Perspectiefnota 2025

In het Uitvoeringsplan Ruimte zijn voor Hardenberg de programma’s Karakteristieke Stationsomgevingen en Vitale Kernen belangrijk. Bij de Meerjarenagenda wordt een Strategische Investeringsagenda opgesteld, gericht op het verkrijgen van middelen of toezeggingen van het rijk en andere partners. Voor de uitvoering van de Meerjarenagenda is voor de hele regio jaarlijks minimaal € 5 miljoen beschikbaar. Dat is inclusief een budget voor de gezamenlijke regionale lobby.

Versie 07/05/2024 – zaaknr. 662428

22

We richten ons vooral op de belangrijkste en meer omvangrijke projecten Als het netwerk van relaties en de gezamenlijke inzet op regiodeals op orde zijn, is de volgende stap het verkennen van de mogelijkheden voor externe financiering voor de afzonderlijke projecten uit de kansen- en investeringsagenda. Zo’n verkenning en het benutten van lobbymogelijkheden is intensief. Het is belangrijk focus aan te brengen: waar liggen concrete kansen, is de inzet de moeite waard en wie zijn de partners waarmee we samen optrekken? Een voorbeeld van een intensief traject is de (regionale) lobby voor de realisering van de Nedersaksenlijn. Hier zijn we actief bij betrokken. Na de bestuurlijke keuze voor de start van projecten uit de kansen- en investeringsagenda gaan wij de concrete mogelijkheden voor het verkrijgen van externe financiering verkennen en uitwerken in een lobby-agenda. Meerjarenbegroting 2024-2028 De huidige meerjarenbegroting is als volgt:

Bedragen x € 1.000 Totaal baten Totaal lasten Saldo baten en lasten Verrekening met reserves Begrotingsresultaat Waarvan structureel Waarvan incidenteel

2024 2025 2026 2027 2028 204.544 201.306 189.385 187.616 187.616 208.136 201.701 191.358 190.094 190.094 -3.592 -395 -1.973 -2.478 -2.478 1.907 1.432 1.230 1.230 1.230 -1.685 1.037 -743 -1.248 -1.248 7.960 9.120 2.259 28 28 -9.645 -8.083 -3.002 -1.276 -1.276

In de onderstaande tabel wordt de meerjarenraming geschetst na verwerking van de voorgestelde keuzes in deze Perspectiefnota. Hierbij maken we onderscheid tussen bedragen met een structureel en bedragen met een incidenteel effect. Voor de volledigheid hebben wij hierbij ook de effecten van de Meibrief 2024 in beeld gebracht.

Bedragen x € 1.000 Meibrief structureel Meibrief incidenteel Begrotingsresultaat na meibrief Waarvan structureel Waarvan incidenteel

2024 -256 2.074 133 7.704 -7.571

2025 -328 -127 582 8.792 -8.210

2026 -325 -120 -1.188 1.934 -3.122

2027 -323 -1.571 -295 -1.276

2028 -320 -1.568 -292 -1.276

K&I-agenda structureel K&I-agenda incidenteel Begrotingsresultaat na K&I-agenda Waarvan structureel Waarvan incidenteel

133 7.704 -7.571

-568 -1.220 -1.206 8.224 -9.430

-1.913 -415 -3.516 21 -3.537

-4.743 -915 -7.229 -5.038 -2.191

-5.928 -850 -8.346 -6.220 -2.126

Versie 07/05/2024 – zaaknr. 662428

23

In de onderstaande tabel is het dekkingsvoorstel uitgewerkt:

Dekkingsvoorstel (x € 1.000) Dekking reserve structureel (afschrijving) Dekking reserve incidenteel Stelpost reëel begroten* Leges / heffingen Bijdragen derden Begrotingsresultaat incl. dekking Waarvan structureel Waarvan incidenteel

2024

2025

-

1.220

133 7.704 -7.571

pm 14 8.224 -8.210

2026 200 415 3.500 1.000 pm 1.599 4.721 -3.122

2027 900 915 3.500 1.250 pm -664 612 -1.276

2028 1.300 850 3.500 1.500 pm -1.196 80 -1.276

*) hiermee wordt de totale opgave € 7 miljoen

Toelichting op het dekkingsvoorstel: •

• • • •

Bijdrage uit de Algemene Reserve ter dekking van afschrijvingslasten (na 2028 oplopend naar € 1,6 miljoen). NB: de minimaal benodigde weerstandscapaciteit komt hiermee niet in geding. Bijdrage uit de Algemene Reserve voor programmabudgetten (incidenteel); Op basis van analyses van de begrotingen en jaarrekeningen van de afgelopen jaren denken wij dat een taakstelling van € 3,5 miljoen is te realiseren door reëel/scherper te begroten; Wij voorzien hogere structurele opbrengsten uit leges en heffingen als gevolg van volumegroei; Mogelijke bijdragen van derden (regiodeals).

Risico’s Hiervoor hebben wij het financiële kader voor de komende jaren geschetst. Het is goed om hierbij beeld te schetsen van de risico’s en onzekerheden die wij zien. De financiën van gemeenten staan onder druk als gevolg van macro-economische ontwikkelingen zoals de stijgende rente en de gevolgen van de inflatie in de afgelopen periode. We constateren dat werkelijke loon- en prijseffecten groter zijn dan de compensatie die wij hiervoor ontvangen. Deze druk wordt versterkt door het huidige Rijksbeleid met betrekking tot de financiering van gemeenten vanaf 2026. Gemeenten worden vanaf 2026, in de volksmond inmiddels het ‘ravijnjaar’ genoemd, geconfronteerd met een grote structurele korting. Gemeenten (VNG) en Rijk zijn al geruime tijd hierover in gesprek. Voor Hardenberg betekent dit een daling van inkomsten ter grootte van ongeveer € 10 miljoen. Wij hebben dit effect in de hierboven genoemde tabel verwerkt. Het is duidelijk dat dit grote gevolgen heeft voor de financiële ruimte en mogelijkheden. Het is nog onduidelijk welke gevolgen de vorming van een nieuw kabinet heeft op de gemeentelijke taken en middelen. Het huidige demissionaire kabinet heeft kortgeleden de Voorjaarsnota 2024 gepubliceerd. Het debat hierover met de (nieuwe) Tweede Kamer moet nog gevoerd worden.

