Presentatie

Inwonerparticipatiebeleid

Programma

•

Terugblik

•

Verdieping

• Participatie bij de gemeente Hardenberg • De Hardenbergse aanpak

• Groepsgesprekken • Hoe gaan we verder? • Afsluiting

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Terugblik • Nulmeting participatie (2023) • Evaluatie gemeentelijke communicatie/participatie (2023) • Ondernemersmeeting/inwonersmeeting (2023) • Raadsinformatiebijeenkomst 28 november 2023 • Bureauonderzoek • Interne klankbordgroep • Vragenlijst raadsleden, plaatselijk belangen en ambtelijke organisatie

Inwonerparticipatiebeleid

21-05-2024

De ontwikkeling van communicatie en participatie Jaren ’70

• Voorlichting

• Overtuigen Jaren ‘80 • Beïnvloeden

• Dialoog (haverwege/einde beleidsproces) Jaren ‘90 • Inspraak (halverwege/einde beleidsproces) • Dialoog & interactie (alle fasen beleidsproces) Jaren ’00 • Openheid & transparantie • Initiatieven uit de samenleving Jaren ’10

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Inwonerparticipatie: definitie en afbakening Participatie is een proces waarbij individuen, groepen en organisaties invloed uitoefenen op en controle delen over collectieve vraagstukken, beslissingen of diensten die hen aangaan. • Inwonerparticipatie start bij de gemeente. De gemeente is (mede-)initiatiefnemer. De inwoner is participant. Overheidsparticipatie • Overheidsparticipatie start bij de inwoner, die ook initiatiefnemer is. De gemeente haakt aan en faciliteert. Inwonerparticipatie: twee invalshoeken • Representatie-democratische opvatting: inwonerparticipatie is een aanvulling op besluitvorming van college of gemeenteraad. De gemeenteraad neemt de uitkomsten van inwonerparticipatie mee in besluitvorming. • Participatie-democratische opvatting: Inwonerparticipatie is een manier om inwoners zelfbestuur te geven. De gemeenteraad wordt vervangen door vormen van inwonersparticipatie.

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Participatieladder • Ontwikkeld in 1969, in 2001 en 2009 aangepast naar Nederlandse context • Zes treden met bijbehorende participatievormen, bestuursstijlen, rollen

21-5-2024

Inwonerparticipatiebeleid

Wettelijk kader • Gemeentewet • Artikel 150 - Inspraakverordening

- Uniforme openbare voorbereidingsprocedure uit Awb • Wet ‘versterking participatie op decentraal niveau’ (wijziging artikel 150) - Van inspraakverordening naar participatieverordening - Uitdaagrecht • Omgevingswet • Bij aanvraag omgevingsvergunning aangeven hoe participatie is geregeld en wat het resultaat is. • Participatie verplicht bij besluiten Omgevingswetinstrumenten en door de gemeenteraad aangewezen gevallen • Vormvrij, handreiking participatie • Participatieraad Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Onze ambities • De kracht van de samenleving benutten • Ruimte bieden voor inwonerparticipatie - Omgevingsvisie Landstad Hardenberg (2021) - Coalitieakkoord 2022 – 2026 - Strategische communicatievisie 2022 – 2026 - Handreiking participatie

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Participatie in de praktijk • Jaarlijks tientallen participatieprocessen. • Vaak informeren • Meestal adviseren (soms beginspraak en meestal eindspraak) • In enkele gevallen meebeslissen of samenwerken • Participatie vaak gewenst, maar participatieruimte beperkt • Risico op onduidelijkheid en valse verwachtingen • Impact pas duidelijk als een plan concreet wordt • Rekenkamer: ‘de Hardenbergse manier’

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Wat vinden onze inwoners? Ervaringen • meestal informeren of adviseren

Wensen • Bereidheid om mee te denken: informeren, adviseren, raadplegen • Een kleine groep wil ook graag meebeslissen • Een groep wil op geen enkele manier meedoen. • Ze willen uitleg over plannen. Ook als het niet doorgaat of stil ligt. • Inwoners missen de ‘nazorg’. Na oplevering van een project blijft het stil. Onderwerpen • Thema’s die invloed hebben op directe woonomgeving • Maatschappelijke onderwerpen • Minder interesse in thema’s zorg & ondersteuning

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Visie op participatie • • • • • • • •

Aanvulling op besluitvorming door college of raad: representatie-democratische opvatting Durven loslaten als het kan. En duidelijk zijn als participatie niet kan. Per plan of project bepalen of participatie zinvol is en welke vorm > afwegingskader Is er geen ruimte? Dan geen participatie Is participatie zinvol? Dan in een zo vroeg mogelijk stadium samenleving betrekken. Maatwerk en per opgave zoeken naar geschikte vorm, rollen, spelregels. Aansluiten bij burgerschapsstijlen. Uitkomsten serieus nemen en uitleggen.

