-mestvergisting is een innovatieve methode waarbij verse drijfmest wordt vergist in een afgesloten omgeving bij een constante temperatuur van 40 graden Celsius. We hebben de ambitie om de productie van groen gas te verhogen. Het is onze ambitie om duurzaam gas uiteindelijk lokaal te gebruiken in onze woningen en bedrijven.

• Meerdere groen gas clusters voor mono-mestvergisting met een collectieve opwerkinstallatie.

Later

• Een volledig duurzaam energiesysteem gevoed vanuit lokale en (inter)nationale opwek van duurzaam gas.

Wat gaan we doen? Samen met de netwerkbedrijven verkennen en ondersteunen we de mogelijkheden om de productie van duurzaam gas bij bedrijven, agrariërs en partners te verhogen. Dat doen we met kennis, informatie en onder voorwaarden ook financieel. De gasinfrastructuur is en wordt daarop aangepast. De focus ligt op mono-mestvergisting door (clusters van) agrarische bedrijven.

Acties

Hoe komen we daar?

• Samen met de netwerkbedrijven bevorderen we de mogelijkheden voor mono-mestvergisting met informatie en advies. We ondersteunen clusters van agrarische bedrijven waar nodig en onder voorwaarden. • We willen aansluiten op de waterstofbackbone en lobbyen daarvoor samen met onze bedrijven. We verkennen de mogelijkheden voor waterstof (uit reststroom of syngas). We staan positief tegenover pilots. • We verkennen samen met de netwerkbedrijven hoe we het in de gemeente opgewekte duurzame gas lokaal kunnen gebruiken in onze woningen, bedrijven en de eigen gebouwen. Ook lobbyen we hiervoor samen met de netwerkbedrijven.

Nu

• Productie van groen gas door covergistingsinstallaties. • Samenwerkingsovereenkomst duurzaam gas met netwerkbedrijven. • De netinfrastructuur is en wordt aangepast op invoeding productie duurzaam gas in Hardenberg.

Straks

• Bijmengverplichtingen duurzaam gas naar 20% in 2030. • Optimale productie door covergistingsinstallaties.

41

8.

Transitiepad Eigen gebouwen en activiteiten

We geven met onze eigen gebouwen en activiteiten het goede voorbeeld in de energietransitie. We maken onze gemeentelijke gebouwen sneller energiezuinig. En bouwen nieuwe gebouwen waar mogelijk energiezuinig en emissieloos. We elektrificeren ons wagenpark en ons materieel. We kopen duurzame energie in en zoeken naar mogelijkheden om dit dichtbij huis te kunnen doen.

42

43

Spoor 11 Energieaanpak eigen gebouwen en activiteiten

Wat is de opgave?

Hoe komen we daar?

Wat gaan we doen?

De CO2-uitstoot van de gemeentelijke organisatie is nu ongeveer 4 kiloton. Zo’n 15% van de energie die we zelf gebruiken, wekken we ook zelf op. In 2030 hebben we de CO2-uitstoot van onze gemeentelijke gebouwen en activiteiten met 55% verminderd ten opzichte van 1990. We willen de CO2-uitstoot terugbrengen naar nagenoeg nul. Dit geldt voor onze activiteiten en de gemeentelijke gebouwen zoals het gemeentehuis, de gemeentewerf, het zwembad, binnensportaccommodaties en cultuur- en wijkcentra. Maar ook voor onderwijsgebouwen, waar we als gemeente een gedeelde verantwoordelijkheid kennen. Om dit doel te halen, moeten we onze gebouwen en activiteiten versneld energiezuinig en waar mogelijk emissieloos maken.

Nu

We brengen ons energieverbruik verder terug. De energie die we gebruiken, wekken we zoveel mogelijk duurzaam op. Dat doen we deels op de daken van onze gebouwen. De rest kopen we in. We nemen sneller energiemaatregelen in onze gebouwen en activiteiten.

Straks

Acties

Later

• Verdere verduurzaming is integraal onderdeel van de vastgoedstrategie voor gemeentelijke gebouwen. Daarvoor maken we Integrale Huisvestingsplannen (IHP’s). We werken al aan IHP’s voor binnensport, buitensport en zwembaden. Samen met de Veiligheidsregio IJsselland maken we een vastgoedstrategie voor de brandweergebouwen. • In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs staan de kaders voor duurzaamheid van schoolgebouwen. Voor de uitvoering vertalen we de duurzaamheidsdoelstellingen naar programma’s. Zo werken we op logische investeringsmomenten en in overleg met schoolbesturen aan de energietransitie. • De verantwoordelijkheid voor verduurzaming van schoolgebouwen voor voortgezet onderwijs ligt bij de schoolbesturen. We beoordelen mogelijkheden en vormen voor ondersteuning per situatie (maatwerk). • Op een routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed staan de duurzaamheidsdoelstellingen voor de gemeentelijke gebouwen. En de maatregelen die daarvoor nodig zijn, zoals innovatieve technieken en inregelmogelijkheden van installaties. Zo bewaken we de voortgang. De vastgoedstrategie, energiebesparing