In de Voorjaarsnota wordt helder dat de opschalingskorting wordt geschrapt en dat er extra geld komt voor de indexering van de zorgkosten. Gemeenten krijgen bij de invoering van de BBP-systematiek Versie 07/05/2024 – zaaknr. 662428

24

vanaf 2024 het financiële effect gecompenseerd, echter met uitzondering van 2025. De financiële consequentie van het besluit van het kabinet is dat in 2025 het gemeentefonds eenmalig € 675 miljoen lager wordt vastgesteld. Het gesprek over de gewenste omvang van het gemeentefonds vanaf 2026 zal met een nieuw kabinet moeten worden gevoerd. In vrijwel heel Nederland drukken de lasten van het maatschappelijk domein sterk op de gemeentelijke begroting. We zien dat onder andere bij de kosten voor Huishoudelijke hulp en de Jeugdzorg. We zien de gemiddelde kosten per cliënt stijgen en zien daarnaast dat zorg en de jeugdhulp kampen met problemen door de krapte op de arbeidsmarkt. Gemeenten en Rijk zijn aan de slag gegaan met een ingrijpende vernieuwing van de jeugdzorg, vastgelegd in de Hervormingsagenda. Deze verandering vindt plaats op lokaal, regionaal en landelijk niveau en is hiermee een grote en meerjarige opgave. Daarnaast zal ook het vluchtelingenvraagstuk de komende tijd van invloed blijven. De gemeentelijke arbeidsmarkt is voortdurend in beweging. Ook hier is sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Gemeenten hebben daarnaast te maken met een groeiend takenpakket. Het aantal vacatures neemt de laatste tijd toe en sommige vacatures zijn moeilijk te vervullen. Ook stroomt de komende 5 jaar ongeveer 15% van ons personeel uit als gevolg van pensionering.

Deze ontwikkelingen staan op gespannen voet met de opgaven en ambities die we als gemeente hebben. Daardoor bestaat er kans op vertraging van ambities en meerkosten omdat personeel moet worden ingehuurd.

Uitgangspunten begroting 2025 Indeling begroting De begroting en de meerjarenbegroting worden ingedeeld naar de indeling zoals door de Raad is vastgesteld. Loon- en prijsstijgingen 2025 Voor de verwachte loon- en prijsontwikkeling 2025 baseren wij ons op de voorspellingen van het CPB, zoals gepubliceerd in het Centraal Economisch Plan (CEP) van 9 maart 2023. Het CPB verwacht voor 2025 de volgende loon- en prijsontwikkeling

Loonvoet sector overheid Prijzen materiele overheidsconsumptie Prijzen overheidsinvesteringen

2025 4,4% 2,2% 2,0%

Deze percentages worden ook gehanteerd voor de berekening van de compensatie die via het Gemeentefonds wordt verkregen. Als er op het moment van het aanbieden van de begroting 2025 aan de raad een betere inschatting kan worden gegeven dan zullen wij hiervoor – zo nodig – een voorstel tot begrotingswijziging doen. Dit voorstel kan dan gelijktijdig met de begroting door de raad worden behandeld.

Versie 07/05/2024 – zaaknr. 662428

25

Inflatiecorrectie 2025 Voor de berekening van de inflatiecorrectie sluiten wij aan bij de berekening van het percentage compensatie Gemeentefonds. Dat wil zeggen dat de index voor loon- en prijsontwikkeling wordt berekend aan de hand van de CPB-raming van: - de loonvoet sector overheid (60%) - index materiele overheidsconsumptie (20%) - de index prijzen overheidsinvesteringen (20%). Voor 2025 is de uitkomst van deze mix 3,48% Rente 2025 De afgelopen periode is de rente voor langlopende licht gedaald. De rente voor kortlopende geldleningen is gestegen. Stand BNG-leningen 20 jaar gelijk 3,38% Rekening-courant 1,50% Wij stellen voor om voor de begroting 2025 uit te gaan van een rente voor langlopende leningen van 3,5% (gelijk aan 2024) en voor kortlopende leningen 1,50% (was 0,75%). Vanwege een wijziging in BBV-voorschriften wordt geen apart rentepercentage gehanteerd voor de grondexploitatie. Hierbij wordt aangesloten bij het percentage van de omslagrente. Compensatie areaal-uitbreidingen Het is van belang dat het onderhoud van de areaaluitbreidingen (autonome groei van de openbare ruimte voor het reguliere beheer en onderhoud) structureel is geborgd. Daarom passen het bedrag jaarlijks aan. Voor 2025 jaarlijks areaaluitbreiding van 2023, vervolgens de begroting van 2026 met de uitbreiding van 2024 enz.

Overige uitgangspunten Voor de berekening van de algemene uitkering uit het gemeentefonds baseren wij ons op de meicirculaire 2024. De bijdrage aan verbonden partijen (GGD, VRIJ en ODIJ) worden begroot in overeenstemming met de begroting 2025 van deze verbonden partijen. De meerjarenbegroting 2025-2028 wordt samengesteld tegen constante prijzen. Dat wil zeggen dat – zowel bij de inkomsten als bij de uitgaven – voor deze jaren geen rekening wordt gehouden met loon- en prijsontwikkelingen.

Versie 07/05/2024 – zaaknr. 662428

26

Bijlage

Kansen- en Investeringsoverzicht

Bedragen x € 1.000 Toelichting op het overzicht: - De kolom In PN met €? geeft aan of het onderwerp uit het overzicht in de Perspectiefnota is opgenomen met een financieel effect. - De kolommen Invest. TB en Invest. NA geeft de verwachte investering aan voor het onderwerp, waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen Toekomstbestendig en Nieuwe ambitie. Het gaat dan om bedragen die leiden tot kapitaallasten. - De kolommen Bedrag TB en Bedrag NA geven aan welke bedragen beschikbaar worden gesteld voor het betreffende onderwerp. Daarachter is vervolgens aangegeven of dit bedrag incidenteel of structureel wordt opgenomen.