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

De Hardenbergse Participatieladder Trede Participatievorm Rol van participant 4 Samenwerken Samenwerkingspartner 3

Meebeslissen

Medebeslisser

Bestuursstijl Wie besluit?

Hoe werken we?

Samenwerkende stijl Het bestuur werkt en besluit op basis van gelijkwaardigheid met participanten.

We bespreken samen vooraf de uitgangspunten en kaders van het plan en werken samen aan een plan of beleid. We verbinden ons aan de gezamenlijk gekozen uitwerking of oplossing (binnen de kaders die we vooraf samen hebben vastgesteld).

Delegerende stijl Bestuur besluit over het beleid met inachtneming van de vooraf gestelde randvoorwaarden

Binnen door de gemeente vastgestelde kaders, werken we samen aan een plan of beleid.

We vragen inwoners om advies bij het uitwerken van het plan of beleid. Zij kunnen oplossingen aandragen, aandacht vragen voor belangen, knelpunten. Reacties spelen een belangrijke rol bij het ontwikkelen/uitwerken van plannen/projecten/beleid. Als we een advies niet overnemen, zorgen we voor een goede/gedegen onderbouwing/motivering. We werken een plan of beleid eerst zelf uit. Daarna vragen we inwoners om (op onderdelen) hun meningen, standpunten, ervaringen of ideeën te delen. We gebruiken reacties om plannen te verrijken, te verbeteren of aan te scherpen, maar kunnen reacties ook naast ons neerleggen.

2

Adviseren (vanaf de start)

Participatieve/ consultatieve stijl Het bestuur besluit, maar staat open voor andere ideeën en oplossingen.

1

Raadplegen

Consultatieve stijl Het bestuur besluit.

(tegen het eind)

Participatiebeleid

21-5-2024

Onze beloften 1. Alleen als het zinvol is en kan

• Participatie is nooit een doel op zich. • Alleen als er ruimte is voor inbreng/invloed, of wettelijk verplicht • Niet elk onderwerp leent zich voor participatie. • Participatie moet zinvol zijn. • Waarom en wat willen we bereiken?

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Onze beloften 2. We kiezen per situatie een passende aanpak • We kiezen voor maatwerk • Per project of fase passende vormen, rollen, deelnemers, spelregels

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Onze beloften 3. We vertellen duidelijk en eerlijk wat we doen • Vooraf helder over de ruimte, kaders, spelregels en het doel. • Duidelijk en eerlijk over de opbrengsten en waarom we inbreng wel/niet meenemen.

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Onze beloften 4. Iedereen kan meedoen en is belangrijk

• Zoveel mogelijk betrokkenen gelegenheid bieden te participeren • Makkelijk maken om mee te denken/doen • Ook betrokkenen bereiken die minder snel van zich laten horen. • Aansluiten bij burgerschapsstijlen • Alle participanten en hun inbreng zijn belangrijk, er is geen goed of fout

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Onze beloften 5. We hoeven het niet allemaal met elkaar eens te zijn • Bewust van en rekening houden met verschillende belangen • Om tot een besluit te komen moeten we keuzes maken • Participatie is niet hetzelfde als draagvlak • Niet alle participanten hoeven het eens te zijn met het besluit

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Onze beloften 6. We doen het goed of we doen het niet

• Inwoners in een zo vroeg mogelijk stadium betrekken • Voldoende tijd nemen voor een zorgvuldig proces • Tijd en inzet, participatieplan • Vooraf afspraken over mogelijke uitkomsten en commitment • Goed nadenken over consequenties

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Groepsgesprekken • De Hardenbergse ladder • Wat is de reactie op de Hardenbergse ladder? • Waarbij ‘Informeren’ geen onderdeel is van de ladder • Moet ‘Samenwerken’ onderdeel zijn van de ladder en hoe ziet de raad de eigen rol daarbij?

• Bespreek de 6 beloften • Wat is het beeld dat je hebt bij deze belofte? • Kunnen we deze belofte waarmaken? Staan jullie achter deze belofte? • Wat betekent dit voor de rol van de gemeente raad? • Wat kan de consequentie van deze belofte?

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024

Afsluiting • Uitkomst groepsgesprekken • We werken het onderdeel participatie in de praktijk uit (hoe gaan we dit doen?) • • •

Werkwijze Afwegingskader Stappenplan/toolkit

Inwonerparticipatiebeleid

21-5-2024