• Veel gebouwen hebben energielabel A of beter (90% van gebouwoppervlak van gebouwen uit vaste voorraad). • Duurzame inkoop van energie (groen of CO2-gecompenseerd). • Energiemonitorsysteem is operationeel.

• Gebouwen in de vaste voorraad hebben energielabel A of beter, met uitzondering van kleine gebouwen met een laag energieverbruik zonder verblijfsfunctie (bijvoorbeeld. begraafplaatsgebouwen). • Nieuwbouw is een ‘werkelijk energieneutraal gebouw’ (WENG). • Renovatie doen we aardgasvrij en minimaal energielabel A++ of A+++ (Renovatiestandaard), tenzij dit niet praktisch haalbaar blijkt. • We kopen duurzame energie lokaal in. • Ons wagenpark en materieel is vergaand geëlektrificeerd.

• We voldoen aan het klimaatakkoord: in 2050 zijn we klimaatneutraal en zijn onze gebouwen aardgasvrij.

44

(maatwerk)adviezen en het energiekompas zijn input voor de routekaart. • De energiecoördinator helpt huurders en gebruikers van gemeentelijke gebouwen bij het verminderen van het energieverbruik. • We monitoren energieverbruik in onze gebouwen en installaties en signaleren mogelijkheden voor optimalisatie van installaties en verduurzaming. • Samen met enkele gemeenten uit de inkooporganisatie onderzoeken we de haalbaarheid en wenselijkheid van een (regionale) energie-entiteit voor de inkoop van elektriciteit en groen gas voor eigen gebouwen en activiteiten. • We elektrificeren ons wagenpark, de installaties en ons materieel. Op termijn maken we gebruik van een duurzaam alternatief voor de zware tractie. We elektrificeren kleine waterwerken (gemalen, pompen drukriolering, ed.) en sturen ze slim aan op basis dynamische energieprijzen. • We maken de openbare verlichting energiezuinig.

45

9.

Wat is er nodig?

Voor onze energietransitie is meer nodig dan alleen het terugbrengen van de CO2-uitstoot, het energiezuinig maken van onze gebouwen en bedrijven of het duurzaam opwekken van energie. Innovatie en kennisontwikkeling kunnen helpen om stappen te zetten in de energietransitie.

46

Het betaalbaar houden van energie voor iedereen, nu en later, is een belangrijk randvoorwaarde in de energietransitie. Dat geldt ook voor energiebeschikbaarheid en de aanpak van netcongestie. De aanpak van netcongestie en energieschaarste vraagt om meer regie op de energievoorziening van onze inwoners en bedrijven. Daarom werken we met andere overheden, netwerkbedrijven, het bedrijfsleven en Vechtdal Wonen aan integrale oplossingen voor een langjarige duurzame energievoorziening. Samen komen we tot goede keuzes. En stellen we de juiste prioriteiten bij investeringen in ons energiesysteem. Alle veranderingen die deze energietransitie met zich meebrengt, vragen om communicatie, participatie en samenwerking met een groot aantal partijen in en om de gemeente Hardenberg.

47

Spoor 12 Betaalbaarheid

Wat is de opgave?

Hoe komen we daar?

Wat gaan we doen?

Acties

Iedereen moet mee kunnen doen aan de energietransitie. Toch is dat niet vanzelfsprekend. Voor veel inwoners heeft de energietransitie praktische en financiële gevolgen. Tijdens de recente energiecrisis konden mensen een laag of middeninkomen de snel stijgende energiekosten niet of nauwelijks dragen. We willen we energieongelijkheid of energiearmoede voorkomen. Daarom staat of valt de energietransitie met betaalbaarheid.

Nu

We houden de energievoorziening en de energietransitie zo betaalbaar mogelijk. Dat doen we samen met partners, zoals Vechtdal Wonen en maatschappelijke/culturele instellingen. We betrekken ook particuliere verhuurders, bouwmarkten en makelaars.