Thema

Onderwerp

Woningbouw

Programma versnellen woningbouw

Economie en werkgelegenheid

Visie

Wij willen de randvoorwaarden creëren om in de jaren 2024, 2025 en 2026 gemiddeld 400 woningen per jaar te realiseren en in de periode 2027 t/m 2031 gemiddeld ca. 350 woningen per jaar te realiseren. Voor de jaren 2024 en 2025 is € 1 miljoen (2*€ 500.000) in de begroting opgenomen. Aanvullend willen we daar € 650.000 aan toevoegen. Het totaalbedrag van € 1,65 miljoen is programmageld dat beschikbaar is tijdens de programmaperiode. Op basis van een activiteitenplanning wordt het budget verdeeld over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting. Uitvoering detailhandels- We werken aan een vitale en aantrekkelijke structuurvisie detailhandelsstructuur van complementaire winkelgebieden, die wat betreft aanbod en verzorgingsgebied verspreid zijn in de gemeente. Hiermee bieden wij bewoners en toeristen/recreanten een ruime keuze, dicht bij huis in een compact, comfortabel en aantrekkelijke (winkel)omgeving. Voor de jaren 2024 en 2025 is € 1 miljoen (2*€ 500.000) in de begroting opgenomen. Vooralsnog gaan wij er vanuit dat deze middelen toerekend zijn. Het totaalbedrag van € 1 miljoen is programmageld dat beschikbaar is tijdens de programmaperiode. Op basis van een activiteitenplanning wordt het budget verdeeld over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting.

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Invest. TB

Invest. NA

Bedrag TB

Ja

€

650

Nee

€

-

Bedrag Str. / Inc. NA Incidenteel

27

Thema

Onderwerp

Visie

Economie en werkgelegenheid

E-Hub Bedrijventerreinen

Als gedeeltelijke oplossing voor netcongestie wordt gewerkt aan de realisatie van E-Hubs. Opwek, opslag(batterijen) en tijdelijke gasgebruik wordt een collectieve voorziening gekoppeld aan de E-hub. Definitieve realisatie wordt mogelijk door een gemeentelijke deelname / bijdrage, bijvoorbeeld in de vorm van een subsidie. Wij willen een eenmalig een bedrag van € 500.000 beschikbaar stellen.

Ja

€

500

Incidenteel

Economie en werkgelegenheid

Meerjarenagenda Regio We zijn lid van de Regio Zwolle. Het meewerken en meedoen Zwolle in de Regio Zwolle levert een grote meerwaarde. Want veel onderwerpen houden zich niet aan gemeentegrenzen (Arbeidsmarkt) of zijn gezamenlijk effectiever (HCA). Programma’s voor ondernemers worden ontsloten. Er is toegang tot (om)scholing- en begeleiding voor onze inwoners. We zijn continue goed in gesprek over onze ruimtelijke opgave, En de Regio is een waardevol netwerk met regelmatig interessante kansen voor het uitvoeren van projecten waarbij bijdragen van derden mogelijk zijn. Voorbeelden daarvan zijn de afspraken die we maken met het rijk over de NOVEX programma’s en de Regio Deals. Het lidmaatschap van de Regio Zwolle kost afgerond € 150.000 per jaar. Deze kosten zijn incidenteel begroot tot en met 2027. Deze kosten willen we structureel in de begroting opnemen. Daarnaast is in de meerjarenbegroting tot en met 2027 jaarlijks ongeveer € 300.000 beschikbaar voor deelname aan vier programmalijnen (economie, arbeidsmarkt, duurzaamheid en bereikbaarheid).

Ja

€

150

Structureel vanaf 2028 € 150.000 en incidenteel € 450.000

Economie en werkgelegenheid

Meerjarenagenda Regio Voor het voortzetten van onze deelname aan de Zwolle programmalijnen nemen we in 2028 incidenteel € 450.000 op in de begroting.

Ja

€

450

Incidenteel

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Invest. TB

Invest. NA

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA

28

Thema

Onderwerp

Visie

Economie en werkgelegenheid

Economische agenda

Met de economische agenda en de uitvoering daarvan dragen we bij aan de brede welvaart van de gemeente. Een sterk economisch beleid helpt om ondernemers aan te trekken en te binden. Helpt bij het aanjagen van (noodzakelijke) transities en draagt bij aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Vanuit de economische agenda worden belangrijke thema’s voorzien van een invulling zoals, de bedrijventerreinenstrategie, ondernemersdienstverlening, samenwerking in de regio(deals) en zetten we in op thema’s als de human capital agenda, circulaire economie en digitalisering. Het structurele budget bedraagt € 777.490. Er is een incidenteel budget van € 432.000 oplopend naar € 576.000 als subsidie aan instellingen. Aanvullend willen wij eenmalig € 400.000 beschikbaar stellen. Het totale incidentele budget is programmageld dat beschikbaar is tijdens de programmaperiode. Op basis van een activiteitenplanning wordt het budget verdeeld over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting.

Ja

€

400

Economie en werkgelegenheid

Uitvoering strategiebrief Wij werken aan het versterken van de toekomstbestendigheid bedrijventerreinen en het efficiënt ruimtegebruik van uiteindelijk vijf tot tien nader vast te stellen bestaande bedrijventerreinen. Wij streven ernaar dat de bedrijventerreinen in Hardenberg efficiënt en duurzaam zijn ingericht, een veilig een gezond verblijfsklimaat hebben met zo min mogelijk overlast voor de omwonenden. De ontsluiting en de verkeersinfrastructuur (auto, fiets en wandelaar) hebben een goede kwaliteit. De Hardenbergse bedrijventerreinen dragen bij aan de economische vitaliteit en aan de sociaal-economische welvaart. De verduurzaming van de bedrijventerreinen draagt substantieel bij aan de doelen van het Programma Klimaat, water en biodiversiteit. Jaarlijks is een bedrag van € 100.000 beschikbaar. Bedrijventerreinen zijn een onderwerp in de Regiodeal Zwolle. Als een regioproject op dat gebied wordt goedgekeurd zullen wij een bedrag voor cofinanciering beschikbaar stellen.