• Het Energieloket Hardenberg ondersteunt inwoners in de lagere inkomensgroepen met een koop- of huurwoning. Dit in aanvulling op de instrumenten die we inzetten voor armoedebestrijding. • We ondersteunen maatschappelijke organisaties en culturele instellingen bij het energiezuinig maken en gebruiken van hun gebouwen. Dit doen we met advies en door maatregelen te nemen aan onze eigen gebouwen. Voor niet-professionele maatschappelijke organisaties is er financiële ondersteuning bij het verduurzamen van hun vastgoed. Zo voorkomen we indirect dat hoge energielasten worden doorberekend aan onze inwoners. • Onze inwoners kunnen gebruik maken van subsidiemogelijkheden vanuit het Nationaal Isolatieprogramma (NIP), de RegioDeal Zuid- en Oost Drenthe, provincie en Rijk (o.a. ISDE). Het Energieloket geeft hierover informatie. Onze subsidieadviseur helpt inwoners bij een subsidie aanvraag.

• Het Energieloket ondersteunt inwoners met een smalle beurs proactief bij energiemaatregelen. • Vechtdal Wonen werkt aan energiemaatregelen in sociale huurwoningen. • De aanpak van de energiecrisis richt zich op het betaalbaar houden van energielasten. • Ondersteunen maatschappelijke organisaties bij het verduurzamen van hun vastgoed. • Alert zijn op mogelijkheden om energiearmoede terug te dringen.

Straks

• De energietransitie is voor iedereen betaalbaar.

Bij de warmtetransitie hebben we extra aandacht voor inwoners met een smalle beurs. Samen met Vechtdal Wonen helpen we bij het energiezuinig maken van sociale huurwoningen. Ons Energieloket geeft energieadvies, biedt hulp met energiecoaches en het Energie Klusteam en informeert over subsidies voor het betaalbaar houden van energie en de kosten van de energietransitie. Speciaal voor lagere inkomensgroepen zijn er subsidiemogelijkheden voor isoleren en andere energiemaatregelen, vanuit de RegioDeal Zuid- en Oost Drenthe en het Nationaal Isolatieprogramma (NIP). Tijdens de energiecrisis ondersteunden we inwoners en verengingen met het verruimen van het sociaal cultureel fonds en een noodfonds. Het noodfonds blijft onderdeel van het beleid voor bestaanszekerheid. Een armoederegisseur signaleert tot eind 2025 armoede. En maakt dit onderwerp bespreekbaar bij inwoners en organisaties die in contact staan met inwoners (sportverenigingen, scholen, kerken en thuiszorg). Zo kunnen mensen gemakkelijk en op een laagdrempelige manier hulp vinden.

48

49

Spoor 13 Innovatie en kennisontwikkeling

Wat is de opgave?

Hoe komen we daar?

Wat gaan we doen?

Acties

Innovaties en kennisontwikkeling zijn nodig in onze energietransitie. En voor het energiesysteem van de toekomst. Soms gaan innovaties vanzelf. Soms is ondersteuning nodig in de vorm van kennisontwikkeling en samenwerking. In pilots leren we met vallen en opstaan. Niet alle innovaties slagen of zijn direct rijp om op grotere schaal toe te passen.

Nu

We hebben een open houding voor innovaties in de energietransitie. Onder innovaties verstaan we ook ontwikkelingen die die nieuw zijn voor onze gemeente. Het gaat dus niet per se om zaken die geheel nieuw zijn voor Nederland of daarbuiten. Innovaties kunnen gaan over technische oplossingen in de energietransitie of over vernieuwende beleidskeuzes en procesaanpakken (organisatorisch, financieel of procedureel). We willen innovaties faciliteren. En we richten ons op kennisontwikkeling en kennisdeling. Dat doen we zelf en in samenwerking met Nieuwe Energie Overijssel. We bevorderen innovatie en kennisontwikkeling ook met pilots. Voorbeelden van innovaties zijn Smart Energy Hubs op onze bedrijventerreinen, clusters van mono-mestvergisting bij agrarische bedrijven en een energiecoöperatie die duurzaam gas lokaal beschikbaar maakt. Ook denken we aan kleinschalige mogelijkheden tot lokale opwek, opslag van elektriciteit (batterijen/boilers) of het ontwikkelen van micro-warmtenetten en (bodem) warmtesystemen. We zien ook het toepassen van waterstofgas in de gebouwde omgeving bij bedrijven en in de mobiliteit als een innovatie en kans. Verder blijven we de ontwikkeling rond kleine kernreactoren volgen.

• Met het bedrijfsleven, kennisinstituten en andere overheidspartners in Oost Nederland en de Regio Zwolle ontwikkelen en delen we kennis rond Smart Energy Hubs en andere alternatieve oplossingen voor een efficiënte collectieve energievoorziening bij bedrijven. • We ondersteunen innovaties door pilots mogelijk te maken en de kennis die we opdoen te delen. Meedoen aan het of het faciliteren van innovaties en pilots (financieel of anderszins) gebeurt op basis van maatwerk. • We onderzoeken de mogelijkheid voor de verwarming van zwembad De Kiefer met aquathermie.

• Ontwikkeling Smart Energy Hub op Broeklanden. • Ontwikkeling cluster mono-mestvergisting. • Oriëntatie op mogelijkheden voor kleinschalige kernenergie. Waarbij we aansluiten op de aanpak uit de provinciale energievisie. • Onderzoek naar toepassing aquathermie zwembad De Kiefer.

Straks

• Opschaling Smart Energy Hubs. • Ontwikkelen micro-warmtenetten en (bodem) warmtesystemen. • Opschaling productie groen gas uit mono-mestvergisting.

50

51

Spoor 14 Energiebeschikbaarheid & aanpak netcongestie

Wat is de opgave?

naar elektriciteit te beperken of te voorkomen. Voorbeelden van oplossingen voor toekomstige netcongestieproblemen zijn: • Smart Energy Hubs op bedrijventerreinen; • slim laden in het transport • het verhogen van de mate waarin agrarische bedrijven zelf voorzien in hun energiebehoefte; • gebruik van duurzame gassen; • micro-warmtenetten; • de aanleg van warmtebuffers.

We hebben in Hardenberg te maken met netcongestie, zowel bij het afnemen als terugleveren van elektriciteit. Op dit moment raakt dat vooral de bedrijven op onze bedrijventerreinen met grootverbruik aansluitingen. Of bedrijven die hun aansluiting willen verzwaren voor groei, modernisering van de bedrijfsvoering of maatregelen in het kader van de energietransitie. Landelijk krijgen ook kleinverbruik aansluitingen steeds vaker met netcongestie te maken. In de gemeente Hardenberg gebeurt dit bij het terugleveren van elektriciteit op het net vanuit zon op dak. Zonnepanelen op de daken worden dan tijdelijk uitgeschakeld. Ook zijn er korte onderbrekingen in de elektriciteitsvoorziening van woonwijken. Het elektriciteitsnetwerk in onze gemeente kraakt dus al in haar voegen.

Onze gemeente heeft de ambitie om te groeien en nieuwe woon- en werkgebieden te ontwikkelen. Hierdoor neemt de vraag naar elektriciteit nog verder toe. Dat maakt de opgave rond energiebeschikbaarheid in de gemeente Hardenberg extra groot.

Hoe komen we daar?

Wat gaan we doen?

Nu

Het beschikbaar houden van voldoende elektriciteit en het oplossen van netcongestie is een complexe opgave. Een belangrijk deel van de oplossing ligt buiten de reikwijdte van de gemeente.

• Netcongestie bij teruglevering en afname. • Problemen bij het aansluiten op het elektriciteitsnet van nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen en bestaande bedrijven die hun aansluiting willen uitbreiden. • pMIEK voor oplossingen en keuzes in netverzwaring. • Onderzoeken mogelijke oplossingen zoals Smart Energy Hubs en laadinfrastructuur. • Enexis heeft de uitbreiding van de HS/MS stations opgenomen in haar investeringsplan: station Hardenberg (2027), Dedemsvaart (2028) en een nieuw station (ca. 2035).

Acties • We brengen vraag en aanbod bij elkaar. Door windenergie op bestaande en nieuwe bedrijventerreinen te combineren met aanpassing/ verzwaring van het energienetwerk, Smart Energy Hubs of vergelijkbare alternatieven. Ook het gebruik van batterijen kan helpen. Met het afschaffen van de salderingsregeling worden thuisbatterijen mogelijk meer rendabel. Randvoorwaarde is dan wel dat deze batterijen slim worden ingezet ter ontlasting van het net. Ook kunnen elektrische auto’s op termijn als batterij het elektriciteitsnet beter balanceren. Ook warmtebuffers kunnen bijdragen aan het verminderen van de druk op ons energienetwerk. • We maken de verzwaring van laagspanningsnetten en aanpassingen van de netinfrastructuur voor het midden- en hoogspanningsnet tijdig ruimtelijk mogelijk en versnellen procedures en besluitvorming.

Straks

• Gemeente en netbeheerders stemmen plannen voor woningbouw, bedrijvigheid, mobiliteit en duurzaamheid beter op elkaar af door lokaal te programmeren. • Enexis verzwaart het laagspanningsnet via hun buurtaanpak. • De gehele netinfrastructuur is verzwaard en het gebruik ervan is slim ingeregeld.