Nee

€

-

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Invest. TB

Invest. NA

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA Incidenteel

29

Thema

Onderwerp

Visie

Mobiliteit

Prinses Amaliabrug

Mobiliteit

Ontwikkeling deelmobiliteit

De Amaliabrug moet voor fietsers en voetgangers veilige en comfortabel zijn, nu en in de toekomst. Om dat te bereiken zijn aanpassingen noodzakelijk. Daarvoor is een investering van € 1, 7 miljoen nodig. Wij willen (in regionaal verband) een samenhangend netwerk van deelfiets-locaties realiseren waar iedereen eenvoudig een fiets kan pakken en op een willekeurige andere locatie weer kan achterlaten. Hiermee verkleinen we de afhankelijkheid van autogebruik en dragen we bij aan het verduurzamen van verkeersbewegingen. Dit project is opgenomen in de Regiodeal Zwolle in het programma ruimte voor de Vecht. Als het regioproject op dat gebied wordt goedgekeurd zullen wij een bedrag voor cofinanciering beschikbaar stellen.

Mobiliteit

Verbeteren We willen de parkeersituatie op straat en in de parkeergarages parkeersituatie centrum verbeteren en daarmee een kwaliteitsimpuls geven aan zowel Hardenberg de parkeerbeleving als de aantrekkelijkheid voor bezoekers van het centrum Hardenberg. Dit draagt bij aan de economische positie van Hardenberg. Daarvoor is een investering van € 350.000 nodig. Europaweg Een goede bereikbaarheid van het centrum is van groot (economisch) belang. Met aanpassingen aan de Europaweg (gedeelte Haardijk-Prins Bernhardbrug) zorgen wij ervoor dat de weg de toename van het verkeer goed kan verwerken en de doorstroming van het verkeer blijft gegarandeerd. Daarvoor is een investering van € 1,5 miljoen nodig.

Ja

€

350

Ja

€

1.500

Veilige fietsverbindingen Verkeersveiligheid vinden wij belangrijk. In dat verband geven wij prioriteit aan het realiseren van veilige fietsverbindingen tussen Bergentheim en Mariënberg en tussen Oud Avereest en IJhorst. Daarvoor is een investering van € 2,87 miljoen nodig.

Ja

Mobiliteit

Mobiliteit

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €? Ja

Invest. TB €

Invest. NA

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA

1.700

Nee

€

-

€

2.865

€

-

30

Thema

Onderwerp

Visie

Mobiliteit

Recreatieve fietspaden

Goede recreatieve fietsverbindingen dragen bij aan het positieve imago van de gemeente Hardenberg. Daarom willen we het netwerk van onze recreatieve fietspaden verbeteren. Daarvoor is een investering van € 2.500.000 nodig.

Ja

Mobiliteit

Pilot bewaakt stallen

Nee

Mobiliteit

Rotonde van Uterwijckallee (Tunnel Haardijk)

Om het gebruik van de fiets bij bezoeken aan het centrum te stimuleren willen we onderzoek doen naar mogelijkhden voor bewaakte stallingen. Daarvoor gaan we een pilot starten. Vooralsnog gaan we er vanuit dat de kosten worden gedekt binnen de beschikbare budgetten voor de centrumontwikkeling en de structurele kosten binnen de aanwezige budgetten kunnen worden opgevangen. We realiseren een veilige, ongelijkvloerse oversteek voor fietsers en voetgangers ter plaatse van het kruispunt HaardijkHessenweg en verbeteren de verkeersdoorstroming op de Haardijk. De aanpassing van de rotonde met de Van Uterwijckallee is noodzakelijk in verband met de uitbreiding van Marslanden en de ontwikkeling van bedrijventerrein Heemserpoort. Zonder aanpassingen zal de verkeersafwikkeling op dit punt aanzienlijke vertragingen opleveren. De totale investering wordt nu ingeschat op € 12 miljoen. Er is al ongeveer € 5,5 miljoen beschikbaar gesteld. Aanvullend is een bedrag van € 6,5 miljoen nodig.

Mobiliteit

Kwaliteitsverbetering traversen N377

Door de N377 anders en veiliger in te richten verminderen we de barrièrewerking van de deze weg, verbeteren we de verkeersveiligheid en dragen we bij aan de sociale samenhang in de kernen Slagharen en De Krim. De provincie Overijssel is wegbeheerder van de N377. Door een intensieve samenwerking is het mogelijk om de N377 opnieuw in te richten en hiervoor vanuit de gemeente aanvullende eisen en wensen te stellen. We ramen de gemeentelijke bijdrage op ongeveer € 1,14 miljoen.

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Invest. TB

Invest. NA €

2.500

Ja

€

6.500

Ja

€

1.140

€

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA

-

31

Thema

Onderwerp

Visie

Mobiliteit

Vervoer voor iedereen

We willen de komende jaren het busvervoer verbeteren door gewijzigde lijnvoering en de realisatie van hubs, goede bushaltes enz. Als aanvulling op het reguliere openbaar vervoer willen we een flexibel vervoersconcept realiseren (zie raadsbrief van 21 november 2023). De wijzigingen in het openbaar vervoersysteem willen we in december 2025 uitvoeren. Hiervoor is het noodzakelijk dat in 2025 wordt geïnvesteerd in haltevoorzieningen en hub om de wijzigingen in het lijnennet goed te kunnen doorvoeren. Dit vraagt om incidentele investeringen. Zo moet er een hub gerealiseerd worden in Slagharen en in Dedemsvaart een aantal nieuwe bushaltes gerealiseerd worden (met hub functionaliteiten) en alle bestaande haltes aangepast worden. De provincie kent een subsidieregeling voor noodzakelijke aanpassingen ten behoeve van het openbaar vervoer. In afwachting van de gesprekken met de provincie reserveren wij nog geen bedragen.

Nee

€

-

Mobiliteit

Verkeersveiligheid N36

De N36 is een belangrijk verkeersveiligheidsknelpunt in onze gemeente. Het Rijk is van plan maatregelen te treffen, maar houdt daarbij in beperkte mate rekening met het onderliggend wegennet. Wij vinden het noodzakelijk om alle bestaande oversteken in tact te laten en op een veilige wijze uit te voeren. Uitvoering zal niet voor 2029 starten. We ramen de gemeentelijke bijdrage op ongeveer € 6 miljoen. Theater de Voorveghter Het theater is een belangrijke voorziening in onze gemeente. Voor een robuuste en toekomstbestendige theatervoorziening die voldoet aan wet- en regelgeving is een minimale investering van € 15 miljoen nodig. Uit onderzoek moet blijken welke varianten er zijn en welke variant het beste past bij de ontwikkeling van het centrum van Hardenberg. Daarnaast hebben wij incidenteel € 180.000 geraamd voor personele capaciteit. Daarmee willen we zorgen dat de Voorveghter een volwaardig theaterprogramma kan blijven presenteren en blijft aansluiten bij het landelijke aanbod.

Ja

€

6.000

Centra, theater en stationsgebied

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Ja

Invest. TB

€ 15.000

Invest. NA

€ 50.000

Bedrag TB

€

180

Bedrag Str. / Inc. NA

Incidenteel

32

Thema

Onderwerp

Visie

Centra, theater en stationsgebied

Centrumstructuur Hardenberg

Een goede bereikbaarheid van het centrum is van groot (economisch) belang. Daarom werken we aan het verbeteren van de verkeersveiligheid en oversteekbaarheid van de wegen rond het centrum. Dat is inclusief het verbeteren van de positie van het fietsverkeer en versterken groenstructuur. Daarvoor is een investering van € 7,9 miljoen nodig.

Ja

Centra, theater en stationsgebied

Kwaliteitsimpuls Centrum Hardenberg

In het kader van de kwaliteitsimpuls van het centrum van Hardenberg is een upgrade gewenst van de route Bruchterweg-Lage doelen-Havenweg inclusief aanpak Vechtkade/promenade tot aan Amaliabrug. Deze upgrade moet worden gezien in samenhang met het verbeteren van de bereikbaarheid en de verkeersveiligheid van het centrum.

Nee

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Invest. TB €

Invest. NA

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA

7.900

€

-

33

Thema

Onderwerp

Visie

Centra, theater en stationsgebied

Gebiedsontwikkeling De bereikbaarheid willen we structureel verbeteren door de stationsgebied/Nedersa gemeente per spoor goed te verbinden met de regio’s Zwolle, ksenlijn Twente, DTZ en Groningen. Met de ontwikkeling van het Stationsgebied en de Nedersaksenlijn wordt bijgedragen aan: - De Omgevingsvisie Landstad Hardenberg. - Het toekomstbestendig maken van het station , veiligheid en toegankelijkheid vergroten en gereed zijn voor de komst van de Nedersaksenlijn. - Het ontwikkelen als multifunctioneel gebied, wat Hardenberg als stad versterkt en waarbij ook een belangrijke bijdrage aan het programma Wonen wordt geleverd. Het gebied krijgt daardoor regionale aantrekkingskracht. - Ruimte voor verwezenlijken ambities IQ boulevard. - Verstevigen van de positie van het ziekenhuis door sterkere samenwerking en synergie met diverse partijen. Voor de transformatie van de stationsomgeving zijn er naast de investeringen in het gebied (tunnel, voorplein, benodigde aankopen etc.) ook de nodige investeringen nodig voor de herontwikkeling van omliggende gebieden met een programma aan wonen, werken en voorzieningen. Grofweg verwachten wij 300 tot 400 parkeerplaatsen in gebouwde parkeervoorzieningen te moeten realiseren die we niet (volledig) gaan terugverdienen.

In PN met €?

Invest. TB

Ja

Invest. NA

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA

€ 17.500

De totale investering is naar verwachting zo’n € 46 miljoen. Er wordt uitgegaan van € 20 miljoen cofinanciering. In de meerjarenbegroting is al met een bijdrage van ongeveer € 8,5 miljoen rekening gehouden. Aanvullend is een bedrag van € 17,5 miljoen nodig. Centra, theater en stationsgebied

Kwaliteitsimpuls Centrum Dedemsvaart

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

Door te investeren in de ontwikkelingen in het Centrum van Dedemvaart geven we invulling aan de in 2023 vastgestelde Centrumvisie. In de meerjarenbegroting is een investeringsbedrag van € 1,95 miljoen opgenomen. Op dit moment zien wij geen aanleiding om een extra investeringsbedrag beschikbaar te stellen.

Nee

€

-

34

Thema

Onderwerp

Visie

Kernen en sociale samenhang

Kunst en Cultuur

Kernen en sociale samenhang

Toekomstige MFA's

Kernen en sociale samenhang

Kernenbeleid

Kunst en cultuur bepalen mede het karakter, de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van de gemeente. Het heeft een positief effect onze economie en op recreatie & toerisme. Ook heeft kunst en cultuur een maatschappelijke betekenis. Het zorgt voor verbinding. En het stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Het beoefenen van kunst geeft bovendien betekenis aan het leven. Voor (verlenging van) de inzet van een cultuurmakelaar is € 200.000 per jaar nodig. Wij stellen voor om in 2026 en 2027 € 200.000 op te nemen in de begroting. Inzet van de cultuurmakelaar na 2027 is afhankelijk van de evaluatie van de uitvoering van de cultuurvisie. Voor de leefbaarheid in de kernen en wijken zijn multifunctionele accommodaties (mfa) van grote waarde. Daarmee wordt het voorzieningenniveau verbeterd en de maatschappelijke samenhang versterkt. Voor het realiseren / vernieuwen van mfa's is een investering van € 9 miljoen nodig. We willen vitaliteit en leefbaarheid in onze kernen stimuleren en faciliteren. We participeren graag in initiatieven uit de samenleving en andersom nodigen we de samenleving uit om te participeren in projecten en plannen vanuit de gemeente. We willen dat er méér coördinatie komt op verschillende opgaven per kern. Dat vraagt om extra capaciteit in de vorm van gebiedscoördinatoren en om specifieke kwaliteiten van medewerkers.