Vanuit het landelijk actieprogramma netcongestie en het provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK) wordt gewerkt aan maatregelen om de netinfrastructuur te verzwaren en de effecten van netcongestie te verminderen. Netbeheerder Enexis verzwaart met een buurtaanpak het laagspanningsnet wijk voor wijk. Dit gebeurt op basis van een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente. Hierin is ook het ruimtelijk mogelijk maken van de verzwaring meegenomen. Naast het bijbouwen en verzwaren van netinfrastructuur zijn andere maatregelen nodig. Zo kunnen we vraag en aanbod beter bij elkaar brengen. Dit doen we door de beschikbare netcapaciteit goed te laten aansluiten op de vraag naar elektriciteitstransport voor zowel productie als verbruik. En door gelijktijdige piekvragen 52

53

Spoor 15 Communicatie, participatie & samenwerking

Wat is de opgave?

Bij de opwek van duurzame energie zetten we samen met de energiecoöperaties (in Hardenberg zijn dit: Energiek Hardenberg en Lutten Levert) in op participatie en de realisatie van 50% lokaal eigenaarschap (zie spoor 9 opwek elektriciteit met zon en wind).

De energietransitie vraagt iets van ons allemaal: onze inwoners, bedrijven, plaatselijke belangen en maatschappelijke organisaties. En van ons als overheid zelf. Sturing en regulering vanuit overheid en afspraken met branches zijn nodig om de energietransitie te realiseren. De Europese Unie, het Rijk en de provincie hebben hierin een belangrijke rol. Grote delen van de energietransitie liggen buiten onze sturingsmogelijkheden. Wel kunnen we als gemeente onze inwoners en bedrijven motiveren, stimuleren en faciliteren bij het nemen van energiemaatregelen.

Hoe komen we daar?

Wat gaan we doen?

Nu

We blijven ons richten op het ontzorgen, betrekken, ondersteunen en helpen van onze inwoners, plaatselijke belangen, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Met respect voor de eigen verantwoordelijkheid die iedereen heeft. En met oog voor de complexe en dynamische transitieopgaven.

• Energiecoöperaties operationeel. • Participatie en 50% lokaal eigenaarschap is een eis in programmeringsafspraken provincie. • Website hardenberg.nl met actuele informatie over energietransitie en -innovatie. • Energieloket met fysieke en digitale informatie en ondersteuning voor inwoners. • Samenwerkingsovereenkomsten en prestatieafspraken met meerdere partners. • Faciliteren collectieve oplossingen voor energievoorziening bedrijventerreinen

Acties • Onze communicatiestrategie richting inwoners en bedrijven sluit aan bij de vijf inhoudelijke transitiepaden. • Het Energieloket Hardenberg is de centrale plek voor informatie, advies en ondersteuning bij het energieneutraal maken van woningen. We blijven ons inspannen om de bekendheid en deskundigheid van het Energieloket (digitaal en fysiek) continue te verbeteren. • We ondersteunen initiatieven die vanuit onze samenleving tot ontwikkeling komen, ondersteunen pilots en bevorderen innovatie. • We maken samenwerkings- en prestatieafspraken over opgaven in de energietransitie met netwerkbedrijven, ondernemers/ parkmanagement, Vechtdal Wonen en partneroverheden. • Participatie en lokaal eigenaarschap zijn een onlosmakelijk onderdeel in de energietransitie. Bij de grootschalige opwek van elektriciteit eisen we tenminste 50% lokaal eigenaarschap. Bij duurzaam gas zoeken we naar mogelijkheden om dit lokaal te kunnen toepassen. Energiecoöperaties spelen een belangrijke rol bij het invullen van participatie en lokaal eigenaarschap.

Straks

• Communicatie, participatie en samenwerking zijn onlosmakelijk onderdeel van de energietransitie Hardenberg.

We informeren de samenleving over de soms moeilijke keuzes en afwegingen die de energietransitie met zich brengt. Waar mogelijk betrekken we de samenleving hierbij. We faciliteren tegelijkertijd dat al onze inwoners mee kunnen doen door de transitie betaalbaar te houden. We weten dat niet iedereen altijd even enthousiast is over de keuzes die we maken. Wel willen we daar helder en duidelijk over zijn. Uitgangspunt van onze communicatiestrategie is en blijft dat de energietransitie van ons allemaal is. We willen ook helpen om stappen te zetten in de energietransitie in de gemeente Hardenberg. Daarvoor werken we samen met onze bedrijven, Vechtdal Wonen, netwerkbedrijven, partneroverheden in de RES West-Overijssel en de energiecoöperaties die in Hardenberg actief zijn.

54

55