We vinden het belangrijk dat Plaatselijk Belangen en wijkverenigingen voldoende financiële middelen hebben om zich te organiseren. Daarnaast willen we dat er een bepaalde mate van zelfredzaamheid is wanneer het gaat om een financiële bijdrage voor kleine zaken die bijdragen aan de vitaliteit en leefbaarheid van de kern. Wij stellen voor € 200.000 per jaar in de begroting op te nemen.

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Invest. TB

Invest. NA

Ja

Ja

Ja

Bedrag TB €

€

Bedrag Str. / Inc. NA

400

Incidenteel

9.000

€

200 Structureel

35

Thema

Onderwerp

Visie

Kernen en sociale samenhang

Evenementen

Nee

Kernen en sociale samenhang

Kotermeerstal Dedemsvaart

Jeugd en Onderwijs

Veilig opgroeien

In de omgevingsvisie Landstad Hardenberg is bepaald dat we in 2030 een groot publiekstrekkend evenement hebben gerealiseerd. Voor onze inwoners en bezoekers is het hebben van een aantrekkelijk evenementenaanbod belangrijk onderdeel van het totale voorzieningenniveau. In de begroting is daarvoor jaarlijks € 50.000 beschikbaar. Wij vinden het niet nodig om daarvoor nu extra budget beschuikbaar te stellen. Als het budget in een jaar toch niet toereikend is zullen wij u in de P&C-cyclus informeren. Met ontwikkelingen in en rond de recreatieplas Kotermeerstal willen wij een kwaliteitsimpuls realiseren en zorgen voor meer maatschappelijke activiteiten voor de inwoners van Dedemsvaart. Indicatief is een bedrag van € 450.000 nodig. De plannen worden in 2024 uitgewerkt. We werken aan een kansrijke, gezonde en veilige omgeving voor de jeugd. Een omgeving waarin alle kinderen en jongeren talenten ontwikkelen en eerlijke kansen hebben in het onderwijs. Een betere verbinding en samenwerking tussen onderwijs, welzijn en jeugdhulp kan bijdragen aan minder schooluitval, verzuim of achterstanden en het verbeteren van de sociaal-emotionele ontwikkeling, het welbevinden en de leerprestaties van jeugdigen. Een betere samenwerking biedt ook mogelijkheden om extra ondersteuning en zorg in te zetten wanneer dit nodig is. Wij stellen voor een bedrag van € 268.000 per jaar op te nemen in de begroting.

Jeugd en Onderwijs

IHP Primair onderwijs

We werken een een kansrijke, gezonde en veilige omgeving voor de jeugd in Hardenberg. Samen met het onderwijs willen wij er voor zorgen dat de omgeving waarin onze jongeren onderwijs volgen veilig, gezond en functioneel is. Daarom geven we uitvoering aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Voor de huisvesting van scholen is een totaal investeringsbedrag van € 43,3 miljoen nodig. Omdat er al € 33,4 miljoen krediet door de raad beschikbaar is gesteld, is een aanvullend investeringsbedrag van € 9,9 miljoen nodig.

Ja

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Invest. TB

Ja

Invest. NA

€

Ja

€

Bedrag TB €

-

€

268

Bedrag Str. / Inc. NA

450

Structureel

9.900

36

Thema

Onderwerp

Visie

Gezondheid

Veerkrachtig Hardenberg

We willen werken aan een toekomstbestendig sociaal domein. We willen er zijn voor de mensen die ons nodig hebben. We streven naar een brede welvaart voor onze inwoners; een speerpunt in ons coalitieakkoord. Economische groei betekent niet automatisch maatschappelijke bloei. De benadering van brede welvaart schenkt aandacht aan de kwaliteit van leven én van de leefomgeving. Het sociaal domein zit in een langdurig proces van transformeren. Dit vraagt een verandering in denken en in doen om met elkaar te werken aan de ‘Verzorgingsstaat van de toekomt’. Dit vraagt een veerkrachtige organisatie waarin we kunnen participeren op wat er lokaal speelt en we richting kunnen geven.

In PN met €? Nee

Invest. TB

Invest. NA

Bedrag TB €

Bedrag Str. / Inc. NA

-

We zetten in op positieve gezondheid en preventie en daarmee het voorkomen van ziekte en zorg. Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat we dit willen zonder in te boeten op kwaliteit van zorg, ondersteuning en dienstverlening. De juiste zorg op de juiste plek, dichtbij de inwoner, is een belangrijk uitgangspunt. We bevorderen de samenwerking op het snijvlak van zorg, wonen en welzijn. De financiële middelen voor uitvoering van het programma Veerkrachtig Hardenberg worden gezocht in een herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein. Gezondheid

IZA/GALA

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

We streven naar een samenleving in Hardenberg waarin inwoners zelf in regie zijn op hun fysieke gezondheid en mentale welbevinden. Inwoners ondersteunen elkaar hierbij. Vanuit de visie Positieve Gezondheid werken we in het sociale domein aan preventie en het voorkomen van zorgvragen, waardoor er een vangnet beschikbaar voor de inwoners die dat nodig hebben. De middelen uit de specifiek uitkeringen van het rijk voor GALA en IZA worden ingezet voor ''lopende" activiteiten. De dekking voor extra benodigd budget wordt gezocht in een herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein.

Nee

€

-

37

Thema

Onderwerp

Visie

Gezondheid

GGZ Jeugd en Volwassenen (en beschermd wonen)

We willen lokale toegankelijke zorg voor onze inwoners. Uitgangspunt hierin is dat we inzetten op zo licht als mogelijk zo zwaar als nodig. Door het lokaal inrichten van de toegang Beschermd Wonen en Beschermd Thuis zorgen wij er voor dat we zorg en ondersteuning zo veel mogelijk in de eigen leefomgeving van de inwoners aanbieden. Vanaf 2025 is structureel een bedrag nodig van € 180.000. Hiervan is € 92.000 nodig voor personele inzet bij Samen Doen en € 88.000 voor de uitvoering van taken in de gemeentelijke organisatie. De financiering van deze kosten vanuit vrijvallende regionale middelen (via centrumgemeente). Na decentralisatie ontvangen we rechtstreeks van het Rijk middelen voor het uitvoeren van Beschermd wonen en Beschermd Thuis. De verwachting is dat dit budget toereikend is om de kosten van de uitvoering en de zorgkosten zelf te dekken.

Nee

€

-

Gezondheid

Inclusie

Ja

€

70 Incidenteel

Gezondheid

Inkomen en financiële bestaanszekerheid

Ons doel is een gezonde generatie 2040. We zetten ons ervoor in dat iedereen in de gemeente Hardenberg kan meedoen. Meedoen aan de maatschappij bevordert sociale contacten en bevordert onze gezondheid. We maken de stap van toegankelijke gemeente naar een inclusieve gemeente. Iedereen heeft gelijke rechten, plichten en kansen. We kunnen zijn wie we willen zijn, zonder te worden gediscrimineerd of uitgesloten. Voor de uitvoering van het beleid is een incidenteel bedrag van € 70.000 nodig, dat kan worden ingezet in de periode tot en met 2028. Onze visie is dat inwoners kunnen meedoen in de maatschappij. Inwoners hebben voldoende veerkracht wanneer het even tegen zit. Hun (financiële) bestaanszekerheid is op orde. Daarvoor vergroten we de effectiviteit (en het bereik) van het bestaande aanbod aan minimaregelingen, vereenvoudigen we (de toegang tot) bestaand aanbod en verstevigen we de verbinding binnen de keten van financiële dienstverlening (o.a. door de inzet van een armoederegisseur. Wij stellen voor € 300.000 per jaar in de begroting op te nemen.

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Ja

Invest. TB

Invest. NA

Bedrag TB

€

400

Bedrag Str. / Inc. NA Structureel

Structureel

38

Thema

Onderwerp

Visie

Sport

IHP sportparken

Ja

€

Sport

IHP binnensport

We willen dat inwoners van de gemeente Hardenberg gezond opgroeien en gezond blijven door voldoende te bewegen en elkaar kunnen ontmoeten. We faciliteren dit door in dorpen en kernen passende sportvoorzieningen voor buitensporten te behouden en te realiseren. Daarvoor is een investering van € 8,9 miljoen nodig. De investeringen zullen verspreid plaats hebben in de periode tot 2040. We willen dat inwoners van de gemeente Hardenberg gezond opgroeien en gezond blijven door voldoende te bewegen en elkaar kunnen ontmoeten. Via het Sport- en beweegakkoord willen we dat in samenwerking met de inwoners aanjagen. Goede en goed bereikbare voorzieningen voor binnensporten zijn daarbij een voorwaarde. Investeringen in sportaccommodaties zijn nodig. Uit de eerste resultaten van een onderzoek blijkt dat als we ambities maximaal willen realiseren in de periode tot 2040 een bedrag nodig is tussen de € 39 miljoen en € 52 miljoen. We houden vooralsnog rekening met een investering van € 10 miljoen.

Ja

€ 39.000

Sport

IHP zwembaden

Ja

€

Sport

Sportpark de Boekweit

We willen dat inwoners van de gemeente Hardenberg gezond opgroeien en gezond blijven door voldoende te bewegen en elkaar kunnen ontmoeten. De huisvestingsvisie en strategie voor gemeentelijke zwembaden is via een Integraal Huisvestingsplan (IHP) inzichtelijk gemaakt. Om de zwembaden toekomstbestendig te laten zijn is een investering van € 2,5 miljoen nodig. We dragen bij aan een toekomstbestendig sportpark in Dedemsvaart. Daarom onderzoeken we samen met de gebruikers de scenario's voor renovatie of verplaatsing van Sportpark Boekweit. Verplaatsing naar de zuidwesthoek van de Hoopmansveenweg/Rooijens van Hoofdwijk komt het meest tegemoet aan het programma van eisen. Daarvoor is een investering van € 12 miljoen nodig.

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Ja

Invest. TB 2.200

Invest. NA €

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA

8.900

€ 52.000

2.500

€ 12.000

39

Thema

Onderwerp

Visie

In PN met €?

Leefomgevingskwalit Groot onderhoud eit begraafplaatsen

We vinden het belangrijk dat de begraafplaatsen er goed uitzien en toegankelijk zijn. Uit inspectie van de asfaltpaden op diverse begraafplaatsen blijkt dat de technische staat hiervan niet meer op orde is. De kwaliteit en toegankelijkheid dreigt hiermee in gevaar te komen. In principe streven we naar kostendekkende tarieven voor begraven en asbezorging. Een volledige kostendekkendheid van de begraafplaatsen is niet haalbaar. Door afname van het aantal begravingen, dalen de inkomsten al een aantal jaren op rij. Een goede prijskwaliteit is tegen de achtergrond van deze ontwikkeling van belang. We hanteren daarom tarieven die marktconform zijn en houden de kwaliteit in het oog. Voor het groot onderhoud is een bedrag van € 250.000 nodig.

Ja

Leefomgevingskwalit Veilige eit schoolomgevingen

Bij veel scholen is sprake van een verkeersonveilige situatie. Op deze plekken willen we de schoolomgeving verkeersveiliger maken. Naast aanpassingen aan de infrastructuur gaan we ook met de scholen in overleg over wat men zelf en samen met VVN kan doen via verkeerseducatie. Een investering van €240.000 is nodig om knelpunten op te lossen. Uitgaande van relatief eenvoudige maatregelen (€ 20.000 per school), kunnen hiermee 12 verkeersonveilige situaties worden verbeterd. In de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg schreven we: "We ondersteunen en stimuleren de sector bij het revitaliseren en/of transformeren van vitale vakantieparken". We willen de recreatiefunctie waar nodig herstellen en criminele activiteiten en overlast tegen gaan. Wij willen een eenmalig bedrag van € 400.000 beschikbaar stellen.

Ja

Leefomgevingskwalit Intensivering toezicht eit recreatieparken

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

Ja

Invest. TB

Invest. NA

Bedrag TB €

€

Bedrag Str. / Inc. NA

250

Incidenteel

240

€

400 Incidenteel

40

Thema

Onderwerp

Visie

In PN met €?

Invest. TB

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA

Leefomgevingskwalit Duurzaam Hardenberg eit (Energieprogramma 2024-2028)

De beschikbaarheid van energie was jarenlang een vanzelfsprekendheid, maar staat stevig onder druk door netcongestie, energieschaarste en de overgang naar duurzame energie. We willen samen met inwoners, bedrijven en partners keuzes maken. Met het vernieuwde energiebeleid uit de strategiebrief, die in april 2023 is vastgesteld, hebben we de programmalijnen energie uit het Meerjarenprogramma (MJP) Duurzaam Hardenberg 2020-2024 aangepast en aangescherpt en accenten verschoven. En we zorgen ervoor dat de eigen gemeentelijke doelen in de pas lopen met de landelijke doelen uit het klimaatakkoord. In het energieprogramma 20242028 geven we aan hoe we hier concreet mee aan de slag gaan. Er is nog budget beschikbaar. Dit willen we inzetten als programmageld tijdens de programmaperiode. Op basis van een activiteitenplanning wordt het budget verdeeld over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting.

Nee

Landbouwtransitie en landelijk gebied

Erven met kwaliteit

Ja

€

125

Structureel

Landbouwtransitie en landelijk gebied

Uitvoeringsagenda vanaf 2024

We geven uitvoering geven aan de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg en de daarin genoemde landbouwtransitie door het op peil houden en verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied. Er worden verschillende mogelijkheden geboden, zoals woningbouw en economische ontwikkelingen. Tot en met 2025 is een jaarlijks budget van € 100.000 beschikbaar. Vanaf 2026 willen wij jaarlijks € 125.000 in de begroting opnemen. Wij streven naar een landelijke gebied dat economisch en sociaal vitaal is. Met een productieve en veerkrachtige (kringloop)landbouw en ruimte voor recreatieve neventakken. Daarvoor is tot en met 2026 incidenteel geld beschikbaar. Voor het realiseren van de doelstellingen willen wij eenmalig € 500.000 toevoegen aan de beschikbare middelen. Het totaal aan financiële middelen willen we inzetten als programmageld tijdens de programmaperiode. Op basis van een activiteitenplanning wordt het budget verdeeld over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting.

Ja

€

500

Incidenteel

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

€

Invest. NA

-

41

Thema

Onderwerp

Visie

Organisatie

Gemeentelijke gebouwen

We streven naar duurzame en energiezuinige gemeentelijke gebouwen. In de nota vastgoedmanagement (juni 2021) is afgesproken dat voor ieder gebouw een verduurzamingsplan wordt opgesteld. In 2023 zijn verduurzamingsplannen opgesteld voor de gemeentelijke gebouwen. Verduurzaming leidt tot lagere energiekosten. Deze vrijval kan deels gebruikt worden ter dekking van kapitaallasten.Voor de uitvoering van die plannen is een investering van € 2 miljoen nodig.

Ja

Organisatie

Wagenpark

Ja

Organisatie

Strategische personeelsplanning

Als bijdrage aan de het programma Duurzaam Hardenberg en de klimaatdoelstellingen maakt het wagenpark van de buitendienst op termijn geen gebruik meer van fossiele brandstoffen. De gemeentewerf en andere mogelijke stallingsplaatsen worden aangepast om het toekomstige wagenpark te kunnen stallen en op te laden. Voor de verduurzaming van het wagenpark en bijbehorende faciliteiten is een investering van € 2 miljoen nodig. We willen zorgen voor kwalitatief en kwantitatief voldoende personeel. De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt geven aanleiding om extra in te zetten op het werven en vasthouden van personeel. Dat willen we onder andere doen door de inzet van trainees en door opleidingen en trainingen aan te bieden. Kosten trainees gaan we opvangen binnen het totale loonsombudget. We volgen de ontwikkeling van de besteding van het benodigde opleidingsbudget en zullen zo nodig via de P&C-cyclus financiële middelen vragen.

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €?

Nee

Invest. TB €

Invest. NA

Bedrag TB

Bedrag Str. / Inc. NA

2.000

€

2.000

€

-

42

Thema

Onderwerp

Visie

Organisatie

Herinrichting gemeentehuis

Het gemeentehuis moet een moderne en toekomstbestendige werkomgeving zijn, met een passende inrichting waar medewerkers op een goede manier hun verschillende werkzaamheden en taken kunnen uitvoeren. Er moet worden voldaan aan de normen die er zijn voor klimaat en akoestiek (arbo). Het meubilair is economisch afgeschreven en voldoet niet meer (volledig) aan de normen. Er is een bedrag van € 1,3 miljoen beschikbaar voor vervanging van meubilair. Voor aanpassingen in het gebouw stellen wij voor een investeringsbedrag van ten minste € 1 miljoen op te nemen. Daarmee kunnen we naar verwachting voldoen aan de wettelijke normen, nog niet aan alle wensen.

Versies 005/2024 – zaaknr. 662428

In PN met €? Ja

Invest. TB

Invest. NA

Bedrag TB

€

1.000

€

83.290 € 176.755 €

€

Bedrag Str. / Inc. NA

5.900

4.273 €

670

43